Od kilku lat pa\u0144stwa europejskie zmagaj\u0105 si\u0119 z os\u0142awionym \u201ekryzysem\u201d. W obliczu zwijania si\u0119 krajowych gospodarek, kurcz\u0105cych si\u0119 rynk\u00f3w, rosn\u0105cego bezrobocia i (selektywnych sk\u0105din\u0105d) oszcz\u0119dno\u015bci bud\u017cetowych liczne grupy tak zwanych zwyk\u0142ych ludzi n\u0119ka przede wszystkim jedno pytanie: jak utrzyma\u0107 dotychczasowy poziom \u017cycia? Nie zauwa\u017cy\u0142em, by ktokolwiek wyra\u017ca\u0142 odmienny pogl\u0105d \u2013 \u017ce stopy \u017cyciowej sprzed \u201ekryzysu\u201d nie warto broni\u0107. W codziennych rozmowach nieraz wyra\u017cane s\u0105 niby zdroworozs\u0105dkowe rachuby na przeczekanie \u201ekryzysu\u201d: pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej przecie\u017c si\u0119 sko\u0144czy i wszystko wr\u00f3ci do normy, a wtedy odbijemy sobie dzisiejsze zaciskanie pasa. I znowu nikt nie pyta, dlaczego w\u0142a\u015bciwie za norm\u0119 mamy uwa\u017ca\u0107 akurat sytuacj\u0119 Europy przed \u201ekryzysem\u201d ani sk\u0105d si\u0119 bierze wiara, \u017ce ona kiedykolwiek powr\u00f3ci.<\/p>\n
W przysz\u0142o\u015bci wcale nie musi by\u0107, jak bywa\u0142o kiedy\u015b. Ma\u0142o tego. Nie ka\u017cde gospodarstwo domowe musi mie\u0107 dwa auta (ani nawet jedno), par\u0119 komputer\u00f3w, kilka telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych czy plazmowy telewizor na \u015bcianie. Nie ka\u017cde ma\u0142\u017ce\u0144stwo musi posiada\u0107 osobny, wolnostoj\u0105cy dom albo mieszkanie w apartamentowcu. Nie ka\u017cda rodzina musi na wakacje je\u017adzi\u0107 na Seszele, ani nawet do Francji, W\u0142och, Hiszpanii czy Grecji. Stopie\u0144 upowszechnienia tego typu element\u00f3w \u017cycia to do\u015b\u0107 w\u0105tpliwa miara post\u0119pu. I dlatego nie powinni mie\u0107 pretensji do losu ci, kt\u00f3rzy przez \u201ekryzys\u201d spadli z takiego poziomu \u201ekonsumpcji\u201d r\u00f3\u017cnych \u201ed\u00f3br rynkowych\u201d albo te\u017c w og\u00f3le nie zd\u0105\u017cyli go osi\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n
\u201eKryzys\u201d oka\u017ce si\u0119 dobroczynny, je\u017celi wi\u0119ksza liczba dotkni\u0119tych nim ludzi na powr\u00f3t u\u015bwiadomi sobie, \u017ce nie to jest celem naszego \u017cycia, nie to jest w\u0142a\u015bciwym przedmiotem naszych d\u0105\u017ce\u0144 i wysi\u0142k\u00f3w.<\/p>\n
Ekonomi\u015bci, lub raczej ideolodzy liberalizmu udaj\u0105cy ekonomist\u00f3w, wmawiaj\u0105 nam od dawna, \u017ce \u201ekonsumpcja\u201d polega na wydawaniu pieni\u0119dzy \u2013 na cokolwiek, ze wskazaniem na zbytki. Poprzez \u201ekonsumpcj\u0119\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0105 \u2013 cz\u0142owiek zaspokaja swoje \u201epotrzeby\u201d. Z kolei \u201epotrzeba\u201d to wed\u0142ug nich tylko \u201esubiektywne poczucie braku czego\u015b\u201d. Skoro potrzeby s\u0105 z definicji subiektywne, nie mo\u017cna ich por\u00f3wnywa\u0107 pod wzgl\u0119dem realno\u015bci: potrzeba ubo\u017cszego \u201ekonsumenta\u201d, kt\u00f3ry chcia\u0142by kupi\u0107 bochenek chleba i \u201epotrzeba\u201d zamo\u017cniejszego \u201ekonsumenta\u201d, kt\u00f3ry chcia\u0142by kupi\u0107 nowy, bardziej luksusowy samoch\u00f3d, co do istoty niczym si\u0119 od siebie nie r\u00f3\u017cni\u0105. Podstawow\u0105 metod\u0105 dzia\u0142ania biznesu sta\u0142o si\u0119 \u201estwarzanie potrzeb\u201d u ludzi, kt\u00f3rzy wcale ich nie odczuwaj\u0105, za pomoc\u0105 przemy\u015blnie opracowanych chwyt\u00f3w marketingowych, socjotechnicznych i reklamowych (w innych okoliczno\u015bciach nazwano by to zwyczajnie praniem m\u00f3zgu). \u201eKryzys\u201d mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 po\u017cyteczny, je\u017celi ponownie nauczy ludzi odr\u00f3\u017cnia\u0107 potrzeby prawdziwe od wymy\u015blanych przez chciwych handlarzy i w ten spos\u00f3b zerwie zas\u0142on\u0119 liberalnego, pseudo-ekonomicznego be\u0142kotu. Cz\u0142owiek musi konsumowa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107, a nie gad\u017cety, zagraniczne wycieczki i fata\u0142aszki z metkami modnych firm. \u201eTrzeba zacz\u0105\u0107 surowe \u017cycie\u201d<\/i> \u2013 przedwojenny slogan propagandowy Obozu Zjednoczenia Narodowego nabiera dzi\u015b dla nas aktualnego i bardzo praktycznego znaczenia.<\/p>\n
\u201eKryzys\u201d ekonomiczny niesie wreszcie jeszcze jedno mo\u017cliwe dobrodziejstwo: stwarza okazj\u0119, by ponownie odkry\u0107 tradycyjne dobra kultury. Ich \u201ekonsumpcja\u201d nie wyja\u0142awia, lecz wzbogaca wn\u0119trze cz\u0142owieka, a dost\u0119p do nich jest zwykle tani czy wr\u0119cz darmowy \u2013 inaczej, ni\u017c w przypadku wytwor\u00f3w komercji.<\/p>\n
![\"548377_318716278195721_2046460860_n\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/548377_318716278195721_2046460860_n.jpg\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"