{"id":18206,"date":"2014-12-26T06:07:00","date_gmt":"2014-12-26T05:07:00","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=18206"},"modified":"2015-01-07T18:13:29","modified_gmt":"2015-01-07T17:13:29","slug":"georges-sorel-walka-klasowa-i-przemoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=18206","title":{"rendered":"Georges Sorel: Walka klasowa i przemoc"},"content":{"rendered":"

I Walka biednych z bogatymi. \u2013 Sprzeciw demokracji wobec podzia\u0142u na klasy spo\u0142eczne. \u2013 Sposoby kupowania spokoju spo\u0142ecznego. \u2013 Duch zbiorowo\u015bci.<\/span><\/span><\/b><\/h1>\n

Ka\u017cdy powie, \u017ce dyskusje na temat socjalizmu s\u0105 nader niejasne. Niejasno\u015b\u0107 ta spowodowana jest w znacznym stopniu tym, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bni socjali\u015bci pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 terminologi\u0105, kt\u00f3ra ju\u017c nie opisuje dok\u0142adnie ich pogl\u0105d\u00f3w. Najs\u0142ynniejsi z tak zwanych <\/span><\/span>reformist\u00f3w <\/i><\/span><\/span>nie chc\u0105 uchodzi\u0107 za tych, kt\u00f3rzy porzucaj\u0105 pewne ukute terminy przez lata funkcjonuj\u0105ce w literaturze socjalistycznej. Kiedy Bernstein, zauwa\u017cywszy niezwyk\u0142\u0105 sprzeczno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy j\u0119zykiem socjaldemokracji i prawdziw\u0105 natur\u0105 jej dzia\u0142a\u0144, przekona\u0142 swoich niemieckich towarzyszy do odwa\u017cnego pokazania, kim s\u0105 w rzeczywisto\u015bci<\/span><\/span>1<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> i do zrewidowania doktryny, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 b\u0142\u0119dna, rozleg\u0142o si\u0119 powszechne oburzenie na jego zuchwa\u0142o\u015b\u0107. A reformi\u015bci wcale nie byli sk\u0142onni do obrony starych wzor\u00f3w. Pami\u0119tam wypowiedzi znanych francuskich socjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce \u0142atwiej by\u0142o im zaakceptowa\u0107 taktyk\u0119 Milleranda<\/span><\/span>a<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>, ni\u017c tezy Bernsteina.<\/span><\/span><\/p>\n

Takie przypochlebianie si\u0119 odgrywa znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w historii wszystkich ideologii. Zachowanie marksistowskiej terminologii przez ludzi, kt\u00f3rzy odseparowali si\u0119 od pogl\u0105d\u00f3w Marksa, jest niezwykle niepomy\u015blne dla socjalizmu. Na przyk\u0142ad okre\u015blenie \u201ewalka klasowa\u201d stosowane jest w najbardziej nieodpowiedni spos\u00f3b. I dop\u00f3ki nie nadamy mu precyzyjnego znaczenia, musimy wyzby\u0107 si\u0119 nadziei na to, \u017ce socjalizm b\u0119dzie w\u0142a\u015bciwie oceniany. <\/span><\/span><\/p>\n

A \u2013 Dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi walka klasowa stanowi element taktyki socjalistycznej. Oznacza to, \u017ce partia socjalistyczna opiera swoje sukcesy wyborcze na konflikcie interes\u00f3w istniej\u0105cym w zaostrzonej formie pomi\u0119dzy okre\u015blonymi grupami, i \u017ce, w razie potrzeby, podejmie kroki w celu pog\u0142\u0119bienia tej wrogo\u015bci. Jej kandydaci prosz\u0105 najliczniejsze i najbiedniejsze klasy, \u017ceby uwa\u017ca\u0142y si\u0119 za korporacj\u0119 i proponuj\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 rzecznikami tej korporacji. Za wp\u0142ywy, jakie zyskaj\u0105 b\u0119d\u0105c przedstawicielami takiej grupy, obiecuj\u0105 popraw\u0119 doli pokrzywdzonych. A zatem nie odbiegamy daleko od tego, co wydarzy\u0142o si\u0119 w greckich pa\u0144stwach-miastach \u2013 socjali\u015bci zasiadaj\u0105cy w parlamencie przypominaj\u0105 demagog\u00f3w, kt\u00f3rzy nieustannie wzywali do anulowania d\u0142ug\u00f3w i podzia\u0142u w\u0142asno\u015bci ziemskich, i kt\u00f3rzy na\u0142o\u017cyli na bogatych wszelkie podatki publiczne oraz wymy\u015blili spiski w celu skonfiskowania du\u017cych maj\u0105tk\u00f3w. <\/span><\/span>W demokracjach, w kt\u00f3rych masy ludowe samowolnie stanowi\u0105 o prawach<\/i><\/span><\/span> \u2013 m\u00f3wi Arystoteles \u2013 <\/span><\/span>demagogowie, walcz\u0105c z bogatymi, ustawicznie rozszczepiaj\u0105 pa\u0144stwo na dwie cz\u0119\u015bci. (\u2026). Przysi\u0119ga sk\u0142adana przez oligarch\u00f3w powinna by te\u017c brzmie\u0107 przeciwnie ani\u017celi obecna. Teraz bowiem w niekt\u00f3rych oligarchiach przysi\u0119gaj\u0105: \u201edo ludu wrogo si\u0119 b\u0119d\u0119 odnosi\u0107 i ku szkodzie jego doradza\u0107, co zdo\u0142am\u201d.<\/i><\/span><\/span>2<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> Tu rzeczywi\u015bcie wyst\u0119puje walka pomi\u0119dzy dwiema klasami, kt\u00f3ra jest tak jasno zdefiniowana, jak to mo\u017cliwe. Jednak zak\u0142adanie, \u017ce Marks w\u0142a\u015bnie tak rozumia\u0142 walk\u0119, kt\u00f3ra stanowi\u0142a dla niego istot\u0119 socjalizmu, wydaje mi si\u0119 absurdalne.<\/span><\/span><\/p>\n

Wierz\u0119, \u017ce tw\u00f3rcy francuskiego prawa z 11 sierpnia 1848 r. mieli g\u0142owy pe\u0142ne tych wielkich cytat\u00f3w, kiedy zarz\u0105dzili kary dla tych, kt\u00f3rzy, poprzez przemowy i artyku\u0142y w gazetach, d\u0105\u017cyli do \u201ezak\u0142\u00f3cania spokoju publicznego poprzez wzniecanie pogardy i nienawi\u015bci w\u015br\u00f3d obywateli\u201d. By\u0142o ju\u017c po gro\u017anym powstaniu czerwcowym i mocno wierzono w to, \u017ce zwyci\u0119stwo paryskich robotnik\u00f3w spowoduje je\u015bli nie pr\u00f3b\u0119 wprowadzenia komunizmu, to przynajmniej przejmowanie maj\u0105tk\u00f3w bogatych na potrzeby biednych. Uwa\u017cano, \u017ce mo\u017cna po\u0142o\u017cy\u0107 kres wojnom domowym przez utrudnienie propagowania <\/span><\/span>doktryny nienawi\u015bci<\/i><\/span><\/span>,<\/span><\/span> zdolnej podburzy\u0107 proletariat przeciwko bur\u017cuazji.<\/span><\/span><\/p>\n

