{"id":15983,"date":"2014-08-22T15:12:57","date_gmt":"2014-08-22T13:12:57","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=15983"},"modified":"2014-09-02T13:53:24","modified_gmt":"2014-09-02T11:53:24","slug":"viktor-orban-nasz-czas-nadejdzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=15983","title":{"rendered":"Viktor Orb\u00e1n: Nasz czas nadejdzie"},"content":{"rendered":"

Od Redakcji:<\/strong> Prezentujemy t\u0142umaczenie ca\u0142o\u015bci g\u0142o\u015bnego przem\u00f3wienia w\u0119gierskiego premiera, opisywanego w zachodnich mediach jako „rzucenie wyzwania liberalnej demokracji”. Czy tak jest rzeczywi\u015bcie? Ocen\u0119 pozostawiamy naszym Czytelnikom. Tytu\u0142 pochodzi od t\u0142umacza.<\/em><\/p>\n

Kiedy ostatnio widzieli\u015bmy si\u0119 tutaj w Tusn\u00e1df\u00fcrd\u0151 rok temu, zacz\u0105\u0142em swoje przem\u00f3wienie m\u00f3wi\u0105c, \u017ce uczestniczymy w ostatnim spotkaniu przed zbli\u017caj\u0105cymi si\u0119 wyborami powszechnymi na W\u0119grzech. Teraz mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce uczestniczymy w pierwszym spotkaniu po wyborach na W\u0119grzech, i mog\u0119 przekaza\u0107 wam dobre wie\u015bci, \u017ce odnie\u015bli\u015bmy w tych wyborach zwyci\u0119stwo. A w rzeczywisto\u015bci wygrali\u015bmy dwa razy, poniewa\u017c opr\u00f3cz wybor\u00f3w powszechnych by\u0142y te\u017c wybory do Parlamentu Europejskiego. Zapewne ka\u017cdy tutaj jest \u015bwiadomy faktu, \u017ce 12 pa\u017adziernika tego roku b\u0119dziemy przeprowadza\u0107 trzecie wybory \u2013 wybory samorz\u0105dowe, kt\u00f3re s\u0105 bardzo istotne je\u015bli chodzi o w\u0119gierskie \u017cycie pa\u0144stwowe.<\/p>\n

Pozw\u00f3lcie mi zacz\u0105\u0107 moje dzisiejsze przem\u00f3wienie od odwo\u0142ania si\u0119 na chwil\u0119 do ostatnich wybor\u00f3w parlamentarnych, na kt\u00f3re nies\u0142usznie zwr\u00f3cono ma\u0142o uwagi. W wyniku tych wybor\u00f3w rz\u0105dz\u0105ce chrze\u015bcija\u0144sko-narodowe si\u0142y na W\u0119grzech, czyli Fidesz i Chrze\u015bcija\u0144sko-Demokratyczna Partia Ludowa, otrzyma\u0142y dwie trzecie miejsc w parlamencie \u2013 i to wi\u0119kszo\u015bci\u0105 zaledwie jednego mandatu. Pami\u0119tam sprzed kilku lat rozmow\u0119 z kim\u015b o tym, \u017ce by\u0142oby to tak\u0105 szlachetn\u0105 form\u0105 zemsty je\u015bli si\u0142y polityczne, kt\u00f3re w grudniu 2004 roku g\u0142osowa\u0142y przeciwko ponownemu dopuszczeniu do g\u0142osowania W\u0119gr\u00f3w mieszkaj\u0105cych poza naszymi obecnymi granicami pa\u0144stwa, otrzyma\u0142yby \u201esprawiedliw\u0105\u201d nagrod\u0119 odnosz\u0105c kl\u0119sk\u0119 w wyborach parlamentarnych w ten spos\u00f3b, \u017ce nasza wi\u0119kszo\u015b\u0107 w postaci 2\/3 zosta\u0142aby uzyskana dzi\u0119ki g\u0142osom w\u0142a\u015bnie tych W\u0119gr\u00f3w mieszkaj\u0105cych poza granicami. Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce mimo wszystko istnieje pewien rodzaj r\u00f3wnowagi moralnej w polityce. Z jednej strony cz\u0119sto mamy nie bez przyczyny w\u0105tpliwo\u015bci, ale nasza wiara jest czasami r\u00f3wnie\u017c wzmocniona. I w tym przypadku g\u0142osy W\u0119gr\u00f3w zagranicznych i wynikaj\u0105ce z nich mandaty przyczyni\u0142y si\u0119 do zdobycia przez w\u0119gierskie si\u0142y narodowe wi\u0119kszo\u015bci 2\/3 mandat\u00f3w w parlamencie. Dzi\u0119kujemy wszystkim, kt\u00f3rych to dotyczy: Opatrzno\u015bci, wyborcom, ustawodawcom na W\u0119grzech, i w takich momentach musimy te\u017c podzi\u0119kowa\u0107 tym, kt\u00f3rzy zwr\u00f3cili si\u0119 przeciwko nam i dostarczyli okazji aby dobro zwyci\u0119\u017cy\u0142o, bo przecie\u017c bez z\u0142a dobro nie mog\u0142oby wygra\u0107.<\/p>\n

