{"id":17555,"date":"2014-11-24T10:01:38","date_gmt":"2014-11-24T09:01:38","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=17555"},"modified":"2014-12-06T14:13:11","modified_gmt":"2014-12-06T13:13:11","slug":"adam-danek-o-zachowaniu-sie-przy-stole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=17555","title":{"rendered":"Adam Danek: O zachowaniu si\u0119 przy stole"},"content":{"rendered":"

Po ostatnim Soborze powszechnym w Ko\u015bciele katolickim nast\u0105pi\u0142 upadek liturgii. Potwierdzaj\u0105 to nawet zewn\u0119trzni i zupe\u0142nie nieuprzedzeni obserwatorzy, na przyk\u0142ad niekatoliccy religioznawcy. Wbrew pokrzykiwaniom sekciarsko nastawionych grupek \u201etradycjonalist\u00f3w katolickich\u201d (z w\u0142asnego nadania), owego zepsucia naszych rytua\u0142\u00f3w nie spowodowa\u0142a oficjalna zmiana rytu Mszy \u015bwi\u0119tej. O wiele wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 odegra\u0142o w tym wzgl\u0119dzie upowszechnienie (i przyzwolenie na nie) pozornie drobnych zmian w zwyczajowej praktyce celebry \u2013 \u0142atwo i na co dzie\u0144 zauwa\u017calnych nawet dla szeregowych wiernych (kt\u00f3rzy nie wczytuj\u0105 si\u0119 w formularze mszalne) i dlatego wywieraj\u0105cych mocniejszy, cho\u0107 niekoniecznie u\u015bwiadomiony wp\u0142yw na ich \u017cycie wewn\u0119trzne. Do najwa\u017cniejszych takich zmian nale\u017cy zast\u0105pienie o\u0142tarza tradycyjnego typu o\u0142tarzem w formie sto\u0142u.<\/span><\/span><\/p>\n

Aby przyzwyczai\u0107 nas do tej zmiany, rozpropagowano uroczyste okre\u015blenie o\u0142tarza jako \u201esto\u0142u eucharystycznego\u201d. Ale o\u0142tarz, gdy chodzi o jego pochodzenie i pierwotny charakter, wcale nie jest sto\u0142em. O\u0142tarz katolicki to miejsce sk\u0142adania ofiary, czyli dawny o\u0142tarz poga\u0144ski, a wi\u0119c w\u0142a\u015bciwie kamie\u0144 ofiarny, na kt\u00f3ry p\u0142yn\u0119\u0142a krew. Chyba najwymowniej przypomina o tym ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych Sergiusza i Bachusa w syryjskim mie\u015bcie Maalula, zaadaptowany jeszcze w staro\u017cytno\u015bci do cel\u00f3w kultu chrze\u015bcija\u0144skiego z wcze\u015bniejszej \u015bwi\u0105tyni poga\u0144skiej: znajduj\u0105ce si\u0119 w nim kamienne o\u0142tarze s\u0142u\u017cy\u0142y pierwotnie poganom do sk\u0142adania krwawych ofiar, na co wskazuje ich budowa (m.in. pochy\u0142o\u015bci do odprowadzania wylanej krwi).<\/span><\/span><\/p>\n

Dlatego przedsoborowy o\u0142tarz na\u015bladuje kszta\u0142tem kamienny blok nawet, je\u015bli zosta\u0142 wykonany z drewna lub jeszcze innych materia\u0142\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

O\u0142tarz w postaci sto\u0142u zmienia perspektyw\u0119. Wszyscy staj\u0105 si\u0119 bardziej rozlu\u017anieni. Przy stole gromadzimy si\u0119 nie tyle, by uczestniczy\u0107 w sk\u0142adaniu ofiary, ile na \u201euczt\u0119 eucharystyczn\u0105\u201d, czyli na posi\u0142ek. Posi\u0142ek to co\u015b, co jest nam potrzebne dla naszego w\u0142asnego dobrostanu. Ofiara, <\/span><\/span>mysterium tremendum<\/i><\/span><\/span>, wiecznie ponawiany, krwawy metafizyczny dramat, kt\u00f3ry podtrzymuje istnienie wszech\u015bwiata \u2013 odsuwa si\u0119 dla nas na dalszy plan.<\/span><\/span><\/p>\n

