W polskiej publicystyce prawicowej, zw\u0142aszcza zabarwionej monarchizmem i\/lub konserwatyzmem, spotyka si\u0119 specyficzny obraz porozbiorowych dziej\u00f3w Ojczyzny. Kre\u015bl\u0105cy go autorzy wyra\u017caj\u0105 opini\u0119, i\u017c mocarstwa zaborcze mia\u0142y jako pa\u0144stwa charakter konserwatywny (bo by\u0142y niedemokratycznymi monarchiami). Z tak sformu\u0142owanej przes\u0142anki wyprowadzaj\u0105 oni wniosek, \u017ce polscy zachowawcy powinni byli z zasady kolaborowa\u0107 z zaborcami, zawsze i w ka\u017cdych warunkach. Rzekom\u0105 s\u0142uszno\u015b\u0107 wniosku podwa\u017ca jednak fa\u0142szywo\u015b\u0107 przes\u0142anki. Mniemanie o konserwatyzmie pa\u0144stw zaborczych wyra\u017anie nie zalicza si\u0119 do najszcz\u0119\u015bliwszych opinii, gdy cho\u0107 pobie\u017cnie przekartkowa\u0107 anna\u0142y historii.<\/p>\n
Fryderycja\u0144skie Prusy w XVIII wieku, epoce rozbior\u00f3w sarmackiego imperium, zd\u0105\u017cy\u0142y si\u0119 ju\u017c sta\u0107 modelowym \u201epa\u0144stwem zachodnim\u201d, prze\u015bwiadczonym o w\u0142asnej, wynikaj\u0105cej z nowoczesno\u015bci, wy\u017cszo\u015bci cywilizacyjnej i zarazem o swoim o\u015bwiecicielskim pos\u0142annictwie wobec zacofanych po\u0142aci \u015bwiata. Najwi\u0119ksza z tych po\u0142aci \u2013 katolicka Rzeczpospolita \u2013 rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 tu\u017c za ich wschodnimi granicami. Fryderyk II wprost por\u00f3wnywa\u0142 sw\u0105 polityk\u0119 do misji Francji czy Wielkiej Brytanii w ameryka\u0144skich koloniach, nazywaj\u0105c Polsk\u0119 europejsk\u0105 \u201eKanad\u0105\u201d<\/i>, a Polak\u00f3w europejskimi \u201eIrokezami\u201d<\/i>, kt\u00f3rych trzeba dopiero ucywilizowa\u0107. Opublikowa\u0142 nawet utw\u00f3r \u201eOrangutan Europy\u201d<\/i>, gdzie szydzi\u0142, i\u017c w przeciwie\u0144stwie do Europejczyk\u00f3w Polacy wywodz\u0105 si\u0119 od tej w\u0142a\u015bnie ma\u0142py. Obiektem szczeg\u00f3lnych atak\u00f3w starego Fryca, i oczywi\u015bcie koronnym dowodem polskiej ciemnoty, sta\u0142 si\u0119 katolicyzm. \u00d3w rewolucjonista na tronie, mason i ateista, marzy\u0142 o likwidacji papiestwa. \u201eWcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej spostrzeg\u0105 si\u0119 ludzie, \u017ce pa\u0144stwo Papie\u017ca zabra\u0107 nietrudno, a wtedy do nas palium nale\u017cy i raz przecie sko\u0144czy si\u0119 spektakl. \u017baden z mocarzy europejskich nie uzna Namiestnikiem Chrystusowym cz\u0142owieka, obcemu rz\u0105dowi uleg\u0142ego: ka\u017cdy wi\u0119c dla siebie zamianuje patriarch\u0119. W\u00f3wczas powoli od\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 wszyscy od wsp\u00f3lnej jedno\u015bci, i ka\u017cde kr\u00f3lestwo b\u0119dzie mia\u0142o sw\u00f3j j\u0119zyk i swoj\u0105 religi\u0119\u2026\u201d<\/i> \u2013 pisa\u0142 w li\u015bcie do Woltera. Nic tedy dziwnego, \u017ce tacy luminarze zachodnioeuropejskiego post\u0119pu<\/i>, jak znany filozof i matematyk Jean d\u2019Alembert czy wspomniany Wolter g\u0142o\u015bno wyra\u017cali rado\u015b\u0107 z zaniesienia przez o\u015bwieceniowe Prusy polskim \u201edzikusom\u201d<\/i> og\u0142ady na bagnetach, a ten drugi chwali\u0142 antypolskie paszkwile Fryderyka i uzasadnia\u0142 zab\u00f3r we w\u0142asnej publicystyce.<\/p>\n
Paradoksalnie, nie mniejsz\u0105 doz\u0119 zachodniego progresizmu w stosunku do Polski wykaza\u0142a w tamtej epoce po\u0142o\u017cona od niej na wsch\u00f3d Rosja. Poddana przed kilkudziesi\u0119ciu laty przymusowej, brutalnej westernizacji przez Piotra I, kolejnego rewolucjonist\u0119 na tronie, uchodzi\u0142a w oczach swej elity politycznej za pa\u0144stwo par excellence <\/i>nowoczesne i \u015bwiat\u0142e. Tworz\u0105cy t\u0119 elit\u0119 modernizatorzy, odziani w peruki i zachodnie fraki, postrzegali natomiast sarmack\u0105, kontuszow\u0105 Rzeczpospolit\u0105 jako pa\u0144stwo dog\u0142\u0119bnie zorientalizowane: bastion obskurantyzmu w samym sercu przenikni\u0119tej duchem \u201eo\u015bwiecenia\u201d Europy, kt\u00f3remu trzeba dopiero zanie\u015b\u0107 dobrodziejstwa modernizacji, dla dobra ludzko\u015bci cho\u0107by si\u0142\u0105. Istotnie, w kr\u0119gach europejskich o\u015bwieceniowych progresist\u00f3w pa\u0144stwo Sarmat\u00f3w \u201eza\u015bniedzia\u0142o\u015bci\u0105 swych \u015bredniowiecznych urz\u0105dze\u0144 uchodzi\u0142o za Chiny europejskie\u201d<\/i>, jak wyrazi\u0142 si\u0119 wielki konserwatywny historyk prof. J\u00f3zef Szujski <\/b>(1835-1883). W Petersburgu, podobnie jak w Berlinie, najwi\u0119ksz\u0105 zawad\u0119 dla