Dla ludzi Prawicy we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce \u2013 konserwatyst\u00f3w, monarchist\u00f3w, tradycjonalist\u00f3w, narodowych radyka\u0142\u00f3w \u2013 pierwsze wyzwanie, przed jakim staj\u0105, stanowi obraz ich w\u0142asnych ugrupowa\u0144, z jakim nieustannie s\u0105 konfrontowani. Nagminnie s\u0142ysz\u0105, i\u017c ich \u015brodowiska s\u0105 w\u0105skie, pozostaj\u0105 w izolacji czy alienacji wzgl\u0119dem wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, a ich pomys\u0142ami i postulatami nikt si\u0119 nie interesuje. Nie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c szans przebi\u0107 si\u0119 do tzw. debaty publicznej, poniewa\u017c pomi\u0119dzy uniwersum ideowym i wokabularzem politycznym konserwatyzmu, monarchizmu, tradycjonalizmu czy narodowego radykalizmu, a kr\u0119giem zainteresowa\u0144, pogl\u0105d\u00f3w i norm \u017cyciowych tzw. \u201ezwyk\u0142ego cz\u0142owieka\u201d zieje bezdenna i bezbrze\u017cna przepa\u015b\u0107.<\/p>\n
Nie wdajemy si\u0119 tu w dyskusj\u0119 nad zgodno\u015bci\u0105 tego obrazu z prawd\u0105 (kt\u00f3r\u0105 zreszt\u0105 w du\u017cej mierze trudno podwa\u017ca\u0107). Zauwa\u017cymy natomiast, \u017ce obraz \u00f3w z regu\u0142y imputuje si\u0119 z naciskiem zawi\u0105zkom Prawicy w konkretnej intencji. \u017byczliwy doradca stara si\u0119 im mianowicie wyja\u015bnia\u0107 protekcjonalnym tonem, i\u017c w re\u017cimie demokratycznym nie ma w\u0142adzy bez popularno\u015bci, wi\u0119c powinni skupi\u0107 si\u0119 na pr\u00f3bach pozyskania popularno\u015bci, w tym za\u015b celu zupe\u0142nie zrewidowa\u0107 sw\u00f3j j\u0119zyk i zakres poruszanych temat\u00f3w. Trzeba si\u0119 dostosowa\u0107, bo konserwatyst\u00f3w, monarchist\u00f3w, tradycjonalist\u00f3w i narodowych radyka\u0142\u00f3w jest garstka, a od obstawania przy archaicznych ideach najwyra\u017aniej ich nie przybywa. Obraz \u00f3w jest bardzo sugestywny, poniewa\u017c opiera si\u0119 na prostej socjologicznej obserwacji, \u017ce w ka\u017cdym przypadku cz\u0142owiek idei w pewnym sensie sam skazuje si\u0119 na wyobcowanie ze spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci zawsze pozostaje \u201eletnie\u201d, tj. konformistyczne, sk\u0142onne i\u015b\u0107 z pr\u0105dem. Pod jego wp\u0142ywem \u0142atwo b\u0105d\u017a to zniech\u0119ci\u0107 si\u0119 do idei, b\u0105d\u017a popa\u015b\u0107 w poczucie osaczenia lub bezsi\u0142y, b\u0105d\u017a \u2013 co r\u00f3wnie z\u0142e \u2013 ulec namowom \u017cyczliwego doradcy i usi\u0142owa\u0107 zdobywa\u0107 dla idei poklask kosztem eliminowania z niej kolejnych \u201eniepopularnych\u201d, a wi\u0119c obci\u0105\u017caj\u0105cych, komponent\u00f3w \u2013 a\u017c do jej zamiany w zbi\u00f3r pustych termin\u00f3w pozbawionych jakiejkolwiek tre\u015bci, kt\u00f3rej nie da\u0142oby si\u0119 przeinaczy\u0107 albo przemilcze\u0107 na bie\u017c\u0105ce potrzeby.<\/p>\n