W dzisiejszych czasach zasiadaj\u0105cy w parlamencie socjali\u015bci nie wierz\u0105 ju\u017c w powstania. Je\u015bli czasem o nich wspominaj\u0105 to tylko po to, \u017ceby wzbudzi\u0107 zainteresowanie swoj\u0105 osob\u0105. Pouczaj\u0105, \u017ce urna wyborcza zast\u0105pi\u0142a bro\u0144, jednak m\u00f3g\u0142 zmieni\u0107 si\u0119 tylko spos\u00f3b zdobycia w\u0142adzy, a nie stosunek do niej. Literatura dotycz\u0105ca wybor\u00f3w wydaje si\u0119 inspirowana najczystszymi doktrynami demagogicznymi \u2013 socjalizm przemawia do wszystkich niezadowolonych, nie interesuj\u0105c si\u0119 miejscem, jakie zajmuj\u0105 oni w \u015bwiecie produkcji. W spo\u0142ecze\u0144stwach tak z\u0142o\u017conych, jak nasze, i tak silnie zale\u017cnych od zmian w gospodarce, musi istnie\u0107 ogromna liczba niezadowolonych ludzi we wszystkich klasach spo\u0142ecznych \u2013 i w\u0142a\u015bnie dlatego socjali\u015bci cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 w miejscach, w kt\u00f3rych nie spodziewaliby\u015bmy si\u0119 ich znale\u017a\u0107. Socjalizm parlamentarny przemawia tyloma j\u0119zykami, ilu ma potencjalnych zwolennik\u00f3w. Zwraca si\u0119 do robotnik\u00f3w, drobnych przedsi\u0119biorc\u00f3w, ch\u0142op\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c, mimo pogl\u0105d\u00f3w Engelsa, do rolnik\u00f3w<\/span><\/span>3<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Raz nawo\u0142uje do patriotyzmu, innym razem rzuca gromy na wojsko. \u017badne sprzeczno\u015bci nie s\u0105 zbyt wielkie \u2013 z do\u015bwiadczenia wiemy, \u017ce w trakcie kampanii wyborczej mo\u017cliwe jest zgromadzenie po jednej stronie si\u0142, kt\u00f3re normalnie, zgodnie z za\u0142o\u017ceniami marksizmu, powinny sta\u0107 po przeciwnych stronach barykady. Poza tym, czy pose\u0142 nie mo\u017ce by\u0107 przydatny wyborcom w ka\u017cdej sytuacji gospodarczej?<\/span><\/span><\/p>\n

W ko\u0144cu termin \u201eproletariat\u201d zaczyna oznacza\u0107 lud uciskany, a uciskani s\u0105 we wszystkich klasach<\/span><\/span>4<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> \u2013 niemieccy socjali\u015bci bardzo interesowali si\u0119 nawet ksi\u0119\u017cniczk\u0105 z Koburg\u00f3w<\/span><\/span>5<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Jeden z najbardziej zas\u0142u\u017conych reformator\u00f3w, Henri Turot, d\u0142ugoletni wydawca \u201eLa Petite R\u00e9publique\u201d<\/span><\/span>6<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> i radny miejski Pary\u017ca, napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o \u201eproletariuszach mi\u0142o\u015bci\u201d, a okre\u015bleniem tym nazwa\u0142 najgorszej klasy prostytutki. Je\u015bli kt\u00f3rego\u015b dnia kobiety otrzymaj\u0105 prawo g\u0142osu, zostanie on niew\u0105tpliwie wezwany do przedstawienia za\u0142o\u017ce\u0144 tego wyj\u0105tkowego proletariatu.<\/span><\/span><\/p>\n

B \u2013 Wsp\u00f3\u0142czesna demokracja we Francji wydaje si\u0119 nieco skonsternowana taktyk\u0105 walki klasowej. To t\u0142umaczy, dlaczego socjalizm parlamentarny nie \u0142\u0105czy si\u0119 z g\u0142\u00f3wnym ugrupowaniem partii skrajnej lewicy. <\/span><\/span><\/p>\n

\u017beby zrozumie\u0107 t\u0119 sytuacj\u0119, musimy pami\u0119ta\u0107 o istotnej roli, jak\u0105 rewolucje odegra\u0142y w naszej historii. Ogromna liczba koncepcji politycznych zrodzi\u0142a si\u0119 z wojen. Wojna zak\u0142ada zjednoczenie si\u0142 pa\u0144stwowych przeciwko wrogowi i nasi francuscy historycy zawsze ostro krytykowali te powstania, kt\u00f3re utrudnia\u0142y obron\u0119 ojczyzny. Wygl\u0105da na to, \u017ce nasza demokracja jest bardziej surowa dla swoich powsta\u0144c\u00f3w ni\u017c monarchie \u2013 Wandejczyk\u00f3w<\/span><\/span>7<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> do dzi\u015b okre\u015bla si\u0119 mianem haniebnych zdrajc\u00f3w. Wszystkie artyku\u0142y publikowane przez Clemenceau<\/span><\/span>c<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> w celu zwalczania idei g\u0142oszonych przez Herv\u00e9\u2019a<\/span><\/span>d<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>, r\u00f3wnie\u017c inspirowane by\u0142y nieska\u017con\u0105 tradycj\u0105 rewolucyjn\u0105, i sam wyra\u017anie to przyznaje: <\/span><\/span>popieram i zawsze b\u0119d\u0119 popiera\u0142 staro\u015bwiecki patriotyzm naszych ojc\u00f3w Rewolucji<\/i><\/span><\/span>, i drwi z ludzi, kt\u00f3rzy <\/span><\/span>zd\u0142awiliby wojny narodowe, \u017ceby odda\u0107 si\u0119 w spokoju rozkoszom wojny domowej<\/i><\/span><\/span> (\u201eL\u2019Aurore\u201d, 12 maja 1905 r.). <\/span><\/span><\/p>\n

Przez d\u0142ugi czas republikanie zaprzeczali, jakoby Francja by\u0142a miejscem walk klasowych. Prze\u017cyli tak\u0105 groz\u0119 w czasach rewolty, \u017ce nie chcieli dostrzec fakt\u00f3w. Oceniaj\u0105c sytuacj\u0119 z do\u015b\u0107 abstrakcyjnego punktu widzenia <\/span><\/span>Deklaracji Praw Cz\u0142owieka i Obywatela<\/i><\/span><\/span> stwierdzili, \u017ce prawodawstwo z 1789 r. zosta\u0142o ustanowione w celu zniesienia wszelkich r\u00f3\u017cnic klasowych w \u015bwietle prawa \u2013 to z tego powodu sprzeciwiali si\u0119 propozycjom wprowadzenia przepis\u00f3w socjalnych, kt\u00f3re prawie zawsze przywraca\u0142y poj\u0119cie klas i wyr\u00f3\u017cnia\u0142y pewne grupy obywateli niepasuj\u0105ce do wizji wolno\u015bci. <\/span><\/span>Rewolucja mia\u0142a zlikwidowa\u0107 podzia\u0142 na klasy<\/i><\/span><\/span> \u2013 pisa\u0142 zasmucony Joseph Reinach w gazecie \u201eLe Matin\u201d z 19 kwietnia 1895 r. \u2013 <\/span><\/span>ale pojawiaj\u0105 si\u0119 znowu na ka\u017cdym kroku\u2026 Trzeba koniecznie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na te agresywne przejawy powracaj\u0105cej przesz\u0142o\u015bci i nie mo\u017cna pozwoli\u0107 im przej\u015b\u0107 bezkarnie. Trzeba im stawi\u0107 op\u00f3r.<\/i><\/span><\/span>7<\/span><\/span><\/sup><\/p>\n