Jednak to, co mam do powiedzenia dzisiaj nie jest zwi\u0105zane z wyborami. Przewodnicz\u0105cy dzisiejszego zgromadzenia, przypominaj\u0105c transformacj\u0119 ustrojow\u0105, przedstawi\u0142 nas jako tych, kt\u00f3rzy zmienili ustr\u00f3j. To wyra\u017anie wskazuje na fakt, \u017ce zmiana ustroju jest pokoleniowym do\u015bwiadczeniem, w kt\u00f3rym mierzymy wszystko, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas. Jest to dla nas naturalne. Jednak dzi\u015b dzieje si\u0119 to bardziej naszym kosztem ni\u017c na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107. Zmiana ustroju, jako do\u015bwiadczenie, jest oczywi\u015bcie bardzo cenna, poniewa\u017c – w przeciwie\u0144stwie do tego, co ludzie czasem my\u015bl\u0105 – polityka nie jest spekulatywna, ale musi by\u0107 zbudowana z fakt\u00f3w i do\u015bwiadcze\u0144. A sytuacja dzisiaj jest taka, \u017ce do\u015bwiadczenie to jest oczywi\u015bcie bardzo cenne, ale w mi\u0119dzyczasie ma miejsce w \u015bwiecie zmiana, kt\u00f3ry ma podobne znaczeniu do transformacji ustrojowej. I tak wyzwaniem intelektualnym, kt\u00f3re przed nami stoi, jest wykorzystanie transformacji ustrojowej tylko jako do\u015bwiadczenia, a nie jako punktu odniesienia w naszych debatach na temat zrozumienia przysz\u0142o\u015bci i wyznaczenia naszej drogi ku niej. Naszym punktem wyj\u015bcia zamiast tego jest wielka redystrybucja pot\u0119gi finansowej, gospodarczej, handlowej, politycznej i wojskowej, kt\u00f3ra w 2008 roku sta\u0142a si\u0119 jasna. Jest to zadanie, kt\u00f3re nale\u017cy skutecznie wykona\u0107. Pomaga nam w tym fakt, \u017ce s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 p\u00f3\u017aniej ni\u017c my. I odkryli, \u017ce trudno przez wiele lat, a\u017c do dzi\u015b, uznawa\u0107 transformacj\u0119 ustrojow\u0105 za punkt odniesienia, bo na przyk\u0142ad kto\u015b, kto urodzi\u0142 si\u0119 w 1985 roku i mia\u0142 pi\u0119\u0107 lat w momencie zmiany ustroju w 1990 roku, nie do\u015bwiadczy\u0142 tego tak samo jak my, a wi\u0119c cz\u0119sto nie jest w\u0142\u0105czony w dyskurs polityczny, bo po prostu nie rozumie odniesie\u0144, kt\u00f3re starsze pokolenia czyni\u0105 przy interpretacji tera\u017aniejszo\u015bci lub przysz\u0142o\u015bci. My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142oby bardziej przydatne uzna\u0107 transformacj\u0119 ustrojow\u0105 za zako\u0144czony proces historyczny i zbi\u00f3r do\u015bwiadcze\u0144, a nie za punkt wyj\u015bcia do dyskusji na temat przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Punkt wyj\u015bcia do dyskusji na temat przysz\u0142o\u015bci, poniewa\u017c, je\u015bli dobrze rozumiem, naszym corocznym zadaniem jest, aby razem spr\u00f3bowa\u0107 zrozumie\u0107 co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas, wykorzysta\u0107 z tego wa\u017cne chwile i przewidzie\u0107, co si\u0119 z nami stanie w przysz\u0142o\u015b\u0107. I tak, je\u015bli to jest naszym zadanie, sugeruj\u0119 przypomnie\u0107 sobie w skr\u00f3cie, \u017ce w systemie \u015bwiatowym w XX wieku mia\u0142y miejsce trzy wielkie zmiany \u015bwiatowe. Pod koniec I wojny \u015bwiatowej, pod koniec II wojny \u015bwiatowej, oraz w 1990 roku. Wsp\u00f3lna ich cech\u0105, i by\u0107 mo\u017ce m\u00f3wi\u0142em o tym tutaj ju\u017c wcze\u015bniej, jest to, \u017ce w momencie wyst\u0105pienia tych zmian by\u0142o to jasne dla wszystkich z praktycznie z dnia na dzie\u0144, \u017ce od teraz b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107 w innym \u015bwiecie ni\u017c ten, w kt\u00f3rym mieszkali do tego czasu. Na przyk\u0142ad po traktacie w Trianon, by\u0142o to absolutnie oczywiste tutaj, ale te\u017c w Budapeszcie. I podobnie po II wojnie \u015bwiatowej. Kiedy ludzie rozejrzeli si\u0119 i zobaczyli wsz\u0119dzie okupacyjne oddzia\u0142y sowieckie, wiedzieli, \u017ce to by\u0142 pocz\u0105tek innego \u015bwiata. I w 1990 roku, kiedy uda\u0142o nam si\u0119 odsun\u0105\u0107 i wyp\u0119dzi\u0107 komunist\u00f3w, by\u0142o jasne po pierwszych wyborach parlamentarnych, \u017ce b\u0119dziemy \u017cy\u0107 w nowym \u015bwiecie: Mur Berli\u0144ski zosta\u0142 obalony, przeprowadzili\u015bmy wolne wybory, a to jest ca\u0142a nowa przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Stwierdzenie, kt\u00f3re chcia\u0142bym przedstawi\u0107 jako punkt wyj\u015bcia mojej wypowiedzi jest takie, \u017ce dzisiaj dzieje si\u0119 w dzisiejszym \u015bwiecie zmiana podobnej warto\u015bci i wagi. Przejawem tego, jest to, co mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 jako kryzys finansowy roku 2008, a raczej Zachodni kryzys finansowy. A znaczenie tej zmiany nie jest tak oczywiste, poniewa\u017c w przeciwie\u0144stwie do poprzedniego trzech, ludzie zauwa\u017caj\u0105 j\u0105 w inny spos\u00f3b. W czasie wielkiej zachodniej zapa\u015bci finansowej w 2008 roku, nie by\u0142o jasne, \u017ce od teraz b\u0119dziemy \u017cy\u0107 w innym \u015bwiecie. Zmiana ta nie jest tak ostra jak w przypadku pierwszych trzech wielkich globalnych zmian ustrojowych, ale jako\u015b zalewa nasze umys\u0142y w wolniejszym tempie, i tak jak mg\u0142a powoli osiada na krajobrazie, powoli pojmujemy wiedz\u0119, \u017ce je\u015bli dobrze rozejrzymy si\u0119 naoko\u0142o i poprawnie zanalizujemy wszystko, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas, to jest to inny \u015bwiat od tego, w kt\u00f3rym \u017cyli\u015bmy sze\u015b\u0107 lat temu, a je\u015bli ekstrapolowa\u0107 te procesy w odniesieniu do przysz\u0142o\u015bci, co oczywi\u015bcie poci\u0105ga za sob\u0105 zawsze pewne ryzyko, ale jest ca\u0142kowicie uzasadnionym zadaniem intelektualnym, to jest oczywiste, \u017ce te zmiany b\u0119d\u0105 jeszcze bardziej otwarte.<\/p>\n