Sugestii takiej wyra\u017anie poddali si\u0119 na przyk\u0142ad galicyjscy konserwaty\u015bci na pocz\u0105tku XX wieku. Na ich oczach \u015bwiat klasycznej, gabinetowej polityki, stanowi\u0105cej domen\u0119 nielicznych \u2013 rozumnych i wypr\u00f3bowanych w pracy dla dobra wsp\u00f3lnoty \u2013 rozpada\u0142 si\u0119 pod naporem \u201eradykalno-mot\u0142ochowych\u201d (m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem Krasi\u0144skiego) ruch\u00f3w r\u00f3\u017cnego sortu: narodowych demokrat\u00f3w, ludowc\u00f3w, socjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy wywlekli polityk\u0119 na ulice i rozwrzeszczane wiece, uczynili sobie jej narz\u0119dzia z wrzasku, brukowych gazet, k\u0142amliwej propagandy. W\u015br\u00f3d powracaj\u0105cych wstrz\u0105s\u00f3w i przesile\u0144, zachowawcy ujrzeli nagle siebie na zwaliskach starego \u0142adu, otoczonych przez gro\u017ane, trudne do okie\u0142znania \u017cywio\u0142y. I jeszcze jedno: \u017ce po tym, jak ich dotychczasowi towarzysze in gremio <\/i>dali si\u0119 porwa\u0107 owym \u017cywio\u0142om, pozosta\u0142o ich bardzo, bardzo niewielu, trwaj\u0105cych przy u\u015bwi\u0119conych tradycj\u0105, sprawdzonych zasadach. Zostali sami. \u201eM\u00f3wisz, m\u00f3j drogi, o idei konserwatywnej, ale niestety widz\u0119, \u017ce nas jest ju\u017c tylko garstka niedobitk\u00f3w, bo m\u0142oda szlachta ju\u017c inaczej my\u015bli i czuje, i nie ma dalib\u00f3g komu zostawi\u0107 spu\u015bcizn\u0119 polityczn\u0105.\u201d<\/i> \u2013 konstatowa\u0142 ponuro w 1909 r. Antoni Wodzicki <\/b>(1849-1918) w li\u015bcie pisanym do jednego z koleg\u00f3w. Witold Korytowski <\/b>(1850-1923) ju\u017c w 1908 r. w konserwatywnej frakcji Ko\u0142a Polskiego nie widzia\u0142 \u201eani jednego cz\u0142owieka pewnego i rozumnego\u201d<\/i>. Zewsz\u0105d wygl\u0105dali zdrajcy, odst\u0119pcy, miernoty, lawiranci. Podobne, gorzkie uwagi wymieniali mi\u0119dzy sob\u0105 w korespondencji z tamtego okresu r\u00f3wnie\u017c Zdzis\u0142aw Tarnowski <\/b>(1862-1937), Ignacy Rosner<\/b> (1865-1926), prof. W\u0142adys\u0142aw Leopold Jaworski <\/b>(1865-1930) i inni zachowawcy. Nadchodzi\u0142 oto zmierzch konserwatyzmu w Polsce, nieunikniony po odej\u015bciu ostatniego pokolenia prawdziwych konserwatyst\u00f3w, czyli ich samych. Tak im si\u0119 przynajmniej wydawa\u0142o.<\/p>\n
Ta funeralna atmosfera zapanowa\u0142a w\u015br\u00f3d zachowawc\u00f3w w czasach, gdy wci\u0105\u017c jeszcze stanowili bodaj najpot\u0119\u017cniejsz\u0105, najbardziej wp\u0142ywow\u0105 formacj\u0119 polityczn\u0105 w Galicji. Jak mia\u0142o si\u0119 okaza\u0107 kilka lat p\u00f3\u017aniej, przetrwali apokalips\u0119 polityczn\u0105 lat 1917-1918 \u2013 rozpad wielkich monarchicznych imperi\u00f3w. Nawet w niesprzyjaj\u0105cych im demokratycznych realiach Polski niepodleg\u0142ej odgrywali istotn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu pa\u0144stwowym, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki posiadaniu w swym obozie du\u017cej liczby os\u00f3b przygotowanych (i pod wzgl\u0119dem teoretycznym, i praktycznym) do pe\u0142nienia funkcji zawodowych pa\u0144stwowc\u00f3w, kt\u00f3re pocz\u0105wszy od 1918 r. s\u0142u\u017cy\u0142y w\u0142adzom Rzeczypospolitej jako eksperci, doradcy, b\u0105d\u017a po prostu fachowi funkcjonariusze aparatu pa\u0144stwa. Przepowiadany z trwog\u0105 przez galicyjskich zachowawc\u00f3w pogrzeb konserwatyzmu nie odby\u0142 si\u0119 (konserwatyzm w Polsce pogrzebali dopiero komuni\u015bci po 1944 r.). Przyk\u0142ad ten pokazuje psychologiczn\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 ulegania nastrojom defetystycznym i kapitulanckim, skoro nawet bardzo do\u015bwiadczeni politycy i dzia\u0142acze spo\u0142eczni poddali si\u0119 im na dobr\u0105 spraw\u0119 bez powodu, na skutek \u015brodowiskowej sugestii.<\/p>\n