Dzia\u0142ania wyborcze u\u015bwiadomi\u0142y republikanom, \u017ce socjali\u015bci osi\u0105gaj\u0105 znaczne sukcesy dzi\u0119ki wykorzystaniu istniej\u0105cych na \u015bwiecie pok\u0142ad\u00f3w zazdro\u015bci, zak\u0142amania i nienawi\u015bci. P\u00f3\u017aniej zauwa\u017cyli oni, \u017ce klasy spo\u0142eczne walcz\u0105 ze sob\u0105 i wielu z nich przej\u0119\u0142o \u017cargon parlamentarnych socjalist\u00f3w \u2013 tak narodzi\u0142a si\u0119 Partia Radykalno-Socjalistyczna. Cl\u00e9menceau zapewnia nawet, \u017ce zna <\/span><\/span>umiarkowanych<\/i><\/span><\/span> republikan\u00f3w, kt\u00f3rzy stali si\u0119 socjalistami z dnia na dzie\u0144. <\/span><\/span>We Francji<\/i><\/span><\/span> \u2013 m\u00f3wi \u2013 <\/span><\/span>znani mi<\/i><\/span><\/span>8<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> socjali\u015bci s\u0105 znakomitymi radyka\u0142ami, kt\u00f3rzy, niezadowoleni z tempa, w jakim reformy spo\u0142eczne wchodz\u0105 w \u017cycie, uznali, \u017ce dobr\u0105 taktyk\u0105 jest \u017c\u0105da\u0107 wi\u0119cej, \u017ceby otrzyma\u0107 mniej. Ile\u017c nazwisk m\u00f3g\u0142bym wymieni\u0107 i ile sekretnych deklaracji zacytowa\u0107 na potwierdzenie moich s\u0142\u00f3w! Ale by\u0142oby to zbyteczne, gdy\u017c nie ma nic mniej tajemniczego<\/i><\/span><\/span> (\u201eL\u2019Aurore\u201d, 14 sierpnia 1905 r.). <\/span><\/span><\/p>\n

L\u00e9on Bourgeois<\/span><\/span>e<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> \u2013 kt\u00f3ry nie chcia\u0142 ca\u0142kowicie zaakceptowa\u0107 nowych metod i, mo\u017ce z tego powodu, odszed\u0142 z Izby Deputowanych do Senatu \u2013 powiedzia\u0142 w czasie zgromadzenia swojej partii w czerwcu 1905 r.: <\/span><\/span>Walka klasowa jest faktem, ale faktem okrutnym. Nie wierz\u0119, \u017ce przeci\u0105ganie tego problemu pomo\u017ce w jego rozwi\u0105zaniu. Uwa\u017cam, \u017ce rozwi\u0105zaniem jest powstrzymanie walki klasowej poprzez przekonanie wszystkich ludzi, \u017ceby traktowali si\u0119 wzajemnie jak partnerzy w jednej pracy.<\/i><\/span><\/span> Powsta\u0142aby wtedy kwestia utrzymania pokoju w spo\u0142ecze\u0144stwie dzi\u0119ki odpowiedniemu ustawodawstwu, czyli pokazanie biednym, \u017ce poprawa ich losu jest priorytetem dla rz\u0105du, oraz poprzez nakazanie bogatym wyrzeczenia si\u0119, w imi\u0119 zr\u00f3wnowa\u017cenia klas, cz\u0119\u015bci maj\u0105tk\u00f3w, kt\u00f3re uznane zostan\u0105 za zbyt du\u017ce.<\/span><\/span><\/p>\n

Spo\u0142ecze\u0144stwo kapitalistyczne jest tak bogate i widzi przysz\u0142o\u015b\u0107 w tak optymistycznych barwach, \u017ce najwi\u0119ksze obci\u0105\u017cenia znosi bez zbytniego narzekania \u2013 w Ameryce politycy bezwstydnie marnuj\u0105 znaczne ilo\u015bci pieni\u0119dzy podatnik\u00f3w, w Europie przysposobienie wojskowe poch\u0142ania coraz wi\u0119ksze sumy<\/span><\/span>9<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>, pok\u00f3j w spo\u0142ecze\u0144stwie mo\u017cna r\u00f3wnie dobrze okupi\u0107 kilkoma dodatkowymi wyrzeczeniami<\/span><\/span>10<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Z do\u015bwiadczenia wynika, \u017ce bur\u017cuazja dosy\u0107 \u0142atwo pozwala si\u0119 ograbia\u0107 pod warunkiem, \u017ce wywrze si\u0119 na niej odrobin\u0119 presji i zastraszy wizj\u0105 rewolucji \u2013 wygra ta partia, kt\u00f3ra najzr\u0119czniej to zrobi. Partia Radykalna zaczyna t\u0119 zasad\u0119 pojmowa\u0107. Jednak nawet posiadaj\u0105c w swoich szeregach najzmy\u015blniejszych b\u0142azn\u00f3w, mo\u017ce mie\u0107 trudno\u015bci ze znalezieniem kogo\u015b, kto by\u0142by w stanie przekona\u0107 do siebie \u017cydowskich bankier\u00f3w tak dobrze, jak uczyni\u0142 to Jaur\u00e8s i jego przyjaciele.<\/span><\/span><\/p>\n

C \u2013 Dla organizacji zwi\u0105zkowych walka klasowa ma dodatkowe znaczenie. W ka\u017cdej ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u pracodawcy i pracownicy tworz\u0105 dwie antagonistyczne grupy, kt\u00f3re nieustannie ze sob\u0105 dyskutuj\u0105, negocjuj\u0105 i zawieraj\u0105 umowy. Socjalizm niesie ze sob\u0105 swoj\u0105 terminologi\u0119 problem\u00f3w spo\u0142ecznych, tym samym komplikuj\u0105c spory, kt\u00f3re mog\u0142yby w innym razie pozosta\u0107 w sferze nieoficjalnej. W ten spos\u00f3b grupowy ekskluzywizm, kt\u00f3ry tak przypomina przynale\u017cno\u015b\u0107 lokaln\u0105 lub rasow\u0105, umacnia si\u0119, a ci, kt\u00f3rzy go reprezentuj\u0105, lubi\u0105 my\u015ble\u0107, \u017ce spe\u0142niaj\u0105 wy\u017cszy nakaz i wykonuj\u0105 \u015bwietn\u0105 prac\u0119 dla socjalizmu. <\/span><\/span><\/p>\n

