{"id":11539,"date":"2013-12-07T16:35:41","date_gmt":"2013-12-07T15:35:41","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=11539"},"modified":"2014-05-06T17:44:14","modified_gmt":"2014-05-06T15:44:14","slug":"adam-danek-refleksje-po-1-listopada","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=11539","title":{"rendered":"Adam Danek: Refleksje po 1 listopada"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0Obchodzone niedawno listopadowe \u015bwi\u0119ta, uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych i Dzie\u0144 Zaduszny, zajmuj\u0105 w polskiej duchowo\u015bci znacznie istotniejsze miejsce, ni\u017c mo\u017ce si\u0119 z pozoru wydawa\u0107. Ich wag\u0119 po\u015bwiadcza sp\u00f3r, jakiego przedmiotem dni te sta\u0142y si\u0119 w najnowszej historii Polski, w okresie PRL. Za rz\u0105d\u00f3w W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki komunistyczne w\u0142adze rozp\u0119ta\u0142y wok\u00f3\u0142 nich wojn\u0119 propagandow\u0105, usi\u0142uj\u0105c przemianowa\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych na \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych, aby zamaza\u0107 jego status \u015bwi\u0119ta ko\u015bcielnego. W \u00f3wczesnych realiach politycznych by\u0142a to wojna pa\u0144stwa z Ko\u015bcio\u0142em o \u201erz\u0105d dusz\u201d, kt\u00f3rego \u017cadna ze stron nie zamierza\u0142a ust\u0105pi\u0107 drugiej. Strona ko\u015bcielna oczywi\u015bcie nie wysz\u0142a z tej walki pokonana: 1 listopada zachowa\u0142 do dzi\u015b charakter \u015bwi\u0119ta przede wszystkim liturgicznego. Ale i ofensywa propagandowa strony pa\u0144stwowej przynios\u0142a pewne sukcesy: nazwa \u201e\u015bwi\u0119to zmar\u0142ych\u201d wesz\u0142a do j\u0119zyka potocznego i cz\u0119sto u\u017cywaj\u0105 jej machinalnie nawet osoby religijne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0 Je\u017celi peerelowski sp\u00f3r o 1 listopada bywa dzi\u015b przypominany, to jako jeden z przejaw\u00f3w twardog\u0142owego d\u0105\u017cenia komunist\u00f3w z PZPR do ateizacji Polski. Tymczasem w istocie by\u0142 on przejawem czego\u015b o wiele wa\u017cniejszego. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119: w\u0142adze PRL nie pr\u00f3bowa\u0142y znie\u015b\u0107 listopadowego \u015bwi\u0119ta, lecz je przej\u0105\u0107. Usi\u0142owa\u0142y wykaza\u0107, \u017ce to pa\u0144stwo, a nie Ko\u015bci\u00f3\u0142, jest w\u0142a\u015bciwym depozytariuszem narodowej tradycji i stra\u017cnikiem narodowych obyczaj\u00f3w. W tym samym celu w 1966 r. przeciwstawia\u0142y \u015bwi\u0119conemu przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201eMillenium chrztu Polski\u201d wielkie obchody \u201eTysi\u0105clecia pa\u0144stwa polskiego\u201d. K\u0142\u00f3c\u0105c si\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em o to, kto jest prawowitym chor\u0105\u017cym tradycji Polski, rz\u0105dcy PRL nie tylko nie negowali znaczenia tradycji, ale potwierdzali i podkre\u015blali jej wa\u017cno\u015b\u0107. A skoro tak, to jaki w\u0142a\u015bciwie sens i racj\u0119 moraln\u0105 maj\u0105 podejmowane od 1989 r. pr\u00f3by wykluczenia PRL z polskich tradycji historycznych? Kto tu cenzuruje histori\u0119 Polski wstecz?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0 \u201e\u015awi\u0119ta Zmar\u0142ych\u201d nie wymy\u015blili zreszt\u0105 komuni\u015bci. Za jego pomys\u0142odawc\u0119 uzna\u0107 nale\u017cy J\u00f3zefa Nie\u0107k\u0119 (1891-1953), intelektualnego przyw\u00f3dc\u0119 neopoga\u0144skiego skrzyd\u0142a w przedwojennym Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej \u201eWici\u201d. W swoich licznych publikacjach, zw\u0142aszcza w ksi\u0105\u017ckach <i>\u201eO wewn\u0119trzne \u017cycie wsi\u201d<\/i> (1930) i <i>\u201eW ch\u0142opski \u015bwiat\u201d<\/i> (1937), Nie\u0107ko nakre\u015bli\u0142 na u\u017cytek ruchu ludowego schemat roku obrz\u0119dowego \u0142\u0105cz\u0105cego w sobie elementy poga\u0144skiego z chrze\u015bcija\u0144skimi (\u201eRok S\u0142o\u0144cowy\u201d), w kt\u00f3rym czterem porom roku i czterem \u017cywio\u0142om odpowiada\u0142y cztery g\u0142\u00f3wne \u015bwi\u0119ta. Centralnym punktem jesieni by\u0142o w nim \u015awi\u0119to Umar\u0142ych, obchodzone w pierwszych dniach listopada. W ostatnich latach \u017cycia Nie\u0107ko doszed\u0142 do wysokich stanowisk w PRL; zosta\u0142 przyw\u00f3dc\u0105 prorz\u0105dowego Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego i cz\u0142onkiem Rady Pa\u0144stwa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0 Listopadowe \u015bwi\u0119to w jego kanonicznej postaci ko\u015bcielnej, w neopoga\u0144skiej