{"id":16470,"date":"2014-09-12T18:14:51","date_gmt":"2014-09-12T16:14:51","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=16470"},"modified":"2014-09-24T14:56:07","modified_gmt":"2014-09-24T12:56:07","slug":"aleksandr-dugin-stan-czwarty-historia-i-znaczenie-klasy-sredniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=16470","title":{"rendered":"Aleksandr Dugin: Stan czwarty. Historia i znaczenie klasy \u015bredniej"},"content":{"rendered":"

\u017badne ze \u00a0s\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych u\u017cywamy w trakcie dyskusji czy analiz spo\u0142ecznych i politycznych, nie jest neutralne ideologicznie. Ca\u0142kowicie poza ideologi\u0105 trac\u0105 one znaczenie. Nie jest mo\u017cliwe okre\u015blenie swojego stosunku wzgl\u0119dem nich w spos\u00f3b niejednoznaczny, poniewa\u017c tre\u015b\u0107 wszelkich wyra\u017ce\u0144 kszta\u0142towana jest przez kontekst i struktury semantyczne, rodzaj systemu operacyjnego. Kiedy \u017cyjemy w spo\u0142ecze\u0144stwie posiadaj\u0105cym wyra\u017an\u0105 ideologi\u0119, w spos\u00f3b otwarty traktowan\u0105 jako dominuj\u0105ca, rzeczy s\u0105 odpowiednio wyra\u017ane.<\/p>\n

Znaczenie s\u0142\u00f3w wyp\u0142ywa bezpo\u015brednio z matrycy ideologicznej, kt\u00f3ra tworzona jest poprzez wychowanie, edukacj\u0119 i nauczanie i wspierana jest przez aktywny aparat ideologiczny pa\u0144stwa. Pa\u0144stwo kszta\u0142tuje j\u0119zyk, okre\u015bla znaczenia w dyskursie i ustanawia \u2013 najcz\u0119\u015bciej poprzez szeroko rozumiane \u015brodki przymusu \u2013 granice i odcienie moralne podstawowych termin\u00f3w i koncepcji politycznych i socjologicznych.<\/p>\n

Gdyby\u015bmy \u017cyli w spo\u0142ecze\u0144stwie, w kt\u00f3rym dominuje ideologia komunistyczna, koncepcje takie jak \u201cbur\u017cuazja\u201d, \u201ekapitalizm\u201d, \u201efaszyzm\u201d, \u201espekulacja\u201d itd., nabra\u0142yby nie tylko \u015bci\u015ble negatywnych konotacji, ale tak\u017ce okre\u015blonych znacze\u0144, z kt\u00f3rymi zupe\u0142nie nie zgodziliby si\u0119 kapitali\u015bci, faszy\u015bci czy spekulanci. Niezgoda ta dotyczy nie tylko znak\u00f3w, ale tak\u017ce samego znaczenia s\u0142\u00f3w. Spos\u00f3b, w jaki komunista postrzega faszyst\u0119, albo w jaki faszy\u015bcie jawi si\u0119 kapitalista, mo\u017ce dla przedstawiciela innego stronnictwa by\u0107 zaledwie karykatur\u0105, albo rozmyciem. Dzia\u0142a to oczywi\u015bcie w ka\u017cd\u0105 stron\u0119: faszyzm zdaje si\u0119 naturalny faszy\u015bcie, a komunizm jest dla niego najwy\u017cszym z\u0142em.<\/p>\n

Dla kapitalisty komunizm i faszyzm s\u0105 r\u00f3wnie z\u0142e. Kapitalista najcz\u0119\u015bciej nie my\u015bli o sobie jako o przedstawicielu bur\u017cuazji. Spekulacja jest dla niego \u015brodkiem realizacji naturalnych praw gospodarczych, a system kt\u00f3rego broni uznaje zazwyczaj za \u201ewolne\u201d i \u201eotwarte\u201d spo\u0142ecze\u0144stwo. Ani marksistowska analiza akumulacji warto\u015bci dodanej, ani faszystowska krytyka sieci interes\u00f3w, obowi\u0105zk\u00f3w i op\u0142at oraz mi\u0119dzynarodowej oligarchii finansowej nie s\u0105 w stanie przekona\u0107 go do zmiany zdania.<\/p>\n

Ideologie podobne s\u0105 do religii, st\u0105d \u201eteologia polityczna\u201d, o kt\u00f3rej m\u00f3wi Carl Schmitt. Ka\u017cda wierzy \u015bwi\u0119cie w swoje w\u0142asne warto\u015bci i idea\u0142y, a ich krytyka lub apologia warto\u015bci odmiennych najcz\u0119\u015bciej nie odnosi skutku (z wyj\u0105tkiem nielicznych wypadk\u00f3w zmiany przekona\u0144 znanej z historii religii i historii nauk politycznych).<\/p>\n

Z tego powodu, zanim zaczniemy powa\u017cnie m\u00f3wi\u0107 na temat tego czy innego terminu, konieczne jest okre\u015blenie kontekstu ideologicznego, w jakim b\u0119dziemy go rozwa\u017ca\u0107. Kto\u015b m\u00f3g\u0142by sprzeciwi\u0107 si\u0119 m\u00f3wi\u0105c, \u017ce nauka musi zajmowa\u0107 stanowisko neutralne. Jest to niemo\u017cliwe. W takim wypadku nauka pretendowa\u0142aby do statusu metaideologii, tj. rodzaju \u201eprawdziwej ideologii\u201d, kt\u00f3rej relatywnymi formami s\u0105 pozosta\u0142e ideologie. Nikt nie by\u0142by w stanie si\u0119 z tym zgodzi\u0107, nawet je\u015bli takie ambicje przysz\u0142yby komu\u015b do g\u0142owy.<\/p>\n

W sferze religii od czasu do czasu pojawiaj\u0105 si\u0119 propozycje synkretyczne, kt\u00f3re twierdz\u0105, \u017ce stanowi\u0105 wyraz \u201eabsolutnej prawdy\u201d a pozosta\u0142e religie historyczne s\u0105 jej relatywnymi przejawami. Z zasady jednak, tendencje takie nie ciesz\u0105 si\u0119 wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105, pozostaj\u0105c ograniczone do raczej w\u0105skich kr\u0119g\u00f3w i spotykaj\u0105c si\u0119 z krytyk\u0105 wi\u0119kszych wyzna\u0144 jako \u201eherezje\u201d. Podobnie nauka nie mo\u017ce przyjmowa\u0107 statusu metaideologii i pozosta\u0107 wa\u017cna. R\u00f3\u017cni si\u0119 ona od ideologii trzema g\u0142\u00f3wnymi cechami:<\/p>\n

1. Przedmiot jej refleksji stanowi\u0105 wy\u0142\u0105cznie struktury rozwa\u017canego przez ni\u0105 paradygmatu (wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nie podejrzewa nawet, \u017ce ich \u201eosobiste opinie\u201d s\u0105 drugo- a nawet trzeciorz\u0119dnymi produktami przetwarzania ideologii, kt\u00f3rych mechanizmy pozostaj\u0105 przed nimi ukryte).
\n2. W trakcie analizy dyskursu ideologicznego stosuje ona techniki logiki klasycznej (prawa Arystotelesa i zasad\u0119 prawd rozumowych Leibniza).
\n3. Jest ona w stanie zbudowa\u0107 matryc\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105 odpowiednik\u00f3w w ramach zr\u00f3\u017cnicowanych ideologii, zamieniaj\u0105c miejscami struktury le\u017c\u0105ce u ich podstaw i okre\u015blaj\u0105c symetrie i przeciwie\u0144stwa pomi\u0119dzy oddzielnymi dyskursami i ich elementami.<\/p>\n

Zatem, rozwa\u017caj\u0105c jakikolwiek termin lub poj\u0119cie, mo\u017cna post\u0119powa\u0107 dwojako: albo interpretowa\u0107 je stoj\u0105c na stanowisku tej czy innej ideologii, nie zag\u0142\u0119biaj\u0105c si\u0119 w jej fundamenty i nie por\u00f3wnuj\u0105c z innymi interpretacjami (to poziom charakterystyczny dla propagandy i niskiej jako\u015bci analiz i dziennikarstwa), albo si\u0119gn\u0105\u0107 po metod\u0119 naukow\u0105, kt\u00f3ra nie uwalnia nas od wp\u0142yw\u00f3w ideologii, ale zmusza do rozumowania poprzez przestrzeganie trzech wspomnianych powy\u017cej zasad podej\u015bcia naukowego (paradygmatu, logiki, por\u00f3wnania).<\/p>\n

Proponujemy rozpatrzenie poj\u0119cia \u201eklasa \u015brednia\u201d w duchu tego w\u0142a\u015bnie podej\u015bcia naukowego.<\/p>\n