Aby zilustrowa\u0107 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 tych zmian, zebra\u0142em kilka szokuj\u0105cych wypowiedzi i my\u015bli ze \u015bwiata zachodniego, i jedn\u0105 lub dwie ze wschodu, bez okre\u015blonej kolejno\u015bci. Je\u015bli s\u0142ucha si\u0119 tych s\u0142\u00f3w z pochodz\u0105cym sprzed 2008 roku, powiedzmy liberalnym \u015bwiatopogl\u0105dem, s\u0105 one szokuj\u0105ce. Ale je\u015bli kto\u015b nie ujrzy ich z tej perspektywy, ale zamiast tego sprawdzi, jak daleko zaszli\u015bmy w ci\u0105gu sze\u015bciu lat w dyskursie publicznym w tematach dyskusji i sformu\u0142owaniach idei, wtedy stwierdzenia kt\u00f3re b\u0119d\u0119 cytowa\u0142 pomog\u0105 nam zrozumie\u0107 zakres zmian, kt\u00f3re zachodz\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Tak w skr\u00f3cie. W Stanach Zjednoczonych prezydent regularnie i wielokrotnie m\u00f3wi o tym, \u017ce Ameryka zosta\u0142a przenikni\u0119ta cynizmem i \u017ce zadaniem ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa ameryka\u0144skiego, z rz\u0105dem USA na czele, jest wypowiedzie\u0107 wojn\u0119 cynizmowi, kt\u00f3ry wynika z systemu finansowego. Przed rokiem 2008 m\u00f3wienie co\u015b takiego oznacza\u0142o wykluczenie z dyskusji w gronie d\u017centelmen\u00f3w. A w dodatku dziwactwa systemu finansowego mog\u0142yby spowodowa\u0107, \u017ce obr\u00f3ci\u0142oby si\u0119 to przeciw nam i by\u0142oby to zdecydowanie niebezpieczne. Natomiast takie wypowiedzi regularnie pojawiaj\u0105 si\u0119 dzi\u015b w prasie ameryka\u0144skiej. Albo prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych m\u00f3wi, \u017ce je\u015bli ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cy Amerykanie regularnie musz\u0105 wybiera\u0107 mi\u0119dzy rodzin\u0105 i karier\u0105, Ameryka straci swoje miejsce w \u015bwiatowej gospodarce. Albo prezydent USA otwarcie m\u00f3wi o patriotyzmie gospodarczym. Wyg\u0142asza on tezy, za kt\u00f3re nadal bije si\u0119 i kamieniuje cz\u0119\u015b\u0107 w\u0119gierskiej sceny politycznej. Na przyk\u0142ad otwarcie m\u00f3wi o tym, \u017ce du\u017ce korporacje, kt\u00f3re zatrudniaj\u0105 pracownik\u00f3w z zagranicy powinny p\u0142aci\u0107 sprawiedliwe podatki. Albo otwarcie m\u00f3wi o tym, \u017ce rz\u0105d powinien finansowa\u0107 przede wszystkim korporacje, kt\u00f3re zatrudniaj\u0105 Amerykan\u00f3w. Wszystko to s\u0105 g\u0142osy, my\u015bli i wypowiedzi, kt\u00f3re by\u0142yby nie do pomy\u015blenia sze\u015b\u0107 czy osiem lat temu. Albo id\u0105c jeszcze dalej, wed\u0142ug mi\u0119dzynarodowej s\u0142awy analityka si\u0142a ameryka\u0144skiej soft power jest w zaniku i warto\u015bci liberalne dzi\u015b uciele\u015bniaj\u0105 korupcj\u0119, seks i przemoc, i jako takie dyskredytuj\u0105 Ameryk\u0105 i ameryka\u0144sk\u0105 modernizacj\u0119. Nast\u0119pnie Open Society Foundation opublikowa\u0142a raport \u2013 by\u0142o to ca\u0142kiem niedawno \u2013 w kt\u00f3rym analizuje Europ\u0119 Zachodni\u0105 i stwierdza, \u017ce Europa Zachodnia jest tak zaj\u0119ta szukaniem rozwi\u0105zania sytuacji imigrant\u00f3w, \u017ce zapomina o bia\u0142ej pracuj\u0105cej klasie. Albo brytyjski premier m\u00f3wi, \u017ce dzi\u0119ki zmianom, jakie zasz\u0142y w Europie, wielu ludzi sta\u0142o si\u0119 paso\u017cytami na grzbiecie system\u00f3w opieki spo\u0142ecznej. Lub jeden z najbogatszych ludzi w Ameryce, kt\u00f3ry jako jeden z pierwszych inwestowa\u0142 w Amazon twierdzi, \u017ce \u017cyjemy w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re jest coraz mniej kapitalistyczne i coraz bardziej feudalne, a je\u015bli globalny system gospodarczy si\u0119 nie zmieni, to klasa \u015brednia zniknie, a wtedy wedle jego s\u0142\u00f3w, biedni p\u00f3jd\u0105 po bogatych z wid\u0142ami. Tak zamiast modelu gospodarczego, kt\u00f3ry jest zbudowany od g\u00f3ry do do\u0142u, potrzebujemy modelu ekonomicznego, kt\u00f3ry ro\u015bnie od \u015brodka. Nie chc\u0119 wyja\u015bnia\u0107 tych idei, chc\u0119 po prostu przedstawi\u0107 wam nowatorski charakter pomys\u0142\u00f3w, o kt\u00f3rych by\u0142oby praktycznie niemo\u017cliwe m\u00f3wi\u0107 zaledwie kilka lat temu. Albo znowu z Ameryki: stopa bezrobocia w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy wzros\u0142a drastycznie, a to oznacza, \u017ce w przypadku zawod\u00f3w, kt\u00f3re oferuj\u0105 dobre zarobki, dzieci z rodzin, kt\u00f3re s\u0105 w dobrej sytuacji finansowej osi\u0105gn\u0119\u0142y niepodwa\u017caln\u0105 przewag\u0119. A ludzie m\u00f3wi\u0105 to w ojczy\u017anie idei osi\u0105gania coraz lepszej pozycji. Albo co\u015b innego: inny znany analityk twierdzi, \u017ce internet, kt\u00f3ry liberalny \u015bwiat postrzega\u0142 jako symbol wolno\u015bci przez wielu lat, zosta\u0142 skolonizowany przez du\u017ce korporacje, i twierdzi, ni mniej ni wi\u0119cej, \u017ce najwa\u017cniejsz\u0105 obecnie kwesti\u0105 jest to, czy si\u0142y kapitalizmu, czyli du\u017ce mi\u0119dzynarodowe korporacje, dadz\u0105 rad\u0119 pozby\u0107 si\u0119 neutralno\u015bci internetu. I dalej, powiem wam o dobrym i nieoczekiwanym biegu wydarze\u0144, kt\u00f3ry jest bliski naszym sercom. Brytyjski premier, kt\u00f3ry zazwyczaj robi wszystko co w jego mocy, aby upewni\u0107 si\u0119 czy jego ruch polityczny nie jest klasyfikowany jako chadecki, publicznie m\u00f3wi o tym, \u017ce kluczowym elementem brytyjskiego systemu warto\u015bci jest chrze\u015bcija\u0144stwo, a mimo wielokulturowo\u015bci Wielka Brytania to kraj w g\u0142\u0119bi serca chrze\u015bcija\u0144ski, i to jest co\u015b z czego Brytyjczycy powinni by\u0107 dumni.<\/p>\n