Gromadzimy si\u0119 <\/span><\/span>wok\u00f3\u0142<\/b><\/span><\/span> sto\u0142u, a nie u stopni o\u0142tarza. Horyzontalny uk\u0142ad przestrzenny zast\u0119puje uk\u0142ad wertykalny. Ten pierwszy sugeruje r\u00f3wno\u015b\u0107 wszystkich obecnych, ten drugi przypomina wiernym o potrzebie pokory, ka\u017c\u0105c im sta\u0107 poni\u017cej miejsca, gdzie prawo wst\u0119pu (po stopniach) ma jedynie kap\u0142an sprawuj\u0105cy naj\u015bwi\u0119tsze tajemnice. A w\u0142a\u015bciwie powinno si\u0119 m\u00f3wi\u0107: kap\u0142an sprawuj\u0105cy misteria naszego kultu (\u0142ac. <\/span><\/span>mysterium<\/i><\/span><\/span> \u2013 \u201etajemnica\u201d), poniewa\u017c nasze poj\u0119cie sakrament\u00f3w to schrystianizowana wersja starszego, poga\u0144skiego jeszcze poj\u0119cia misteri\u00f3w. Napisane w IV wieku wa\u017cne dzie\u0142o \u015bw. Ambro\u017cego z Mediolanu po\u015bwi\u0119cone sakramentom nosi tytu\u0142 <\/span><\/span>\u201eDe mysteriis\u201d<\/i><\/span><\/span>, prze\u0142o\u017cony jednak na polski jako <\/span><\/span>\u201eO tajemnicach\u201d<\/i><\/span><\/span> zamiast <\/span><\/span>\u201eO misteriach\u201d<\/i><\/span><\/span>, co lepiej oddawa\u0142oby jego sens. W j\u0119zyku liturgii Msza \u015bwi\u0119ta do dzi\u015b nazywa si\u0119 \u201emisterium paschalnym\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n

Zamiana Mszy w spotkanie przy stole zaciera wszystkie te znaczenia. Analogiczny efekt wywo\u0142uje brak w nowoczesnych ko\u015bcio\u0142ach (cz\u0119sto b\u0119d\u0105cych pomnikami groteskowej brzydoty) prezbiterium \u2013 cz\u0119\u015bci kap\u0142a\u0144skiej, oddzielonej od nawy dla ludu i przeznaczonej do sk\u0142adania ofiar, gdzie przechowuje si\u0119 <\/span><\/span>Sanctissimum<\/i><\/span><\/span>, Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament.<\/span><\/span><\/p>\n

Symboliczne obni\u017cenie rangi Mszy \u015bwi\u0119tej nie wynika ze stosowania nowego jej rytu zamiast starszego, ale ma \u017ar\u00f3d\u0142a gdzie indziej. Dowodzi tego fakt, \u017ce pierwsze Msze w wersji sto\u0142owej odprawiono na wiele lat przed Soborem Watyka\u0144skim II. Osiem dekad temu niemiecki benedyktyn Martin Michler celebrowa\u0142 Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 podczas rekolekcji dla student\u00f3w na wiejskiej farmie w brazylijskim stanie Rio de Janeiro. Mia\u0142o to miejsce 11 lipca 1933 r. Odprawi\u0142 j\u0105 na zwyk\u0142ym stole ustawionym na \u015brodku pokoju, przed kt\u00f3rym na rozstawionych p\u00f3\u0142koli\u015bcie krzes\u0142ach zasiedli studenci. Jeden z nich, Jos\u00e9 Ariovaldo da Silva, ju\u017c jako kap\u0142an i franciszkanin wspomina\u0142 potem: <\/span><\/span>\u201eBy\u0142a to pierwsza w Brazylii Msza \u015bw. odprawiona twarz\u0105 do ludu!\u201d<\/i><\/span><\/span>* Poniewa\u017c nikt nie protestowa\u0142, ojciec Michler zacz\u0105\u0142 celebrowa\u0107 w ten spos\u00f3b Msz\u0119 regularnie co tydzie\u0144 i jawnie, w klasztorze \u015bw. Benedykta w Rio de Janeiro, zamiast na wiejskim odludziu.<\/span><\/span><\/p>\n

Od tamtej pory pojawi\u0142y si\u0119 dalsze innowacje w\u0105tpliwej warto\u015bci. I tak, cho\u0107 nie nakazuje tego msza\u0142, po komunii swojej i wiernych celebrans coraz cz\u0119\u015bciej siada na chwil\u0119 na krze\u015ble za o\u0142tarzem lub obok niego. Sko\u0144czy\u0142 je\u015b\u0107 i podawa\u0107 posi\u0142ek, wi\u0119c odpoczywa (m\u00f3wi\u0105c brutalnie: trawi) \u2013 a przynajmniej taka jest symboliczna wymowa gestu. Przyziemno\u015b\u0107 w miejsce wznios\u0142o\u015bci.<\/span><\/span><\/p>\n