Od kasty do klasy<\/strong><\/p>\n

Koncepcja \u201eklasy \u015bredniej\u201d jest kluczowa dla ideologii liberalno-kapitalistycznej. Chocia\u017c pojawi\u0142a si\u0119 ona p\u00f3\u017aniej ni\u017c marksistowska teoria walki klasowej i s\u0142ynna komunistyczna doktryna o dw\u00f3ch antagonistycznych klasach, bur\u017cuazji i proletariacie, znaczenie poj\u0119cia \u201eklasa \u015brednia\u201d posiada znacznie d\u0142u\u017csz\u0105 histori\u0119 a jej korzenie si\u0119gaj\u0105 czas\u00f3w mieszcza\u0144skich rewolucji i wzrostu znaczenia stanu trzeciego, kt\u00f3ry od tego czasu przyzna\u0142 sobie monopol w sferach gospodarki i polityki.<\/p>\n

Zanim rozpatrzymy poj\u0119cie \u201eklasy \u015bredniej\u201d, sp\u00f3jrzmy na koncepcj\u0119 \u201eklasy\u201d jako takiej. Klasa jest charakterystyczn\u0105 dla nowoczesno\u015bci koncepcj\u0105 organizacji spo\u0142ecznej. Systemy spo\u0142eczno-polityczne staro\u017cytno\u015bci zbudowane by\u0142y na zasadzie kasty. \u201eKasta\u201d winna by\u0107 rozumiana jako doktryna g\u0142osz\u0105ca, \u017ce wewn\u0119trzna natura r\u00f3\u017cnych ludzi r\u00f3\u017cni si\u0119 jako\u015bciowo: istniej\u0105 dusze boskie i ziemskie (zwierz\u0119ce, demoniczne). Kasta odbija t\u0119 zasad\u0119 duszy, kt\u00f3rej cz\u0142owiek nie jest w stanie zmieni\u0107 w ci\u0105gu swojego \u017cycia. Kasta jest przeznaczeniem. Normalne spo\u0142ecze\u0144stwo, wed\u0142ug tej koncepcji, musi by\u0107 zbudowane tak, aby ci o boskiej naturze (elita) byli na g\u00f3rze, a posiadacze natur ziemskich, na dole. Tak zorganizowany jest indyjski system warnowy. Podobne odnajdziemy u staro\u017cytnych Hebrajczyk\u00f3w, Babilo\u0144czyk\u00f3w, Egipcjan i innych.<\/p>\n

Teoria kast zosta\u0142a zast\u0105piona przez bardziej elastyczn\u0105 koncepcj\u0119 stan\u00f3w. Stan tak\u017ce oparty jest na r\u00f3\u017cnicach natury ludzkiej (istnieniu ni\u017cszych i wy\u017cszych), ale nie uznaje on urodzenia w takim czy innym stanie za ostateczny i naturalny czynnik wyznaczaj\u0105cy okre\u015blony status spo\u0142eczny. Stan mo\u017ce ulec zmianie, je\u015bli przedstawiciel stanu ni\u017cszego dokona wielkiego czynu, objawi wyj\u0105tkowe warto\u015bci ducha, zostanie kap\u0142anem itd.<\/p>\n

Tu, obok zasady kasty wyst\u0119puje zasada merytokracji, to jest nagradzania za s\u0142u\u017cb\u0119. Zasada merytokracji rozci\u0105ga si\u0119 tak\u017ce na potomk\u00f3w tego, kt\u00f3ry dokona\u0142 rzeczy wielkich (uszlachcenie). Spo\u0142ecze\u0144stwo stanowe dominowa\u0142o w krajach chrze\u015bcija\u0144skich do ko\u0144ca \u015bredniowiecza. W spo\u0142ecze\u0144stwie stanowym najwy\u017cej znajdowali si\u0119 kap\u0142ani (duchowie\u0144stwo) i wojownicy (arystokracja), najni\u017cszy trzeci stan gromadzi\u0142 ch\u0142op\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w. Analogicznie w spo\u0142ecze\u0144stwie kastowym najwy\u017cej znajdowali si\u0119 kap\u0142ani i wojownicy (bramini i kszatrijowie), a ni\u017cej ch\u0142opi, rzemie\u015blnicy i kupcy (waj\u015bjowie).<\/p>\n

Nowoczesno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 epok\u0105 obalenia spo\u0142ecze\u0144stwa stanowego. Mieszcza\u0144skie rewolucje w Europie domaga\u0142y si\u0119 odebrania przywilej\u00f3w stanom wy\u017cszym (duchowie\u0144stwu i militarnej arystokracji, szlachcie) na rzecz stanu trzeciego. Ale nios\u0105cymi sztandar tej ideologii nie byli ch\u0142opi, kt\u00f3rzy poprzez wyj\u0105tkowy charakter prac zale\u017cnych od p\u00f3r roku, religijn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 itd. zwi\u0105zani byli ze spo\u0142ecze\u0144stwem tradycyjnym. Byli nimi mobilni mieszczanie. S\u0142owo bur\u017cuazja pochodzi od niemieckiego Burg oznaczaj\u0105cego miasto. Nowoczesno\u015b\u0107 przyzna\u0142a pierwsze miejsce mieszczaninowi-obywatelowi, przedstawiciel bur\u017cuazji sta\u0142 si\u0119 jednostk\u0105 normatywn\u0105.<\/p>\n

Mieszcza\u0144skie rewolucje znios\u0142y w\u0142adz\u0119 Ko\u015bcio\u0142a (duchownych) i arystokracji (szlachta, dynastie) i rozpocz\u0119\u0142y budow\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa w oparciu o dominacj\u0119 stanu trzeciego reprezentowanego przez mieszczanina-obywatela. Oto czym w swej istocie jest kapitalizm. Kapitalizm po swym zwyci\u0119stwie zlikwidowa\u0142 r\u00f3\u017cnice stanowe pozostawiaj\u0105c r\u00f3\u017cnice materialne. Z tego wyp\u0142ywa poj\u0119cie klasy: klasa jest wska\u017anikiem stopnia nier\u00f3wno\u015bci. Mieszczanie znie\u015bli nier\u00f3wno\u015bci stanowe, ale zachowali nier\u00f3wno\u015bci materialne. Dlatego w\u0142a\u015bnie nowoczesne mieszcza\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo kapitalistyczne jest w pe\u0142ni znaczenia tego s\u0142owa spo\u0142ecze\u0144stwem klasowym. Wcze\u015bniej, w \u015bredniowieczu najwa\u017cniejszym atrybutem spo\u0142ecznym by\u0142a przynale\u017cno\u015b\u0107 do stanu. W nowoczesno\u015bci ca\u0142a stratyfikacja spo\u0142eczna zosta\u0142a zredukowana do atrybutu bogactw materialnych. Klasa jest zatem zjawiskiem charakterystycznym dla nowoczesno\u015bci.<\/p>\n

Wojna klasowa<\/strong><\/p>\n

Klasowy charakter spo\u0142ecze\u0144stwa bur\u017cuazyjnego najlepiej dostrzegli nie jego ideolodzy, lecz Marks. Jego rewolucyjna nauka zasadza si\u0119 na koncepcji klasy. U jej podstaw le\u017cy idea wedle kt\u00f3rej spo\u0142ecze\u0144stwo klasowe i charakterystyczne dla niego nier\u00f3wno\u015bci materialne podniesione do rangi najwy\u017cszego kryterium obna\u017caj\u0105 istot\u0119 natury spo\u0142ecze\u0144stwa, cz\u0142owieka i historii. W klasowym \u015bwiecie Marksa zawsze s\u0105 bogaci i biedni, bogaci zawsze si\u0119 bogac\u0105 a biedni biedniej\u0105. Istniej\u0105 zatem dwie klasy, bur\u017cuazja i proletariat, ich walka za\u015b jest sensem i ko\u0142em zamachowym historii.<\/p>\n

Ca\u0142y marksizm zbudowany jest na tej idei: kiedy m\u00f3wimy o klasach, zawsze s\u0105 to dwie przeciwstawne klasy, r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi nie jest wzgl\u0119dna, lecz absolutna, poniewa\u017c klasy uciele\u015bniaj\u0105 dwa \u015bwiaty nie do pogodzenia: \u015bwiat Wyzysku i \u015bwiat (uczciwej) Pracy. Istniej\u0105 dwie klasy: klasa Pracy (proletariat) i klasa Wyzysku (bur\u017cuazja). W systemie kapitalistycznym dominuje klasa Wyzysku. Klasa Pracy musi sta\u0107 si\u0119 \u015bwiadoma siebie, powsta\u0107 i obali\u0107 klas\u0119 wyzyskiwaczy. Musi stworzy\u0107 na pocz\u0105tku rz\u0105dy ludzi pracy \u2013 socjalizm. Wtedy, gdy zostan\u0105 ju\u017c zniszczone ostatnie pozosta\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa bur\u017cuazyjnego, pojawi si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo komunistyczne, w pe\u0142ni bezklasowe. Wed\u0142ug Marska bezklasowo\u015b\u0107 mo\u017cliwa jest jedynie po zwyci\u0119stwie proletariatu i radykalnej eliminacji bur\u017cuazji.<\/p>\n