Powszechnie znany jest fakt, \u017ce osoba b\u0119d\u0105ca stron\u0105 w procesie, kt\u00f3ra nie pochodzi z danego miasta, zazwyczaj jest bardzo \u017ale traktowana przez s\u0119dzi\u00f3w s\u0105d\u00f3w handlowych, poniewa\u017c przewa\u017cnie wydaj\u0105 oni orzeczenia na korzy\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w swojego miasta. Sp\u00f3\u0142ki kolejowe p\u0142ac\u0105 niebywa\u0142e ceny za ziemie, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 wyceni\u0142a \u0142awa przysi\u0119g\u0142ych z\u0142o\u017cona z pochodz\u0105cych z okolicy w\u0142a\u015bcicieli ziemskich. Widzia\u0142em w\u0142oskich marynarzy uginaj\u0105cych si\u0119 pod ci\u0119\u017carem kar za rzekome naruszenie praw lokalnych rybak\u00f3w, z kt\u00f3rymi chcieli konkurowa\u0107 na mocy starych pakt\u00f3w. Tak samo wielu pracownik\u00f3w jest sk\u0142onnych twierdzi\u0107, \u017ce we wszystkich sporach z pracodawcami to pracownik ma moralne prawo i sprawiedliwo\u015b\u0107 po swojej stronie. Sam s\u0142ysza\u0142em wypowied\u017a sekretarza <\/span><\/span>zwi\u0105zku zawodowego<\/span><\/span>, fanatycznego reformisty, twierdz\u0105cego, \u017ce Guesde<\/span><\/span>11<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> nie mia\u0142 talentu oratorskiego, w kt\u00f3rej wyzna\u0142, \u017ce nikt nie ma tak rozwini\u0119tego poczucia przynale\u017cno\u015bci klasowej jak on \u2013 a argumentowa\u0142 w spos\u00f3b wcze\u015bniej przeze mnie ukazany \u2013 i stwierdzi\u0142 na ko\u0144cu, \u017ce rewolucjoni\u015bci nie posiedli monopolu na w\u0142a\u015bciw\u0105 koncepcj\u0119 walki klasowej. <\/span><\/span><\/p>\n

To zrozumia\u0142e, \u017ce wiele os\u00f3b uzna\u0142o tego ducha zbiorowo\u015bci za rodzaj ciasnoty umys\u0142owej i \u017ce podj\u0119li oni pr\u00f3by zniszczenia go, u\u017cywaj\u0105c sposob\u00f3w bardzo podobnych do tych, kt\u00f3re tak os\u0142abi\u0142y zawi\u015b\u0107 kwitn\u0105c\u0105 kiedy\u015b pomi\u0119dzy francuskimi prowincjami. Bardziej uniwersalna kultura i obcowanie z lud\u017ami z innych region\u00f3w nagle spowodowa\u0142y zanik prowincjonalizmu \u2013 czy dzi\u0119ki cz\u0119stemu kontaktowi wa\u017cnych os\u00f3b ze <\/span><\/span>zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych<\/span><\/span> z pracodawcami i umo\u017cliwianiu im udzia\u0142u w komisjach mieszanych prowadz\u0105cych dyskusje natury og\u00f3lnej, b\u0119dzie mo\u017cliwe zlikwidowanie poczucia przynale\u017cno\u015bci do grupy? Historia dowodzi, \u017ce tak. <\/span><\/span><\/p>\n

II Z\u0142udzenia zwi\u0105zane z zanikiem przemocy. \u2013 Mechanizmy pojednania i \u015bmia\u0142o\u015b\u0107, jak\u0105 pojednanie wzbudza w strajkuj\u0105cych. \u2013 Wp\u0142yw strachu na przepisy socjalne i tego konsekwencje.<\/span><\/span><\/b><\/p>\n

Wysi\u0142ki podj\u0119te w celu usuni\u0119cia przyczyn wrogo\u015bci panuj\u0105cej w nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie niew\u0105tpliwie przynios\u0142y pewne efekty \u2013 chocia\u017c ci, kt\u00f3rzy starali si\u0119 zaprowadzi\u0107 pok\u00f3j, mog\u0105 \u0142udzi\u0107 si\u0119 co do stopnia swoich zas\u0142ug. Dzi\u0119ki udowodnieniu kilku dzia\u0142aczom ze zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, \u017ce cz\u0142onkowie bur\u017cuazji nie s\u0105 tak \u017ali, jak im si\u0119 wydawa\u0142o, dzi\u0119ki zaskoczeniu ich uprzejmym potraktowaniem w komisjach utworzonych w biurach poselskich lub w Mus\u00e9e Social, oraz dzi\u0119ki wywo\u0142aniu wra\u017cenia, \u017ce ponad klasowymi uprzedzeniami i nienawi\u015bci\u0105 istnieje <\/span><\/span>naturalna republika\u0144ska r\u00f3wno\u015b\u0107<\/i><\/span><\/span>, uda\u0142o si\u0119 zmieni\u0107 nastawienie kilku rewolucjonist\u00f3w<\/span><\/span>11<\/span><\/span><\/sup>.<\/span><\/span> W szeregach klas pracuj\u0105cych zapanowa\u0142a wielka konsternacja po przemianie, jaka zasz\u0142a u paru ich przyw\u00f3dc\u00f3w. Poprzedni entuzjazm grupy socjalist\u00f3w ust\u0105pi\u0142 miejsca zniech\u0119ceniu. Wielu robotnik\u00f3w zacz\u0119\u0142o zastanawia\u0107 si\u0119, czy instytucja zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych nie staje si\u0119 zagrywk\u0105 polityczn\u0105, sposobem na osobisty awans.<\/span><\/span><\/p>\n

Jednak r\u00f3wnocze\u015bnie z tym post\u0119pem, kt\u00f3ry nape\u0142ni\u0142 serca bojownik\u00f3w o pok\u00f3j rado\u015bci\u0105, w du\u017cej grupie proletariatu powr\u00f3ci\u0142 duch rewolucji. Odk\u0105d rz\u0105dz\u0105cy Republik\u0105 i dobroczy\u0144cy postawili sobie za cel wyt\u0119pienie socjalizmu poprzez ustanowienie przepis\u00f3w socjalnych i uspokojenie strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w, parokrotnie zaobserwowano, \u017ce spory sta\u0142y si\u0119 ostrzejsze ni\u017c w przesz\u0142o\u015bci<\/span><\/span>12<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Cz\u0119sto t\u0142umaczy si\u0119 to tym, \u017ce jest to tylko przypadek wynikaj\u0105cy ze starych nawyk\u00f3w. Ludzie lubi\u0105 \u0142udzi\u0107 si\u0119 nadziej\u0105, \u017ce wszystko b\u0119dzie dobrze z chwil\u0105, gdy przedsi\u0119biorcy pojm\u0105 natur\u0119 spokoju spo\u0142ecznego<\/span><\/span>13<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Z drugiej strony wierz\u0119, \u017ce jeste\u015bmy \u015bwiadkami zjawiska naturalnie wynikaj\u0105cego z warunk\u00f3w, w kt\u00f3rych ta rzekoma pacyfikacja jest przeprowadzana. <\/span><\/span><\/p>\n

