Mowa wyg\u0142oszona w Izbie Deputowanych 16 listopada 1922 r. w par\u0119 tygodni po wykonaniu Marszu na Rzym i obj\u0119ciu w\u0142adzy przez faszyst\u00f3w<\/i><\/p>\n
Panowie! To, co dzisiaj spe\u0142niam w tej sali, jest aktem formalnego wzgl\u0105dem was uszanowania, za co te\u017c nie \u017c\u0105dam od was \u017cadnego dowodu specjalnej wdzi\u0119czno\u015bci.<\/p>\n
Od wielu, zbyt nawet wielu lat, przesilenia rz\u0105dowe by\u0142y wywo\u0142ywane i za\u0142atwiane przez Izb\u0119, w\u015br\u00f3d mniej lub wi\u0119cej kr\u0119tych manewr\u00f3w i zasadzek, tak i\u017c ka\u017cde z nich nazywano stale napadem. Gabinet ministr\u00f3w za\u015b przedstawiano, jako przewracaj\u0105cy si\u0119 dyli\u017cans pocztowy. Zdarzy\u0142o si\u0119 obecnie pora\u017a drugi w okresie dziesi\u0119cioletnim, \u017ce nar\u00f3d w\u0142oski \u2014 w swojej lepszej cz\u0119\u015bci \u2014 wysadzi\u0142 z siod\u0142a gabinet ministr\u00f3w, i da\u0142 sobie Rz\u0105d \u2014 ponad i przeciw wszelkim wskazaniom parlamentu.<\/p>\n
Melancholijni gorliwcy nadkonstytucjonalizmu niech sobie rozprawiaj\u0105 o tym \u017ca\u0142o\u015bnie! Co do mnie stwierdzam, \u017ce rewolucja posiada swoje prawa. Dodaj\u0105, aby ka\u017cdy o tym wiedzia\u0142, i\u017c jestem tu po to, \u017ceby broni\u0107 i podnie\u015b\u0107 do najwy\u017cszego stopnia rewolucj\u0119 \u201eczarnych koszul\u201c, wprowadzaj\u0105c j\u0105 w poufn\u0105 tre\u015b\u0107 \u017cycia Narodu, jako sil\u0119 rozwoju, pot\u0119gi i r\u00f3wnowagi.<\/p>\n
Zrzek\u0142em si\u0119 prawa zwyci\u0119zcy, a mog\u0142em si\u0119 sro\u017cy\u0107. Ograniczy\u0142em siebie samego. Powiedzia\u0142em sobie, te najlepsz\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 jest ta, co nas nie opuszcza po zwyci\u0119stwie. Z trzystoma tysi\u0105cami m\u0142odzie\u017cy, uzbrojonej od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w, gotowej na wszystko, oczekuj\u0105cej niemal mistycznie mego skinienia, mog\u0142em ukara\u0107 tych wszystkich, kt\u00f3rzy oczerniali i usi\u0142owali obrzuci\u0107 faszyzm b\u0142otem. Mog\u0142em z tej sali, g\u0142uchej i szarej, uczyni\u0107 biwak dla swoich zast\u0119p\u00f3w, mog\u0142em kopn\u0105\u0107 parlament i utworzy\u0107 Rz\u0105d wy\u0142\u0105cznie faszystowski. Mog\u0142em, lecz \u2014 przynajmniej w pierwszej chwili \u2014 nie chcia\u0142em.<\/p>\n
Przeciwnicy pozostawali w swoich schroniskach; wyszli stamt\u0105d i uzyskali swobod\u0119 ruchu, z kt\u00f3rej korzystaj\u0105 ju\u017c po to by ostrzykiwa\u0107 jadem s\u0142\u00f3w i urz\u0105dza\u0107 zasadzki, jak w Carate, Bergamo, Udine i Mugii.<\/p>\n