Zamkni\u0119ci we w\u0142asnym \u015brodowiskowym getcie \u201etradycjonali\u015bci katoliccy\u201d myl\u0105 si\u0119, gdy win\u0105 za \u00f3w stan rzeczy obarczaj\u0105 sam <\/span><\/span>Novus Ordo Missae<\/i><\/span><\/span>. Msz\u0119 w rycie z 1970 r. r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna odprawi\u0107 na o\u0142tarzu, kt\u00f3ry wygl\u0105da jak o\u0142tarz, a nie jak st\u00f3\u0142, bez siadania na sjest\u0119, bez natr\u0119tnej wszechobecno\u015bci mikrofonu i w og\u00f3le bez strachu o dostateczne \u201eudzisiejszenie\u201d (w\u0142. <\/span><\/span>aggiornamento<\/i><\/span><\/span>) ka\u017cdego najdrobniejszego elementu, by jak najlepiej dostosowa\u0107 si\u0119 do ducha obecnej epoki. Trzeba tylko wyra\u017anie chcie\u0107 zachowa\u0107 w strumieniu p\u0119dz\u0105cego chaotycznie czasu to, co jest wieczne, a nie \u201edzisiejsze\u201d, czyli chwilowe.<\/span><\/span><\/p>\n

Adam Danek <\/span><\/span><\/p>\n

* Prze\u0142. Jerzy Wolak. <\/span><\/span><\/p>\n

\"33ef701c8059391708f1c3ddbe9f1f81\"<\/a><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po ostatnim Soborze powszechnym w Ko\u015bciele katolickim nast\u0105pi\u0142 upadek liturgii. Potwierdzaj\u0105 to nawet zewn\u0119trzni i zupe\u0142nie nieuprzedzeni obserwatorzy, na przyk\u0142ad niekatoliccy religioznawcy. Wbrew pokrzykiwaniom sekciarsko […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"O\u0142tarz, gdy chodzi o jego pochodzenie i pierwotny charakter, wcale nie jest sto\u0142em. O\u0142tarz katolicki to miejsce sk\u0142adania ofiary, czyli dawny o\u0142tarz poga\u0144ski, a wi\u0119c w\u0142a\u015bciwie kamie\u0144 ofiarny, na kt\u00f3ry p\u0142yn\u0119\u0142a krew. Chyba najwymowniej przypomina o tym ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych Sergiusza i Bachusa w syryjskim mie\u015bcie Maalula, zaadaptowany jeszcze w staro\u017cytno\u015bci do cel\u00f3w kultu chrze\u015bcija\u0144skiego z wcze\u015bniejszej \u015bwi\u0105tyni poga\u0144skiej: znajduj\u0105ce si\u0119 w nim kamienne o\u0142tarze s\u0142u\u017cy\u0142y pierwotnie poganom do sk\u0142adania krwawych ofiar, na co wskazuje ich budowa (m.in. pochy\u0142o\u015bci do odprowadzania wylanej krwi).","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[6,13],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-4z9","jetpack-related-posts":[{"id":21239,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=21239","url_meta":{"origin":17555,"position":0},"title":"S\u0142owacja: Romskie szko\u0142y specjalne","date":"14 czerwca 2015","format":false,"excerpt":"Odpowied\u017a jakiej udzieli\u0142 s\u0142owacki rz\u0105d na pytanie dotycz\u0105ce wysokiej liczby romskich dzieci w tzw. szko\u0142ach specjalnych nie spodoba\u0142a si\u0119 ani Komisji Europejskiej (podnosz\u0105cej t\u0119 kwesti\u0119) ani organizacjom zajmuj\u0105cym si\u0119 ochron\u0105 praw cz\u0142owieka. S\u0142owacy poinformowali bowiem, \u017ce tak wysoki odsetek dzieci romskich w szko\u0142ach specjalnych (88 proc.) spowodowany jest cz\u0119stymi przypadkami\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/cyganie.jpg?fit=525%2C350&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":37052,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37052","url_meta":{"origin":17555,"position":1},"title":"Rosja: Kreml odpowiada na krytyk\u0119 zmian w konstytucji","date":"3 lipca 2020","format":false,"excerpt":"\u201eB\u0119dziemy wierni przede wszystkim w\u0142asnej suwerenno\u015bci\u201d \u2013 powiedzia\u0142 rzecznik prezydenta Rosji W\u0142adimir Pieskow, odnosz\u0105c si\u0119 do zgaranicznej krytyki zmian w rosyjskiej konstytucji. Rosja nie ma zamiaru zajmowa\u0107 si\u0119 tzw. \u201ezastrze\u017ceniami\u201d co do zmian w rosyjskiej konstytucji. Odpowiadaj\u0105c na pytania dziennikarzy w pi\u0105tek rzecznik prezydenta Rosji Dmitrij Pieskow powiedzia\u0142, \u017ce