Pytanie brzmi, czy mo\u017cna mn\u00f3stwo zmian, kt\u00f3re zachodz\u0105 wok\u00f3\u0142 nas, w trosce o ich zrozumienie odpowiednio opisa\u0107; czy mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 dwie lub trzy najwa\u017cniejsze chwile z wszystkiego, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas? Oczywi\u015bcie, \u017ce mo\u017cna, i o tym wiele ludzi dzisiaj my\u015bli i pisze. Opublikowano na ten temat kilka ksi\u0105\u017cek. Aby wyja\u015bni\u0107 sytuacj\u0119 globaln\u0105 chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na tylko jeden z tych pomys\u0142\u00f3w. Moim zdaniem najbardziej prowokacyjne i ekscytuj\u0105ce pytanie powsta\u0142e w ubieg\u0142ym roku w zachodniej my\u015bli spo\u0142ecznej mo\u017cna podsumowa\u0107 w nast\u0119puj\u0105cy, oczywi\u015bcie odpowiednio uproszczony, spos\u00f3b. Istniej\u0105ca konkurencja mi\u0119dzy krajami, konkurencja pomi\u0119dzy istniej\u0105cymi na \u015bwiecie grupami i sojuszami si\u0142, jest uzupe\u0142niona o nowy element. Poniewa\u017c ludzie zawsze m\u00f3wili du\u017co o globalnej konkurencji, globalizacja i mi\u0119dzynarodowy charakter gospodarki spowodowa\u0142y konieczno\u015b\u0107 cz\u0119stego dyskutowania, pisania i analizowania tego problemu, a wi\u0119c znamy praktycznie ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142 na temat globalnej konkurencji. Mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 co sprawia, \u017ce nar\u00f3d, grupa interesu ekonomicznego lub wsp\u00f3lnota kt\u00f3ra obejmuje kilka narod\u00f3w, taka jak Unia Europejska, odnosi sukces w gospodarce mi\u0119dzynarodowej, lub dlaczego traci konkurencyjno\u015b\u0107. Jednak wed\u0142ug wielu, a ja nale\u017c\u0119 do tej grupy, nie jest to dzisiaj zasadnicza kwestia. Pozostaje ono wa\u017cnym pytaniem. Zawsze pozostanie to istotn\u0105 kwesti\u0105 dop\u00f3ki ludzie b\u0119d\u0105 si\u0119 utrzyma\u0107 z pieni\u0119dzy i gospodarki, a to jest co\u015b, co nie mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107 w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci. Ale w toku jest wa\u017cniejszy wy\u015bcig. Wyt\u0142umaczy\u0142bym to w ten spos\u00f3b: trwa wy\u015bcig maj\u0105cy na celu rozw\u00f3j pa\u0144stwa a\u017c do odniesienia narodowego sukcesu.<\/p>\n