post\u0119pu<\/i>, a tym samym najpilniejszy przedmiot modernizacji (czyli ataku), widziano w polskim katolicyzmie. W celu jej przezwyci\u0119\u017cenia rosyjski ambasador w Warszawie, Niko\u0142aj ksi\u0105\u017c\u0119 Repnin \u2013 w\u00f3wczas faktyczny rz\u0105dca Polski \u2013 oraz prymas Gabriel Podoski, nale\u017c\u0105cy do purpurat\u00f3w nasi\u0105kni\u0119tych doktrynami \u201eo\u015bwiecenia\u201d, a wyniesiony na urz\u0105d (by\u0107 mo\u017ce z tego w\u0142a\u015bnie powodu) przez Repnina, pod koniec 1767 r. opracowali projekt oderwania od Stolicy Apostolskiej polskiego Ko\u015bcio\u0142a, na czele kt\u00f3rego mia\u0142a stan\u0105\u0107 \u201ejurysdykcja duchowa narodowa\u201d<\/i> \u2013 Nieustaj\u0105cy Synod Narodowy, z\u0142o\u017cony po po\u0142owie z przedstawicieli kleru i laikatu, sprawuj\u0105cy wy\u0142\u0105czn\u0105 kontrol\u0119 nad ca\u0142ym ko\u015bcielnym maj\u0105tkiem, w tym nad w\u0142asno\u015bci\u0105 zakon\u00f3w. Katoliccy kap\u0142ani staliby si\u0119 urz\u0119dnikami pa\u0144stwowymi, pobieraj\u0105cymi pensje. W\u0142adza nuncjuszy apostolskich zosta\u0142aby zlikwidowana; rosyjski kanclerz Nikita Panin radzi\u0142 zreszt\u0105 w razie oporu aresztowa\u0107 nuncjusza i w ten spos\u00f3b wreszcie \u201ewyt\u0119pi\u0107 papiesk\u0105 w\u0142adz\u0119\u201d<\/i> w Rzeczypospolitej. Repnin zamierza\u0142 zmusi\u0107 polski Sejm do uchwalenia tej destrukcyjnej reformy wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w. Do realizacji projektu nie dosz\u0142o, poniewa\u017c Katarzyna II ostatecznie nie zdecydowa\u0142a si\u0119 zatwierdzi\u0107 planu przygotowanego przez swoich funkcjonariuszy. Imperatorowa ochoczo go\u015bci\u0142a jednak na petersburskim dworze ideolog\u00f3w wywrotowych pr\u0105d\u00f3w w rodzaju Denisa Diderota. Jako profesor w liceum w Carskim Siole, przeznaczonym dla dzieci rosyjskich arystokrat\u00f3w, pracowa\u0142 pod przybranym nazwiskiem de Boudry brat Jean-Paula Marata, jednego z lider\u00f3w Wielkiej Rewolucji Antyfrancuskiej.<\/p>\n
W prze\u015bladowaniu Ko\u015bcio\u0142a katolickiego Prusy i Rosj\u0119 prze\u015bciga\u0142 jednak chyba, przynajmniej pocz\u0105tkowo, trzeci zaborca \u2013 ten sam, kt\u00f3ry summa summarum<\/i> odegra\u0142 w historii Polski relatywnie najlepsz\u0105 rol\u0119. W pierwszym i trzecim rozbiorze po\u0142udniowe ziemie Rzeczypospolitej zagarn\u0119\u0142a Austria, przynosz\u0105c ze sob\u0105 system zwany j\u00f3zefinizmem. Jego tw\u00f3rca, cesarz rzymski J\u00f3zef II, to jeszcze jeden rewolucjonista na tronie. W \u201eUstawie o tolerancji\u201d (sic!) z 1781 r. og\u0142osi\u0142 si\u0119 najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0105 we wszelkich sprawach ko\u015bcielnych innych ni\u017c dogmaty. Rozkaza\u0142 usun\u0105\u0107 ze \u015bwi\u0105ty\u0144 wszystkie przybrania krzy\u017cy, o\u0142tarzy i \u015bwi\u0119tych obraz\u00f3w. Zakaza\u0142 biskupom utrudnia\u0107 wiernym czytanie Pisma \u015awi\u0119tego oraz jakichkolwiek ksi\u0105\u017cek dopuszczonych przez pa\u0144stwow\u0105 cenzur\u0119, a tak\u017ce krytykowa\u0107 jakiekolwiek ksi\u0105\u017cki zaakceptowane przez pa\u0144stwowych cenzor\u00f3w. Patentem z 1782 r. zabroni\u0142 og\u0142aszania statut\u00f3w diecezjalnych bez akceptacji pa\u0144stwowej cenzury oraz wyda\u0142 rozkaz usuni\u0119cia z brewiarzy, pod gro\u017ab\u0105 kar finansowych, wzmianek o z\u0142o\u017ceniu z tronu przez Papie\u017cy kr\u00f3la Frank\u00f3w Childeryka III i cesarza rzymskiego Henryka IV oraz o rzuceniu kl\u0105twy (za herezj\u0119 ikonoklazmu) na wschodnio-rzymskiego cesarza Leona III Izauryjczyka. W tym samym roku zakaza\u0142 dotykania relikwii i \u015bwi\u0119tych obraz\u00f3w. Czterema patentami z lat 1781-1783 zabroni\u0142 klerowi katolickiemu z terytorium Austrii jakichkolwiek kontakt\u00f3w ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 lub innymi zwierzchnikami rezyduj\u0105cymi za granic\u0105 bez zgody w\u0142adz pa\u0144stwowych. \u017badne bulle, breve <\/i>ani inne dokumenty papieskie (w tym og\u0142aszaj\u0105ce odpusty) nie mog\u0142y by\u0107 rozpowszechniane na terenie cesarstwa Habsburg\u00f3w, o ile nie przesz\u0142y wcze\u015bniej pozytywnie przez pa\u0144stwow\u0105 cenzur\u0119; post\u0119powy<\/i> cesarz swoimi aktami prawnymi \u201ezni\u00f3s\u0142\u201d niekt\u00f3re wydane wcze\u015bniej bulle, a inne nakaza\u0142 zniszczy\u0107, wprowadzaj\u0105c kary za posiadanie cho\u0107by jednego egzemplarza. W 1783 r. zakaza\u0142 wydawania paszport\u00f3w osobom udaj\u0105cym si\u0119 