Dla Marksa \u201eklasa \u015brednia\u201d zwyczajnie nie mo\u017ce istnie\u0107. W ideologii marksistowskiej koncepcja ta nie posiada niezale\u017cnego znaczenia, poniewa\u017c wszystko, co znajduje si\u0119 pomi\u0119dzy proletariatem i bur\u017cuazj\u0105 (jak drobnomieszczanie i bogaci ch\u0142opi) odnosi sw\u0105 istot\u0119 albo do bur\u017cuazji, albo proletariatu. Dla marksist\u00f3w klasa \u015brednia to fikcja. Nie istnieje, a jej koncepcja jest jedynie ideologiczn\u0105 propagand\u0105 kapitalist\u00f3w d\u0105\u017c\u0105cych do oszukania proletariatu obiecuj\u0105c mu przysz\u0142e zintegrowanie z bur\u017cuazj\u0105 (co wed\u0142ug Marksa nie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 poniewa\u017c akumulacja warto\u015bci dodatkowej uniemo\u017cliwia wzbogacenie proletariatu).<\/p>\n

Mo\u017cemy wysnu\u0107 nast\u0119puj\u0105cy wniosek: termin \u201eklasa \u015brednia\u201d jest dla marksist\u00f3w fikcj\u0105, sztuczn\u0105 figur\u0105 ideologii bur\u017cuazyjnej u\u017cywan\u0105 do ukrycia prawdziwego stanu spo\u0142ecze\u0144stwa i maj\u0105cych w nim miejsce proces\u00f3w. Jednocze\u015bnie marksi\u015bci uznaj\u0105 za fakt przej\u015bcie od spo\u0142ecze\u0144stwa stanowego do klasowego i podzielaj\u0105 zdanie bur\u017cuazji uznaj\u0105c spo\u0142ecze\u0144stwo nier\u00f3wno\u015bci materialnych (klasowe) za \u201ebardziej post\u0119powe\u201d o spo\u0142ecze\u0144stwa nier\u00f3wno\u015bci stanowej. R\u00f3\u017cnica jest taka, \u017ce komuni\u015bci nie uznaj\u0105 tej sytuacji za \u201ekoniec historii\u201d, lecz jedynie pocz\u0105tek w pe\u0142ni rozwini\u0119tej walki rewolucyjnej. Libera\u0142owie za\u015b twierdz\u0105, \u017ce nier\u00f3wno\u015b\u0107 materialna jest moralna i uzasadniona i utrzymuj\u0105, \u017ce prezentowane przez komunist\u00f3w d\u0105\u017cenia do materialnej r\u00f3wno\u015bci jest niemoralne i patologiczne. Dla libera\u0142\u00f3w \u201ekoniec historii\u201d nast\u0105pi, gdy wszyscy b\u0119d\u0105 nale\u017ce\u0107 do \u201eklasy \u015bredniej\u201d. Dla komunist\u00f3w za\u015b, kiedy proletariat wreszcie zniszczy bur\u017cuazj\u0119 i zbuduje komunistyczne spo\u0142ecze\u0144stwo ca\u0142kowitej r\u00f3wno\u015bci.<\/p>\n

Klasa \u015brednia w obr\u0119bie liberalizmu<\/strong><\/p>\n

Koncepcja klasy \u015bredniej jest w spos\u00f3b nie bezpo\u015bredni zawarta w ideologii liberalnej od samego jej pocz\u0105tku. Jej pe\u0142na implementacja nast\u0105pi\u0142a dzi\u0119ki pojawieniu si\u0119 socjologii \u0142\u0105cz\u0105cej liczne awangardowe tezy marksizmu (szczeg\u00f3lnie centralno\u015b\u0107 koncepcji klasy) i warunk\u00f3w bur\u017cuazyjnych. Socjologia jest zatem hybryd\u0105: ideologicznie stoi pomi\u0119dzy komunizmem a liberalizmem, metodologicznie k\u0142adzie nacisk na podej\u015bcie naukowe, analityczne. Mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa bieguny socjologi \u2013 socjalny (szko\u0142a durkheimowska, teorie Sorokina itd.) i liberalny (Weber, szko\u0142y chicagowska i \u201eaustriacka\u201d w Stanach Zjednoczonych itd.)<\/p>\n

W ka\u017cdym wypadku specyficzny charakter liberalnego rozumienia poj\u0119cia klasy polega na uznaniu, \u017ce w standardowym spo\u0142ecze\u0144stwie bur\u017cuazyjnym istnieje tylko jedna klasa a r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy do\u0142em a g\u00f3r\u0105 maj\u0105 charakter wzgl\u0119dny i zale\u017cny od warunk\u00f3w. Je\u015bli dla Marksa zawsze istniej\u0105 dwie klasy, kt\u00f3re zawsze musz\u0105 by\u0107 sobie wrogie, dla libera\u0142\u00f3w (np. Adama Smitha) zawsze ostatecznie istnieje tylko jedna klasa \u2013 bur\u017cuazja. Poj\u0119cie bur\u017cuazji obejmuje ca\u0142o\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa kapitalistycznego. Warstwy najbiedniejsze stanowi\u0105 bur\u017cuazj\u0119 niekompletn\u0105. Najbogatsi za\u015b \u2013 superbur\u017cuazj\u0119. Ale natura spo\u0142eczna\u00a0wszystkich\u00a0ludzi\u00a0jest jako\u015bciowo identyczna: wszyscy\u00a0otrzymuj\u0105 r\u00f3wne\u00a0szanse na starcie mog\u0105c odnie\u015b\u0107\u00a0jaki\u015b poziom\u00a0sukcesu albo nie\u00a0sprosta\u0107 temu\u00a0zadaniu\u00a0i\u00a0stoczy\u0107\u00a0 si\u0119 do\u00a0poziomu bur\u017cuazji niekompletnej.<\/p>\n

Na tej podstawie Adam Smith buduje\u00a0klasyczn\u0105 narracj\u0119\u00a0liberalizmu:<\/p>\n

Piekarz najmuje\u00a0pomocnika, kt\u00f3ry\u00a0przyby\u0142 niedawno do miasta w poszukiwaniu pracy. Jako pomocnik piekarza, uczy si\u0119 on jak piecze si\u0119 chleb i obserwuje\u00a0organizacj\u0119 proces\u00f3w\u00a0interakcji z dostawcami i klientami. Po jakim\u015b czasie naj\u0119ty pomocnik zaci\u0105ga\u00a0po\u017cyczk\u0119\u00a0i otwiera w\u0142asn\u0105 piekarni\u0119. Na pocz\u0105tku pracuje sam, p\u00f3\u017aniej\u00a0najmuje\u00a0pomocnika, kt\u00f3ry\u00a0przyby\u0142 do miasta w poszukiwaniu pracy i cykl powraca do\u00a0pocz\u0105tku.<\/p>\n

Model ten pokazuje, \u017ce nie tylko o spo\u0142ecze\u0144stwie my\u015bli\u00a0si\u0119 jako\u00a0o klasie \u015bredniej, lecz wskazuje\u00a0tak\u017ce\u00a0na istnienie\u00a0faktycznej\u00a0i\u00a0jeszcze\u00a0niezrealizowanej\u00a0klasy \u015bredniej. W przytoczonym\u00a0przyk\u0142adzie\u00a0naj\u0119ty robotnik nie reprezentuje specyficznego typu, ale\u00a0potencjalnego\u00a0przedstawiciela bur\u017cuazji, piekarz za\u015b ju\u017c do niej nale\u017cy (chocia\u017c nawet on w wypadku popadni\u0119cia w ruin\u0119\u00a0znalaz\u0142by\u00a0si\u0119\u00a0w pozycji naj\u0119tego pracownika,\u00a0nieb\u0119d\u0105cego\u00a0jeszcze\u00a0cz\u0119\u015bci\u0105\u00a0bur\u017cuazji).<\/p>\n