Obserwuj\u0119 przede wszystkim, \u017ce teorie i dzia\u0142ania walcz\u0105cych o pok\u00f3j opieraj\u0105 si\u0119 na poj\u0119ciu obowi\u0105zku i \u017ce ten obowi\u0105zek jest czym\u015b zupe\u0142nie nieokre\u015blonym \u2013 podczas gdy prawo d\u0105\u017cy do sta\u0142ych definicji. R\u00f3\u017cnica ta spowodowana jest faktem, \u017ce ostatnie bazuje na ekonomice produkcji, natomiast pierwsze opiera si\u0119 na uczuciu rezygnacji, na dobroci i po\u015bwi\u0119ceniu \u2013 a kto potrafi oceni\u0107, czy kto\u015b wype\u0142niaj\u0105cy obowi\u0105zek jest wystarczaj\u0105co zrezygnowany, dobry, i zdolny do po\u015bwi\u0119ce\u0144? Chrze\u015bcijanin jest przekonany, \u017ce nigdy nie zdo\u0142a wype\u0142ni\u0107 nakaz\u00f3w Ewangelii. Kiedy jest wolny od wszelkich materialnych wi\u0119zi (w klasztorze), wynajduje najr\u00f3\u017cniejsze pobo\u017cne obietnice, jakie mog\u0105 przybli\u017cy\u0107 go do Chrystusa, kt\u00f3ry tak ukocha\u0142 cz\u0142owieka, \u017ce uwierzy\u0142 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego odkupienia.<\/span><\/span><\/p>\n

W \u015bwiecie gospodarki wszyscy ograniczaj\u0105 swoje obowi\u0105zki zale\u017cnie od tego, z jakich korzy\u015bci s\u0105 w stanie zrezygnowa\u0107. Je\u015bli pracodawca jest przekonany, \u017ce zawsze wype\u0142nia swoje obowi\u0105zki, robotnik b\u0119dzie przeciwnego zdania i \u017cadna dyskusja nie rozwi\u0105\u017ce sprawy \u2013 pierwszy b\u0119dzie uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za bohatera, a drugi uzna to rzekome bohaterstwo za haniebny wyzysk.<\/span><\/span><\/p>\n

Dla naszych najwy\u017cszych kap\u0142an\u00f3w obowi\u0105zku podpisanie umowy w sprawie pracy nie jest form\u0105 sprzeda\u017cy. Nie ma nic prostszego ni\u017c sprzeda\u017c. Nikt nie zastanawia si\u0119, kto ma racj\u0119 \u2013 czy w\u0142a\u015bciciel sklepu spo\u017cywczego, czy klient, kiedy uzgadnia cen\u0119 sera. Klient idzie tam, gdzie ser mo\u017ce kupi\u0107 taniej, a sprzedawca jest zmuszony do obni\u017cenia ceny, gdy traci klient\u00f3w. Natomiast kiedy dochodzi do strajku, to ju\u017c jest zupe\u0142nie inna sytuacja \u2013 wszyscy ludzie dobrej woli, ludzie post\u0119powi i przyjaciele Republiki, zaczynaj\u0105 zastanawia\u0107 si\u0119, kt\u00f3ra z dw\u00f3ch stron ma s\u0142uszno\u015b\u0107 \u2013 a ten ma s\u0142uszno\u015b\u0107, kto wype\u0142ni\u0142 wszystkie swoje spo\u0142eczne obowi\u0105zki. Le Play podzieli\u0142 si\u0119 wieloma spostrze\u017ceniami na temat sposob\u00f3w organizacji pracy z my\u015bl\u0105 o \u015bcis\u0142ym przestrzeganiu obowi\u0105zk\u00f3w. Ale nie potrafi\u0142 ustali\u0107 zakresu obustronnych obserwacji, kt\u00f3re by\u0142y wymagane. Postanowi\u0142 zaufa\u0107 ocenie ka\u017cdej ze stron, w\u0142a\u015bciwemu wyczuciu miejsca w hierarchii spo\u0142ecznej oraz m\u0105dro\u015bci pracodawc\u00f3w w szacowaniu prawdziwych potrzeb robotnik\u00f3w<\/span><\/span>14<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. <\/span><\/span><\/p>\n

Pracodawcy zazwyczaj zgadzaj\u0105 si\u0119 omawia\u0107 spory na takich zasadach. Na \u017c\u0105dania robotnik\u00f3w odpowiadaj\u0105, \u017ce ju\u017c przekroczyli granic\u0119 mo\u017cliwych ust\u0119pstw \u2013 podczas gdy ludzie dobrej woli zastanawiaj\u0105 si\u0119, czy cena sprzeda\u017cy nie pozwoli na niewielki wzrost wynagrodze\u0144. Taka dyskusja z g\u00f3ry zak\u0142ada, \u017ce mo\u017cna ustali\u0107 dok\u0142adny zakres obowi\u0105zk\u00f3w spo\u0142ecznych i rodzaj ust\u0119pstw, na jakie pracodawca musi przysta\u0107, \u017ceby <\/span><\/span>zachowa\u0107 swoj\u0105 pozycj\u0119<\/i><\/span><\/span>, a poniewa\u017c takie wyj\u015bcie z sytuacji nie istnieje, <\/span><\/span>m\u0119drcy<\/i><\/span><\/span> sugeruj\u0105 polubowne rozwi\u0105zywanie spor\u00f3w. Rabelais<\/span><\/span>g<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup> zaproponowa\u0142by rzucanie kostk\u0105. Kiedy strajk jest powa\u017cny, pos\u0142owie g\u0142o\u015bno nawo\u0142uj\u0105 do sprawdzenia, czy czo\u0142owi przedsi\u0119biorcy w\u0142a\u015bciwie wype\u0142niaj\u0105 <\/span><\/span>obowi\u0105zki dobrych pracodawc\u00f3w<\/i><\/span><\/span>. <\/span><\/span><\/p>\n

Otrzymuje si\u0119 w ten spos\u00f3b wyniki, kt\u00f3re jednak wydaj\u0105 si\u0119 absurdalne, poniewa\u017c, z jednej strony, powa\u017cni przedsi\u0119biorcy wynie\u015bli z domu pewne warto\u015bci obywatelskie i religijne<\/span><\/span>15<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>, a z drugiej strony, poniewa\u017c nie mog\u0105 uparcie trwa\u0107 przy swoim, gdy ludzie zajmuj\u0105cy wysokie stanowiska w pa\u0144stwie \u017c\u0105daj\u0105 okre\u015blonych dzia\u0142a\u0144. Rozjemcy ryzykuj\u0105 sw\u0105 dum\u0119, staraj\u0105c si\u0119 odnie\u015b\u0107 sukces, i czuliby si\u0119 dotkliwie ura\u017ceni, gdyby czo\u0142owi przedsi\u0119biorcy powstrzymywali ich przed zaprowadzeniem pokoju w spo\u0142ecze\u0144stwie. Robotnicy znajduj\u0105 si\u0119 w lepszej sytuacji, poniewa\u017c w\u015br\u00f3d nich dzia\u0142acze na rzecz pokoju nie ciesz\u0105 si\u0119 a\u017c takim powa\u017caniem, jak w\u015br\u00f3d kapitalist\u00f3w \u2013 dlatego te\u017c ci ostatni ust\u0119puj\u0105 pola ludziom dobrej woli znacznie szybciej ni\u017c robotnicy i pozwalaj\u0105 im zebra\u0107 pochwa\u0142y za zako\u0144czenie konfliktu. Wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce te metody rzadko s\u0105 skuteczne, gdy sprawa znajduje si\u0119 w r\u0119kach by\u0142ych robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy si\u0119 wzbogacili. Wzgl\u0119dy moralne czy socjologiczne maj\u0105 niewielkie znaczenie dla ludzi spoza sfer bur\u017cuazji.<\/span><\/span><\/p>\n