Poniewa\u017c pa\u0144stwo jest przede wszystkim form\u0105 organizacji spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3ra w naszym przypadku czasem pokrywa si\u0119 z granicami kraju, a czasem nie – porusz\u0119 ten temat ponownie nieco p\u00f3\u017aniej – decyduj\u0105cy moment w dzisiejszym \u015bwiecie mo\u017ce mo\u017ce by\u0107 opisany stwierdzeniem, \u017ce trwa wy\u015bcig ku znalezieniu metody organizacji spo\u0142eczno\u015bci i pa\u0144stwa, kt\u00f3ra jest najbardziej zdolna uczyni\u0107 nar\u00f3d i wsp\u00f3lnot\u0119 konkurencyjn\u0105 na arenie mi\u0119dzynarodowej. Oto, panie i panowie, wyja\u015bnienie faktu, \u017ce najbardziej popularnym tematem w dzisiejszym my\u015bleniu jest usi\u0142owanie zrozumienia w jaki spos\u00f3b systemy, kt\u00f3re nie s\u0105 zachodnie, nie s\u0105 liberalne, nie s\u0105 liberalnymi demokracjami i by\u0107 mo\u017ce wcale nie s\u0105 demokracjami, mog\u0105 mimo to odnosi\u0107 sukcesy. Gwiazdami mi\u0119dzynarodowych analityk\u00f3w s\u0105 dzisiaj Singapur, Chiny, Indie, Rosja i Turcja. I my\u015bl\u0119, \u017ce nasza wsp\u00f3lnota polityczna rozpozna\u0142a i odpowiedzia\u0142a na to wyzwanie poprawnie kilka lat temu, a by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce uda\u0142o si\u0119 jej przetworzy\u0107 je intelektualnie, a je\u015bli my\u015blami wr\u00f3c\u0119 do tego, co zrobili\u015bmy w ci\u0105gu ostatnich czterech lat, i do tego, co b\u0119dziemy robi\u0107 w ci\u0105gu najbli\u017cszych czterech lat, to rzeczy mog\u0105 rzeczywi\u015bcie by\u0107 interpretowane z tej perspektywy. Oznacza to, \u017ce zrywaj\u0105c z dogmatami i ideologiami, kt\u00f3re zosta\u0142y przyj\u0119te przez Zach\u00f3d i chc\u0105c si\u0119 od nich uniezale\u017cni\u0107, staramy si\u0119 znale\u017a\u0107 metod\u0119 organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa – nowe pa\u0144stwo w\u0119gierskie zdolne uczyni\u0107 nasz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 konkurencyjn\u0105 w wielkim globalnym wy\u015bcigu w nadchodz\u0105cych dekadach.<\/p>\n

Aby by\u0107 w stanie to osi\u0105gn\u0105\u0107 w 2010 roku, a zw\u0142aszcza w tych dniach, wypowiadali\u015bmy si\u0119 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry podobnie jak zdania kt\u00f3re zacytowa\u0142em wam wcze\u015bniej, r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 zakwalifikowany przez liberalny \u015bwiat jako blu\u017anierstwo. Musieli\u015bmy powiedzie\u0107, \u017ce demokracja nie musi by\u0107 liberalna. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce pa\u0144stwo nie jest liberalne, w dalszym ci\u0105gu mo\u017ce by\u0107 demokratyczne. I faktycznie musieli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c powiedzie\u0107, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re s\u0105 zbudowane na zasadzie pa\u0144stwa liberalno-demokratycznego prawdopodobnie nie b\u0119d\u0105 w stanie utrzyma\u0107 w nadchodz\u0105cych dziesi\u0119cioleciach swojej globalnej konkurencyjno\u015bci, kt\u00f3ra zostanie zmniejszona je\u015bli nie zmieni\u0105 si\u0119 one znacznie.<\/p>\n

Faktem jest, \u017ce je\u015bli ujrzymy wydarzenia dziej\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas z tej perspektywy, tym co zwykle odbieramy jako nasz punkt wyj\u015bcia jest fakt, \u017ce do tej pory poznali\u015bmy trzy formy organizacji pa\u0144stwa: pa\u0144stwo narodowe, pa\u0144stwo liberalne i pa\u0144stwo opieku\u0144cze. Pytanie brzmi \u2013 co dalej? W\u0119gierska odpowied\u017a na to pytanie brzmi: zbli\u017ca si\u0119 era spo\u0142ecze\u0144stwa opartego na pracy. Chcemy zbudowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo oparte na pracy, kt\u00f3re, jak ju\u017c wspomnia\u0142em, nie wstydzi si\u0119 tego, \u017ce nie jest liberalne. Co to wszystko oznacza?<\/p>\n

Oznacza to, \u017ce musimy zerwa\u0107 z liberalnymi zasadami i metodami organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa, i w og\u00f3le z liberalnym rozumieniem spo\u0142ecze\u0144stwa. Mam teraz to na my\u015bli jedynie w odniesieniu do dw\u00f3ch wymiar\u00f3w, nie chc\u0119 robi\u0107 d\u0142ugiego wyk\u0142adu; chc\u0119 tylko poruszy\u0107 t\u0119 spraw\u0119 tak, \u017ceby znaczenie tej kwestii mog\u0142o by\u0107 odczuwalne. Je\u015bli chodzi o relacj\u0119 mi\u0119dzy dwojgiem ludzi, liberalna organizacja spo\u0142ecze\u0144stwa opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce mamy prawo robi\u0107 wszystko, co nie narusza wolno\u015bci drugiej osoby. To jest ideologiczna zasada i punkt wyj\u015bcia, na kt\u00f3rym \u015bwiat w\u0119gierski opiera\u0142 si\u0119 przez dwadzie\u015bcia lat do roku 2010, przyjmuj\u0105c og\u00f3ln\u0105 zasad\u0119 Europy Zachodniej. Jednak\u017ce potrzebowali\u015bmy tu na W\u0119grzech dwudziestu lat zanim zdo\u0142ali\u015bmy zidentyfikowa\u0107 problem, \u017ce cho\u0107 jest to bardzo atrakcyjna idea, nie jest jasne, kto b\u0119dzie ustala\u0142 limity, po przekroczeniu kt\u00f3rych kto\u015b narusza nasz\u0105 wolno\u015b\u0107. A poniewa\u017c nie s\u0105 one automatycznie dane, kto\u015b musi o nich decydowa\u0107. A poniewa\u017c nie wyznaczyli\u015bmy nikogo aby o tym decydowa\u0142, do\u015bwiadczali\u015bmy w \u017cyciu codziennym tego, \u017ce decyduje najsilniejszy. Nieustannie do\u015bwiadczali\u015bmy tego, \u017ce s\u0142abi s\u0105 rozdeptywani. Konflikty w sprawie akceptacji wzajemnej wolno\u015bci nie s\u0105 rozstrzygane wed\u0142ug jakiej\u015b abstrakcyjnej zasady sprawiedliwo\u015bci, zamiast tego racj\u0119 ma zawsze silniejsza strona. To jest zawsze silniejszy s\u0105siad, kt\u00f3ry decyduje, gdzie b\u0119dzie podjazd dla samochod\u00f3w; to jest zawsze silniejsza strona, bank, kt\u00f3ry decyduje o oprocentowaniu kredyt\u00f3w hipotecznych, i kt\u00f3ry zmienia je w po\u0142owie okresu w razie potrzeby, i m\u00f3g\u0142bym wymienia\u0107 dalej z d\u0142ugiej listy przypadk\u00f3w, kt\u00f3rych jednostki i rodziny ze s\u0142abszym ekonomicznym mechanizmem obronnym regularnie do\u015bwiadcza\u0142y w ci\u0105gu ostatnich dwudziestu lat. W odpowiedzi na to sugerujemy, i staramy si\u0119 zbudowa\u0107 w\u0119gierskie \u017cycie pa\u0144stwowe wok\u00f3\u0142 tej idei, \u017ce nie na takiej zasadzie spo\u0142ecze\u0144stwo powinno by\u0107 budowane. Nie mo\u017cna tego wprowadzi\u0107 prawnie, m\u00f3wimy teraz o intelektualnym punkcie wyj\u015bcia. W\u0119gierskie spo\u0142ecze\u0144stwo nie powinno by\u0107 oparte na zasadzie, \u017ce dozwolone jest wszystko p\u00f3ki nie narusza wolno\u015bci drugiej osoby, lecz \u017ce nie nale\u017cy czyni\u0107 innym tego, czego si\u0119 nie chce aby inni czynili tobie. I staramy si\u0119 zbudowa\u0107 \u015bwiat zwany spo\u0142ecze\u0144stwem w\u0119gierskim wok\u00f3\u0142 tej zasady, w w\u0119gierskim my\u015bleniu publicznym, w systemie edukacyjnym i poprzez osobisty przyk\u0142ad z w\u0142asnego zachowania. Je\u015bli spojrzymy na t\u0119 sam\u0105 ide\u0119 w stosunku do relacji mi\u0119dzy jednostk\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwem, bo do tej pory m\u00f3wili\u015bmy o relacji mi\u0119dzy dwiema jednostkami, to widzimy, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich dwudziestu lat w\u0119gierska demokracja liberalna, kt\u00f3ra si\u0119 wykszta\u0142ci\u0142a, nie by\u0142a w stanie urzeczywistni\u0107 wielu dobrych rzeczy. Przygotowa\u0142em ich kr\u00f3tk\u0105 list\u0119.<\/p>\n