Wed\u0142ug Marksa, ilo\u015b\u0107 bogactw w\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwie\u00a0jest sta\u0142a, a obecno\u015b\u0107 dw\u00f3ch klas wynika z\u00a0nast\u0119puj\u0105cego\u00a0zjawiska: ci\u00a0kt\u00f3rzy\u00a0posiadaj\u0105 bogactwa\u00a0nigdy nie podziel\u0105\u00a0si\u0119 nimi\u00a0z biednymi,\u00a0gdy\u017c \u017cycie\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie kapitalistycznym jest\u00a0gr\u0105\u00a0o sumie zerowej. Smith z kolei uznaje, \u017ce\u00a0ilo\u015b\u0107 bogactw\u00a0nieustannie\u00a0ro\u015bnie. W wyniku tego ca\u0142y czas rozszerzaj\u0105\u00a0si\u0119 granice\u00a0obejmuj\u0105ce\u00a0klas\u0119 \u015bredni\u0105. Kapitalizm opiera\u00a0si\u0119 na\u00a0za\u0142o\u017ceniu sta\u0142ego wzrostu\u00a0ilo\u015bci\u00a0bogactw dla\u00a0wszystkich\u00a0cz\u0142onk\u00f3w\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa. Idea\u0142em jest zawarcie si\u0119 ca\u0142ej ludzko\u015bci w klasie\u00a0\u015bredniej.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie, w ideologii liberalnej obecne s\u0105 dwa\u00a0podej\u015bcia\u00a0do klasy\u00a0\u015bredniej. Pierwsze odpowiada liberalnej lewicy:\u00a0domaga\u00a0si\u0119 ona\u00a0by superbur\u017cuazja (wielcy\u00a0kapitali\u015bci) \u015bwiadomie\u00a0podzieli\u0142a\u00a0si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 zysk\u00f3w\u00a0z klas\u0105 \u015bredni\u0105 i\u00a0drobn\u0105 bur\u017cuazj\u0105, gdy\u017c\u00a0w ten spos\u00f3b\u00a0zwi\u0119kszy stabilno\u015b\u0107\u00a0systemu i przyspieszy globalny rozw\u00f3j\u00a0klasy\u00a0\u015bredniej.<\/p>\n

Drugie podej\u015bcie\u00a0charakterystyczne\u00a0jest dla\u00a0liberalnej\u00a0prawicy.\u00a0Sprzeciwia\u00a0si\u0119 ona\u00a0nak\u0142adaniu\u00a0ci\u0119\u017caru\u00a0na\u00a0superbur\u017cuazj\u0119\u00a0w formie podatk\u00f3w i projekt\u00f3w socjalnych. Liberalna prawice wierzy,\u00a0\u017ce\u00a0stoi to w\u00a0sprzeczno\u015bci\u00a0z duchem \u201ewolnej przedsi\u0119biorczo\u015bci\u201d i\u00a0spowalnia\u00a0dynamik\u0119 rozwoju systemu kapitalistycznego, poniewa\u017c superbur\u017cuazja stymuluje wzrost \u015bredniej\u00a0bur\u017cuazji, kt\u00f3ra\u00a0z kolei\u00a0wywiera\u00a0pozytywny\u00a0wp\u0142yw na\u00a0drobn\u0105 bur\u017cuazj\u0119\u00a0i\u00a0niezrealizowan\u0105 bur\u017cuazj\u0119.<\/p>\n

Koncepcja klasy\u00a0\u015bredniej\u00a0staje si\u0119 warto\u015bci\u0105 moraln\u0105 i sloganem ideologicznym dla liberalnej lewicy\u00a0(„Musimy\u00a0zbudowa\u0107 silniejsz\u0105\u00a0klas\u0119 \u015bredni\u0105!\u201d).\u00a0Dla liberalnej prawicy\u00a0za\u015b, rozw\u00f3j klasy \u015bredniej jest\u00a0naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 rozwoju\u00a0systemu\u00a0kapitalistycznego i nie wymaga specjalnej uwagi ani podnoszenia do statusu\u00a0warto\u015bci.<\/p>\n

Klasa jako warstwa\u00a0spo\u0142eczna\u00a0w socjologii<\/strong><\/p>\n

Na\u00a0gruncie\u00a0socjologii podstawowa postawa spo\u0142eczna liberalizmu\u00a0uznaj\u0105ca\u00a0prymat klasy\u00a0\u015bredniej\u00a0objawi si\u0119 w formie\u00a0relatywizacji\u00a0modelu stratyfikacji. Socjologia dziali\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwo\u00a0na trzy klasy: wy\u017csz\u0105, \u015bredni\u0105 i ni\u017csz\u0105 (dodaje\u00a0si\u0119 do\u00a0nich niekiedy podklas\u0119\u00a0obejmuj\u0105ca\u00a0margines i\u00a0jednostki\u00a0nieprzystosowane\u00a0spo\u0142ecznie). Klasy te nie s\u0105\u00a0identyczne\u00a0z koncepcjami marksistowskimi ani stricte liberalnymi (poniewa\u017c liberalizm uznaje tylko\u00a0jedn\u0105 klas\u0119\u00a0\u2013 \u015bredni\u0105 \u2013 inne klasy\u00a0s\u0105 jedynie\u00a0jej wariantami). Podzia\u0142 dokonuje rozmieszczenia jednostek wed\u0142ug czterech sk\u0142adnik\u00f3w\u00a0(warunk\u00f3w materialnych, poziomu s\u0142awy, pozycji w\u00a0hierarchii\u00a0administracyjnej i poziomu\u00a0wykszta\u0142cenia. Na bazie tych \u015bci\u015ble jako\u015bciowych kryteri\u00f3w ka\u017cdego\u00a0mo\u017cna\u00a0przypisa\u0107 do\u00a0jednej z\u00a0trzech warstw\u00a0spo\u0142ecznych.<\/p>\n

Koncepcja klasy nie posiada tu tre\u015bci ideologicznej jako takiej, ale z zasady stosowana jest do opisu\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0bur\u017cuazyjnego, w kt\u00f3rym\u00a0socjologia\u00a0pojawi\u0142a\u00a0si\u0119 jako nauka. T\u0119 wizj\u0119 klas\u00a0spo\u0142ecznych\u00a0identyfikowanych z warstwami\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0nale\u017cy\u00a0odr\u00f3\u017cni\u0107\u00a0od koncepcji marksistowskich i liberalnych uznaj\u0105cych klas\u0119 \u015bredni\u0105 za jedyn\u0105 i powszechn\u0105.<\/p>\n

W tym wypadku, w bur\u017cuazyjnej siatce poj\u0119ciowej, walka o prawa\u00a0podklasy\u00a0b\u0105d\u017a wspieranie\u00a0klasy ni\u017cszej (w\u00a0znaczeniu\u00a0socjologicznym)\u00a0mo\u017ce\u00a0by\u0107 uznana za\u00a0przed\u0142u\u017cenie\u00a0podej\u015bcia liberalnej lewicy: dzia\u0142ania ukierunkowane\u00a0na ni\u017csze klasy\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0bur\u017cuazyjnego\u00a0maj\u0105 zapewni\u0107\u00a0ich integracj\u0119 z klas\u0105 \u015brednia tj. podci\u0105gni\u0119cie jej do poziomu bur\u017cuazji. Dla prawicy liberalnej d\u0105\u017cenia takie s\u0105 \u201eamoralne\u201d, poniewa\u017c\u00a0zaprzeczaj\u0105\u00a0najwa\u017cniejszej\u00a0zasadzie\u00a0wolno\u015bci\u00a0spo\u0142ecznej: inicjatywie i uczciwej konkurencji (silni zwyci\u0119\u017caj\u0105, s\u0142abi\u00a0przegrywaj\u0105, ale\u00a0takie s\u0105 regu\u0142y gry; ka\u017cdy powinien\u00a0d\u0105\u017cy\u0107 do\u00a0bycia silnym).\u00a0Ekstremaln\u0105 wersj\u0105\u00a0takiej prawicy (czy wr\u0119cz skrajnej prawicy) liberalnej jest \u201eobiektywizm\u201d\u00a0Ayn\u00a0Rand.<\/p>\n

Klasa \u015brednia i nacjonalizm<\/strong><\/p>\n

Istnieje jeszcze jeden system ideologiczny\u00a0nowoczesno\u015bci, kt\u00f3ry\u00a0powinni\u015bmy w tym miejscu\u00a0rozpatrzy\u0107\u00a0\u2013 nacjonalizm. Nacjonalizm stanowi\u00a0wariant\u00a0ideologi\u00a0mieszcza\u0144skiej, kt\u00f3ry\u00a0za standardowy\u00a0horyzont\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa bur\u017cuazyjnego przyjmuje nie ludzko\u015b\u0107\u00a0(\u201dkosmopolityzm\u201d\u00a0i globalizm klasycznych libera\u0142\u00f3w), ale\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwo\u00a0w granicach pa\u0144stwa narodowego. Nar\u00f3d lub lud uznawany jest za najwi\u0119ksz\u0105 miar\u0119 integracji. Rynek jest otwarty w granicach pa\u0144stwa.\u00a0Ale\u00a0w\u00a0systemie\u00a0mi\u0119dzypa\u0144stwowym, dzia\u0142alno\u015b\u0107 ekonomiczna poddana jest\u00a0interesom\u00a0pa\u0144stwa, nie czynnik\u00f3w prywatnych. St\u0105d legitymizacja instrument\u00f3w takich jak c\u0142a, protekcjonizm itd.<\/p>\n

