{"id":13279,"date":"2012-07-03T20:21:20","date_gmt":"2012-07-03T18:21:20","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=13279"},"modified":"2014-05-06T17:45:28","modified_gmt":"2014-05-06T15:45:28","slug":"adam-danek-zamiast-tomizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=13279","title":{"rendered":"Adam Danek: Zamiast tomizmu"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\" align=\"CENTER\">\u00a0\u00a0 Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w kr\u0119gu nie-modernistycznej (albo umiarkowanie modernistycznej) my\u015bli katolickiej dominuje bezwzgl\u0119dnie teologia i filozofia tomistyczna. Tomizm uchodzi wr\u0119cz za stanowisko w \u0142onie katolicyzmu pozbawione alternatyw \u2013 przynajmniej w\u015br\u00f3d katolickich intelektualist\u00f3w o zachowawczych, jak na standardy epoki, inklinacjach (pomijamy tu fanaberie katolickich intelektualist\u00f3w o inklinacjach liberalnych lub innych lewicowych, staraj\u0105cych si\u0119 na si\u0142\u0119 \u201echrzci\u0107\u201d rozmaite herezje polityczne nowo\u017cytno\u015bci). Jego zwolennicy do wszystkich pozosta\u0142ych szk\u00f3\u0142 i nurt\u00f3w w teologii oraz filozofii, nawet stoj\u0105cych na gruncie ortodoksji, odnosz\u0105 si\u0119 z mniej lub bardziej skrywan\u0105 pogard\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"JUSTIFY\">\u00a0\u00a0 Niniejszy szkic nie stanowi pr\u00f3by refutacji tomizmu ani jego zdeprecjonowania. Pisz\u0105cy te s\u0142owa nie czuje si\u0119 przeciwnikiem teologii ani filozofii tomistycznej. Z jednej wszelako strony, nie ma ona na gruncie katolickim wy\u0142\u0105czno\u015bci i nie nale\u017cy traktowa\u0107 jej tak, jakby mia\u0142a. Wbrew spotykanemu gdzieniegdzie mniemaniu, tomizm nie jest \u201eoficjaln\u0105 filozofi\u0105 Ko\u015bcio\u0142a\u201d, nie posiada\u0142 te\u017c takowego statusu nigdy w przesz\u0142o\u015bci, poniewa\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mia\u0142 i nadal nie ma \u017cadnej \u201eoficjalnej filozofii\u201d. W obr\u0119bie katolicyzmu dopuszczalne s\u0105 r\u00f3\u017cne stanowiska filozoficzne, o ile pozostaj\u0105 w granicach wytyczonych przez nieomylne Magisterium.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"JUSTIFY\">\u00a0\u00a0 Z drugiej strony, nie ma powod\u00f3w, by ukrywa\u0107, i\u017c teologia i filozofia tomistyczna wykazuje okre\u015blone s\u0142abo\u015bci. Tomizm faktycznie dokona\u0142 prze\u0142omu w chrze\u015bcija\u0144skim postrzeganiu \u015bwiata, jak lubi\u0105 podkre\u015bla\u0107 niekt\u00f3rzy jego adherenci \u2013 z regu\u0142y pomijaj\u0105c pewne aspekty owego prze\u0142omu. Teologia i filozofia tomistyczna zracjonalizowa\u0142a katolicki obraz wszech\u015bwiata \u2013 wszech\u015bwiata, kt\u00f3ry nigdy nie mo\u017ce zosta\u0107 do ko\u0144ca poznany i poj\u0119ty przez ludzki intelekt. Zracjonalizowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c poniek\u0105d stosunek cz\u0142owieka do Stw\u00f3rcy. Ponadto, tomizm, jako bodaj pierwszy nurt filozoficzny w chrze\u015bcija\u0144stwie, w centrum swego zainteresowania postawi\u0142 nie <i>dusz\u0119 <\/i>cz\u0142owieka, ale jego <i>natur\u0119<\/i> \u2013 przez co skoncentrowa\u0142 uwag\u0119 chrze\u015bcijanina na horyzoncie \u017cycia ziemskiego (m.in. po raz pierwszy tak obszernie rozwa\u017ca\u0142 znaczenie d\u00f3br doczesnych). Otwarte pozostaje pytanie, w jakim stopniu teologia i filozofia tomistyczna \u2013 poprzez sw\u00f3j racjonalizm, zainteresowanie natur\u0105 i \u015bwiatem doczesnym \u2013 przyczyni\u0142a si\u0119 do skierowania rozwoju my\u015bli zachodniej na tor, jaki w p\u00f3\u017aniejszych wiekach doprowadzi\u0142 (drog\u0105 radykalizacji niekt\u00f3rych zawartych w niej tendencji, albo raczej ich zal\u0105\u017ck\u00f3w) do powstania nowo\u017cytnej odmiany racjonalizmu, ze wszelkimi jej konsekwencjami. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 natomiast, jako ufundowany intelektualnie na arystotelizmie \u2013 filozofii umiarkowania, tomizm jest filozofi\u0105, kt\u00f3ra uczy, jak pozosta\u0107 w zgodzie z zasadami wiary, a jednocze\u015bnie wygodnie urz\u0105dzi\u0107 si\u0119 na tym \u015bwiecie. W pewnym sensie ma on wi\u0119c charakter \u201emieszcza\u0144ski\u201d, cho\u0107 oczywi\u015bcie nie w znaczeniu, jakie nadawali temu terminowi marksi\u015bci. Doskonale wyrazi\u0142 to ameryka\u0144ski reakcjonista <b>Richard Malcolm Weaver <\/b>(1910-1963) w ksi\u0105\u017cce <i>\u201eIdee maj\u0105 konsekwencje\u201d <\/i>(1948): <i>\u201eDroga dla komfortu i mierno\u015bci zosta\u0142a przygotowana w\u00f3wczas, gdy wieki \u015brednie porzuci\u0142y etyk\u0119 Platona dla etyki Arystotelesa. Doktryna tego drugiego o roztropno\u015bci sk\u0142oni\u0142a go do o\u015bwiadczenia w \u203a\u203aPolityce\u2039\u2039, \u017ce pa\u0144stwo najlepiej rz\u0105dzone jest przez klas\u0119 \u015bredni\u0105. \u017bycie cnotliwe polega\u0142o \u2013 wed\u0142ug niego \u2013 na unikaniu skrajno\u015bci, na wybraniu \u015brodkowej drogi pomi\u0119dzy sprzeczno\u015bciami uznanymi za szkodliwe. Doktryna taka pozostawia na boku mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia jakich\u015b cn\u00f3t, kt\u00f3re nie staj\u0105 si\u0119 zgubne poprzez sw\u00f3j wzrost, ignoruje fakt, \u017ce cnoty takie, jak odwaga i wielkoduszno\u015b\u0107 mog\u0105 by\u0107 na\u015bladowane a\u017c do ko\u0144ca, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek si\u0119 unicestwia. Naturalnie, idea samounicestwienia jest nieobecna w ka\u017cdej filozofii, kt\u00f3ra daje recept\u0119 na \u015bwietn\u0105 \u015bwiatow\u0105 karier\u0119. Na przeciwnym biegunie stoi pogl\u0105d Platona \u2013 wyra\u017cony rzecz jasna r\u00f3wnie\u017c przez chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 o konieczno\u015bci na\u015bladowania cn\u00f3t, a\u017c do stopnia, gdy \u015bwiatowe konsekwencje tego stan\u0105 si\u0119 niewa\u017cne. Arystoteles pozostanie kim\u015b w rodzaju naturalnego historyka cn\u00f3t, obserwuj\u0105cego i zapisuj\u0105cego je, tak jak obserwowa\u0142 techniki dramatu, ale nie my\u015bl\u0105cego o ideale duchowym. \u017bycie zadomowione na tym \u015bwiecie, unikaj\u0105ce bolesnych do\u015bwiadcze\u0144 ze skrajno\u015bciami, tak\u017ce tymi dotycz\u0105cymi cn\u00f3t \u2013 oto co proponowa\u0142 dla swego syna Nicomachusa. Mo\u017cna oczekiwa\u0107, \u017ce teoria ta oka\u017ce si\u0119 nadzwyczaj stosowna w p\u00f3\u017aniejszych czasach \u2013 dla renesansowego szlachcica, a potem dla mieszczanina. W tomizmie, tak \u015bci\u015ble opartym na Arystotelesie, nawet Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 od ascezy i rygorystycznej moralno\u015bci Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, aby zaakceptowa\u0107 pewien stopie\u0144 pragmatycznej przychylno\u015bci dla \u015bwiata. R\u00f3\u017cnica ta sk\u0142oni\u0142a kogo\u015b do spostrze\u017cenia, \u017ce Platon zbudowa\u0142 katedry Anglii, natomiast Arystoteles rezydencje pan\u00f3w.\u201d<\/i> * Poprzez podkre\u015blanie roli umiarkowania, tomizm nie sprzyja ascezie, za\u015b poprzez bardziej \u201eprzyziemne\u201d (b\u0105d\u017a, jak kto woli, \u201etrze\u017awe\u201d) ukierunkowanie w\u0142adz duchowych chrze\u015bcijanina nie sprzyja do\u015bwiadczeniu mistycznemu** \u2013 dw\u00f3m elementom \u017cycia religijnego o fundamentalnym znaczeniu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"JUSTIFY\">\u00a0\u00a0 Czy jednak w uniwersum my\u015bli katolickiej istnieje alternatywa dla tomizmu? W opinii jego zwolennik\u00f3w \u2013 nie. W naszej ocenie \u2013 tak: wspomniana przez Weavera my\u015bl Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. Jest ona starsza i pierwotniejsza od tomizmu. Jest r\u00f3wnie\u017c od niego