Liberalna demokracja nie by\u0142a w stanie otwarcie okre\u015bli\u0107 i zaanga\u017cowa\u0107 istniej\u0105cego rz\u0105du, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to u\u017cywanie jego konstytucyjnych uprawnie\u0144, do s\u0142u\u017cby poprzez swoj\u0105 prac\u0119 interesowi narodowemu. A w rzeczywisto\u015bci zakwestionowa\u0142a sam\u0105 ide\u0119 istnienia interes\u00f3w narodowych. Nie zaanga\u017cowa\u0142a istniej\u0105cego rz\u0105du do uznania, \u017ce W\u0119grzy mieszkaj\u0105cy na ca\u0142ym \u015bwiecie s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 narodu w\u0119gierskiego, i poprzez swoj\u0105 prac\u0119 pr\u00f3by wzmocnienia tej spo\u0142eczno\u015bci. Liberalna demokracja i liberalne pa\u0144stwo w\u0119gierskie nie chroni\u0142o kapita\u0142u spo\u0142ecznego. Mo\u017cemy w tych dniach s\u0142ysze\u0107 co\u015b przeciwnego, jak w przypadku niekt\u00f3rych przej\u0119\u0107, i wr\u00f3c\u0119 do tego p\u00f3\u017aniej, poniewa\u017c pa\u0144stwo w\u0119gierskie niedawno przej\u0119\u0142o bank; obrazem, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 by\u0107 poddawany r\u00f3\u017cnym interpretacjom jest to, \u017ce pa\u0144stwo w\u0119gierskie coraz cz\u0119\u015bciej przejmuje maj\u0105tek i klasyfikuje go jako w\u0142asno\u015b\u0107 publiczn\u0105, czym przekracza zazwyczaj dopuszczalne zachowanie w Europie. W rzeczywisto\u015bci, gdy przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej wska\u017anikowi maj\u0105tku publicznego w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej \u2013 a „Financial Times” opublikowa\u0142 szczeg\u00f3\u0142owy wykaz tego rodzaju nie tak dawno \u2013 W\u0119gry s\u0105 na samym dole tej listy. Wska\u017anik aktyw\u00f3w publicznych jest wy\u017cszy ni\u017c na W\u0119grzech w ka\u017cdym kraju, z wyj\u0105tkiem mo\u017ce dw\u00f3ch. A wi\u0119c mo\u017cemy spokojnie powiedzie\u0107, \u017ce liberalna demokracja, w por\u00f3wnaniu do innych pa\u0144stw Europy, okaza\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niezdolna do ochrony aktyw\u00f3w wsp\u00f3lnotowych, kt\u00f3re s\u0105 wymagane do samowystarczalno\u015bci narodu. Liberalne pa\u0144stwo w\u0119gierskie nie by\u0142o te\u017c w stanie ochroni\u0107 kraju przed upadkiem w d\u0142ugi. I wreszcie nie ochroni\u0142o w kraju rodzin, mam na my\u015bli w tym przypadku system kredyt\u00f3w walutowych. Nie uda\u0142o si\u0119 mu zapobiec r\u00f3wnie\u017c upadkowi rodzin w niewol\u0119 zad\u0142u\u017cenia. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym, wybory w 2010 roku, a zw\u0142aszcza w \u015bwietle wyborczego zwyci\u0119stwa w 2014 roku, mo\u017cna interpretowa\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce w wielkim \u015bwiatowym wy\u015bcigu, kt\u00f3ry trwa aby utworzy\u0107 najbardziej konkurencyjne pa\u0144stwo, obywatele W\u0119gier oczekuj\u0105 od w\u0119gierskich przyw\u00f3dc\u00f3w znalezienia, sformu\u0142owania i stworzenia nowej metody w\u0119gierskiej organizacji pa\u0144stwowej, kt\u00f3ra zast\u0119puj\u0105c pa\u0144stwo liberalne i epok\u0119 liberalnej demokracji, oczywi\u015bcie z poszanowaniem warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, wolno\u015bci i praw cz\u0142owieka, ponownie uczyni spo\u0142eczno\u015b\u0107 w\u0119giersk\u0105 konkurencyjn\u0105, i kt\u00f3re dotrzyma i dope\u0142ni niedoko\u0144czone zadania i niezrealizowane obowi\u0105zki, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie wymieni\u0142em.<\/p>\n