na pielgrzymk\u0119 do Rzymu. W tym samym roku zdelegalizowa\u0142 wszelkie procesje poza odbywanymi w \u015bwi\u0119ta Wielkanocy i Bo\u017cego Cia\u0142a. Rozporz\u0105dzenie z 1783 r. zobligowa\u0142o wszystkich kaznodziej\u00f3w do przedk\u0142adania pa\u0144stwowym cenzorom ka\u017cdego kazania na pi\u015bmie do akceptacji przed jego wyg\u0142oszeniem, z podaniem planowanego miejsca i czasu wyg\u0142oszenia oraz listy ksi\u0105\u017cek wykorzystanych przy jego pisaniu. Ze szczeg\u00f3ln\u0105 zawzi\u0119to\u015bci\u0105 J\u00f3zef II t\u0119pi\u0142 zakony. W 1782 r. zredukowa\u0142 liczb\u0119 zakonnik\u00f3w w Austrii z siedemdziesi\u0119ciu do dwudziestu siedmiu tysi\u0119cy oraz zlikwidowa\u0142 sze\u015b\u0107set dwadzie\u015bcia cztery klasztory, w tym z zasady wszystkie klasztory \u017ce\u0144skie, nie zajmuj\u0105ce si\u0119 opiek\u0105 nad dzie\u0107mi lub chorymi. Pozosta\u0142e klasztory pozbawi\u0142 autonomii, podporz\u0105dkowuj\u0105c je biskupom diecezjalnym (kt\u00f3rych z kolei podporz\u0105dkowa\u0142 pa\u0144stwu); usuni\u0119to z nich opat\u00f3w i przeor\u00f3w, a ich miejsce zaj\u0119li jako nadzorcy i zarz\u0105dcy z ramienia pa\u0144stwa tzw. komendatariusze. Cesarz zabroni\u0142 prowincja\u0142om wizytowa\u0107 klasztory i uzale\u017cni\u0142 moc obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 statut\u00f3w poszczeg\u00f3lnych zakon\u00f3w od zatwierdzenia ich przez pa\u0144stwo. Rozporz\u0105dzeniem z 1785 r. uniemo\u017cliwi\u0142 nak\u0142adanie kl\u0105tw i kar ko\u015bcielnych bez zgody s\u0105du. Patentem z 1786 r. zakaza\u0142 budowania w ko\u015bcio\u0142ach wi\u0119cej ni\u017c trzech o\u0142tarzy, a tak\u017ce u\u017cywania nadliczbowych w tych ko\u015bcio\u0142ach, gdzie ju\u017c istnia\u0142y wi\u0119cej ni\u017c trzy. Zablokowa\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 kszta\u0142cenia austriackich kleryk\u00f3w w Pa\u0144stwie Ko\u015bcielnym, zmuszaj\u0105c ich do nauki w specjalnie utworzonych w Wiedniu i w diecezjach pa\u0144stwowych seminariach, wyj\u0119tych spod w\u0142adzy biskup\u00f3w. Od pocz\u0105tku XIX wieku odg\u00f3rnie propagowano w Austrii poj\u0119cie \u201ecesarsko-kr\u00f3lewskiej katolickiej religii\u201d<\/i>. System j\u00f3zefi\u0144ski, cho\u0107 stopniowo ograniczany, przetrwa\u0142 do ko\u0144ca lat czterdziestych dziewi\u0119tnastego wieku. Funkcjonowa\u0142 jeszcze, gdy dosz\u0142o do bestialskiej rzezi galicyjskiej 1846 roku. Zbrodni\u0119 t\u0119 przygotowali austriaccy urz\u0119dnicy (kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 Rusin Joachim Chomi\u0144ski, komisarz obwodowy w Tarnowie), celowo rewoltuj\u0105c w\u0142o\u015bcian przeciw szlachcie; na najwy\u017cszym szczeblu mia\u0142 j\u0105 podobno zleci\u0107 sam szef austriackiego rz\u0105du, kanclerz Klemens ksi\u0105\u017c\u0119 von Metternich.<\/p>\n
Bieg historii wskazuje jednak, i\u017c Austria nie zosta\u0142a przyj\u0119ta do nieformalnego sojuszu Prus i Rosji na arenie mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3rego g\u0142\u0119binowym fundamentem pozostawa\u0142a wrogo\u015b\u0107 do katolicyzmu. Krakowski konserwatysta prof. Stanis\u0142aw hrabia Tarnowski <\/b>(1835-1917) wspomina: \u201eZbli\u017ca\u0142a je tak\u017ce \u2013 cho\u0107 mo\u017ce nie zawsze same o tym my\u015bla\u0142y \u2013 nienawi\u015b\u0107 zasadnicza do \u015bwiata i Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, do starych katolickich monarchii i spo\u0142ecze\u0144stw, Austrii i Francji.\u201d<\/i> Prawda zawarta w tej obserwacji z ca\u0142\u0105 moc\u0105 ujawni\u0142a si\u0119 w drugiej po\u0142owie XIX wieku, gdy \u2013 jak pisze wybitny analityk europejskiej dyplomacji Julian Klaczko <\/b>(1825-1906), katolicki konserwatysta i monarchista \u2013 pa\u0144stwo pruskie przeistoczy\u0142o si\u0119 ca\u0142kowicie w \u201erewolucyjn\u0105 monarchi\u0119\u201d<\/i>. Prusy sprzymierzy\u0142y si\u0119 taktycznie z rz\u0105dzonymi przez stronnictwo wolnomularskie zjednoczonymi W\u0142ochami, by wsp\u00f3lnie z nimi pobi\u0107 i rozerwa\u0107 katolick\u0105 Austri\u0119. Wcze\u015bniej dyplomacja kr\u00f3lestwa Prus zawar\u0142a w sekrecie porozumienie antyaustriackie z lewicowymi, republika\u0144skimi rewolucjonistami Giuseppe Mazziniego. Poprzez konsekwentne popieranie zjednoczenia W\u0142och r\u0119kami wolnomularzy oraz poprzez rozbicie chroni\u0105cej je militarnie Francji, Prusy doprowadzi\u0142y do likwidacji Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego. Mazzini przyzna\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce w\u0142a\u015bciwym celem dzia\u0142a\u0144 nie by\u0142o pozbawienie Papie\u017ca w\u0142adzy \u015bwieckiej, ale zlikwidowanie papiestwa jako takiego, \u201e\u017ce trzeba by\u0107 hipokryt\u0105 albo cz\u0142owiekiem bez logiki, by szanowa\u0107 Papie\u017ca jako naczelnika Ko\u015bcio\u0142a, a wywraca\u0107 go jak rz\u0105dc\u0119 jego pa\u0144stewka\u201d<\/i>. Na trupach niezale\u017cnych katolickich monarchii po\u0142udnia Niemiec pa\u0144stwo pruskie zjednoczy\u0142o obszar dawnej Rzeszy w Cesarstwo Niemieckie, by wkr\u00f3tce rozp\u0119ta\u0107 na jego terenie Kulturkampf<\/i> \u2013 prze\u015bladowanie Ko\u015bcio\u0142a. Ustawami z lat 1873-1875 Bismarck odebra\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi nadz\u00f3r nad szkolnictwem oraz w\u0142adz\u0119 prowadzenia akt stanu cywilnego, zast\u0119puj\u0105c kanoniczny \u015blub \u015bwieckim kontraktem cywilnym, obj\u0105\u0142 natomiast kontrol\u0105 pa\u0144stwa kszta\u0142cenie kap\u0142an\u00f3w (seminaria znalaz\u0142y si\u0119 pod pa\u0144stwowym nadzorem) oraz obsad\u0119 stanowisk ko\u015bcielnych do probostw w\u0142\u0105cznie. \u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie m\u00f3g\u0142 odt\u0105d otrzyma\u0107 jedynie niemiecki obywatel, ka\u017cdorazowo za zgod\u0105 w\u0142adz \u015bwieckich i po zdaniu pa\u0144stwowych egzamin\u00f3w. \u201eNie nale\u017cy \u017cy\u0107 w b\u0142\u0119dzie, m\u00f3wiono: rewolucja jedynie korzysta z wojny wydanej w Niemczech katolicyzmowi, a wielk\u0105 i naiwn\u0105 jest iluzja tych, kt\u00f3rzy w szkodach wyrz\u0105dzanych papiestwu chc\u0105 upatrywa\u0107 korzy\u015bci dla idei protestanckiej. Wystarczy rzuci\u0107 okiem na hufce Kulturkampfu, by rozpozna\u0107 ich b\u00f3stwo; na sztandarze swym maj\u0105 jasno wyra\u017cony znak, pod kt\u00f3rym chc\u0105 zwyci\u0119\u017ca\u0107. Czy bowiem szczerzy protestanci, ewangelicy, dla kt\u00f3rych prawd\u0105 jest Ewangelia, id\u0105 pierwsi w szeregu, czy tylko towarzysz\u0105 \u017cyczeniami atakuj\u0105cym? Nie, zaiste; ci, kt\u00f3rzy zatrzymali z Reformy nie czcz\u0105 nazw\u0119 tylko, lecz jej si\u0142\u0119, ci otwarcie i ze wstr\u0119tem pot\u0119piaj\u0105 t\u0119 walk\u0119 i w duszy bolej\u0105 nad ni\u0105. Czuj\u0105 sprawiedliwie, \u017ce w\u015br\u00f3d wstrz\u0105\u015bnie\u0144 naszej epoki, tak g\u0142\u0119boko poruszonej geniuszem negacji, sprawy religijne s\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 solidarne, r\u00f3wnie jak i interesy konserwatywne. Zapaleni w walce, najgorliwsi w niej s\u0105 w\u0142a\u015bnie tacy, kt\u00f3rzy nie uznaj\u0105 b\u00f3stwa, a za religi\u0119 maj\u0105 pozytywizm, a mi\u0119dzy tymi nie rozpoznawa\u0142by Luter swoich uczni\u00f3w. Wielki wr\u00f3g Rzymu w szesnastym wieku dba\u0142 o Objawienie, dba\u0142 o Bibli\u0119 i o dogmat \u0142aski. Aposto\u0142 z Wittenbergi wierzy\u0142 mocno w skuteczno\u015b\u0107 \u0142aski przez wiar\u0119; aposto\u0142owie z Berlina wierz\u0105 w ni\u0105 przez powodzenie.\u201d<\/i> \u2013 podsumowywa\u0142 polityk\u0119 Prus Julian Klaczko.<\/p>\n
W antykatolickich zap\u0119dach nie ust\u0119powa\u0142a Prusom Rosja. W kwietniu 1866 r. gubernator Litwy (nosz\u0105cej w rosyjskim pa\u0144stwie nazw\u0119 Kraju P\u00f3\u0142nocno-Zachodniego), gen. Konstantin von Kauffman, opracowa\u0142 projekt \u201estworzenia hierarchii zachodnio-katolickiej, niezale\u017cnej od Rzymu\u201d<\/i>. Plan przewidywa\u0142 zmuszenie katolickiego duchowie\u0144stwa do podpisania si\u0119 pod deklaracj\u0105 wypowiedzenia pos\u0142usze\u0144stwa Stolicy \u015awi\u0119tej w imieniu katolik\u00f3w \u017cyj\u0105cych w Rosji, a nast\u0119pnie utworzenia z niego Rosyjskiego Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, podleg\u0142ego kolegium duchownemu w Petersburgu i w\u0142adzom pa\u0144stwowym. Projektu tego nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107, mimo, i\u017c Kauffman nape\u0142ni\u0142 ksi\u0119\u017cmi rosyjskie wi\u0119zienia. Likwidowa\u0142 te\u017c zaciekle katolickie klasztory: zaledwie dwuletnie (1865-1866) rz\u0105dy carskiego genera\u0142a z zastanych przeze\u0144 na Litwie stu siedemdziesi\u0119ciu trzech klasztor\u00f3w przetrwa\u0142o jedynie trzydzie\u015bci. Popowstaniow\u0105 polityk\u0105 (anty)ko\u015bcieln\u0105 rosyjskiego rz\u0105du tak opisa\u0142 Stanis\u0142aw Tarnowski, podkre\u015blaj\u0105c jej wyra\u017anie eksterminacyjny charakter: \u201ePo wychowaniu, posiadanie ziemi. Na Litwie i Rusi katolik i Polak nie mo\u017ce jej