Utworzy\u0142em rz\u0105d koalicyjny i to nie dlatego, \u017ceby pozyska\u0107 i wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarn\u0105, z kt\u00f3rej mog\u0119 sobie teraz nic nie P robi\u0107, lecz po to, by skupi\u0107 w celu ratowania ledwie dysz\u0105cego\u00a0 Narodu tych wszystkich, kt\u00f3rzy bez wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnice partyjne pragn\u0105 jego ratunku. Dzi\u0119kuj\u0119 z g\u0142\u0119bi serca swoim wsp\u00f3\u0142pracownikom, ministrom i wice-ministrom, dzi\u0119kuj\u0119 moim kolegom z Rz\u0105du, kt\u00f3rzy chcieli razem ze mn\u0105 wzi\u0105\u0107 na swoje j barki ci\u0119\u017ck\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 chwili obecnej; nie mog\u0119 nie wspomnie\u0107 z sympati\u0105 o zachowaniu si\u0119 pracuj\u0105cych mas w\u0142oskich, kt\u00f3re swoj\u0105 czynn\u0105 b\u0105d\u017a biern\u0105 solidarno\u015bci\u0105 popar\u0142y ruch faszystowski. S\u0105dz\u0119, i\u017c mog\u0119 by\u0107 wyrazicielem my\u015bli ca\u0142ego tego Zgromadzenia, a z pewno\u015bci\u0105 wi\u0119kszo\u015bci Narodu\u00a0 w\u0142oskiego, sk\u0142adaj\u0105c gor\u0105cy ho\u0142d Monarsze, kt\u00f3ry opar\u0142 si\u0119 bezu\u017cytecznie reakcyjnym usi\u0142owaniom ostatniej doby, zapobieg\u0142 wojnie domowej i pozwoli\u0142 w ten spos\u00f3b w wiotkie \u017cy\u0142y pa\u0144stwa parlamentarnego wla\u0107 nowy o\u017cywczy pr\u0105d faszystowski, kt\u00f3ry wyszed\u0142 z wojny i wzm\u00f3g\u0142 si\u0119 w skutek zwyci\u0119stwa.<\/p>\n
Zanim osi\u0105gn\u0119li\u015bmy obecne stanowisko, pytano nas zewsz\u0105d o program. W\u0142ochom, mi\u0142y Bo\u017ce, nie brak by\u0142o program\u00f3w: brak\u0142o natomiast ludzi oraz woli dla ich urzeczywistnienia. Wszystkie zagadnienia \u017cycia w\u0142oskiego, powiadam: wszystkie \u2014 by\u0142y ju\u017c rozstrzygni\u0119te na papierze: nie by\u0142o tylko woli wyra\u017caj\u0105cej je w czynie. Dzisiaj Rz\u0105d uosabia t\u0119 mocn\u0105 i stanowcz\u0105 wol\u0119.<\/p>\n
* * *<\/p>\n
Polityka zewn\u0119trzna jest tym, co, zw\u0142aszcza w chwili obecnej, szczeg\u00f3lnie nas zajmuje i k\u0142opocze. M\u00f3wi\u0119 o niej natychmiast, dlatego \u017ce s\u0105dz\u0119, i\u017c to, co powiem, rozproszy nie jedn\u0105 obaw\u0119. Nie dotkn\u0119 wszystkich spraw, poniewa\u017c tak\u017ce w tej dziedzinie wol\u0119 czyny od s\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Zasadnicze orientacje naszej polityki zagranicznej s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce: traktaty pokojowe, dobre czy z\u0142e, gdy raz zosta\u0142y podpisane i ratyfikowane, b\u0119d\u0105 wykonane. Szanuj\u0105ce si\u0119 pa\u0144stwo nie mo\u017ce wyznawa\u0107 innej zasady. Traktaty nie s\u0105 czym\u015b wieczystym, nie daj\u0105cym si\u0119 naprawi\u0107: s\u0105 one rozdzia\u0142ami historii, a nie jej epilogami. Wykona\u0107 je znaczy tyle, co stwierdzi\u0107 ich warto\u015b\u0107. Je\u017celi w ci\u0105gu wykonywania ujawni si\u0119 ich niedorzeczno\u015b\u0107, mo\u017ce to stworzy\u0107 nowy fakt, otwieraj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 dalszego zbadania wzajemnych stanowisk. Zar\u00f3wno traktat w Rapallo, jak i ugoda, zawarta w S. Margherita, kt\u00f3ra z tamtego wyp\u0142ywa, zostan\u0105 wniesione przeze mnie do Parlamentu. Stwierdziwszy, i\u017c traktaty, gdy s\u0105 dobre t. j. ratyfikowane, powinny by\u0107 lojalnie wykonywane, przechodz\u0119 do stwierdzenia innej podstawy naszej polityki zagranicznej, jak\u0105 jest ca\u0142kowite odrzucenie g\u0142o\u015bnej ideologii \u201erekonstrukcjonistycznej\u201c.<\/p>\n