interpretacji przedwojennych wiciowc\u00f3w, a nawet w ze\u015bwiecczonej wersji propagowanej przez w\u0142adze PRL zachowuje jednakowe znaczenie przynajmniej w jednym aspekcie. Przeciwstawia si\u0119 lansowanej dzisiaj wizji \u017cycia ludzkiego jako egzystencji indywidualnej i przypadkowej, w kt\u00f3rej trakcie cz\u0142owiek rodzi si\u0119 wskutek paru czynno\u015bci i proces\u00f3w fizjologicznych, prze\u017cuwa, \u017cyje, w ko\u0144cu umiera i robaki zjadaj\u0105 pozosta\u0142o\u015bci. Listopadowe \u015bwi\u0119to ukazuje cz\u0142owiekowi, \u017ce stanowi on cz\u0105stk\u0119 wielkiej ca\u0142o\u015bci, ogniwo w \u0142a\u0144cuchu pokole\u0144, \u017ce z poprzednimi generacjami \u0142\u0105czy go wi\u0119\u017a, kt\u00f3ra nie wygasa z chwil\u0105 \u015bmierci.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0\u00a0 Trudno oprze\u0107 si\u0119 my\u015bli, i\u017c dwaj ludzie tak odmienni (zw\u0142aszcza pod wzgl\u0119dem ideowym), jak kardyna\u0142 Stefan Wyszy\u0144ski i I sekretarz W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka, kt\u00f3rzy w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych w imieniu Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa toczyli sp\u00f3r o prawo pieczy na duchow\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105 Polski (cho\u0107 wcze\u015bniej obaj byli wi\u0119\u017aniami politycznymi w okresie stalinowskim), w dzisiejszych czasach zaj\u0119liby stanowiska na jednym froncie. Na froncie walki z liberaln\u0105 nienawi\u015bci\u0105 do przesz\u0142o\u015bci i rodzimej historii; z burzeniem wi\u0119zi narodowych i spo\u0142ecznych pod has\u0142em \u201eprawa do samorealizacji\u201d czy \u201eprawa do wolnego wyboru\u201d z \u201ewolnorynkow\u0105\u201d kultur\u0105 gospodarcz\u0105 roz\u017cartego egoizmu.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\" align=\"right\">Adam Danek<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\" align=\"right\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg\"><img data-attachment-id=\"11540\" data-permalink=\"https:\/\/xportal.press\/?attachment_id=11540\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?fit=2144%2C1424&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"2144,1424\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;4.5&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;NIKON D90&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1320187857&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;40&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;800&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;1.3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;}\" data-image-title=\"DSC_1774\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?fit=300%2C199&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?fit=810%2C538&amp;ssl=1\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-11540\" alt=\"DSC_1774\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774-300x199.jpg?resize=300%2C199\" width=\"300\" height=\"199\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?resize=1024%2C680&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?resize=600%2C398&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?resize=82%2C55&amp;ssl=1 82w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?w=1620&amp;ssl=1 1620w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0Obchodzone niedawno listopadowe \u015bwi\u0119ta, uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych i Dzie\u0144 Zaduszny, zajmuj\u0105 w polskiej duchowo\u015bci znacznie istotniejsze miejsce, ni\u017c mo\u017ce si\u0119 z pozoru wydawa\u0107. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11540,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[21,3,6,12,13],"tags":[35,453,717,798],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/DSC_1774.jpg?fit=2144%2C1424&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-307","jetpack-related-posts":[{"id":225,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=225","url_meta":{"origin":11539,"position":0},"title":"Turyn: Biskup ostrzega przed Halloween","date":"1 listopada 2011","format":false,"excerpt":"Arcybiskup Turynu, Cesare Nosiglia, wezwa\u0142 w\u0142oskich katolik\u00f3w do opierania si\u0119 nachalnym pr\u00f3bom komercjalizacji uroczysto\u015bci Wszystkich \u015awi\u0119tych. Przypomnia\u0142 on, \u017ce re-importowane zza Atlantyku, strywializowane, poga\u0144skie gus\u0142a, nazywane powszechnie \"Halloween\" - \"nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wizj\u0105 \u017cycia i \u015bmierci\" oraz, \u017ce \"zagra\u017caj\u0105 one