{"id":12393,"date":"2014-02-04T17:26:16","date_gmt":"2014-02-04T16:26:16","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=12393"},"modified":"2014-02-24T10:00:22","modified_gmt":"2014-02-24T09:00:22","slug":"michail-formuzal-gagauzja-bedzie-cos-warta-dopoty-dopoki-bedzie-mogla-sie-obronic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=12393","title":{"rendered":"Michai\u0142 Formuza\u0142: Gagauzja b\u0119dzie co\u015b warta dop\u00f3ty, dop\u00f3ki b\u0119dzie mog\u0142a si\u0119 obroni\u0107"},"content":{"rendered":"

Szanowny Panie Pierwszy Prezydencie Republiki Gagauzja!<\/p>\n

Szanowny Panie Przewodnicz\u0105cy Parlamentu Gagauzji!<\/p>\n

Szanowni mieszka\u0144cy Gagauzji!<\/p>\n

Drodzy uczestnicy procesu tworzenia Gagauzji!<\/p>\n

Szanowni Go\u015bcie dzisiejszej uroczysto\u015bci!<\/p>\n

19 lat temu parlament Republiki Mo\u0142dowa przyj\u0105\u0142 Ustaw\u0119 \u201eO szczeg\u00f3lnym prawnym statusie Gagauzji\u201d, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 fundamentem prawnym dla autonomii gagauskiej. Oficjalne uznanie autonomii by\u0142o efektem ponad 5-letniego okresu aktywnej walki narodu gagauskiego o swoje prawa. Gagauska Autonomia nie by\u0142aby jednak mo\u017cliwa bez Republiki Gagauskiej, za\u015b Republika Gagauska \u2013 bez dzia\u0142alno\u015bci ruchu narodowego \u201eGagauz Chalky, Batan, Millet San\u017cisy. Birlik\u201d.<\/p>\n

Pojawienie si\u0119 Gagauzji na mapie Republiki Mo\u0142dowa nie by\u0142o przypadkowe. Przyznanie jej statusu autonomicznego by\u0142o skutkiem przebudzenia samo\u015bwiadomo\u015bci naszego narodu, reaguj\u0105cego na wyzwania tamtych lat \u2013 wzmo\u017cenie si\u0119 nacjonalizmu, zagro\u017cenie utrat\u0105 pa\u0144stwowo\u015bci mo\u0142dawskiej i perspektyw\u0119 asymilacji etnosu gagauskiego w sk\u0142adzie innego pa\u0144stwa, maj\u0105cego za sob\u0105 do\u015bwiadczenie agresywnej antygagauskiej polityki w latach 20-tych i 30-tych XX wieku.<\/p>\n

Zdobywszy status autonomii, nasz nar\u00f3d liczy\u0142, \u017ce jego g\u0142os b\u0119dzie s\u0142yszany w Republice Mo\u0142dowy, \u017ce nasze interesy b\u0119d\u0105 brane pod uwag\u0119 przy realizacji wewn\u0119trznych reform i polityki zagranicznej, \u017ce w\u0142adze centralne b\u0119d\u0105 szanowa\u0107 polityczny wyb\u00f3r Gagauz\u00f3w. Niestety, historia minionych 19 lat pe\u0142na jest przeciwnych tym nadziejom przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n

Prawodawstwo Republiki Mo\u0142dowa podlega zmianom i nowe ustawy przyjmowane s\u0105 bez uwzgl\u0119dnienia zapis\u00f3w Ustawy \u201eO szczeg\u00f3lnym statusie prawnym Gagauzji\u201d. Autonomia nie jest reprezentowana w instytucjach w\u0142adzy na szczeblu republika\u0144skim, udzia\u0142 za\u015b baszkana w rz\u0105dzie nabra\u0142 charakteru czysto dekoracyjnego, bez mo\u017cliwo\u015bci wywierania przez niego rzeczywistego wp\u0142ywu na cokolwiek. Ma miejsce celowe obdzieranie Gagauzji z jej potencja\u0142u administracyjnego. Tak wi\u0119c z Autonomii do Kagu\u0142u przenoszone s\u0105 instytucje pomocy medycznej, szpital republika\u0144ski, \u201eMoldtelekom\u201d, s\u0142u\u017cba celna i wiele innych s\u0142u\u017cb.<\/p>\n

Kr\u00f3tkowzroczna polityka zagraniczna Republiki Mo\u0142dowa doprowadzi\u0142a do wprowadzenia przez Rosj\u0119, – naszego partnera strategicznego -, embarga na import wina, na czym straci\u0142a przede wszystkim Gagauzja. Przy tym rz\u0105d nie przyj\u0105\u0142 \u017cadnych program\u00f3w antykryzysowych w stosunku do naszych producent\u00f3w wina i nie wydzieli\u0142 \u017cadnych \u015brodk\u00f3w kompensacyjnych ani subsydi\u00f3w dla wsparcia sektora producent\u00f3w wina. Ponadto, apele Gagauzji by zrewidowa\u0107 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 celem poprawy stosunk\u00f3w z Rosj\u0105, w Kiszyniowie by\u0142y przyj\u0119te z wrogo\u015bci\u0105.<\/p>\n