Nacjonalizm postrzega klas\u0119\u00a0\u015bredni\u0105 nie\u00a0w spos\u00f3b abstrakcyjny, lecz konkretny, jako\u00a0klas\u0119 \u015bredni\u0105\u00a0danej grupy narodowej w ramach pa\u0144stwa. Nacjonalizm, podobnie jak liberalizm przyjmuje za standardow\u0105 posta\u0107\u00a0mieszczanina-obywatela-przedstawiciela\u00a0bur\u017cuazji, ale mocno podkre\u015bla, \u017ce jest on obywatelem, co wi\u0119cej obywatelem konkretnego pa\u0144stwa narodowego.<\/p>\n

\u201eNar\u00f3d\u201d\u00a0jako formacja polityczna staje si\u0119 synonimem\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0bur\u017cuazyjnego. Dla nacjonalist\u00f3w, poza tym\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwem\u00a0istnieje\u00a0jedynie strefa ryzyka dla\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0i narodu. Nar\u00f3d jest tu zatem postrzegany jako wsp\u00f3lnota klasy\u00a0\u015bredniej. Zadanie polega na do\u0142\u0105czeniu klasy ni\u017cszej do narodowej\u00a0ca\u0142o\u015bci, cz\u0119sto z pomoc\u0105\u00a0instrument\u00f3w\u00a0poprawiaj\u0105cych\u00a0jej po\u0142o\u017cenie materialne Dlatego w\u0142a\u015bnie, nacjonalizm\u00a0mo\u017ce\u00a0posiada\u0107 liczne\u00a0cechy upodabniaj\u0105ce go do socjalizmu, mimo odmiennej podstawy ideologicznej: podniesienie s\u0142abych\u00a0ekonomicznie\u00a0do poziomu klasy \u015bredniej jest zadaniem integracji narodowej, nie wynikiem zorientowania na sprawiedliwo\u015b\u0107 i r\u00f3wno\u015b\u0107 materialn\u0105. Podobne spojrzenie prezentuje liberalna\u00a0lewica, dla kt\u00f3rej\u00a0integracja\u00a0podklasy\u00a0do szerszego\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0jest warunkiem\u00a0stabilno\u015bci\u00a0rozwoju systemu kapitalistycznego.<\/p>\n

Nacjonalizm, z zasady odnosi si\u0119 negatywnie do mniejszo\u015bci narodowych,\u00a0szczeg\u00f3lnie\u00a0imigrant\u00f3w. Zasada ta wyp\u0142ywa z tego,\u00a0\u017ce\u00a0w oczach nacjonalist\u00f3w elementy te burz\u0105 homogeniczno\u015b\u0107 narodowej klasy \u015bredniej. Co wi\u0119cej, niekt\u00f3re\u00a0mniejszo\u015bci\u00a0narodowe obwiniane s\u0105 za koncentrowanie\u00a0zbyt\u00a0wielkich bogactwa materialnych w\u00a0swoich\u00a0r\u0119kach, innymi s\u0142owy zagra\u017canie klasie\u00a0\u015bredniej\u00a0\u201eod\u00a0g\u00f3ry\u201d. Nacjonalistyczne poczucie niesprawiedliwo\u015bci wyra\u017ca si\u0119 we wrogo\u015bci\u00a0wobec\u00a0\u201eoligarch\u00f3w\u201d nierzadko przyjmuj\u0105c form\u0119 „gospodarczego antysemityzmu\u201d, kt\u00f3ry\u00a0zreszt\u0105 nie\u00a0by\u0142 obcy\u00a0samemu Marksowi. Osoby\u00a0nieb\u0119d\u0105ce\u00a0przedstawicielami narodu (zazwyczaj\u00a0imigranci) obwiniane\u00a0s\u0105 z\u00a0kolei za przyczynianie si\u0119 do wzrostu liczby\u00a0przedstawicieli\u00a0warstwy ni\u017cszej i podklasy, kt\u00f3rych\u00a0integracj\u0119 dodatkowo\u00a0komplikuj\u0105 wtedy r\u00f3\u017cnice narodowe. Wariantem antyimigranckiego nacjonalizmu jest\u00a0zarzut, wedle kt\u00f3rego\u00a0wzrost\u00a0licznych nisko\u00a0op\u0142acanych\u00a0miejsc\u00a0pracy spowalnia proces bogacenia si\u0119 \u201erdzennej\u201d populacji i \u201eharmonijny\u201d wedle nacjonalist\u00f3w rozrost klasy \u015bredniej.<\/p>\n

Problem klasy \u015bredniej we\u00a0wsp\u00f3\u0142czesnej\u00a0Rosji<\/strong><\/p>\n

Po tych niezb\u0119dnych uwagach wst\u0119pnych\u00a0mo\u017cemy\u00a0w ko\u0144cu\u00a0postawi\u0107 pytanie: czym jest klasa \u015brednia dla\u00a0Rosji? Jakie ma perspektywy? Czy jest dla nas wa\u017cna, czy przeciwnie, dyskusje na jej temat\u00a0s\u0105 opcjonalne\u00a0i drugorz\u0119dne?<\/p>\n

Nie jest\u00a0mo\u017cliwe\u00a0dostarczenie odpowiedzi na te pytania bez\u00a0odwo\u0142ania\u00a0si\u0119 do\u00a0trzech\u00a0klasycznych\u00a0ideologii (w tym\u00a0ich\u00a0r\u00f3\u017cnych\u00a0wersji zawartych w podziale na\u00a0prawic\u0119 i\u00a0lewic\u0119).<\/p>\n

Je\u015bli\u00a0zajmiemy stanowisko liberalnej prawicy odpowied\u017a brzmi:\u00a0nie powinni\u015bmy po\u015bwi\u0119ca\u0107 uwagi klasie\u00a0\u015bredniej; najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105 jest zbudowanie maksymalnej\u00a0wolno\u015bci\u00a0gospodarczej (tj. ca\u0142kowite usuni\u0119cie pa\u0144stwa ze sfery gospodarki, podatki na poziomie tak niskim, jak\u00a0to\u00a0mo\u017cliwe\u00a0itd.).\u00a0Wtedy\u00a0wszystko samo\u00a0si\u0119 u\u0142o\u017cy. Liberalna prawica i konsekwentni globali\u015bci s\u0105 przekonani,\u00a0\u017ce\u00a0rozw\u00f3j klasy \u015bredniej w Rosji nie jest celem, lecz\u00a0konsekwencj\u0105 integracji\u00a0pa\u0144stwa z\u00a0globaln\u0105 gospodark\u0105, otwarcia\u00a0wewn\u0119trznych\u00a0rynk\u00f3w na\u00a0konkurencj\u0119\u00a0z zagranicy i jak najszybszego demonta\u017cu przeszkadzaj\u0105cego w tym dziele\u00a0pa\u0144stwa.<\/p>\n

W wypadku\u00a0przyj\u0119cia\u00a0stanowiska liberalnej lewicy, nasz pogl\u0105d\u00a0ulega\u00a0istotnej zmianie. Poszerzenie klasy\u00a0\u015bredniej\u00a0jest zadaniem numer jeden dla naszego\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie od tego zale\u017cy skuteczne wprowadzenie kapitalizmu w Rosji jak\u00a0r\u00f3wnie\u017c nasza\u00a0integracja ze\u00a0spo\u0142eczno\u015bci\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105. Ma\u0142a i s\u0142aba klasa \u015brednia b\u0119dzie oznacza\u0107\u00a0degradacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0z\u0142o\u017conego z \u201elumpenproletariuszy\u201d i \u201eoligarch\u00f3w\u2019 i w spos\u00f3b po\u015bredni pomo\u017ce zwolennikom tendencji nacjonalistycznych i antyliberalnego socjalizmu zdoby\u0107 poparcie w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w. Nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne i niesprawiedliwo\u015b\u0107, wielko\u015b\u0107\u00a0podklasy\u00a0i powolny rozw\u00f3j klasy\u00a0\u015bredniej\u00a0wymagaj\u0105 specjalnej\u00a0uwagi i\u00a0wprowadzenie\u00a0polityki\u00a0zorientowanej\u00a0na cel, gdy\u017c\u00a0wa\u017c\u0105\u00a0si\u0119 losy kapitalizmu w Rosji. Walka o\u00a0klas\u0119 \u015bredni\u0105 jest\u00a0dla liberalnej lewicy sloganem.\u00a0Najbardziej\u00a0prawdopodobne jet,\u00a0\u017ce\u00a0to w\u0142a\u015bnie liberalne lewica skupi si\u0119 na tym temacie, stanowi on bowiem rdze\u0144 jej\u00a0stanowiska\u00a0ideologicznego.<\/p>\n