To, co dzisiaj dzieje si\u0119 na W\u0119grzech mo\u017ce by\u0107 przeto interpretowane przez stwierdzenie, \u017ce panuj\u0105ce przyw\u00f3dztwo polityczne dzi\u015b pr\u00f3buje upewni\u0107 si\u0119, \u017ce osobista praca i interesy ludzi, kt\u00f3re nale\u017cy uzna\u0107, s\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z interesem wsp\u00f3lnoty i narodu, i \u017ce ten zwi\u0105zek musi by\u0107 zachowany i wzmocniony. Innymi s\u0142owy, nar\u00f3d w\u0119gierski nie jest po prostu grup\u0105 os\u00f3b, ale spo\u0142eczno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra musi by\u0107 zorganizowana, wzmocniona i w rzeczywisto\u015bci utworzona. I w tym sensie nowe pa\u0144stwo, kt\u00f3re budujemy na W\u0119grzech jest pa\u0144stwem nieliberalnym. Nie odrzuca podstawowych zasad liberalizmu, takich jak wolno\u015b\u0107, i mog\u0119 wymieni\u0107 jeszcze kilka, ale nie czyni tej ideologii centralnym elementem organizacji pa\u0144stwowej, lecz obejmuje inne, specjalne, narodowe podej\u015bcie.<\/p>\n

A teraz musz\u0119 powiedzie\u0107 o przeszkodach, kt\u00f3re musimy pokona\u0107, aby to urzeczywistni\u0107. Mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce to co m\u00f3wi\u0119 jest w tym towarzystwie oczywiste, ale kiedy to wszystko musi by\u0107 prze\u0142o\u017cone na program polityczny i prac\u0119, ju\u017c tak mo\u017ce nie by\u0107. Nie b\u0119d\u0119 wymienia\u0142 wszystkich przeszk\u00f3d, lecz tylko wspomn\u0119 kilka z nich, a m\u00f3wi\u0105c precyzyjnie dwie; niekoniecznie najwa\u017cniejsze, ale z pewno\u015bci\u0105 najbardziej interesuj\u0105ce. Zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy zawodowym politykiem i organizacjami pozarz\u0105dowymi. Pa\u0144stwo musi by\u0107 oczywi\u015bcie nadzorowane i kierowane przez kogo\u015b; przez przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali nale\u017cycie wybranych i otrzymali mandat do tego. Ale wtedy na peryferiach \u017cycia pa\u0144stwowego zawsze pojawiaj\u0105 si\u0119 organizacje pozarz\u0105dowe. Teraz pozarz\u0105dowe \u015brodowiska na W\u0119grzech maluj\u0105 bardzo osobliwy obraz. Poniewa\u017c, w przeciwie\u0144stwie do zawodowych polityk\u00f3w, dzia\u0142acz obywatelski lub spo\u0142eczny jest zorganizowany od podstaw, stoi finansowo na w\u0142asnych nogach i jest oczywi\u015bcie wolontariuszem. Natomiast je\u015bli spojrzymy na \u015brodowiska pozarz\u0105dowe na W\u0119grzech, a przynajmniej na te organizacje, kt\u00f3re regularnie s\u0105 na widoku publicznym – i ostatnia debata dotycz\u0105ca norweskich dotacji przynios\u0142a to na powierzchni\u0119 – widz\u0119, \u017ce mamy do czynienia z op\u0142acanymi dzia\u0142aczami politycznymi. A w dodatku ci op\u0142acani dzia\u0142acze polityczni s\u0105 op\u0142acani przez cudzoziemc\u00f3w. S\u0105 dzia\u0142acze, kt\u00f3rzy s\u0105 op\u0142acani przez konkretne zagraniczne grupy interes\u00f3w, o kt\u00f3rych trudno jest sobie wyobrazi\u0107, \u017ce widz\u0105 takie p\u0142atno\u015bci jako inwestycje spo\u0142eczne, a o wiele bardziej realistycznie jest s\u0105dzi\u0107, \u017ce zamierzaj\u0105 skorzysta\u0107 z tego systemu instrument\u00f3w aby wywiera\u0107 wp\u0142yw na w\u0119gierskie \u017cycie polityczne w odniesieniu do danej kwestii w danym momencie. I tak, je\u015bli chcemy stworzy\u0107 nasze pa\u0144stwo narodowe i zast\u0105pi\u0107 nim pa\u0144stwo liberalne, bardzo wa\u017cne jest, aby jasno stwierdzi\u0107, \u017ce nie przeciwstawiamy si\u0119 w tym miejscu organizacjom pozarz\u0105dowym, i to nie organizacje pozarz\u0105dowe dzia\u0142aj\u0105 przeciw nam, ale op\u0142acani dzia\u0142acze polityczni, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 egzekwowa\u0107 na W\u0119grzech interesy zagraniczne. Dlatego wielce uzasadnione jest, \u017ce w\u0119gierski parlament powo\u0142a\u0142 komitet do regularnego monitorowania, rejestrowania i upubliczniania obcych wp\u0142yw\u00f3w, tak by ka\u017cdy z nas, w tym wy, m\u00f3g\u0142 dok\u0142adnie wiedzie\u0107 kim s\u0105 prawdziwe postacie za tymi maskami.<\/p>\n