Na koniec warto zada\u0107 pytanie: co pozwoli\u0142o konserwatystom przetrwa\u0107 politycznie przej\u015bcie przez \u201eczas osiowy\u201d 1918 roku i ca\u0142kowite odwr\u00f3cenie paradygmatu ustrojowego? Ot\u00f3\u017c w minionych dziesi\u0119cioleciach zdo\u0142ali si\u0119 zakorzeni\u0107 i zbudowa\u0107 trwa\u0142e wp\u0142ywy w instytucjach<\/i> \u2013 uniwersytetach i innych o\u015brodkach \u017cycia umys\u0142owego, organach administracji, korporacjach zawodowych itd. Instytucjach \u2013 strukturach trwalszych od poszczeg\u00f3lnych ekip rz\u0105dowych i koalicji partyjnych, zmieniaj\u0105cych si\u0119 w rytm parlamentarnej szamotaniny w demokratycznym m\u0142ynku.<\/p>\n
\n
Adam Danek<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dla ludzi Prawicy we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce \u2013 konserwatyst\u00f3w, monarchist\u00f3w, tradycjonalist\u00f3w, narodowych radyka\u0142\u00f3w \u2013 pierwsze wyzwanie, przed jakim staj\u0105, stanowi obraz ich w\u0142asnych ugrupowa\u0144, z jakim […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13270,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[21,3],"tags":[35],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/danek.jpg?fit=140%2C140&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-3Dm","jetpack-related-posts":[{"id":31397,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=31397","url_meta":{"origin":13972,"position":0},"title":"Jaros\u0142aw Gry\u0144: Wola mocy, wewn\u0119trzny p\u0142omie\u0144","date":"30 pa\u017adziernika 2017","format":false,"excerpt":"Od zarania dziej\u00f3w ludzie staraj\u0105 si\u0119 rozpracowa\u0107 otaczaj\u0105c\u0105 ich rzeczywisto\u015b\u0107. Zapewne ka\u017cdy z nas, cho\u0107 raz w \u017cyciu, zastanawia\u0142 si\u0119 dlaczego jest tak, a nie inaczej, dlaczego jedni radz\u0105 sobie lepiej, a inni gorzej i w jaki spos\u00f3b mo\u017cna ustawi\u0107 si\u0119 w \u017cyciu na pozycji wygranego. Faktem jest, \u017ce potrzeba\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/p\u0142omie\u0144.jpg?fit=488%2C365&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":19310,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=19310","url_meta":{"origin":13972,"position":1},"title":"Syria: Nie jeste\u015bmy pa\u0144stwem upad\u0142ym","date":"11 lutego 2015","format":false,"excerpt":"Podczas wywiadu udzielonego\u00a0dziennikarzowi brytyjskiej BBC, prezydent Syrii Baszar al-Asad oceni\u0142 stan w jakim aktualnie znajduje si\u0119 jego pa\u0144stwo.\u00a0Odpieraj\u0105c twierdzenia przeprowadzaj\u0105cego wywiad Jeremiego Bowena, stwierdzi\u0142 on -\u00a0\"Ale\u017c sk\u0105d, Syria absolutnie nie jest upad\u0142ym pa\u0144stwem. Tak d\u0142ugo, jak rz\u0105d i instytucje pa\u0144stwa wype\u0142niaj\u0105 swoje powinno\u015bci wobec narodu, nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o upad\u0142ym\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/baszar.jpg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":37962,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37962","url_meta":{"origin":13972,"position":2},"title":"Watykan: Kolejne kontrowersyjne s\u0142owa papie\u017ca Franciszka","date":"21 pa\u017adziernika 2020","format":false,"excerpt":"\u201ePapie\u017c Franciszek wzywa do\u00a0uchwalenia przepis\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych zwi\u0105zki cywilne os\u00f3b homoseksualnych\u201d \u2013\u00a0tak\u0105 informacje poda\u0142a\u00a0Catholic\u00a0News\u00a0Agency.