Uznajemy, i\u017c istnieje pewnego rodzaju jedno\u015b\u0107, albo raczej wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107, europejskiego \u017cycia ekonomicznego. Uznajemy, \u017ce nale\u017cy odbudowa\u0107 jego gospodarstwo, nie s\u0105dzimy jednak, \u017ceby dotychczas stosowane metody s\u0142u\u017cy\u0142y temu celowi. Wi\u0119cej maj\u0105 warto\u015bci dla cel\u00f3w ekonomicznej odbudowy Europy traktaty handlowe \u201ewe dw\u00f3jk\u0119\u201c, kt\u00f3re stanowi\u0105 o wiele szersz\u0105 podstaw\u0119 stosunk\u00f3w ekonomicznych pomi\u0119dzy narodami, ni\u017c oci\u0119\u017ca\u0142e i chaotyczne konferencje plenarne, kt\u00f3rych op\u0142akane dzieje znane s\u0105 ka\u017cdemu. Dlatego wi\u0119c, w tym mianowicie co dotyczy W\u0142och, zamierzamy trzyma\u0107 si\u0119 polityki godno\u015bci i po\u017cytku narodowego. Nie mo\u017cemy sobie pozwoli\u0107 na zbytek polityki bezmy\u015blnego altruizmu, lub te\u017c zupe\u0142nego oddania si\u0119 zamiarom innych. Do ut des. W\u0142ochy dzisiejsze rachuj\u0105 i powinny rachowa\u0107 rzetelnie. Zaczynaj\u0105 to ju\u017c uznawa\u0107 i zagranic\u0105. Nie przeceniamy naszej pot\u0119gi, co by\u0142oby rzecz\u0105 niesmaczn\u0105, nie chcemy jednak, wskutek nadmiernej i bezu\u017cytecznej skromno\u015bci, jej zmniejsza\u0107. Moja formu\u0142a jest prosta: Nic za nic! Kto chce mie\u0107 od nas konkretne dowody przyja\u017ani, niech r\u00f3wnie\u017c nam je z\u0142o\u017cy. W\u0142ochy faszystowskie, jak nie maj\u0105 zamiaru przekre\u015bla\u0107 traktat\u00f3w, tak te\u017c z rozmaitych powod\u00f3w politycznych, ekonomicznych i moralnych nie zamierzaj\u0105 opuszcza\u0107 swoich sojusznik\u00f3w czasu wojny.<\/p>\n
Rzym stoi w jednym szeregu z Pary\u017cem i Londynem, ale W\u0142ochy powinny uczyni\u0107 same i postawi\u0107 go przed wzrokiem sojusznik\u00f3w ten \u015bmia\u0142y i surowy rachunek sumienia, na jaki nie odwa\u017cono si\u0119 od zawieszenia broni po dzie\u0144 dzisiejszy.<\/p>\n
Istnieje jeszcze, czy nie istnieje \u201eEntenta\u201c w istotnym znaczeniu tego wyrazu? Jakim jest stosunek tej \u201eEntenty\u201c wzgl\u0119dem Niemiec, wobec Rosji, wzgl\u0119dem sojuszu niemiecko-rosyjskiego? Jakiem jest stanowisko w tej \u201eEntencie*, tych W\u0142och, kt\u00f3re nie tylko wskutek s\u0142abo\u015bci swoich rz\u0105d\u00f3w trac\u0105 mocne pozycje nad Adriatykiem, oraz na morzu \u015ar\u00f3dziemnym, podczas gdy poddaje si\u0119 dyskusji niekt\u00f3re ich prawa zasadnicze; W\u0142och, co nie dosta\u0142y ani kolonii, ani surowc\u00f3w i s\u0105 literalnie zmia\u017cd\u017cone d\u0142ugami, zaci\u0105ganymi w celu osi\u0105gni\u0119cia wsp\u00f3lnego zwyci\u0119stwa?<\/p>\n