bardziej konserwatywna, poniewa\u017c wyrasta z najbardziej konserwatywnego nurtu w dziejach filozofii \u2013 z tradycji plato\u0144skiej, kt\u00f3ra tkwi mocno u podstaw filozofii tradycjonalistycznej w jej wszelkich odmianach. Neoplatonizm uwidacznia si\u0119 zw\u0142aszcza w pismach takich spo\u015br\u00f3d owego czcigodnego grona nauczycieli, jak <b>Klemens Aleksandryjski <\/b>(ok. 150 \u2013 ok. 215), <b>\u015bw. Ambro\u017cy z Mediolanu <\/b>(ok. 339-397) oraz trzej <i>Ojcowie Kapadoccy<\/i> \u2013 <b>\u015bw. Bazyli Wielki <\/b>(ok. 329-379), <b>\u015bw. Grzegorz z Nazjanzu <\/b>(ok. 329-391) i <b>\u015bw. Grzegorz z Nyssy <\/b>(ok. 335-395); ich lini\u0119 intelektualn\u0105 kontynuowa\u0142 jeden z najwybitniejszych umys\u0142\u00f3w w historii chrze\u015bcija\u0144stwa: mistyk znany jako <b>Pseudo-Dionizy Areopagita <\/b>(V\/VI wiek).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"JUSTIFY\">\u00a0\u00a0 Teologiczna i filozoficzna my\u015bl Ojc\u00f3w obraca si\u0119 wok\u00f3\u0142 poj\u0119cia Tradycji jako \u017ar\u00f3d\u0142a nauczania Ko\u015bcio\u0142a. Poj\u0119cie to wypracowa\u0142 <b>\u015bw. Ireneusz z Lyonu <\/b>(130\/140 \u2013 ok. 200), natomiast inni Ojcowie, w\u015br\u00f3d nich \u015bw. Ambro\u017cy, rozwin\u0119li po nim nauk\u0119 o nieska\u017conym przechowywaniu depozytu Tradycji oraz chronieniu go przed niepowo\u0142anymi. Mi\u0119dzy innymi z tego powodu, cho\u0107 przecie\u017c nie tylko, teologia i filozofia Ojc\u00f3w, jako wsp\u00f3lny korze\u0144 Wschodu i Zachodu, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 p\u0142aszczyzn\u0105 duchowego zrozumienia i zbli\u017cenia pomi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em katolickim a Cerkwi\u0105 prawos\u0142awn\u0105 oraz innymi od\u0142\u0105czonymi Ko\u015bcio\u0142ami wschodnimi, zachowuj\u0105cymi sukcesj\u0119 apostolsk\u0105. Takiego duchowego pomostu pomi\u0119dzy chrze\u015bcija\u0144skim Okcydentem a Orientem nie przerzuci za\u015b tomizm, postrzegany na mistycznie i kontemplacyjnie nastawionym Wschodzie jako nazbyt racjonalistyczny.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"JUSTIFY\">\u00a0\u00a0 Warto wreszcie zauwa\u017cy\u0107, i\u017c my\u015bl Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a zna r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119 dla tych, kt\u00f3rzy rodz\u0105 si\u0119 w ka\u017cdym pokoleniu chrze\u015bcijan, a kt\u00f3rzy szukaj\u0105 g\u0142\u0119bszego duchowego do\u015bwiadczenia, ni\u017c bogobojne zwyk\u0142e \u017cycie i konsensus z tym \u015bwiatem, w zupe\u0142no\u015bci wystarczaj\u0105ce wi\u0119kszo\u015bci wiernych. Drog\u0105 t\u0105, jak wskazuje wybitny znawca zagadnienia <b>O. dr hab. Aleksander Posacki SJ <\/b>(ur. 1957), jest duchowo\u015b\u0107 wtajemniczenia: prawowierny <i>ezoteryzm <\/i>chrze\u015bcija\u0144ski. W kr\u0119gu Ojc\u00f3w reprezentowali go Klemens Aleksandryjski, <b>\u015bw. Cyryl Jerozolimski <\/b>(ok. 315-386), \u015bw. Grzegorz z Nyssy, \u015bw. Ambro\u017cy z Mediolanu czy <b>\u015bw. Cyryl Aleksandryjski <\/b>(378-444).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"JUSTIFY\">\u00a0\u00a0 Teologia i filozofia Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, w naszym przekonaniu, g\u00f3ruje nad tomizmem z uwagi na <i>\u201efundament plato\u0144ski Ojc\u00f3w wschodnich, neoplatonizm i drog\u0119 mistyczno-ekstatyczn\u0105\u201d<\/i>, by przywo\u0142a\u0107 napisane przed ponad czterema dekadami s\u0142owa narodowego mesjanisty <b>Jerzego Brauna <\/b>(1901-1975). Wszystko to stanowi prawowite dziedzictwo Ko\u015bcio\u0142a, Jego skarbiec, z kt\u00f3rego katolicy powinni swobodnie czerpa\u0107, miast poddawa\u0107 si\u0119 hegemonii jednego nurtu filozoficznego. My\u015bl Ojc\u00f3w niesie w sobie tre\u015b\u0107 bardziej tradycjonalistyczn\u0105, ni\u017c my\u015bl ko\u015bcielna w jakiejkolwiek innej