naby\u0107, nawet kiedy jest rosyjskim poddanym; w Kr\u00f3lestwie nie mo\u017ce jej odziedziczy\u0107, je\u017celi nim nie jest. (\u2026). Nie wolno ksi\u0119dzu bez pozwolenia ruszy\u0107 si\u0119 z parafii; nie wolno biskupowi bez opowiedzenia si\u0119 obje\u017cd\u017ca\u0107 diecezji; nie wolno przypomina\u0107, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo z lud\u017ami innej wiary dozwolone jest tylko pod warunkiem, \u017ce dzieci b\u0119d\u0105 katolickie; nie wolno przyjmowa\u0107 do zakon\u00f3w, niech wymr\u0105 ci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105, a potem koniec. Tak jest tam, gdzie jest lepiej. A tam, gdzie gorzej? Tam z samych wile\u0144skich, dw\u00f3ch biskup\u00f3w na wygnaniu, tam ko\u015bcio\u0142a za\u0142o\u017cy\u0107, ani wal\u0105cego si\u0119 naprawi\u0107 nie mo\u017cna; tam o kilka mil od ko\u015bcio\u0142a, bez nabo\u017ce\u0144stw, bez nauk, bez Sakrament\u00f3w, niech \u017cyj\u0105 i umieraj\u0105. Zdziczej\u0105? Zepsuj\u0105 si\u0119? Mniejsza o to; a ci, co mniej rozumiej\u0105 i rozr\u00f3\u017cniaj\u0105, jak si\u0119 dobrze za Ko\u015bcio\u0142em st\u0119skni\u0105, to poma\u0142u oswoj\u0105 si\u0119 z naszym i do niego wejd\u0105. Parafie znosi\u0107 \u2013 jest ich za wiele. Seminaria by\u0107 musz\u0105 jeszcze, bo inaczej Rzym podni\u00f3s\u0142by krzyk za wielki, ale w nich pod pozorem nauki rosyjskiego j\u0119zyka, niech \u015bwiecki i prawos\u0142awny uczy historii ko\u015bcielnej. Uk\u0142ady z Rzymem prowadzi\u0107 tymczasem, nawet zawiera\u0107 i podpisywa\u0107, tylko je w wykonaniu przebiegle obchodzi\u0107. Tam jest tak, gdzie nie najgorzej jeszcze. A gdzie najgorzej? Tam pewnego dnia cesarz podpisa\u0142, \u017ce katolik\u00f3w greckiego obrz\u0105dku nie ma na \u015bwiecie, wi\u0119c by\u0107 ich nie mo\u017ce. Tam knuty i strza\u0142y, i wsie ca\u0142e w stawie p\u0142awione na mrozie; tam wsie ca\u0142e powyrywane, wywiezione w g\u0142\u0105b Rosji, tam bez chrztu, bez \u015blubu, bez spowiedzi \u017cyj\u0105 ludzie, co na obc\u0105 wiar\u0119 przej\u015b\u0107 nie chc\u0105; tam \u017cony od m\u0119\u017c\u00f3w, a dzieci od matek odrywane, na reszt\u0119 \u017cycia wiedzie\u0107 o sobie przestaj\u0105. Tam, je\u017celi tw\u00f3j dziad czy pradziad by\u0142 unit\u0105, musisz by\u0107 prawos\u0142awnym albo z \u017cyciem ucieka\u0107. Tam ksi\u0105dz katolicki nie \u015bmie ci da\u0107 chrztu przy urodzeniu, ani wiatyku przy \u015bmierci, bo jego \u0142aci\u0144ski ko\u015bci\u00f3\u0142 zamkn\u0105. Tam matka niemowl\u0119ciu rozbi\u0142a g\u0142ow\u0119 o mur ko\u015bcio\u0142a, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce jej B\u00f3g ten grzech przebaczy, bo dla zbawienia duszy tego dziecka po\u015bwi\u0119ca jego \u017cycie.\u201d<\/i> Wspomnienia owych przera\u017caj\u0105cych praktyk uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w zupe\u0142nie inny obraz wschodniego zaborcy, ni\u017c ten, w jaki wierz\u0105 niekt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142cze\u015bni prawicowi publicy\u015bci. W ocenie Tarnowskiego, bezpo\u015bredniego \u015bwiadka epoki, a tak\u017ce zachowawcy broni\u0105cego \u201epryncypu monarchicznego\u201d, rzekomo \u201ekonserwatywny\u201d carat dzia\u0142a\u0142 w Polsce jak re\u017cim anarchiczno-rewolucyjny, wr\u0119cz jakobi\u0144ski: \u201eW jakiej zasadzie, w jakim prawie znajdzie rz\u0105d oparcie, \u017ceby \u0142ad w tym spo\u0142ecze\u0144stwie utrzyma\u0107, kiedy sam \u017cadnej zasady, \u017cadnego prawa nie szanowa\u0142, a wszystkie pogwa\u0142ci\u0142? Je\u017celi zechce broni\u0107 w\u0142asno\u015bci, anarchista przypomni mu Polsk\u0119, przymusowe sprzeda\u017ce, zakazy dziedziczenia, konfiskaty, i powie, \u017ce w\u0142asno\u015b\u0107 nie jest prawem. Je\u017celi zechce broni\u0107 religii, anarchista przypomni Polsk\u0119 i powie, \u017ce religia i ko\u015bcio\u0142y s\u0105 od tego, by je prze\u015bladowa\u0107. A je\u017celi odwo\u0142a si\u0119 do patriotyzmu, do wielko\u015bci Rosji, do jej bezpiecze\u0144stwa, to anarchista odpowie, \u017ce racj\u0119 stanu reprezentuje zawsze ten, kto mocniejszy, i ona do tego poj\u0119cia si\u0119 stosuje: la raison d\u2019\u00e9tat est la raison du plus fort \u2013 a \u017ce dzi\u015b on mocny, wi\u0119c racja stanu i interes Rosji jest taki, jak on rozumie i chce. Rz\u0105d rosyjski, kt\u00f3ry od wiek\u00f3w na to pracowa\u0142, aby spo\u0142ecze\u0144stwa do \u015bwiadomo\u015bci i uczucia prawa nie dopu\u015bci\u0107, tymi gwa\u0142tami, jakie spe\u0142ni\u0142 na