W rozmowach, kt\u00f3re mie\u0107 b\u0119d\u0119 z premierami Francji i Anglii, zamierzam jasno postawi\u0107, w ca\u0142ej jego z\u0142o\u017cono\u015bci, zagadnienie \u201eEntenty\u201c oraz wynikaj\u0105c\u0105 z niego spraw\u0119 stanowiska W\u0142och w jej \u0142onie. Z tego rachunku sumienia wyp\u0142yn\u0105 dwie mo\u017cliwo\u015bci: albo \u201eEntenta\u201c, lecz\u0105c swoje n\u0119dze wewn\u0119trzne, swoje sprzeczno\u015bci, stanie si\u0119 prawdziwie jednolitym blokiem, zr\u00f3wnowa\u017conym, r\u00f3wnym co do si\u0142y \u2014 o r\u00f3wnych prawach i r\u00f3wnych obowi\u0105zkach; \u2014 albo wybije jej ostatnia godzina, i W\u0142ochy, odzyskuj\u0105c swobod\u0119 dzia\u0142ania, zajm\u0105 si\u0119, na drodze innej polityki, obron\u0105 swoich interes\u00f3w.<\/p>\n
\u017byczy\u0142bym sobie, by si\u0119 sprawdzi\u0142a pierwsza ewentualno\u015b\u0107, a to tak\u017ce ze wzgl\u0119du na wrzenie ca\u0142ego wschodniego \u015bwiata oraz wzrastaj\u0105c\u0105 poufno\u015b\u0107 stosunk\u00f3w rosyjsko-turecko-niemieckich. \u017beby to si\u0119 sta\u0142o, jest rzecz\u0105 konieczn\u0105 zej\u015b\u0107 nareszcie z gruntu frazes\u00f3w konwencjonalnych: czas ju\u017c porzuci\u0107 teren zwyk\u0142ych wybieg\u00f3w dyplomatycznych, kt\u00f3re si\u0119 powtarzaj\u0105 na ka\u017cdej konferencji, i wej\u015b\u0107 na teren fakt\u00f3w historycznych, na taki grunt s\u0142owem, kt\u00f3ry umo\u017cliwia okre\u015blenie, w tym lub innym sensie, przebiegu zdarze\u0144.<\/p>\n
Tego rodzaju polityka, jak nasza, polityka po\u017cytku narodowego, poszanowania traktat\u00f3w oraz s\u0142usznego wyja\u015bnienia stanowiska W\u0142och w\u015br\u00f3d \u201eEntenty,\u201c, nie mo\u017ce uchodzi\u0107 za polityk\u0119 awanturnicz\u0105 i imperialistyczn\u0105, w wulgarnym znaczeniu tego s\u0142owa. Pragniemy robi\u0107 polityk\u0119 pokojow\u0105, wcale jednak nie samob\u00f3jcz\u0105.<\/p>\n
Aby zada\u0107 k\u0142am pesymistom, kt\u00f3rzy oczekiwali wynik\u00f3w katastroficznych z powodu doj\u015bcia faszyzmu do w\u0142adzy, wystarcza tu wspomnie\u0107, \u017ce stosunki nasze z Szwajcari\u0105 s\u0105 jak najbardziej przyjacielskie, a opracowuj\u0105cy si\u0119 traktat handlowy, gdy zostanie zawarty, jeszcze je wzmocni; \u017ce z Jugos\u0142awi\u0105 i Grecj\u0105 stosunki nasze s\u0105 poprawne, z Hiszpani\u0105, Czechos\u0142owacj\u0105, Polsk\u0105 i Rumuni\u0105 \u2014 dobre, zar\u00f3wno jak i ze wszystkimi pa\u0144stwami ba\u0142tyckimi, gdzie W\u0142ochy pozyska\u0142y w ostatnich czasach sporo sympatii i s\u0105 w trakcie zawarcia um\u00f3w handlowych. Nasze stosunki z pozosta\u0142ymi pa\u0144stwami s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dobre.<\/p>\n