Starali\u015bmy si\u0119 z du\u017c\u0105 doz\u0105 cierpliwo\u015bci odnosi\u0107 si\u0119 do polityki integracji europejskiej Republiki Mo\u0142dowa, maj\u0105c nadziej\u0119 us\u0142ysze\u0107 wiarygodne argumenty o korzy\u015bciach, jakie przyniesie mieszka\u0144com Gagauzji perspektywa europejska. W praktyce jednak widzimy, \u017ce reformy, kt\u00f3re przeprowadza si\u0119 pod pretekstem integracji europejskiej, bardzo cz\u0119sto rozchodz\u0105 si\u0119 z interesami Autonomii Gagauskiej, za\u015b retoryka eurointegracyjna sta\u0142a si\u0119 parawanem, za kt\u00f3rym dochodzi do podzia\u0142u w\u0142adzy politycznej w kraju pomi\u0119dzy si\u0142ami oligarchicznymi. Jedyna rzeczywi\u015bcie maj\u0105ca miejsce integracja europejska, to proces stopniowego zrzekania si\u0119 przez Mo\u0142dow\u0119 swojej pa\u0144stwowo\u015bci i procesy zjednoczenia z Rumuni\u0105. Dzi\u015b Gagauzja i jej mieszka\u0144cy znale\u017ali si\u0119 w absurdalnej sytuacji: dzia\u0142aj\u0105c na rzecz wzmocnienia niepodleg\u0142o\u015bci Republiki Mo\u0142dowy, zostali\u015bmy oskar\u017ceni przez samego prezydenta o bycie przeszkod\u0105 dla urzeczywistnienia jego rumu\u0144skich wizji.<\/p>\n

Szanowni Rodacy!<\/p>\n

Z \u017calem musimy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wiele z zagro\u017ce\u0144 stoj\u0105cych przed naszym narodem dwadzie\u015bcia lat temu dzi\u015b zn\u00f3w wymaga rozwi\u0105zania. Dzisiejsza sytuacja polityczna jest tego rodzaju, \u017ce dla zaradzenia istniej\u0105cym zagro\u017ceniom, nie wystarcz\u0105 dzia\u0142ania ani baszkana, ani Zgromadzenia Narodowego. Aby Gagauzja przetrwa\u0142a, konieczne jest by wypowiedzia\u0142 si\u0119 sam nar\u00f3d. To w\u0142a\u015bnie sam nar\u00f3d mo\u017ce najbardziej przekonuj\u0105co dowie\u015b\u0107 swojej podmiotowo\u015bci i prawa do przysz\u0142ego istnienia w Historii. W ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b nar\u00f3d gagauski wypowiedzia\u0142 si\u0119 w latach 90-tych. I w ten spos\u00f3b powinien wypowiedzie\u0107 si\u0119 tak\u017ce dzi\u015b.<\/p>\n

Jak wiecie, na 2 lutego wyznaczone jest w Autonomii referendum, w kt\u00f3rym mieszka\u0144cy odpowiedz\u0105 na dwa pytania: o wyb\u00f3r wektora polityki zagranicznej i o prawo Gagauzji do samostanowienia w przypadku utraty przez Mo\u0142dow\u0119 swojej niezale\u017cno\u015bci. W tym kontek\u015bcie zwracam si\u0119 do deputowanych do Zgromadzenia Narodowego, do miejscowych organ\u00f3w w\u0142adzy i do wszystkich si\u0142 politycznych w Autonomii, by na czas pozosta\u0142y do referendum zapomnie\u0107 o wewn\u0119trznych konfliktach i skoncentrowa\u0107 swoje si\u0142y na zabezpieczeniu gwarancji dla udanego przeprowadzenia plebiscytu. Dzie\u0144 2 lutego 2014 r. powinien zagwarantowa\u0107 ochron\u0119 naszych interes\u00f3w narodowych, jak r\u00f3wnie\u017c uczyni\u0107 z Gagauzji kotwic\u0119 dla okr\u0119tu pa\u0144stwowo\u015bci mo\u0142dowskiej. To przedsi\u0119wzi\u0119cie ma dla nas znaczenie egzystencjalne i nie mamy moralnego prawa my\u015ble\u0107 w tym czasie o osobistych interesach politycznych.<\/p>\n