epoce. By\u0107 mo\u017ce t\u0142umaczy to jej ma\u0142\u0105 popularno\u015b\u0107 w dzisiejszej dobie, kiedy kr\u0119gi kurialne nagminnie przypodchlebiaj\u0105 si\u0119 \u201educhowi czasu\u201d, a Tradycja cz\u0119\u015bciej budzi w nich strach, ani\u017celi umi\u0142owanie. Podobnego dyskomfortu nie przysparza im oczywi\u015bcie tomizm, w swej unowocze\u015bnionej wersji wykorzystywany wr\u0119cz (np. przez jego wybitnego wsp\u00f3\u0142czesnego przedstawiciela, O. prof. Mieczys\u0142awa Kr\u0105pca OP) jako katolicka podbudowa demokracji b\u0105d\u017a doktryny \u201epraw cz\u0142owieka\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">* Prze\u0142. Barbara Bubula.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">** Pomimo, i\u017c sam \u015bw. Tomasz z Akwinu u schy\u0142ku \u017cycia sta\u0142 si\u0119 mistykiem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg\"><img data-attachment-id=\"13270\" data-permalink=\"https:\/\/xportal.press\/?attachment_id=13270\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg?fit=140%2C140&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"140,140\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;}\" data-image-title=\"Adam Danek\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg?fit=140%2C140&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg?fit=140%2C140&amp;ssl=1\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-13270\" alt=\"Adam Danek\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg?resize=140%2C140\" width=\"140\" height=\"140\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg?w=140&amp;ssl=1 140w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg?resize=55%2C55&amp;ssl=1 55w\" sizes=\"(max-width: 140px) 100vw, 140px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0 Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w kr\u0119gu nie-modernistycznej (albo umiarkowanie modernistycznej) my\u015bli katolickiej dominuje bezwzgl\u0119dnie teologia i filozofia tomistyczna. Tomizm uchodzi wr\u0119cz za stanowisko w \u0142onie katolicyzmu pozbawione [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[21,3],"tags":[35,940],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-3sb","jetpack-related-posts":[{"id":18338,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=18338","url_meta":{"origin":13279,"position":0},"title":"Thomas Merton OCSO: Tomizm nie ma monopolu na prawd\u0119","date":"1 stycznia 2015","format":false,"excerpt":"\u00a0\u00a0 Bardzo pr\u0119dko zaprzyja\u017ani\u0142em si\u0119 z nim i opowiedzia\u0142em mu wszystko o mojej pracy dyplomowej i ideach, kt\u00f3re stara\u0142em si\u0119 w niej ukaza\u0107 \u2013 bardzo mu si\u0119 one spodoba\u0142y. A jedna z rzeczy, kt\u00f3re natychmiast wyczu\u0142 \u2013 podczas gdy ja sam by\u0142em daleki od mo\u017cno\u015bci zdania sobie z niej sprawy\u2026","rel":"","context":"In &quot;Inne&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/merton.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":220,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=220","url_meta":{"origin":13279,"position":1},"title":"Jacek Bartyzel dla Xportalu","date":"1 listopada 2011","format":false,"excerpt":"1) Czy podj\u0105\u0142by si\u0119 Pan t\u0142umaczenia dzie\u0142 klasyk\u00f3w kontrrewolucji (de Maistre, de Bonald, Donoso Cort\u00e9s)? Czy mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 w najbli\u017cszym czasie wydania tego typu pozycji?T\u0142umaczenie dzie\u0142 obszerniejszych przekracza moje kompetencje translatorskie; niemniej, mam w planach m.in. doko\u0144czenie rozpocz\u0119tego przek\u0142adu pracy Fredericka Wilhelmsena o filozofii i teologii politycznej oraz ostatniego\u2026","rel":"","context":"In &quot;Dla Xportalu&quot;","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":9402,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=9402","url_meta":{"origin":13279,"position":2},"title":"Innocenty