Gdyby\u015bmy, w wyniku \u015bwiadomego wyboru lub\u00a0dzia\u0142ania\u00a0si\u0142y bezw\u0142adu byli wsp\u00f3\u0142czesnymi\u00a0marksistami,\u00a0jakakolwiek\u00a0wzmianka\u00a0o klasie\u00a0\u015bredniej\u00a0wywo\u0142a\u0142aby w nas gniew,\u00a0poniewa\u017c\u00a0jest ona\u00a0platform\u0105 ideologiczn\u0105 zaprzysi\u0119g\u0142ych\u00a0wrog\u00f3w\u00a0komunizmu \u2013 liberalnej bur\u017cuazji. Zdaniem komunisty, prawdziwe jest nast\u0119puj\u0105ce\u00a0stwierdzenie: im mniejsza klasa\u00a0\u015brednia, tym ostrzejsze konflikty\u00a0spo\u0142eczne\u00a0i tym\u00a0bardziej\u00a0zrozumia\u0142y imperatyw walki klasowej proletariatu przeciwko bur\u017cuazji. Zatem komunista postrzega pozytywnie\u00a0obraz, na kt\u00f3rym\u00a0du\u017ca podklasa\u00a0i warstwa ni\u017csza stoi na tle\u00a0prosperuj\u0105cych\u00a0oligarch\u00f3w. Dla\u00a0komunisty\u00a0klasa \u015brednia to z\u0142o, k\u0142amstwo a jej nieobecno\u015b\u0107 lub brak rozwoju jest szans\u0105,\u00a0okazj\u0105\u00a0dla rewolucji. Je\u015bli jaki\u015b \u201ekomunista\u201d\u00a0my\u015bli\u00a0inaczej, nie jest komunist\u0105\u00a0ale\u00a0rewizjonista\u00a0id\u0105cym na kompromisy z bur\u017cuazj\u0105.<\/p>\n

Z punktu widzenia nacjonalisty, klasa \u015brednia nabiera dodatkowego wymiaru. Staje\u00a0si\u0119 szkieletem\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa narodowego przeciwstawionym\u00a0\u201eimigranckiej podklasie\u201d i\u00a0\u201eoligarchom obcego pochodzenia\u201d. Oto\u00a0specyficzna cecha postrzegania klasy\u00a0\u015bredniej\u00a0przez nacjonalist\u00f3w. Ostrzem nacjonalizmu jest\u00a0klasa\u00a0\u015brednia skierowana przeciwko oligarchom (klasa wy\u017csza) i imigrantom (klasa ni\u017csza i podklasa). Klasa\u00a0\u015brednia\u00a0uznawana jest za klas\u0119 narodow\u0105 tj.\u00a0rosyjsk\u0105,\u00a0obejmuj\u0105c\u0105 rosyjskich\u00a0przedsi\u0119biorc\u00f3w, rosyjskich w\u0142a\u015bcicieli, rosyjsk\u0105 bur\u017cuazj\u0119 itd.<\/p>\n

Nie jest\u00a0mo\u017cliwe\u00a0m\u00f3wienie o klasie \u015bredniej jako takiej, bez (\u015bwiadomego lub nie)\u00a0odwo\u0142ania\u00a0si\u0119 do stanowisk ideologicznych.\u00a0Ale\u00a0poniewa\u017c wed\u0142ug konstytucji w Rosji nie ma ideologii pa\u0144stwowej, teoretycznie mamy\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107\u00a0interpretowania klasy \u015bredniej jak nam\u00a0si\u0119 podoba. Fakt, \u017ce\u00a0koncepcja\u00a0ta sta\u0142a si\u0119\u00a0centrum\u00a0dyskusji wyp\u0142ywa z tego, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnej Rosji, w\u00a0powodu inercji\u00a0lat\u00a0dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych\u00a0i\u00a0wczesnych\u00a0lat\u00a0XXI w., dominuje paradygmat liberalny. Mimo braku ideologii pa\u0144stwowej, libera\u0142om uda\u0142o si\u0119 narzuci\u0107 sw\u00f3j paradygmat jako dominuj\u0105cy.<\/p>\n

Przeprowad\u017amy eksperyment\u00a0my\u015blowy: na wa\u017cnej\u00a0spo\u0142ecznie\u00a0platformie, np. w jednej z wi\u0119kszych stacji telewizyjnych Rosji, toczy si\u0119 dyskusja o klasie \u015bredniej. Uczestnicz\u0105 w niej\u00a0reprezentanci\u00a0wszystkich\u00a0mo\u017cliwych\u00a0ideologii\u00a0nowoczesno\u015bci: rosyjscy libera\u0142owie, rosyjscy komuni\u015bci i rosyjscy\u00a0nacjonali\u015bci.<\/p>\n

Najpierw\u00a0wyst\u0105piliby\u00a0rosyjscy\u00a0libera\u0142owie, m\u00f3wi\u0105c\u00a0\u201eRozw\u00f3j klasy \u015bredniej i podniesienie poziomu bogactwa obywateli Rosji jest g\u0142\u00f3wnym zadaniem naszego\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0i rz\u0105du.”<\/p>\n

Jako drudzy\u00a0przem\u00f3wiliby\u00a0rosyjscy komuni\u015bci:\u00a0\u201eNielegalna prywatyzacja lat 90\u00a0sprawi\u0142a,\u00a0\u017ce\u00a0w\u0142asno\u015b\u0107 narodu przesz\u0142a w r\u0119ce oligarch\u00f3w.\u00a0Popatrzcie, w jakiej\u00a0biedzie \u017cyj\u0105\u00a0dzi\u015b ludzie\u00a0na prowincji!\u201d<\/p>\n

Trzecie by\u0142oby stanowisko\u00a0rosyjskich\u00a0nacjonalist\u00f3w: \u201e\u00a0Nielegalni\u00a0imigranci zabieraj\u0105 Rosjanom prac\u0119. Przewodz\u0105 im \u017cydowscy i kaukascy oligarchowie. To katastrofa dla\u00a0rosyjskiej\u00a0klasy \u015bredniej!\u201d<\/p>\n

Mimo tego,\u00a0\u017ce\u00a0widzom mog\u0142yby si\u0119 spodoba\u0107\u00a0wszystkie\u00a0trzy stanowiska,\u00a0oceniaj\u0105cy\u00a0debat\u0119\u00a0\u201eszanowni eksperci\u201d\u00a0niew\u0105tpliwie przyznaliby\u00a0zwyci\u0119stwo\u00a0libera\u0142om.\u00a0Sta\u0142oby si\u0119\u00a0tak, poniewa\u017c znajdujemy si\u0119 pod\u00a0ideologiczna dyktatur\u0105 liberalizmu. Sta\u0142oby\u00a0si\u0119 tak\u00a0nawet\u00a0mimo\u00a0tego,\u00a0\u017ce\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwo, uznaj\u0105c prawa liberalnego dyskursu, uparcie\u00a0odmawia\u00a0mu supremacji i racji absolutnej (inaczej jest z elitami\u00a0politycznymi, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych\u00a0dogmaty liberalizmu\u00a0pozostaj\u0105 \u015bwi\u0119te\u00a0i niepodlegaj\u0105ce dyskusji).<\/p>\n

Mo\u017cemy z tego wysnu\u0107 nast\u0119puj\u0105cy wniosek: klasa\u00a0\u015brednia\u00a0w Rosji i dyskusja na jej temat\u00a0s\u0105 odbiciem\u00a0ideologicznego panowania\u00a0libera\u0142\u00f3w\u00a0nad \u017cyciem rosyjskich elit politycznych i gospodarczych.\u00a0Je\u015bli\u00a0nie podzielamy liberalnych aksjomat\u00f3w, mo\u017cemy albo wcale nie zajmowa\u0107 si\u0119 tym tematem, albo\u00a0przedstawi\u0107\u00a0interpretacj\u0119 (nacjonalistyczn\u0105, marksistowsk\u0105), kt\u00f3ra\u00a0zostanie natychmiast odrzucona przez\u00a0libera\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Czwarta Teoria Polityczna: Poza klas\u0119<\/strong><\/p>\n

Mo\u017cemy\u00a0wreszcie\u00a0przeprowadzi\u0107 analiz\u0119 klasy \u015bredniej w kontek\u015bcie Czwartej Teorii Politycznej.\u00a0Teoria\u00a0ta\u00a0zbudowana\u00a0jest na imperatywie przezwyci\u0119\u017cenia nowoczesno\u015bci i\u00a0jej\u00a0wszystkich\u00a0trzech\u00a0ideologii politycznych w okre\u015blonym porz\u0105dku (kt\u00f3ry ma ogromne znaczenie): liberalizmu, komunizmu, nacjonalizmu (faszyzmu). Podmiotem tej teorii, w wersji uproszczonej jest nar\u00f3d (narod<\/em>) \u2013 \u201eVolk\u201d czy te\u017c „lud\u201d\u00a0w znaczeniu \u201eludzko\u015bci\u201d i \u201elud\u00f3w\u201d, nie za\u015b mas.<\/p>\n