na\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/5628467.jpg?fit=1020%2C649&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":30614,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30614","url_meta":{"origin":17555,"position":2},"title":"Japonia: „Hitler by\u0142 z\u0142y, ale mia\u0142 dobre motywy”","date":"2 wrze\u015bnia 2017","format":false,"excerpt":"Wicepremier i minister finans\u00f3w Japonii, Tar\u014d As\u014d, wywo\u0142a\u0142 kontrowersje swoim stwierdzeniem na temat przyw\u00f3dcy III Rzeszy: Hitler, kt\u00f3ry jest odpowiedzialny za \u015bmier\u0107 milion\u00f3w, nie by\u0142 dobry, nawet je\u015bli mia\u0142 w\u0142a\u015bciwe motywy. To oczywiste zdanie spotka\u0142o si\u0119 z natychmiastowym lamentem ze strony \u015brodowisk \u017cydowskich z Centrum Szymona Wiesenthala na czele, kt\u00f3rego\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/taro-aso.jpg?fit=900%2C500&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35552,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35552","url_meta":{"origin":17555,"position":3},"title":"\u0141ukaszenka: Bia\u0142oru\u015b nigdy nie chcia\u0142a zosta\u0107 krajem cz\u0142onkowskim UE","date":"18 pa\u017adziernika 2019","format":false,"excerpt":"Prezydent Bia\u0142orusi Aleksander \u0141ukaszenka powiedzia\u0142, \u017ce Bia\u0142oru\u015b nigdy nie mia\u0142a na celu zostanie cz\u0142onkiem Unii Europejskiej: \u201eO tym nigdy nikt nie my\u015bla\u0142, ani ja, ani cz\u0142onkowie rz\u0105du. Nikt nie stawia\u0142 takiego celu\u201d - powiedzia\u0142 bia\u0142oruski przyw\u00f3dca na spotkaniu w Akademii Zarz\u0105dzania przy prezydencie Republiki Bia\u0142orusi. Jak wyja\u015bni\u0142 \u0141ukaszenka, te s\u0142owa\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/lukashenko-siloviki.jpg?fit=665%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":19315,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=19315","url_meta":{"origin":17555,"position":4},"title":"MFW: „Pomocy” Ukrainie ci\u0105g dalszy?","date":"11 lutego 2015","format":false,"excerpt":"Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dwa \u017ar\u00f3d\u0142a, agencja Reuters donosi, \u017ce Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy wraz z krajami z grupy G7, kt\u00f3rej przewodz\u0105 aktualnie Niemcy, rozwa\u017ca zwi\u0119kszenie poziomu \"pomocy\" finansowej udzielanej Ukrainie. Tym razem mowa jest\u00a0o kwocie rz\u0119du 40 mld dolar\u00f3w. Nowy plan mia\u0142by by\u0107 rezultatem panuj\u0105cego powszechnie przekonania o tym, \u017ce nawet\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/imf.jpg?fit=610%2C579&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14408,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=14408","url_meta":{"origin":17555,"position":5},"title":"Polska: Burdy na pogrzebie Jaruzelskiego","date":"31 maja 2014","format":false,"excerpt":"Wczorajszy poch\u00f3wek urny z prochami genera\u0142a Wojciecha Jaruzelskiego na warszawskich Pow\u0105zkach Wojskowych pr\u00f3bowa\u0142y zak\u0142\u00f3ca\u0107 grupy \u201eantykomunist\u00f3w\u201d, w\u015br\u00f3d nich m.in. (zapewne nie pami\u0119taj\u0105cy ju\u017c nawet schy\u0142kowego PRL) dzia\u0142acze Forum M\u0142odych PiS. Zgromadzeni przy grobie Ryszarda Kukli\u0144skiego, u\u017cywaj\u0105c przyniesionego ze sob\u0105 na cmentarz nag\u0142o\u015bnienia, skandowali: \u201ePrecz z komun\u0105!\u201d, \u201eRaz sierpem, raz m\u0142otem\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/link_jUpyN2PNWaYvKfWOtLUrvJ75rDxtAyMQw300h223.jpg?fit=300%2C223&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17555"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17555"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17557,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17555\/revisions\/17557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}