\u00a0\u00a0 T\u0119 szokuj\u0105c\u0105 opini\u0119 Ojciec \u015bwi\u0119ty mia\u0142 wyrazi\u0107 w\u00a0zaprezentowanym w\u0142a\u015bnie filmie dokumentalnym \"Franciszek\" autorstwa\u00a0Jewgenija\u00a0Afieniejewskiego. Jego premiera mia\u0142a miejsce na\u00a0festiwalu filmowym w\u00a0Rzymie.\u00a0\u00a0 Dokument po\u015bwi\u0119cony jest \u017cyciu i\u00a0pos\u0142udze papie\u017ca Franciszka. W\u00a0filmie pojawiaj\u0105 si\u0119 takie tematy, jak stosunek papie\u017ca do\u00a0uchod\u017ac\u00f3w i\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/cq5dam.thumbnail.cropped.1500.844.jpeg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":31080,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=31080","url_meta":{"origin":13972,"position":3},"title":"Adam Danek: Jej twarz(e)","date":"3 pa\u017adziernika 2017","format":false,"excerpt":"Niewiele znam r\u00f3wnie dobrych obiekt\u00f3w do kontemplacji, co obrazy maryjne. I mo\u017ce to kogo\u015b zaskoczy: im \u201ebrzydsze\u201d (dla oka profana), im starsze, im surowsz\u0105 technik\u0105 malarsk\u0105 wykonane, tym lepiej. Tym wi\u0119ksza ich g\u0142\u0119bia i si\u0142a wyrazu. Dobrym przyk\u0142adem jest obraz Matki Bo\u017cej Kalwaryjskiej z Kalwarii Pac\u0142awskiej. Jeszcze lepszym, bo skrajniejszym,\u2026","rel":"","context":"In "Publicystyka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/Matka_Boska_Chorzelowska.jpg?fit=486%2C640&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":16311,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=16311","url_meta":{"origin":13972,"position":4},"title":"Filip Polok: Czy \u015al\u0105zacy zostan\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 etniczn\u0105?","date":"4 wrze\u015bnia 2014","format":false,"excerpt":"\u00a0 12 lipca tego roku odby\u0142 si\u0119 ju\u017c \u00f3smy z kolei tzw. marsz autonomii, w kt\u00f3rym \u015brodowiska skupione wok\u00f3\u0142 osoby Jerzego Gorzelika zamanifestowa\u0142y swe postulaty. Tym razem lider \u015bl\u0105skich autonomist\u00f3w obwie\u015bci\u0142 inny sukces tych\u017ce \u015brodowisk \u2013 uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 ponad 142 tys. podpis\u00f3w pod projektem zmiany ustawy o mniejszo\u015bciach etnicznych\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/www.sbc_.org_.pl_451.jpeg?fit=378%2C293&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":409,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=409","url_meta":{"origin":13972,"position":5},"title":"Tomasz Wi\u015bniewski: Fragmenty le\u015bne, my\u015bli barbarzy\u0144skie","date":"9 pa\u017adziernika 2011","format":false,"excerpt":"Tera\u017aniejszo\u015b\u0107, ba, ca\u0142y mierzalny czas, w istocie jest tylko cierniem czy drzazg\u0105 wbit\u0105 w \u015bwi\u0119te cia\u0142o wieczno\u015bci. W drzazg\u0119 t\u0119 mog\u0105 by\u0107 wbite drzazgi kolejne, jak r\u00f3wnie\u017c inne drzazgi mog\u0105 w innych miejscach kaleczy\u0107 cia\u0142o wieczno\u015bci. Czy to nie drzazgi z roz\u0142upanego krzy\u017ca?Uciek\u0142em z \u201edomu\u201d, tego betonowego ula, mrowiska. Problem\u2026","rel":"","context":"In "Kultura"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13972"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13972"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13973,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13972\/revisions\/13973"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}