Ludzie wzywani do rozstrzygania spor\u00f3w s\u0105 w ten spos\u00f3b wprowadzani w b\u0142\u0105d przez to, czego dowiedzieli si\u0119 o pewnych sekretarzach zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, a kt\u00f3rych uznali za znacznie mniej nieprzejednanych, ni\u017c my\u015bleli i kt\u00f3rzy wydaj\u0105 im si\u0119 gotowi zrozumie\u0107 ide\u0119 spokoju spo\u0142ecznego. W trakcie post\u0119powania pojednawczego niejeden rewolucjonista udowodni\u0142, \u017ce d\u0105\u017cy do zostania cz\u0142onkiem ni\u017cszej warstwy klasy \u015bredniej, a wielu inteligentnych ludzi wierzy w to, \u017ce idee socjalistyczne i rewolucyjne s\u0105 jedynie przypadkiem, kt\u00f3rego mo\u017cemy unikn\u0105\u0107 buduj\u0105c lepsze relacje pomi\u0119dzy klasami. Uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce klasa robotnicza patrzy na gospodark\u0119 wy\u0142\u0105cznie z punktu widzenia obowi\u0105zku i jest przekonana, \u017ce zgod\u0119 mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 dzi\u0119ki zapewnieniu obywatelom lepszej edukacji spo\u0142ecznej.<\/span><\/span><\/p>\n

Popatrzmy, jakie czynniki kryj\u0105 si\u0119 za kolejnym mechanizmem, kt\u00f3ry zaostrza konflikty.<\/span><\/span><\/p>\n

Robotnicy szybko zauwa\u017caj\u0105, \u017ce dzia\u0142ania pojednawcze i rozjemcze nie zale\u017c\u0105 od podstaw ekonomiczno-prawnych i stosuj\u0105 taktyk\u0119 \u2013 mo\u017ce instynktownie \u2013 zgodnie z t\u0105 wiedz\u0105. Skoro w gr\u0119 wchodz\u0105 odczucia i, przede wszystkim, duma dzia\u0142aczy pokojowych, trzeba silnie przem\u00f3wi\u0107 do ich wyobra\u017ani i przekona\u0107 ich, \u017ce maj\u0105 do wykonania tytaniczne zadanie. \u017b\u0105dania rosn\u0105, liczby ustala si\u0119 na chybi\u0142 trafi\u0142 i nikt nie przejmuje si\u0119 popadaniem w przesad\u0119. Cz\u0119sto sukces strajku zale\u017cy od pomys\u0142owo\u015bci, z jak\u0105 dzia\u0142acz <\/span><\/span>zwi\u0105zku zawodowego <\/span><\/span>(doskonale rozumiej\u0105cy ducha <\/span><\/span>spo\u0142ecznej dyplomacji<\/i><\/span><\/span>) przedstawia \u017c\u0105dania, kt\u00f3re same w sobie ma\u0142o znacz\u0105, ale dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017ce pokaza\u0107, \u017ce pracodawcy nie spe\u0142niaj\u0105 swojego spo\u0142ecznego obowi\u0105zku. Wielokrotnie pisarze zainteresowani tymi problemami wyra\u017cali swoje zdumienie faktem, \u017ce kilka dni zajmuje strajkuj\u0105cym ustalenie \u017c\u0105da\u0144 i \u017ce w ko\u0144cu przedstawiaj\u0105 oni takie, o kt\u00f3rych nie by\u0142o mowy w poprzednich dyskusjach. \u0141atwo to zrozumie\u0107, kiedy we\u017amiemy pod uwag\u0119, w jak dziwacznych warunkach dyskutuj\u0105 strony sporu.<\/span><\/span><\/p>\n

Zadziwia mnie to, \u017ce nie ma zawodowych obserwator\u00f3w strajk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie podj\u0119liby si\u0119 sporz\u0105dzenia listy \u017c\u0105da\u0144 robotnik\u00f3w. Osi\u0105gn\u0119liby znacznie wi\u0119cej sukces\u00f3w w post\u0119powaniach pojednawczych, gdyby nie dali si\u0119 oszo\u0142omi\u0107 pi\u0119knymi s\u0142\u00f3wkami tak szybko, jak delegaci robotnik\u00f3w<\/span><\/span>16<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>.<\/span><\/span><\/p>\n

Kiedy jest po wszystkim, wi\u0119cej ni\u017c kilku robotnik\u00f3w pami\u0119ta o deklaracjach pracodawc\u00f3w, \u017ce nie p\u00f3jd\u0105 na jakiekolwiek ust\u0119pstwa \u2013 i dlatego zaczynaj\u0105 uznawa\u0107 pracodawc\u00f3w za ignorant\u00f3w lub k\u0142amc\u00f3w. To nie s\u0105 konsekwencje sprzyjaj\u0105ce osi\u0105gni\u0119ciu spokoju spo\u0142ecznego!<\/span><\/span><\/p>\n

Dop\u00f3ki robotnicy z w\u0142asnej woli podporz\u0105dkowywali si\u0119 w\u0142adzy pracodawc\u00f3w, wierzyli, \u017ce wola ich pan\u00f3w jest ca\u0142kowicie zdominowana przez potrzeby gospodarki. Po pierwszych strajkach zrozumieli, \u017ce te potrzeby nie s\u0105 a\u017c tak wa\u017cne, i \u017ce je\u015bli zastosuje si\u0119 energiczne naciski z do\u0142u, \u017ceby wp\u0142yn\u0105\u0107 na wol\u0119 pana, znajd\u0105 si\u0119 drogi ucieczki od fa\u0142szywych wi\u0119z\u00f3w gospodarki. Dlatego te\u017c (w granicach rozs\u0105dku) kapitalizm wydaje si\u0119 robotnikom <\/span><\/span>nieskr\u0119powany<\/i><\/span><\/span> i my\u015bl\u0105, \u017ce o to w ca\u0142ej sprawie chodzi. W ich oczach wolno\u015b\u0107 t\u0119 ogranicza nie potrzeba powsta\u0142a ze wsp\u00f3\u0142zawodnictwa, ale ignorancja w\u0142a\u015bcicieli przedsi\u0119biorstw. W ten spos\u00f3b zostaje wprowadzone poj\u0119cie <\/span><\/span>niewyczerpanej produkcji<\/i><\/span><\/span>, kt\u00f3re jest jednym z aksjomat\u00f3w teorii walki klasowej w socjalizmie Marksa<\/span><\/span>17<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. <\/span><\/span><\/p>\n