Co si\u0119 tyczy Austrii, to W\u0142ochy dochowaj\u0105 wiary swoim zobowi\u0105zaniom, i nie zaniedbaj\u0105 rozwini\u0119cia dzia\u0142alno\u015bci natury ekonomicznej tak\u017ce w stosunku do W\u0119gier i Bu\u0142garii. Nadmieniamy, \u017ce gdy chodzi o Turcj\u0119, trzeba w Lozannie uzna\u0107 to, co jest ju\u017c faktem dokonanym, z dodatkiem niezb\u0119dnych r\u0119kojmi dla handlu w Cie\u015bninach, dla interes\u00f3w europejskich i mniejszo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\n
Sytuacja na Ba\u0142kanach i w\u015br\u00f3d Islamu powinna by\u0107 przedmiotem pilnej czujno\u015bci. Gdy Turcja otrzyma\u0142a to, co jej si\u0119 nale\u017cy, nie powinna ro\u015bci\u0107 pretensji do czego\u015b wi\u0119cej. Trzeba mie\u0107 odwag\u0119 powiedzenia Turcji w pewnym momencie; \u00bbdot\u0105d, ale nie dalej\u201c. Za \u017cadn\u0105 cen\u0119. Tylko przemawiaj\u0105c stanowczo, \u2014 tym mocniej, im bardziej lojalnym b\u0119dzie post\u0119powanie sojusznik\u00f3w \u2014 mo\u017cna b\u0119dzie unikn\u0105\u0107 niebezpiecze\u0144stwa powik\u0142a\u0144 ba\u0142ka\u0144skich, a st\u0105d z konieczno\u015bci \u2014 i europejskich. Nie zapominajmy, \u017ce Rumunia posiada 44 tysi\u0105ce muzu\u0142man\u00f3w, Bu\u0142garia 600 tysi\u0119cy, Albania 400, Jugos\u0142awia milion pi\u0119\u0107set tysi\u0119cy \u2014 s\u0142owem, \u015bwiat ca\u0142y, rozegzaltowany zwyci\u0119stwem p\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyca.<\/p>\n
O ile chodzi o Rosj\u0119, to W\u0142ochy utrzymuj\u0105, \u017ce obecnie nadesz\u0142a chwila rozwa\u017cania, z punktu widzenia aktualnej rzeczywisto\u015bci, naszych stosunk\u00f3w z tym pa\u0144stwem, \u2014 abstrahuj\u0105c od jego warunk\u00f3w wewn\u0119trznych, podobnie jak nie dopuszczamy mieszania si\u0119 obcych w nasze sprawy \u2014 a st\u0105d jeste\u015bmy sk\u0142onni do rozpatrzenia mo\u017cliwo\u015bci ostatecznego za\u0142atwienia tych stosunk\u00f3w, W sprawie udzia\u0142u Rosji w Lozannie, W\u0142ochy stan\u0119\u0142y na stanowisku bardziej liberalnym i nie trac\u0105 nadziei, \u017ce ono zatryumfuje, pomimo to, i\u017c Rosja zosta\u0142a zaproszona do narad tylko w kwestii Cie\u015bnin. Stosunki nasze ze Stanami Zjednoczonymi s\u0105 bardzo dobre, a trosk\u0105 moj\u0105 b\u0119dzie uczyni\u0107 je jeszcze lepszymi, przede wszystkim na polu po\u017c\u0105danej, \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy ekonomicznej. Z Kanad\u0105 jeste\u015bmy na drodze do podpisania traktatu handlowego. Serdeczne s\u0105 nasze stosunki z republikami \u015arodkowej i Po\u0142udniowej Ameryki, zw\u0142aszcza z Brazyli\u0105 i Argentyn\u0105, gdzie \u017cyj\u0105 miliony W\u0142och\u00f3w, kt\u00f3rym nie powinny by\u0107 zaprzeczane mo\u017cliwo\u015bci udzia\u0142u w \u017cyciu miejscowym, co te\u017c, podnosz\u0105c ich znaczenie, zamiast oddala\u0107 tym silniej ich zwi\u0105\u017ce z macierzystym krajem.<\/p>\n