Boche\u0144ski: Tomizm, kolektywizm, pa\u0144stwo totalne","date":"18 lipca 2013","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Katolickie \u015brodowiska polityczne wsp\u00f3\u0142czesnej Polski uzasadnie\u0144 dla swoich pogl\u0105d\u00f3w w filozofii politycznej poszukuj\u0105 z regu\u0142y w tomizmie. Interpretuj\u0105 przy tym tomizm z mniejsz\u0105 lub wi\u0119ksz\u0105 doz\u0105 chciejstwa i w\u0142asnego widzimisi\u0119, wyprowadzaj\u0105c z filozofii \u015bw. Tomasza a to \u201erepublikanizm\u201d, a to \u201ewolny rynek\u201d, a to demokracj\u0119 albo jeszcze co\u015b\u2026","rel":"","context":"In &quot;Idea&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/aquinasbible.jpg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":32105,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=32105","url_meta":{"origin":13279,"position":3},"title":"Aleksandr Dugin: Czwarta Teoria Polityczna i problem diab\u0142a","date":"13 grudnia 2017","format":false,"excerpt":"\u00a0 Obja\u015bnienie natury 4TP \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czwarta Teoria Polityczna (4PT \u2013 the Fourth Political Theory) jest poj\u0119ciow\u0105 matryc\u0105, kt\u00f3ra opisuje alternatyw\u0119 dla tendencji politycznych, kt\u00f3re zdominowa\u0142y epok\u0119 nowoczesno\u015bci. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Trzy g\u0142\u00f3wne ideologie polityczne epoki nowoczesno\u015bci, do kt\u00f3rych zalicza si\u0119 liberalizm (pierwsza teoria polityczna), komunizm (druga teoria polityczna) i nacjonalizm (trzecia teoria\u2026","rel":"","context":"In &quot;Idea&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/prof-aleksandr_dugin-1.jpeg?fit=535%2C535&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":37536,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37536","url_meta":{"origin":13279,"position":4},"title":"Ronald Lasecki: Po co nam lekcje religii?","date":"20 wrze\u015bnia 2020","format":false,"excerpt":"W zwi\u0105zku z rozpocz\u0119ciem roku szkolnego, tradycyjnie ju\u017c, rozgorza\u0142a na nowo debata na temat obecno\u015bci lekcji religii w szko\u0142ach. Bloki artyku\u0142\u00f3w na ten temat zamie\u015bci\u0142y mi\u0119dzy innymi katolicki tygodnik \u201eNiedziela\u201d i lewicowy tygodnik \u201ePrzegl\u0105d\u201d. Krytycy nauczania religii w szko\u0142ach zwracali przy tym uwag\u0119 na zbyt du\u017cy, ich zdaniem, udzia\u0142 godzin\u2026","rel":"","context":"In &quot;Religia&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/7776b621-82ed-4f2b-80d1-a1f234568040_f1400x900.jpg?fit=1200%2C771&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":21268,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=21268","url_meta":{"origin":13279,"position":5},"title":"Adam Danek: Philosophia vetera","date":"16 czerwca 2015","format":false,"excerpt":"Wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 filozofi\u0119 cechuje skrajna wsobno\u015b\u0107. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, uprawianie filozofii sprowadza si\u0119 dzisiaj do obsesyjnego d\u0142ubania wewn\u0105trz w\u0142asnego Ja, umys\u0142u, ja\u017ani lub psyche (w zale\u017cno\u015bci od terminu preferowanego przez d\u0142ubacza). Tym samym nowoczesna filozofia zupe\u0142nie oderwa\u0142a si\u0119 od korzeni filozofii jako takiej. Nie odpowiada ju\u017c cz\u0142owiekowi na pytanie, co powinno si\u0119\u2026","rel":"","context":"In &quot;Adam Danek&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/SenecaNero.png?fit=710%2C398&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13279"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13279"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13280,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13279\/revisions\/13280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}