Co si\u0119 tyczy kwestii polityki zagranicznej, uwa\u017cam, \u017ce po referendum Gagauzja powinna nadal wywiera\u0107 wp\u0142yw na w\u0142adz\u0119 centraln\u0105, d\u0105\u017c\u0105c do wypracowania kursu na ekonomiczn\u0105 integracj\u0119 z Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105 i z krajami Unii Celnej. Uwa\u017cam zarazem za b\u0142\u0105d przedstawianie Gagauzji jako wroga Unii Europejskiej. Uwa\u017camy za bardzo atrakcyjne europejskie do\u015bwiadczenie decentralizacji politycznej i przyznania pe\u0142nomocnictw regionom. Wzorem s\u0105 dla nas tak\u017ce europejskie standardy pracy systemu s\u0105downiczego i innych praktycznych element\u00f3w rzeczywisto\u015bci UE. Ale jednocze\u015bnie powinni\u015bmy broni\u0107 dost\u0119pu naszych towar\u00f3w do nieograniczonego rynku wschodniego, stara\u0107 si\u0119 o ta\u0144sze no\u015bniki energii kt\u00f3re b\u0119d\u0105 na miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci p\u0142atniczych naszych wsp\u00f3\u0142obywateli. Jedn\u0105 z podstawowych kwestii jest obrona tradycyjnych warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich i tradycji narodu gagauskiego, kt\u00f3re nie dadz\u0105 si\u0119 pogodzi\u0107 z niekt\u00f3rymi normami prawnymi UE.<\/p>\n

Drodzy mieszka\u0144cy Gagauzji!<\/b><\/p>\n

Powszechnie znane jest stwierdzenie bolszewik\u00f3w, \u017ce \u201erewolucja jest cokolwiek warta tylko dop\u00f3ty, dop\u00f3ki umie si\u0119 obroni\u0107\u201d. Parafrazuj\u0105c t\u0105 ide\u0119, uzna\u0107 mo\u017cna, \u017ce Gagauzja b\u0119dzie cokolwiek warta dop\u00f3ty, dop\u00f3ki b\u0119dzie w stanie si\u0119 obroni\u0107. Na pocz\u0105tku lat 90-tych nar\u00f3d gagauski przejawi\u0142 instynkt samozachowania i dowi\u00f3d\u0142, \u017ce ma prawo do istnienia. Jestem ca\u0142kowicie pewien, \u017ce tak\u017ce dzisiaj nasz nar\u00f3d jest w stanie potwierdzi\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107 Gagauzji i jej prawo do w\u0142asnego losu politycznego.<\/p>\n

Niech \u017cyje nar\u00f3d gagauski!<\/p>\n

Niech \u017cyje Terytorium Autonomiczne Gagauz-Yeri w sk\u0142adzie demokratycznej, suwerennej i neutralnej Republiki Mo\u0142dowa!<\/p>\n