Polsce, wyniszczy\u0142 w nim i poszanowanie prawa i zmys\u0142 moralny do reszty. A o tym zapomnia\u0142, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej, ale niechybnie przyjdzie czas, w kt\u00f3rym to spo\u0142ecze\u0144stwo zechce samo przez si\u0119 my\u015ble\u0107, dzia\u0142a\u0107 i rz\u0105dzi\u0107 \u2013 a wtedy z zepsutym jak sobie rz\u0105d da rad\u0119? Jak si\u0119 mniema, \u017ce si\u0119 jest rz\u0105dem regularnym a do tego monarchistycznym, a Rosja taki nie tylko przed \u015bwiatem, ale przed sob\u0105 sam\u0105 udaje, to przede wszystkim nie trzeba by\u0107 rewolucj\u0105. Rosja, kt\u00f3ra wszystkie podstawy spo\u0142ecze\u0144stwa gwa\u0142ci i podkopuje, jest w innej formie rewolucj\u0105, a jej rz\u0105d despotyczny i na poz\u00f3r monarchistyczny prostuje drogi przed nihilistami.\u201d <\/i>Doskona\u0142e narz\u0119dzie realizacji swoich wywrotowych w istocie d\u0105\u017ce\u0144, s\u0142u\u017c\u0105ce do siania anarchii i rozk\u0142adania polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, uczyni\u0142y pa\u0144stwa zaborcze z kwestii pa\u0144szczyzny.<\/p>\n
W Rzeczypospolitej sytuacja pa\u0144szczy\u017anianego ch\u0142opa nie przedstawia\u0142a si\u0119 bynajmniej tak \u017ale, jak czarnymi (albo raczej czerwonymi) barwami malowali j\u0105 przez kilkadziesi\u0105t lat peerelowscy propagandy\u015bci w podr\u0119cznikach \u201ehistorii\u201d obowi\u0105zuj\u0105cych wszystkich od pierwszoklasisty do najstarszego studenta, ani jak dzisiaj twierdz\u0105 wszyscy, kt\u00f3rzy za nimi bezmy\u015blnie powtarzaj\u0105, ani te\u017c tak, jak w rozmaitych popkulturowych stereotypach wykarmionych fa\u0142szywymi schematami komunistycznej i demokratycznej propagandy. Ostatni wielki przedstawiciel krakowskiej szko\u0142y historycznej, prof. Stanis\u0142aw Kutrzeba <\/b>(1876-1946), przestrzega\u0142 przed dawaniem wiary lewicowym stereotypom: \u201eA je\u015bli na swobody polskie pada cie\u0144 ci\u0119\u017ckiego losu ch\u0142opa, to pami\u0119ta\u0107 powinni\u015bmy, \u017ce los ich kr\u00f3cej by\u0142 tu ci\u0119\u017ckim, ni\u017c w innych krajach, gdy\u017c tylko w XVII i XVIII wieku, gdy\u017c jeszcze wiek XVI sporo zachowa\u0142 z blask\u00f3w z\u0142otego wieku w\u0142o\u015bcian dw\u00f3ch poprzednich stuleci. Pami\u0119ta\u0107 te\u017c powinni\u015bmy, \u017ce nie tylko w Polsce ch\u0142opu by\u0142o \u017ale; \u017ce \u017ale by\u0142o mu i w innych krajach, Prusach, Austrii, Czechach i W\u0119grzech, tym bardziej w Rosji, gdzie cech po prostu zby\u0142 cz\u0142owiecze\u0144stwa; \u017ce z tamtych kraj\u00f3w on nieraz do Polski ucieka\u0142, jak to obce stwierdzaj\u0105 wyra\u017anie \u017ar\u00f3d\u0142a, by byt sw\u00f3j poprawi\u0107; \u017ce nie brak\u0142o w Polsce wolnych osadnik\u00f3w, i to w tysi\u0105cznych cyfrach (np. tzw. olendrzy), i \u017ce cho\u0107 w\u0142adza pa\u0144stwowa p\u00f3\u017aniej pospieszy\u0142a mu z pomoc\u0105, by ul\u017cy\u0107 jego doli, ni\u017c inne pa\u0144stwa, to jednak nie ze zbytnim sp\u00f3\u017anieniem, za\u015b prywatne zabiegi w przyznaniu mu lepszych warunk\u00f3w bytu chyba w Polsce du\u017co wi\u0119ksz\u0105 przybra\u0142y miar\u0119, ni\u017c gdziekolwiek indziej; \u017ce w najgorszej nawet epoce nie by\u0142o pastwienia si\u0119 nad nim, cz\u0119stego gdzieindziej, a dot\u0105d nawet \u015bladu nie znaleziono, by szlachcic \u2013 prawnie pan \u017cycia i \u015bmierci w\u0142o\u015bcianina \u2013 na nim kiedy kar\u0119 \u015bmierci wykona\u0142.\u201d <\/i>Rzekomo okropna dola polskiego ch\u0142opa w momencie rozbior\u00f3w prezentowa\u0142a si\u0119 w rzeczywisto\u015bci lepiej, ni\u017c w pa\u0144stwach zaborczych. Konsekwencje tego stanu trafnie wypunktowa\u0142 inicjator krakowskiej szko\u0142y historycznej, O. Walerian Kalinka CR <\/b>(1826-1886): \u201eRz\u0105d austriacki po dokonanym pierwszym zaborze ujrza\u0142 ca\u0142\u0105 niemal szlacht\u0119 przeciw sobie, \u017ce za\u015b nar\u00f3d idzie zazwyczaj tam, dok\u0105d go prowadzi klasa o\u015bwiecona, a w Polsce sprzyja\u0142a temu sama szczeg\u00f3lniej uleg\u0142o\u015b\u0107 klasy w\u0142o\u015bcia\u0144skiej przed szlacht\u0105, postanowi\u0142 w stosunku podda\u0144czym szuka\u0107 sposobu do rozerwania narodu w Galicji. Przeci\u0105\u0107 ten stosunek, od\u0142\u0105czy\u0107 dziedzica od w\u0142o\u015bcianina, by\u0142oby tylko wykona\u0107 wykryt\u0105 powy\u017cej my\u015bl prawodawstwa polskiego. To rozerwanie materialne by\u0142oby si\u0119 z czasem zmieni\u0142o w tym \u015bci\u015blejszy zwi\u0105zek moralny, jaki