Co si\u0119 tyczy zagadnienia ekonomiczno-finansowego, to W\u0142ochy na przysz\u0142ej konferencji w Brukseli b\u0119d\u0105 zdania, \u017ce d\u0142ugi i odszkodowania stanowi\u0105 nierozdzieln\u0105 par\u0119. Dla tej polityki godno\u015bci i po\u017cytku narodowego trzeba mie\u0107 w Konsulcie odpowiednie organy centralne i pomocnicze, odpowiadaj\u0105ce nowej \u015bwiadomo\u015bci narodowej oraz zwi\u0119kszonemu urokowi W\u0142och w ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n
* * *<\/p>\n
Wytyczne polityki wewn\u0119trznej streszczaj\u0105 si\u0119 w wyrazach: oszcz\u0119dno\u015b\u0107, praca, karno\u015b\u0107. Zagadnienie finansowe jest zasadnicze: trzeba doj\u015b\u0107, z mo\u017cliwie najwi\u0119ksz\u0105 szybko\u015bci\u0105, do r\u00f3wnowagi bilansu pa\u0144stwowego. System drobiazgowej oszcz\u0119dno\u015bci; popieranie wszystkich si\u0142 produkcyjnych narodu; po\u0142o\u017cenie kresu pozosta\u0142ym obci\u0105\u017ceniom wojennym. (Z po\u0142o\u017cenia finansowego, kt\u00f3re aczkolwiek powa\u017cne, daje si\u0119 szybko poprawi\u0107, zda w jak najszerszej mierze spraw\u0119, przy punkcie prowizorium bud\u017cetowego, m\u00f3j kolega, Tangora).<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c o pracy mamy na wzgl\u0119dzie bur\u017cuazj\u0119 produkuj\u0105c\u0105 i klasy pracuj\u0105ce miejskie oraz wiejskie. \u017badnych przywilej\u00f3w, zar\u00f3wno dla pierwszej, jak i dla ostatnich, natomiast ochrona wszystkich interes\u00f3w, zgodnych z interesami produkcji i Narodu.<\/p>\n
Proletariat pracuj\u0105cy, kt\u00f3rego losem zajmujemy si\u0119, bez karygodnych wszak\u017ce i demagogicznych pob\u0142a\u017cliwo\u015bci, mo\u017ce si\u0119 niczego nie obawia\u0107, nie straci bowiem nic, a z pewno\u015bci\u0105 wszystko mo\u017ce zyska\u0107 na polityce finansowej, kt\u00f3ra ratuje bilans pa\u0144stwa i unika bankructwa, jakie zaci\u0105\u017cy\u0142oby w szczeg\u00f3lniejszy spos\u00f3b na najubo\u017cszych klasach ludno\u015bci.<\/p>\n
Nasza polityka emigracyjna powinna si\u0119 wyzwoli\u0107 z nadmiernego opieku\u0144stwa, emigruj\u0105cy jednak obywatel w\u0142oski niech wie, \u017ce b\u0119dzie nale\u017cycie wspierany przez przedstawicieli Narodu na zewn\u0105trz.<\/p>\n
Wzrost uroku danego narodu w \u015bwiecie, jest w prostym stosunku do karno\u015bci, jakiej sk\u0142ada dowody wewn\u0105trz kraju. Po\u0142o\u017cenie wewn\u0119trzne polepszy\u0142o si\u0119 niew\u0105tpliwie, nie do tego stopnia wszak\u017ce, jakbym pragn\u0105\u0142. Nie mam zamiaru oddawa\u0107 si\u0119 \u0142atwemu optymizmowi. Nie lubi\u0119 Pangloss\u2019a.<\/p>\n
W wielkich miastach, w og\u00f3le we wszystkich miastach, panuje spok\u00f3j; wypadki gwa\u0142tu s\u0105 sporadyczne i znikome, powinny jednak si\u0105 sko\u0144czy\u0107. Obywatele, bez wzgl\u0119du na stronnictwo, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105, maj\u0105 swobod\u0119 ruchu; wszystkie wyznania \u2014 ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem panuj\u0105cego, jakiem jest katolickie,\u2014b\u0119d\u0105 uszanowane; swobody konstytucyjne nie zostan\u0105 naruszone; prawo za wszelk\u0105 cen\u0119 b\u0119dzie w poszanowaniu.<\/p>\n