Michai\u0142 Formuza\u0142, Baszkan Gagauzji<\/p>\n

(z j\u0119zyka rosyjskiego t\u0142umaczy\u0142: Ronald Lasecki)<\/p>\n

Od t\u0142umacza:<\/b> Powy\u017csze t\u0142umaczenie jest tekstem wyst\u0105pienia Baszkana Gagauzji wyg\u0142oszonego 23 grudnia 2013 r. podczas obchod\u00f3w dziewi\u0119tnastej rocznicy uchwalenia przez Parlament Republiki Mo\u0142dowa Ustawy \u201eO szczeg\u00f3lnym statusie prawnym Gagauzji\u201d i ustanowienia autonomii gagauskiej.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0\"pobrane<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szanowny Panie Pierwszy Prezydencie Republiki Gagauzja! Szanowny Panie Przewodnicz\u0105cy Parlamentu Gagauzji! Szanowni mieszka\u0144cy Gagauzji! Drodzy uczestnicy procesu tworzenia Gagauzji! Szanowni Go\u015bcie dzisiejszej uroczysto\u015bci! 19 lat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12394,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[6,11],"tags":[1387,1362,593],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/pobrane-1.jpg?fit=280%2C180&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-3dT","jetpack-related-posts":[{"id":12197,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12197","url_meta":{"origin":12393,"position":0},"title":"Raport z Gagauzji (20 stycznia)","date":"21 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"W zwi\u0105zku z orzeczeniem s\u0105du rejonowego w Komracie o niekonstytucyjno\u015bci zaplanowanych na 2 lutego referend\u00f3w konsultacyjnego i prawodawczego w Gagauzji, Kiszyni\u00f3w zablokowa\u0142 operacje bud\u017cetowe Gagauzji na rok 2014 przeznaczone na sfinansowanie przeprowadzenia plebiscytu. Celem tej decyzji jest zerwanie planowanego w Gagauzji referendum Pierwotnie na sfinansowanie referendum Zgromadzenie Narodowe Gagauzji (ZNG)\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Czadyr-\u0141unga.jpg?fit=600%2C398&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12116,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12116","url_meta":{"origin":12393,"position":1},"title":"Raport z Gagauzji (15.01) + wywiad z R. Tiutinem","date":"16 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"Raport z Gagauzji (15 stycznia) Znane jest ju\u017c dok\u0142adne brzmienie pyta\u0144, na jakie odpowiedzie\u0107 maj\u0105 2 lutego mieszka\u0144cy Gagauzji w dw\u00f3ch zaplanowanych na ten dzie\u0144 referendach \u2013 konsultacyjnym i prawodawczym. W referendum konsultacyjnym pytania znajd\u0105 si\u0119 na dw\u00f3ch arkuszach. Na arkuszu r\u00f3\u017cowym znajdzie si\u0119 pytanie \u201eCzy zgadza si\u0119 Pani\/Pan z\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/205px-Coat_of_arms_of_Gagauzia.svg_1.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12225,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12225","url_meta":{"origin":12393,"position":2},"title":"Raport z Gagauzji (21 stycznia)","date":"22 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"Zamro\u017cenie przez w\u0142adze Mo\u0142dowy \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych Gagauzji przeznaczonych na organizacj\u0119 referendum nie stanie si\u0119 przeszkod\u0105 dla przeprowadzenia plebiscytu. Potrzebn\u0105 sum\u0119 w\u0142adzom Autonomii przeka\u017ce rosyjski przedsi\u0119biorca gagauskiego pochodzenia, Jurij Jakubow. Wys\u0142a\u0142 on ju\u017c odpowiednie pisma do baszkana, Michai\u0142a Formuza\u0142a i do przewodnicz\u0105cego Zgromadzenia Narodowego, Dmitrija Konstantinowa. \u201ePrzeczyta\u0142em w internecie, \u017ce potrzebne\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Gagauzja-Mo\u0142dowa.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12165,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12165","url_meta":{"origin":12393,"position":3},"title":"Raport z Gagauzji (18 stycznia)","date":"19 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"Komitet Wykonawczy (rz\u0105d) Gagauzji przyj\u0105\u0142 17 stycznia decyzj\u0119 o przeprowadzeniu referend\u00f3w konsultacyjnego i prawodawczego. W\u0142adze terenowe i samorz\u0105dowe zobowi\u0105zano do zapewnienia \u015brodk\u00f3w dla przygotowania i przeprowadzenia referend\u00f3w, do aktywizacji na polu informowania obywateli o zaplanowanych referendach oraz do zapewnienia bezpiecze\u0144stwa i porz\u0105dku w dniach 1-2 lutego. Tego samego dnia odby\u0142o\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Rz\u0105d.jpg?fit=700%2C409&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12087,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12087","url_meta":{"origin":12393,"position":4},"title":"Raport z Gagauzji (11-13 stycznia)","date":"14 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"Mer miasta Czadyr-\u0141unga, Konstantin Kielesz wezwa\u0142 uczestnik\u00f3w komitetu koordynacyjnego ds. organizacji referendum w swoim mie\u015bcie do intensyfikacji prac nad jego przygotowaniem. Ewentualn\u0105 pomoc finansow\u0105 zadeklarowa\u0142 w imieniu swojego miasta mer Czok-Maidanu, Gieorgij Kyrboba. Zapowiedzia\u0142 on r\u00f3wnie\u017c zwo\u0142anie na 16 stycznia rady miasta w celu przedyskutowania kwestii technicznych zwi\u0105zanych z organizacj\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/zgromadzenie-mieszka\u00c5\u0084c\u00c3\u00b3w-w-Kazaklii-300x225.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12253,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12253","url_meta":{"origin":12393,"position":5},"title":"Raport z Gagauzji (22-23 stycznia)","date":"24 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"\u201e\u041a\u043e\u043c\u043c\u0435\u0440\u0441\u0430\u043d\u0442-\u041c\u043e\u043b\u0434\u043e\u0432\u0430\u201dopublikowa\u0142 nowe informacje na temat donatora gagauskiego referendum 2 lutego, Jurija Jakubowa; przedsi\u0119biorca ju\u017c wcze\u015bniej wyst\u0119powa\u0142 jako mecenas przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 podejmowanych przez w\u0142adze Autonomii: z jego fundusz\u00f3w dokonano rekonstrukcji kompleksu klasztornego w Czadyr-\u0141undze i szeregu prawos\u0142awnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w innych miejscowo\u015bciach, J. Jakubow sfinansowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c wydanie albumu fotograficznego \u201eGagauzja\u201d z okazji rocznicy\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/Burgud\u017ci.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12393"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12393"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12668,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12393\/revisions\/12668"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12394"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}