w zdrowym spo\u0142ecze\u0144stwie \u0142\u0105czy zawsze \u015bwiatlejszego z mniej \u015bwiat\u0142ym, zamo\u017cniejszego z mniej zamo\u017cnym. Nie tego chcia\u0142 rz\u0105d austriacki; pragn\u0105\u0142 on utrzyma\u0107, wzmocni\u0107 stosunek podda\u0144czy, \u015bcie\u015bni\u0107, uczyni\u0107 go nierozerwalnym, popl\u0105ta\u0107 go, skrzy\u017cowa\u0107, zawik\u0142a\u0107, zrobi\u0107 go dla obu stron niezno\u015bnym, przyku\u0107 do siebie obie, jako niewolnik\u00f3w i w tym stanie dra\u017cni\u0107 je ci\u0105gle, pobudza\u0107 je przeciw sobie, dop\u00f3ki w rozpaczliwym wysileniu nie zerw\u0105 w\u0119z\u0142a, cho\u0107by im tym szarpni\u0119ciem i po kawa\u0142ku cia\u0142a oderwa\u0107 sobie nawzajem przysz\u0142o. Przez lat siedemdziesi\u0105t czyni\u0105c szlacht\u0119 odpowiedzialn\u0105 za podatki i rekruta ch\u0142op\u00f3w, zmusza\u0142 j\u0105 do ucisku poddanych, a z ch\u0142opami uk\u0142ada\u0142 po cichu warunki sojuszu, kt\u00f3ry ci w roku 1846 krwi\u0105 szlachty polskiej podpisali.\u201d<\/i> Polityka pozosta\u0142ych dw\u00f3ch zaborc\u00f3w nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 w tej kwestii od austriackiej. Pa\u0144szczyzna sama w sobie, cho\u0107 niezgodna z dzisiejsz\u0105 porewolucyjn\u0105, fanatycznie i zawistnie egalitarn\u0105 wizj\u0105 \u015bwiata, nie powodowa\u0142a \u017cadnych realnych konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych, dop\u00f3ki w zale\u017cno\u015bci pa\u0144szczy\u017aniane nie zacz\u0119\u0142y ingerowa\u0107 obce w\u0142adze, celowo tak, aby antagonizowa\u0107 warstwy spo\u0142eczne, roznieca\u0107 wrogo\u015b\u0107 pomi\u0119dzy nimi, rozbija\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107, by sk\u0142\u00f3cona i bezwolna, stawa\u0142a si\u0119 \u0142atwiejszym przedmiotem rz\u0105dzenia. Divide et impera.<\/i><\/p>\n
\u201eKonserwatywne\u201d mocarstwa rozbiorowe, jak wida\u0107, d\u0142ugo i wytrwale burzy\u0142y w Polsce \u0142ad spo\u0142eczny oraz niszczy\u0142y jego religijny fundament. Polscy zachowawcy nie mogli wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z rz\u0105dami, kt\u00f3re za pomoc\u0105 cesarskich dekret\u00f3w uprawia\u0142y jakobi\u0144sk\u0105 niwelacj\u0119. Podj\u0119cie wsp\u00f3\u0142pracy z Wiedniem, Petersburgiem czy Berlinem stawa\u0142o si\u0119 dla nich mo\u017cliwe jedynie w okresach, gdy o\u015brodki te prowadzi\u0142y same konserwatywn\u0105 polityk\u0119 i nie nastawa\u0142y na byt poddanego ich w\u0142adzy narodu z pogwa\u0142ceniem prawa objawionego i naturalnego. Okresy takie za\u015b wcale nie zdarza\u0142y si\u0119 cz\u0119sto, cho\u0107 na szcz\u0119\u015bcie nie zabrak\u0142o ich ca\u0142kiem.<\/p>\n
\n
Adam Danek<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W polskiej publicystyce prawicowej, zw\u0142aszcza zabarwionej monarchizmem i\/lub konserwatyzmem, spotyka si\u0119 specyficzny obraz porozbiorowych dziej\u00f3w Ojczyzny. Kre\u015bl\u0105cy go autorzy wyra\u017caj\u0105 opini\u0119, i\u017c mocarstwa zaborcze mia\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13270,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[21,3],"tags":[35,746,1508],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg?fit=140%2C140&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-3De","jetpack-related-posts":[{"id":1328,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=1328","url_meta":{"origin":13964,"position":0},"title":"Libia: Rebelianci z Misraty skradli 80 czo\u0142g\u00f3w","date":"14 grudnia 2011","format":false,"excerpt":"Jak donosi portal Algieria ISP, rebelianci z Misraty skradli 80 czo\u0142g\u00f3w z koszar Brygady Hamza znajduj\u0105cych si\u0119 w mie\u015bcie Mesda. Zosta\u0142y one przewiezione do Misraty przez bataliony rebeliant\u00f3w Elnokhba, oraz Sed i Istiklal. Oddzia\u0142y rebeliant\u00f3w z Misraty staj\u0105 si\u0119 powoli g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 w Libii. Istniej\u0105 powa\u017cne przes\u0142anki \u015bwiadcz\u0105ce o tym,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":38006,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=38006","url_meta":{"origin":13964,"position":1},"title":"Polska: Aborcjoni\u015bci utrudniaj\u0105 \u017cycie zwyk\u0142ym Polakom","date":"26 pa\u017adziernika 2020","format":false,"excerpt":"W wielu miastach Polski, w tym Warszawie, zwolennicy zabijania dzieci w stadium prenatalnym w ramach swoich zamieszek blokuj\u0105 ruch drogowy, siedz\u0105c na jezdniach i wykrzykuj\u0105c\u00a0has\u0142a\u00a0przemieszane z wulgaryzmami.