Dlaczego wi\u0119c m\u00f3wimy o spo\u0142ecznym obowi\u0105zku? Obowi\u0105zek ma znaczenie w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3rego wszystkie warstwy s\u0105 \u015bci\u015ble ze sob\u0105 powi\u0105zane. Ale je\u015bli kapitalizm jest niewyczerpany, to solidarno\u015b\u0107 ju\u017c nie opiera si\u0119 na gospodarce, a robotnicy s\u0105dz\u0105, \u017ce byliby frajerami, gdyby nie \u017c\u0105dali wszystkiego, co mog\u0105 otrzyma\u0107. Traktuj\u0105 pracodawc\u0119 jak przeciwnika, z kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 pogodzi\u0107 po wojnie. Obowi\u0105zek spo\u0142eczny istnieje w stopniu nie wi\u0119kszym ni\u017c obowi\u0105zek mi\u0119dzynarodowy.<\/span><\/span><\/p>\n

Przyznaj\u0119, \u017ce te poj\u0119cia mieszaj\u0105 si\u0119 w wielu umys\u0142ach, ale s\u0105 istotniejsze, ni\u017c wydaj\u0105 si\u0119 zwolennikom spokoju spo\u0142ecznego. Ci ostatni zadowalaj\u0105 si\u0119 pozorami i nigdy nie pr\u00f3buj\u0105 dotrze\u0107 do ukrytych korzeni, z kt\u00f3rych wyrastaj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne tendencje socjalistyczne.<\/span><\/span><\/p>\n

Zanim przejdziemy do kolejnych rozwa\u017ca\u0144, musimy odnotowa\u0107, \u017ce kraje Europy \u0141aci\u0144skiej stanowi\u0105 nie lada przeszkod\u0119 dla budowania spokoju spo\u0142ecznego \u2013 tam klasy wyra\u017aniej si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105 cechami zewn\u0119trznymi ni\u017c w krajach germa\u0144skich. Te r\u00f3\u017cnice wprowadzaj\u0105 w wielkie zak\u0142opotanie przyw\u00f3dc\u00f3w <\/span><\/span>zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych,<\/span><\/span> kiedy porzucaj\u0105 oni swoje przekonania i zajmuj\u0105 stanowiska w oficjalnym lub filantropijnym \u015bwiecie<\/span><\/span>18<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Ten \u015bwiat wita\u0142 ich z wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 od czasu, gdy zrozumiano, \u017ce taktyka stopniowego przekszta\u0142cania dzia\u0142aczy zwi\u0105zk\u00f3w w obywateli klasy \u015bredniej przynosi znakomite rezultaty, ale ich towarzysze przestawali im ufa\u0107. We Francji ten brak zaufania pog\u0142\u0119bi\u0142 si\u0119, od kiedy znaczna liczba anarchist\u00f3w zasili\u0142a ruch zwi\u0105zkowc\u00f3w, poniewa\u017c anarchista odczuwa wstr\u0119t do wszystkiego, co przypomina dzia\u0142ania polityk\u00f3w \u2013 trawiony pragnieniem wej\u015bcia do wy\u017cszych klas spo\u0142ecze\u0144stwa i, b\u0119d\u0105c wci\u0105\u017c biednym, czuj\u0105cy ducha kapitalizmu<\/span><\/span>19<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>.<\/span><\/span><\/p>\n

Polityka socjalna wprowadzi\u0142a nowe elementy, kt\u00f3re musimy teraz rozwa\u017cy\u0107. Przede wszystkim widzimy, \u017ce dzisiaj robotnicy licz\u0105 si\u0119 w \u015bwiecie tak samo, jak r\u00f3\u017cne grupy wytw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3re \u017c\u0105daj\u0105 ochrony \u2013 musz\u0105 by\u0107 traktowani z tak\u0105 sam\u0105 uwag\u0105, jak producenci win czy przetw\u00f3rcy cukru<\/span><\/span>20<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Nic nie jest trwa\u0142e, je\u015bli chodzi o protekcjonizm. Nale\u017cno\u015bci celne s\u0105 ustalone tak, \u017ceby zadowoli\u0107 bardzo wp\u0142ywowych ludzi pragn\u0105cych zwi\u0119kszy\u0107 swoje dochody. Podobnie dzia\u0142a polityka socjalna. Protekcjonistyczny rz\u0105d twierdzi, \u017ce posiada wiedz\u0119, kt\u00f3ra pozwala mu oceni\u0107, jakie sumy nale\u017cy przyzna\u0107 ka\u017cdej z grup, by ochroni\u0107 producent\u00f3w, jednocze\u015bnie nie krzywdz\u0105c konsument\u00f3w. W podobny spos\u00f3b deklaruje si\u0119, \u017ce polityka socjalna we\u017amie pod uwag\u0119 interesy zar\u00f3wno pracodawc\u00f3w, jak i robotnik\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n

Ma\u0142o os\u00f3b, spoza wydzia\u0142\u00f3w prawa, jest tak naiwnych, \u017ceby wierzy\u0107 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia przez pa\u0144stwo takiego programu. W rzeczywisto\u015bci cz\u0142onkowie parlamentu uchwalaj\u0105 ustawy cz\u0119\u015bciowo po to, by usatysfakcjonowa\u0107 ludzi maj\u0105cych najwi\u0119kszy wp\u0142yw na wyniki wybor\u00f3w, bez wywo\u0142ywania zbyt g\u0142o\u015bnych protest\u00f3w ze strony pokrzywdzonych. Nie ma innej kwestii poza prawdziw\u0105 czy domnieman\u0105 korzy\u015bci\u0105 wyborc\u00f3w \u2013 codziennie komisja do spraw ce\u0142 zmienia swoje taryfy i o\u015bwiadcza, \u017ce nie przestanie ich zmienia\u0107, dop\u00f3ki nie zdo\u0142a zapewni\u0107 cen, kt\u00f3re uzna za korzystne dla ludzi b\u0119d\u0105cych cz\u0119\u015bciowo pod jej ochron\u0105. Bacznie przygl\u0105da si\u0119 dzia\u0142aniom importer\u00f3w. Ka\u017cda obni\u017cka cen przyci\u0105ga jej uwag\u0119 i poci\u0105ga za sob\u0105 dochodzenie maj\u0105ce stwierdzi\u0107, czy mo\u017cliwe jest sztuczne podniesienie warto\u015bci. Polityka socjalna dzia\u0142a w identyczny spos\u00f3b. 25 czerwca 1905 r. wnioskuj\u0105cy o wprowadzenie prawa reguluj\u0105cego godziny pracy w kopalniach oznajmi\u0142 Izbie Deputowanych: <\/span><\/span>Je\u015bli wej\u015bcie w \u017cycie prawa wzbudzi rozczarowanie w\u015br\u00f3d robotnik\u00f3w, podejmujemy si\u0119 niezw\u0142ocznie uchwali\u0107 now\u0105 ustaw\u0119.<\/i><\/span><\/span> Ten zacny cz\u0142owiek przemawia\u0142 dok\u0142adnie tak, jak wnioskuj\u0105cy o przyj\u0119cie ustawy o taryfie celnej towar\u00f3w importowanych.<\/span><\/span><\/p>\n