W wersji bardziej z\u0142o\u017conej,\u00a0podmiotem\u00a0teorii jest\u00a0heideggerowska\u00a0kategoria Dasein. Mo\u017cemy w przybli\u017ceniu powiedzie\u0107, \u017ce\u00a0narod<\/em>\u00a0musi\u00a0by\u0107 postrzegany\u00a0w\u00a0spos\u00f3b\u00a0egzystencjalny, jako \u017cyj\u0105ca, organiczna,\u00a0obecno\u015b\u0107\u00a0przedstawicieli danego ludu w przestrzeni geograficznej, np. Rosjan w Wielkiej Rosji.\u00a0Je\u015bli\u00a0zatem podmiotem jest\u00a0narod<\/em>, a nie\u00a0jednostka (jak w liberalizmie), dwie przeciwstawne klasy (jak w marksizmie) lub nar\u00f3d polityczny (jak w nacjonalizmie), zmianie ulegaj\u0105 wszystkie narzucane przez nowoczesno\u015b\u0107 elementy\u00a0\u015bwiata. Nie ma\u00a0ju\u017c materializmu, ekonomizmu,\u00a0uznania\u00a0mieszcza\u0144skich rewolucji za powszechne i nieuniknione, linearnej koncepcji czasu, cywilizacji zachodniej jako uniwersalnego standardu, sekularyzmu, praw cz\u0142owieka,\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0obywatelskiego, demokracji, rynku i wszystkich innych aksjomat\u00f3w i s\u0142\u00f3w-kluczy nowoczesno\u015bci. Czwarta Teoria Polityczna proponuje rozwi\u0105zania i horyzonty \u015bwiadomie\u00a0wykluczane\u00a0przez\u00a0liberalizm,\u00a0komunizm i nacjonalizm.<\/p>\n

Og\u00f3lnie, Czwarta Teoria Polityczna zastosowana do\u00a0problemu\u00a0klasy \u015bredniej,\u00a0przekazuje\u00a0co nast\u0119puje:<\/p>\n

Przej\u015bcie od kasty do stanu i od stanu do klasy nie jest prawem powszechnym. Proces ten mo\u017ce nast\u0105pi\u0107, jak sta\u0142o si\u0119 to w nowoczesnej Europie Zachodniej, mo\u017ce te\u017c nie\u00a0zdarzy\u0107\u00a0si\u0119 w\u00a0og\u00f3le\u00a0lub zdarzy\u0107 w spos\u00f3b cz\u0119\u015bciowy, jak ma to miejsce w\u00a0dzisiejszych\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwach innych\u00a0ni\u017c zachodnie. Wynika st\u0105d ograniczono\u015b\u0107\u00a0stosowanie\u00a0koncepcji klasy w analizie spo\u0142ecze\u0144stwa. Klasa i klasy mog\u0105 zosta\u0107\u00a0zidentyfikowane\u00a0w nowoczesnych\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwach\u00a0zachodnich, ale wcale nie jest oczywiste, czy mog\u0105 one zast\u0105pi\u0107 kastow\u0105 nier\u00f3wno\u015b\u0107 duszy i natury ludzkiej. Spo\u0142ecze\u0144stwa zachodnie s\u0105 przekonane, \u017ce klasy\u00a0robi\u0105 w\u0142a\u015bnie\u00a0to.\u00a0Ale\u00a0podej\u015bcie\u00a0egzystencjalne\u00a0mo\u017ce zakwestionowa\u0107 to stanowisko.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsze jest, jak cz\u0142owiek odnosi si\u0119 do \u015bmierci. S\u0105\u00a0ci, kt\u00f3rzy\u00a0potrafi\u0105 spojrze\u0107 jej w twarz\u00a0i ci, kt\u00f3rzy\u00a0zawsze b\u0119d\u0105 si\u0119 do niej odwraca\u0107 plecami.\u00a0Lecz\u00a0pochodzenie hierarchii\u00a0spo\u0142ecznej, fundamentalnego rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy lud\u017ami i wy\u017cszo\u015b\u0107 niekt\u00f3rych z nich wyp\u0142ywaj\u0105 w\u0142a\u015bnie z tego. Warunki materialne nie s\u0105 tu decyduj\u0105ce. Na tym kryterium\u00a0opiera\u00a0si\u0119 heglowska interpretacja postaci Pana i Niewolnika. Zdaniem Hegla, Panem jest\u00a0ten, kto\u00a0rzuca wyzwanie \u015bmierci, wychodzi jej na spotkanie.\u00a0Dzia\u0142aj\u0105c w ten spos\u00f3b nie osi\u0105ga nie\u015bmiertelno\u015bci,\u00a0ale zdobywa niewolnika,\u00a0tego, kto\u00a0ucieka przed \u015bmierci\u0105, nie ma odwagi spojrze\u0107 jej w oczy. Panowie\u00a0w\u0142adaj\u0105\u00a0w\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwach, w kt\u00f3rych\u00a0\u015bmier\u0107 stoi w centrum uwagi. Niewolnik zdobywa praw polityczne tylko tam, gdzie \u015bmier\u0107 ujmuje si\u0119 w nawias i usuwa na peryferia. Dop\u00f3ki \u015bmier\u0107 pozostaje w polu widzenia spo\u0142ecze\u0144stwa, mamy do czynienia z rz\u0105dami m\u0105drych i bohaterskich, filozof\u00f3w i wojownik\u00f3w. Oto spo\u0142ecze\u0144stwo kastowe lub stanowe.\u00a0Lecz\u00a0nie spo\u0142ecze\u0144stwo klasowe. Tam gdzie zaczyna si\u0119 klasa, ko\u0144czy si\u0119 \u017cycie i zwyci\u0119\u017caj\u0105 wyobcowane strategie urzeczowienia, uprzedmiotowienia i po\u015bredniczenia.<\/p>\n

Dlatego\u00a0Czwarta\u00a0Teoria Polityczna\u00a0stoi na stanowisku, \u017ce konstrukcja spo\u0142ecze\u0144stwa na\u00a0bazie\u00a0kryterium w\u0142asno\u015bci jest patologi\u0105. Los cz\u0142owieka\u00a0i narodu (narod<\/em>)\u00a0okre\u015bla\u0107\u00a0mog\u0105\u00a0historia i geografia, ale\u00a0nigdy\u00a0ekonomia, rynek i konkurencja.<\/p>\n

Czwarta\u00a0Teoria\u00a0Polityczna\u00a0odrzuca klas\u0119 jako koncepcj\u0119 i odmawia jej znaczenia w\u00a0kszta\u0142towaniu\u00a0systemu politycznego opartego na egzystencjalnym rozumieniu narodu. Tym bardziej odrzuca ona\u00a0koncepcj\u0119\u00a0\u201eklasy\u00a0\u015bredniej\u201d, kt\u00f3ra stanowi istot\u0119 podej\u015bcia klasowego. Klasa\u00a0\u015brednia, tak jak \u015bredni cz\u0142owiek, jest figur\u0105 spo\u0142eczn\u0105 usytuowan\u0105 w szczytowym punkcie spo\u0142ecznej iluzji, w epicentrum u\u015bpienia. Przedstawiciel klasy\u00a0\u015bredniej\u00a0odpowiada\u00a0heideggerowskiej\u00a0figurze\u00a0das\u00a0Man<\/em>,\u00a0uog\u00f3lnionemu\u00a0nosicielowi \u201ezdrowego rozs\u0105dku\u201d, kt\u00f3ry\u00a0nie\u00a0podlega\u00a0weryfikacji i badaniu.\u00a0Das\u00a0Man<\/em> jest najwi\u0119ksz\u0105 z iluzji.<\/p>\n

Cz\u0142owiek\u00a0\u015bredni nie jest tym samym\u00a0co\u00a0cz\u0142owiek normalny. Norma jest synonimem idea\u0142u,\u00a0tego, do czego\u00a0cz\u0142owiek winien d\u0105\u017cy\u0107,\u00a0tego, czym\u00a0winien si\u0119 sta\u0107. Cz\u0142owiek \u015bredni jest\u00a0cz\u0142owiekiem\u00a0w\u00a0najmniejszym\u00a0stopniu, najbardziej\u00a0eksjednostkow\u0105\u00a0z jednostek, najbardziej ja\u0142ow\u0105 i \u017cadn\u0105.\u00a0Cz\u0142owiek\u00a0\u015bredni nie jest\u00a0w og\u00f3le\u00a0cz\u0142owiekiem, lecz\u00a0jego parodi\u0105.\u00a0Jest\u00a0\u201eostatnim\u00a0cz\u0142owiekiem\u201d\u00a0Nietzschego. Jest\u00a0g\u0142\u0119boko\u00a0anormalny, gdy\u017c dla osoby normalnej naturalne jest\u00a0do\u015bwiadczanie\u00a0grozy, my\u015blenie o \u015bmierci, do\u015bwiadczenie sko\u0144czono\u015bci bycia, kwestionowanie \u2013 czasem tragicznie nie\u00a0dostarczaj\u0105ce\u00a0odpowiedzi \u2013 \u015bwiata\u00a0zewn\u0119trznego,\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa\u00a0i ich wzajemnych relacji.<\/p>\n