Pa\u0144stwo jest silne i stwierdzi swoj\u0105 moc wobec wszystkich, nawet przeciw ewentualnemu bezprawiu faszystowskiemu, by\u0142oby to bowiem bezprawie bezmy\u015blne i niegodne, kt\u00f3re by nie mia\u0142o \u017cadnego usprawiedliwienia. Musz\u0119 jednak doda\u0107, \u017ce prawie ca\u0142y faszyzm uzna\u0142 w zupe\u0142no\u015bci nowy porz\u0105dek rzeczy. Pa\u0144stwo nie my\u015bli abdykowa\u0107 przed kimkolwiek. Kto powstaje przeciw pa\u0144stwu, b\u0119dzie ukarany. Tego rodzaju wyra\u017ana zapowied\u017a zwraca si\u0119 do wszystkich obywateli, a jestem przekonany, \u017ce d\u017awi\u0119czy ona w szczeg\u00f3lnie mi\u0142y spos\u00f3b w uszach faszyst\u00f3w, kt\u00f3rzy po to walczyli i zwyci\u0119\u017cyli, by mie\u0107 Pa\u0144stwo, narzucaj\u0105ce si\u0119 wszystkim, literalnie wszystkim, z nieub\u0142agan\u0105 moc\u0105.<\/p>\n
Nie trzeba o tym zapomina\u0107, \u017ce poza mniejszo\u015bciami, uprawiaj\u0105cymi polityk\u0119 wojownicz\u0105, mamy czterdzie\u015bci milion\u00f3w jak najlepszych W\u0142och\u00f3w, kt\u00f3rzy pracuj\u0105, rozmna\u017caj\u0105 si\u0119, przechowuj\u0105 najcenniejsze dziedzictwo rasy, domagaj\u0105 si\u0119 i maj\u0105 prawo domaga\u0107 si\u0119, by nie wtr\u0105cono ich w bez\u0142ad chroniczny, kt\u00f3ry jest oczywistym wst\u0119pem do og\u00f3lnej ruiny.<\/p>\n
Poniewa\u017c, rzecz jasna, same kazania nie wystarczaj\u0105, Pa\u0144stwo zajmie si\u0119 doborem i udoskonaleniem ochraniaj\u0105cej go si\u0142y zbrojnej; pa\u0144stwo faszystowskie stworzy, by\u0107 mo\u017ce, jedyn\u0105 w swoim rodzaju policj\u0119, doskonale zaopatrzon\u0105, nadzwyczaj ruchliw\u0105 i nacechowan\u0105 wznios\u0142ym duchem moralnym,\u2014 pe\u0142ne bowiem chwa\u0142y i drogie sercu ka\u017cdego W\u0142ocha; wojsko i flota, uniezale\u017cnione od wszelkich zmian polityki parlamentarnej, zreorganizowane i wzmocnione, reprezentowa\u0107 b\u0119d\u0105, wewn\u0105trz i na zewn\u0105trz, najwy\u017csz\u0105 rezerw\u0119 Narodu,<\/p>\n
Panowie! Z dalszych o\u015bwiadcze\u0144 poznacie program faszyzmu w jego szczeg\u00f3\u0142ach i dla ka\u017cdego wydzia\u0142u. Dop\u00f3ki to b\u0119dzie dla mnie mo\u017cliwe, nie chc\u0119 rz\u0105dzi\u0107 przeciw Izbie; jednak\u017ce Izba powinna odczuwa\u0107 swoj\u0105 osobliw\u0105 sytuacj\u0119, z kt\u00f3rej wynika, i\u017c mo\u017ce by\u0107 rozwi\u0105zan\u0105 w przeci\u0105gu dw\u00f3ch dni, lub w przeci\u0105gu dw\u00f3ch lat. Domagamy si\u0119 pe\u0142nomocnictw dlatego, \u017ce chcemy wzi\u0105\u0107 pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. Bez pe\u0142nomocnictw \u2014 wiecie o tym doskonale \u2014 nie da\u0142oby si\u0119 zaoszcz\u0119dzi\u0107 ani jednego