\u00a0\u00a0 Uczestnikom blokady towarzysz\u0105 has\u0142a takie jak: \u201eJ***\u0107 PiS\u201d. \u201eTrzeba by\u0142o nas nie\u00a0wk\u2026a\u0107!\u201d, \u201eTo\u00a0jest wojna\u201d, \u201eStrajk kobiet\u201d, \u201eJeste\u015bmy\u00a0wkur\u2026ne!\u201d. W\u00a0mediach\u00a0spo\u0142eczno\u015bciowych\u00a0mo\u017cna znale\u017a\u0107 nagrania, na\u00a0kt\u00f3rych wida\u0107, jak\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/5f96fa5dda13b_o_medium.jpg?fit=640%2C427&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":38032,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=38032","url_meta":{"origin":13964,"position":2},"title":"Polska: Projekt prezydenta wprowadzi przes\u0142ank\u0119 eutanazyjn\u0105?","date":"31 pa\u017adziernika 2020","format":false,"excerpt":"Polska: Nowelizacja prezydenta wprowadzi przes\u0142ank\u0119 eutanazyjn\u0105?\u00a0 \u201ePo przeprowadzeniu konsultacji zdecydowa\u0142em si\u0119 na\u00a0z\u0142o\u017cenie do\u00a0Sejmu projektu zmiany ustawy o\u00a0planowaniu rodziny, ochronie p\u0142odu ludzkiego i\u00a0warunkach dopuszczalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy\u201d \u2013\u00a0poinformowa\u0142 prezydent Andrzej Duda. Projekt zosta\u0142 ju\u017c opublikowany na\u00a0stronie Sejmu. Poparcie dla wprowadzenia do polskiego prawa przes\u0142anki eutanazyjnej wyrazi\u0142 premier Morawiecki.\u00a0 \u201ePrezydent zaproponowa\u0142 ustaw\u0119, kt\u00f3ra\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/000AN21MQ0T4210X-C123-F4.jpg?fit=915%2C500&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":29455,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=29455","url_meta":{"origin":13964,"position":3},"title":"Francja: Kr\u00f3tka przypowie\u015b\u0107 o \u015bmierci Zachodu","date":"1 czerwca 2017","format":false,"excerpt":"(((Gejowski partner))) policjanta zabitego 20. kwietnia 2017 roku podczas pe\u0142nienia s\u0142u\u017cby w\u00a0Pary\u017cu przez zamachowca z\u00a0ISIS wzi\u0105\u0142 z\u00a0nim \u201epo\u015bmiertny \u015blub\u201d \u2013 informuje Rzeczpospolita. Do zab\u00f3jstwa policjanta dosz\u0142o 20. kwietnia p\u00f3\u017anym wieczorem na\u00a0reprezentacyjnej alei stolicy Francji \u2013 na\u00a0Polach Elizejskich. Samoch\u00f3d z\u00a0co najmniej dwoma napastnikami zatrzyma\u0142 si\u0119 obok policyjnego furgonu. Wed\u0142ug relacji \u015bwiadk\u00f3w,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/jugele.jpg?fit=960%2C639&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14879,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=14879","url_meta":{"origin":13964,"position":4},"title":"Syria: Obama chce wesprze\u0107 terroryst\u00f3w","date":"28 czerwca 2014","format":false,"excerpt":"Prezydent Barack Obama zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Kongresu USA o zatwierdzenie 500 mln dolar\u00f3w z przeznaczeniem na szkolenie i wyposa\u017cenie dla \"bojownik\u00f3w\" w Syrii. W pe\u0142nych hipokryzji s\u0142owach\u00a0Obama t\u0142umaczy\u0142, \u017ce\u00a0chodzi o \"umiarkowane\" si\u0142y opozycyjne. Ju\u017c pod koniec marca Barack Obama potwierdzi\u0142, \u017ce jest w trakcie rozm\u00f3w z sojusznikami na Bliskim Wschodzie\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/obama-war-criminal-200x300.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":37982,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37982","url_meta":{"origin":13964,"position":5},"title":"Polska: Przes\u0142anka eugeniczna niezgodna z Konstytucj\u0105 RP","date":"22 pa\u017adziernika 2020","format":false,"excerpt":"Prezes Trybuna\u0142u Konstytucyjnego Julia Przy\u0142\u0119bska poinformowa\u0142a, \u017ce TK orzek\u0142, i\u017c przepis o dopuszczalno\u015bci aborcji z powodu tzw. przes\u0142anki eugenicznej jest niezgodny z konstytucj\u0105. Wniosek grupy pos\u0142\u00f3w dotycz\u0105cy dopuszczalno\u015bci aborcji eugenicznej po raz pierwszy trafi\u0142 do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego ju\u017c trzy lata temu. Ze wzgl\u0119du na zako\u0144czenie kadencji parlamentu uleg\u0142 on jednak\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Dziecko.jpg?fit=640%2C427&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13964"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13964"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13964\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13965,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13964\/revisions\/13965"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}