Klasa \u015brednia nie my\u015bli \u2013 konsumuje. Nie \u017cyje \u2013\u00a0szuka\u00a0bezpiecze\u0144stwa\u00a0i\u00a0wygody. Nie umiera \u2013 powietrze uchodzi z niej jak z d\u0119tki\u00a0(oddaje ducha, jak pisa\u0142\u00a0Baudrillard\u00a0w\u00a0\u201eWymianie symbolicznej i\u00a0\u015bmierci\u201d). Klasa \u015brednia jest najg\u0142upsz\u0105, najbardziej pos\u0142uszn\u0105,\u00a0przewidywaln\u0105, tch\u00f3rzliw\u0105 i \u017ca\u0142osn\u0105 ze wszystkich klas. Jest r\u00f3wnie odleg\u0142a od pal\u0105cego ub\u00f3stwa i trucizny\u00a0nieprzeliczonego\u00a0bogactwa, kt\u00f3re jest\u00a0bli\u017cej\u00a0piek\u0142a ni\u017c bieda. Klasa\u00a0\u015brednia\u00a0nie posiada fundament\u00f3w\u00a0ontologicznych\u00a0dla\u00a0istnienia, a nawet\u00a0je\u015bli, le\u017c\u0105 one daleko poni\u017cej w\u0142adzy kr\u00f3l\u00f3w-filozof\u00f3w i wojownik\u00f3w-bohater\u00f3w. To stan trzeci, kt\u00f3ry wyobra\u017ca sobie,\u00a0\u017ce\u00a0jest pierwszym i jedynym. To nieuzasadnione pretensje. Nowoczesno\u015b\u0107 i kapitalizm (w znaczeniu powszechno\u015bci klasy\u00a0\u015bredniej)\u00a0s\u0105 jedynie\u00a0\u00a0tymczasow\u0105 aberracj\u0105. Czas\u00a0tego\u00a0historycznego\u00a0nieporozumienia zbli\u017ca si\u0119 do ko\u0144ca.<\/p>\n

Dzi\u015b zatem, kiedy trwa agonia tego najgorszego z mo\u017cliwych\u00a0system\u00f3w\u00a0spo\u0142ecznych, musimy spojrze\u0107 poza kapitalizm.\u00a0Jednocze\u015bnie, musimy doceni\u0107 i\u00a0zainteresowa\u0107\u00a0si\u0119 tym, co go poprzedzi\u0142o \u2013\u00a0\u015bredniowieczem\u00a0i\u00a0tym, co\u00a0nadejdzie po nim. Nowym \u015aredniowieczem, kt\u00f3re\u00a0musimy stworzy\u0107.<\/p>\n

Aleksandr Dugin<\/strong><\/p>\n

\"2680389552_547d64822a_z\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017badne ze \u00a0s\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych u\u017cywamy w trakcie dyskusji czy analiz spo\u0142ecznych i politycznych, nie jest neutralne ideologicznie. Ca\u0142kowicie poza ideologi\u0105 trac\u0105 one znaczenie. Nie jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16471,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24,6],"tags":[161,1417,243,255,372,428,1691,513,552,605],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/2680389552_547d64822a_z.jpg?fit=500%2C365&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-4hE","jetpack-related-posts":[{"id":6974,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=6974","url_meta":{"origin":16470,"position":0},"title":"W obronie rodziny patriarchalnej","date":"12 listopada 2012","format":false,"excerpt":"Powinno by\u0107 oczywistym \u017ce nic, absolutnie nic, nie jest bardziej potrzebne spo\u0142ecze\u0144stwu ni\u017c struktura i autorytet rodziny. Mniej wi\u0119cej po\u0142owa ludzi w dowolnym okre\u015blonym czasie jest zale\u017cna od innych jako starzy lub m\u0142odzi, ponadto wszyscy ludzie przechodz\u0105 w swoim \u017cyciu przez okres tego rodzaju zale\u017cno\u015bci. W ka\u017cdym z dotychczas istniej\u0105cych\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":6189,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=6189","url_meta":{"origin":16470,"position":1},"title":"Rosja: Ameryka\u0144skie powi\u0105zania Pussy Riot","date":"29 sierpnia 2012","format":false,"excerpt":"Na blogu internetowym jednego z koncepcyjnych ojc\u00f3w \u201ereaganomiki\u201d Paula Craiga Robertsa znale\u017a\u0107 mo\u017cna wpis zawieraj\u0105cy interesuj\u0105ce informacje na temat prowokatorek przedstawiaj\u0105cych si\u0119 jako zesp\u00f3\u0142 punk-rockowy Pussy Riot, niedawno skazanych na dwa lata \u0142agru za sprofanowanie chramu Chrystusa Zbawiciela w Moskwie. Roberts pisze \u017ce akcja Pussy Riot to \u201ecz\u0119\u015b\u0107 informacyjnej wojny\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":11710,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=11710","url_meta":{"origin":16470,"position":2},"title":"Alain de Benoist: „Nie u\u017cywamy technologii, jeste\u015bmy przez ni\u0105 wykorzystywani”","date":"17 grudnia 2013","format":false,"excerpt":"W przesz\u0142o\u015bci kontrowersji politycznych dostarcza\u0142y telewizyjne debaty i depesze agencji prasowych. Dzi\u015b ich \u017ar\u00f3d\u0142em jest Twitter, najwa\u017cniejsza sta\u0142a si\u0119 natychmiastowo\u015b\u0107. Wydaje si\u0119, \u017ce skr\u00f3ceniu uleg\u0142 czas jaki po\u015bwi\u0119camy na refleksj\u0119. Wszystkie wymiary czasowe s\u0105 obecnie podporz\u0105dkowane tera\u017aniejszo\u015bci. Ten \u201eprezentyzm\u201d jest jednym z duchowych problem\u00f3w naszych czas\u00f3w. Twitter to jeden z\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/6a0147e4419f47970b017d405a9c15970c-320wi.jpg?fit=320%2C213&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":11891,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=11891","url_meta":{"origin":16470,"position":3},"title":"Aleksandr Dugin: Imi\u0119 moje top\u00f3r","date":"31 grudnia 2013","format":false,"excerpt":"Cz\u0142owiek kt\u00f3ry napisa\u0142 Rosj\u0119 Najwa\u017cniejszym spo\u015br\u00f3d rosyjskich pisarzy jest Fiodor Michai\u0142owicz Dostojewski. Niczym w magicznej soczewce skupiaj\u0105 si\u0119 w nim rosyjska kultura i mentalno\u015b\u0107. To, co by\u0142o przed nim, zwiastuje Dostojewskiego. To, co nadesz\u0142o potem, wynika z niego. Niew\u0105tpliwie jest on najwi\u0119kszym narodowym geniuszem Rosji. Dziedzictwo Dostojewskiego jest ogromne i\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/raskolnikow.jpg?fit=390%2C269&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":616,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=616","url_meta":{"origin":16470,"position":4},"title":"Neofeudalizm: manifest","date":"15 listopada 2011","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Prezentujemy Pa\u0144stwu t\u0142umaczenie manifestu neofeudalizmu, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 na blogu bonald.wordpress.com. Przy tej okazji polecamy Pa\u0144stwu serdecznie wspomniany blog. T\u0142umaczenie: Ronald Lasecki Nigdy nie pokonamy naprawd\u0119 socjalizmu, dop\u00f3ki nie zniesiemy w\u0142asno\u015bci prywatnej. Socjalizm jest nieuniknionym rezultatem modernistycznej dychotomii w kt\u00f3rej \u201epubliczny\u201d (tzn. rz\u0105dowy) maj\u0105tek istnieje dla dobra wsp\u00f3lnego,\u2026","rel":"","context":"In "Ekonomia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":25136,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=25136","url_meta":{"origin":16470,"position":5},"title":"Niemcy: Petru obiecuje popraw\u0119","date":"22 kwietnia 2016","format":false,"excerpt":"Ryszard Petru, przebywaj\u0105cy obecnie w Berlinie na zaproszenie Fundacji\u00a0Friedricha Naumanna na rzecz Wolno\u015bci, postanowi\u0142 uspokoi\u0107 swoich gospodarzy m\u00f3wi\u0105c, \u017ce \"Polska to nie W\u0119gry, a Warszawa to nie Budapeszt\". Zapewni\u0142 tak\u017ce - \"Opozycja w Polsce jest du\u017co mocniejsza, a mamy te\u017c bardzo siln\u0105 reakcj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w jest za Europ\u0105,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/petru.jpg?fit=800%2C586&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16470"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16470"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16680,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16470\/revisions\/16680"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}