duchowemu, religijnemu, ludzkiemu i spo\u0142ecznemu przes\u0142aniu tej\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":9041,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=9041","url_meta":{"origin":11539,"position":1},"title":"Rask Hetma\u0144ski: O! \u017byd, gej i komuch","date":"19 czerwca 2013","format":false,"excerpt":"13 czerwca 2011 Nic tak nie wkurza Polak\u00f3w, jak naigrywanie si\u0119 z Ko\u015bcio\u0142a, papie\u017ca i wszystkich \u015bwi\u0119tych. W klerykalnym pa\u0144stwie jest to wyczyn wymagaj\u0105cy olbrzymiego po\u015bwi\u0119cenia, no i odwagi. Chc\u0105c dowie\u015b\u0107 swojego bohaterstwa, nale\u017cy publicznie demonstrowa\u0107 toksyczn\u0105 niech\u0119\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a, papie\u017ca i wszystkich \u015bwi\u0119tych. Jak to si\u0119 przyj\u0119\u0142o na lewicowych\u2026","rel":"","context":"In &quot;Inne&quot;","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":24241,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=24241","url_meta":{"origin":11539,"position":2},"title":"Palestyna: Arcybiskup broni meczetu Al-Aksa","date":"18 stycznia 2016","format":false,"excerpt":"16 stycznia meczet Al-Aksa odwiedzi\u0142a delegacja chrze\u015bcijan, kt\u00f3rej przewodzi\u0142 Teodozjusz, arcybiskup Sebastii (Nablusu), podlegaj\u0105cy prawos\u0142awnemu patriarchatowi Jerozolimy. Delegat\u00f3w powita\u0142 szejk Abdul-Azim Salhab, przewodnicz\u0105cy Islamskiej Rady Wakf w Jerozolimie, kt\u00f3ra sprawuje opiek\u0119 nad najwa\u017cniejszymi historycznymi meczetami w mie\u015bcie. \u2013 Odrzucamy wszelkie zamiary\u00a0okupanta wobec meczetu Al-Aksa oraz wobec wszystkich naszych \u015bwi\u0119tych miejsc\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/Teodozjusz_z_Sebastii.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9145,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=9145","url_meta":{"origin":11539,"position":3},"title":"Palestyna: Solidarni z Syri\u0105","date":"26 czerwca 2013","format":false,"excerpt":"W Bajt D\u017cala na Zachodnim Brzegu Jordanu odby\u0142 si\u0119 zorganizowany pod has\u0142em \"\u015awi\u0119ta Godno\u015bci\" marsz i wiec solidarno\u015bci z Syri\u0105 zorganizowany przez Ludowy Komitet na rzecz Obrony Syrii. Uczestniczyli w nim politycy, duchowni oraz mieszka\u0144cy miasta. Celem by\u0142o okazanie poparcia Syrii i jej mieszka\u0144com stoj\u0105cym w obliczu podsycanej przez o\u015brodki\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/20130625-115004_h489254.jpg?fit=400%2C269&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14108,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=14108","url_meta":{"origin":11539,"position":4},"title":"Syria: Emir wzywa Tatar\u00f3w do d\u017cihadu","date":"18 maja 2014","format":false,"excerpt":"Do \u015bwi\u0119tej wojny z Rosjanami i wszelkimi niewiernymi wzywa Tatar\u00f3w krymskich Abdul Karim \"Krymski\", zast\u0119pca dow\u00f3dcy walcz\u0105cej w Syrii armii ochotnik\u00f3w przyby\u0142ych z by\u0142ego ZSRR. Apeluje, by d\u017cihad toczy\u0107 tak\u017ce w Polsce. We\u017acie przyk\u0142ad z waszych braci z Kaukazu, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 nie znosi\u0107 d\u0142u\u017cej upokorze\u0144 ze strony niewiernych. Nie\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/terrorists-in-syria-20121111-1.jpg?fit=650%2C365&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":23891,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=23891","url_meta":{"origin":11539,"position":5},"title":"Polska: W\u0142adze kadz\u0105 \u017bydom","date":"11 grudnia 2015","format":false,"excerpt":"W Warszawie\u00a09-10 grudnia odby\u0142y si\u0119 dwudniowe uroczysto\u015bci z okazji \u017cydowskiego \u015bwi\u0119ta Chanuki z udzia\u0142em polskich w\u0142adz pa\u0144stwowych. Pierwszego dnia chanukowe obrz\u0119dy zosta\u0142y odprawione w pa\u0142acu prezydenckim w obecno\u015bci\u00a0samego prezydenta, kt\u00f3ry wzorem Lecha Kaczy\u0144skiego i Bronis\u0142awa Komorowskiego zapali\u0142 chanukow\u0105 \u015bwiec\u0119. Drugiego dnia obrz\u0119dy Chanuki odby\u0142y si\u0119 w gmachu Sejmu. Gremialnie wzi\u0119li\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"Duda_menora","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/Duda_menora.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11539"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11539"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11735,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11539\/revisions\/11735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}