Pozwol\u0119 sobie wymieni\u0107 inny przyk\u0142ad, kt\u00f3ry jest kolejn\u0105 przeszkod\u0105 do reorganizacji pa\u0144stwa. Kiedy wspominam Uni\u0119 Europejsk\u0105, czyni\u0119 tak nie dlatego, \u017ce uwa\u017cam, \u017ce niemo\u017cliwe jest w ramach Unii Europejskich zbudowanie nowego pa\u0144stwa ufundowanego na zasadach nieliberalnych i narodowych. My\u015bl\u0119, \u017ce jest to mo\u017cliwe. Nasze cz\u0142onkostwo w Unii Europejskiej nie wyklucza tego. Mo\u017ce by\u0107 prawd\u0105, \u017ce powstaje wiele kwestii i rozwija si\u0119 wiele konflikt\u00f3w, i \u017ce musimy tam rozegra\u0107 wiele bitew, ale nie to mam teraz na my\u015bli, lecz inne zjawisko, kt\u00f3rego prawdopodobnie w tej formie nie znacie. Kiedy wygas\u0142a mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105 a W\u0119grami umowa okre\u015blaj\u0105ca relacje finansowe mi\u0119dzy UE i W\u0119grami przez ostatnie siedem lat – wygas\u0142a w tym roku – i wysz\u0142a kwestia zawarcia umowy na najbli\u017cszych siedem lat – to teraz jest w toku – wybuch\u0142 sp\u00f3r. A potem musia\u0142em uzbroi\u0107 si\u0119 w kilka fakt\u00f3w i podstawowych informacji, aby zrozumie\u0107 natur\u0119 tego sporu. I co zobaczy\u0142em? Ujrza\u0142em, \u017ce ci ludzie \u2013 a s\u0105 ich setki – kt\u00f3rych zadaniem jest nadzorowanie rozwoju gospodarczego i funduszy na rzecz rozwoju spo\u0142ecznego, do kt\u00f3rych W\u0119gry maj\u0105 prawo \u2013 nie s\u0105 one czym\u015b przyznawanym, ale czym\u015b do czego mamy zgodnie z umow\u0105 prawo – otrzymuj\u0105 swoje wynagrodzenie bezpo\u015brednio z Unii Europejskiej. Oznacza to, \u017ce na W\u0119grzech rozwin\u0119\u0142a si\u0119 eksterytorialno\u015b\u0107. I wtedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce p\u0142ace te stanowi\u0105 cztero- czy pi\u0119ciokrotno\u015b\u0107, a czasem o\u015bmiokrotno\u015b\u0107 wynagrodzenia wyp\u0142acanego w w\u0119gierskim sektorze publicznym. To oznacza, \u017ce W\u0119gry z trudem sz\u0142y przez siedem lat, podczas gdy osoby, kt\u00f3re nadzorowa\u0142y i podejmowa\u0142y decyzje dotycz\u0105ce najwi\u0119kszego i najbardziej dost\u0119pnego finansowania rozwoju gospodarczego i spo\u0142ecznego, i kt\u00f3re by\u0142y op\u0142acane przez innych, otrzymywa\u0142y kilkakrotnie wi\u0119ksze wynagrodzenie ni\u017c pracownicy w\u0119gierskiej administracji. Podobnie trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 procent wszystkich pieni\u0119dzy, kt\u00f3re wesz\u0142y w w\u0119giersk\u0105 gospodark\u0119 i \u017cycie spo\u0142eczne by\u0142y odliczane jako wydatki. Na rzeczy, kt\u00f3re nie by\u0142y nierozerwalnie zwi\u0105zane z danym zadaniem, takie jak przygotowanie, analiza, planowanie, doradztwo, i wszelkiego rodzaju inne rzeczy.<\/p>\n

Powodem sporu, kt\u00f3ry wywi\u0105za\u0142 si\u0119 ostatnio mi\u0119dzy UE i W\u0119grami, by\u0142 fakt, \u017ce zmienili\u015bmy ten system i rz\u0105d podj\u0105\u0142 decyzj\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 w ramach tej nowej, nieliberalnej koncepcji pa\u0144stwa ci, kt\u00f3rzy s\u0105 odpowiedzialni za dystrybucj\u0119 funduszy unijnych, musz\u0105 by\u0107 zatrudnieni przez pa\u0144stwo w\u0119gierskie, co oznacza, \u017ce w zamian za swoj\u0105 prac\u0119 mog\u0105 otrzyma\u0107 nie wi\u0119cej ni\u017c to, co otrzyma\u0142by kto\u015b pracuj\u0105cy na podobnym stanowisku w w\u0119gierskiej administracji publicznej. A 35 forint\u00f3w na sto nie mo\u017ce ju\u017c by\u0107 odliczone jako koszty, poniewa\u017c kwota ta przez najbli\u017csze siedem lat nie mo\u017ce przekracza\u0107 pi\u0119tnastu procent. Maksymalnie pi\u0119tna\u015bcie procent! Te wszystkie decyzje brzmi\u0105 same w sobie jako decyzje polityczne, ale w rzeczywisto\u015bci nie m\u00f3wimy tu o decyzjach politycznych, ale o tym, \u017ce trwa reorganizacja pa\u0144stwa w\u0119gierskiego, przeciwna do liberalnej logiki organizacji pa\u0144stwa ostatnich dwudziestu lat. Trwaj\u0105ca reorganizacja pa\u0144stwa jest oparta o interesy narodowe. Konflikty, kt\u00f3re napotykamy na swoich \u015bcie\u017ckach nie s\u0105 przypadkowe i nie s\u0105 wynikiem g\u0142upoty, cho\u0107 czasami mo\u017ce tak by\u0107, ale s\u0105 to spory, kt\u00f3re musz\u0105 i\u015b\u0107 w parze z odbudow\u0105 pa\u0144stwa i procesem samookre\u015blenia.<\/p>\n

Na zako\u0144czenie musz\u011