lira. Nie chcemy wszak\u017ce w ten spos\u00f3b wy\u0142\u0105czy\u0107 wsp\u00f3\u0142pracownictwa os\u00f3b dobrej woli, kt\u00f3re przyjmiemy jak najserdeczniej sk\u0105dkolwiek by pochodzi\u0142o \u2014 od pos\u0142\u00f3w, od senator\u00f3w, lub te\u017c od poszczeg\u00f3lnych obywateli kompetentnych. Ka\u017cdy z nas posiada religijne poczucie naszego trudnego zadania. Kraj pokrzepia nas i oczekuje. Nie b\u0119dziemy ju\u017c przemawiali do\u0144 s\u0142owami, jeno czynami. Zobowi\u0105zujemy si\u0119 formalnie i uroczy\u015bcie do uzdrowienia jego bilansu \u2014 i uzdrowimy go. Chcemy robi\u0107 pokojow\u0105 polityk\u0105 zewn\u0119trzn\u0105, zarazem jednak polityk\u0119 godno\u015bci i stanowczo\u015bci\u2014 i zrobimy j\u0105. Postanowili\u015bmy utrzyma\u0107 w narodzie poczucie \u0142adu oraz karno\u015bci \u2014 i to si\u0119 stanie.<\/p>\n
Niech nikt z przeciwnik\u00f3w wczorajszych, dzisiejszych, jutrzejszych, nie \u0142udzi si\u0119, co do kr\u00f3tko\u015bci naszego doj\u015bcia do w\u0142adzy. By\u0142oby to z\u0142udzenie niem\u0105dre i dziecinne, podobnie jak te, kt\u00f3remi \u0142udzono si\u0119 wczoraj. Rz\u0105d nasz ma mocne podstawy w \u015bwiadomo\u015bci narodu, a wspiera go najlepsze i naj\u015bwie\u017csze pokolenie W\u0142och\u00f3w. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w tych ostatnich dniach zosta\u0142 dokonany olbrzymi krok ku zjednoczeniu umys\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Ojczyzna w\u0142oska \u2014 od P\u00f3\u0142nocy po Po\u0142udnie, od kontynentu do szlachetnych wysp, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 nadal zapominane, od Metropolii a\u017c do pracowitych kolonii morza \u015ar\u00f3dziemnego i Atlantyku \u2014 odszuka\u0142a si\u0119 znowu. Nie czy\u0144cie, panowie, przed narodem pr\u00f3\u017cnego gadulstwa. Pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu dw\u00f3ch, zapisanych do g\u0142osu z powodu moich o\u015bwiadcze\u0144, to stanowczo za wiele. Pracujmy raczej, z sercem czystym i umys\u0142em rze\u015bkim, nad zapewnieniem Ojczy\u017anie \u2014 pomy\u015blno\u015bci i wielko\u015bci. Tak mi dopom\u00f3\u017c B\u00f3g w doprowadzeniu do zwyci\u0119skiego kresu mego ci\u0119\u017ckiego trudu!<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/b> Mowy Mussoliniego, wybra\u0142, prze\u0142o\u017cy\u0142 i przedmow\u0105 poprzedzi\u0142 W\u0142adys\u0142aw Jab\u0142onowski. Warszawa 1927, Nak\u0142adem \u201eMy\u015bli Narodowej\u201d.<\/p>\n
Opracowania redakcyjnego i cz\u0119\u015bciowego uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnienia pisowni dokona\u0142 jeden z redaktor\u00f3w inicjatywy\u00a0Lewica za Xportalem<\/a>, niezwi\u0105zanej bezpo\u015brednio z Redakcj\u0105 Xportal.pl.\u00a0<\/em>(Red.)<\/p>\n
![\"images](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/images-2.jpg?resize=275%2C183\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"