Jest wielu pracuj\u0105cych ludzi, kt\u00f3rzy doskonale rozumiej\u0105, \u017ce bzdury wypowiadane przez pos\u0142\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105 jedynie do odkrycia prawdziwych motyw\u00f3w kieruj\u0105cych rz\u0105dem. Zwolennicy protekcjonizmu osi\u0105gaj\u0105 cel poprzez dotowanie kilku wa\u017cnych lider\u00f3w partii lub poprzez finansowanie gazet popieraj\u0105cych polityk\u0119 tych lider\u00f3w. Robotnicy nie maj\u0105 pieni\u0119dzy, ale dysponuj\u0105 znacznie skuteczniejszymi sposobami dzia\u0142ania \u2013 mog\u0105 <\/span><\/span>wywo\u0142a\u0107 strach<\/i><\/span><\/span> i przez kilka lat nie wypierali si\u0119 korzystania z tego \u015brodka.<\/span><\/span><\/p>\n

W czasie dyskusji na temat prawa reguluj\u0105cego prac\u0119 w kopalniach, wyp\u0142yn\u0119\u0142o kilkakrotnie pytanie dotycz\u0105ce gr\u00f3\u017ab kierowanych pod adresem rz\u0105du. 5 lutego 1902 r. przewodnicz\u0105cy komisji oznajmi\u0142 Izbie, \u017ce ludzie u w\u0142adzy <\/span><\/span>uwa\u017cnie wys\u0142uchali g\u0142o\u015bnych protest\u00f3w z zewn\u0105trz,<\/i><\/span><\/span> [\u017ce byli] <\/span><\/span>przepe\u0142nieni \u017cyczliw\u0105 wspania\u0142omy\u015blno\u015bci\u0105 i dali si\u0119 poruszy\u0107, pomimo tonu, w jakim zosta\u0142y wypowiedziane, pro\u015bbom robotnik\u00f3w i krzykiem cierpienia ze strony g\u00f3rnik\u00f3w<\/i><\/span><\/span>. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej doda\u0142: <\/span><\/span>Osi\u0105gn\u0119li\u015bmy sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105\u2026 zrobili\u015bmy te\u017c dobry uczynek wychodz\u0105c naprzeciw tym, kt\u00f3rzy trudz\u0105 si\u0119 i cierpi\u0105 jak przyjaciele pragn\u0105cy jedynie pracowa\u0107 w spokoju i w zacnych warunkach, i nie mo\u017cemy, przez brutaln\u0105 i zbyt egoistyczn\u0105 odmow\u0119, pozwoli\u0107 im dzia\u0142a\u0107 pod wp\u0142ywem impuls\u00f3w, kt\u00f3re, cho\u0107 nie by\u0142yby prawdziwymi rewoltami, poch\u0142on\u0119\u0142yby r\u00f3wnie wiele ofiar.<\/i><\/span><\/span> Wszystkie te chaotyczne zdania mia\u0142y na celu ukrycie potwornego strachu, kt\u00f3ry zaw\u0142adn\u0105\u0142 groteskowym pos\u0142em<\/span><\/span>21<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Na posiedzeniu Senatu, 6 listopada 1905 r., minister og\u0142osi\u0142, \u017ce rz\u0105d nie ma zamiaru ust\u0105pi\u0107 przed gro\u017abami, ale jednocze\u015bnie koniecznie nale\u017cy otworzy\u0107 nie tylko umys\u0142y, ale tak\u017ce serca przed <\/span><\/span>pe\u0142nymi szacunku \u017c\u0105daniami<\/i><\/span><\/span> (!). Wiele wody up\u0142yn\u0119\u0142o od dnia, w kt\u00f3rym rz\u0105d obieca\u0142 uchwali\u0107 ustaw\u0119 pod gro\u017ab\u0105 wybuchu strajku generalnego<\/span><\/span>22<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>.<\/span><\/span><\/p>\n

M\u00f3g\u0142bym wybra\u0107 inne przyk\u0142ady, by pokaza\u0107, \u017ce czynnikiem decyduj\u0105cym w polityce socjalnej jest tch\u00f3rzostwo rz\u0105du. Zosta\u0142o to pokazane w najprostszy z mo\u017cliwych sposob\u00f3w w ostatnich dyskusjach dotycz\u0105cych zamkni\u0119cia biur po\u015brednictwa pracy i prawa, na mocy kt\u00f3rego odes\u0142ano do s\u0105d\u00f3w cywilnych odwo\u0142ania od decyzji s\u0119dzi\u00f3w polubownych w sporach pracowniczych. Prawie ka\u017cdy przewodnicz\u0105cy <\/span><\/span>zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych<\/span><\/span> wie, jak dobrze wykorzysta\u0107 <\/span><\/span>tch\u00f3rzostwo bur\u017cuazji<\/i><\/span><\/span> w celu narzucenia woli proletariatu. Istnieje zbyt wiele dowod\u00f3w skuteczno\u015bci takiej taktyki, \u017ceby nie wesz\u0142a ona na sta\u0142e do \u015bwiata klasy pracuj\u0105cej. <\/span><\/span><\/p>\n

Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce jedn\u0105 z rzeczy, kt\u00f3re najbardziej zadziwi\u0142y robotnik\u00f3w w ostatnich kilku latach, by\u0142a boja\u017aliwo\u015b\u0107 s\u0142u\u017cb prawa i porz\u0105dku w obliczu buntu. S\u0119dziowie, kt\u00f3rzy maja prawo \u017c\u0105da\u0107 us\u0142ug \u017co\u0142nierzy, nie \u015bmiej\u0105 u\u017cy\u0107 swojej w\u0142adzy w najwy\u017cszej konieczno\u015bci, podczas gdy oficerowie pozwalaj\u0105 si\u0119 zniewa\u017ca\u0107 z cierpliwo\u015bci\u0105 dot\u0105d nieznan\u0105. Ka\u017cdego dnia staje si\u0119 dla nas bardziej oczywiste, \u017ce przemoc, stosowana przez klas\u0119 pracuj\u0105c\u0105 w czasie strajk\u00f3w, jest niezwykle skuteczna. Naczelnicy policji, w obawie przed konieczno\u015bci\u0105 u\u017cycia mocy prawnej przeciwko powsta\u0144czej przemocy, wywieraj\u0105 presj\u0119 na pracodawc\u00f3w, \u017ceby zmusi\u0107 ich do ust\u0119pstw. Bezpiecze\u0144stwo fabryk jest traktowane jak przywilej, kt\u00f3rym naczelnik mo\u017ce dysponowa\u0107 wedle w\u0142asnego uznania. W rezultacie w taki spos\u00f3b dysponuje swoj\u0105 policj\u0105, \u017ceby zastraszy\u0107 obie strony i umiej\u0119tnie doprowadzi\u0107 je do zgody.<\/span><\/span><\/p>\n

Przyw\u00f3dcy <\/span><\/span>zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych<\/span><\/span> nie potrzebowali du\u017co czasu, \u017ceby zrozumie\u0107 t\u0119 sytuacj\u0119 i trzeba przyzna\u0107, \u017ce umiej\u0119tnie wykorzystali bro\u0144 podan\u0105 im do r\u0119ki. Podejmuj\u0105 pr\u00f3by zastraszenia naczelnik\u00f3w policji powszechnymi demonstracjami, kt\u00f3re mog\u0105 zako\u0144czy\u0107 si\u0119 powa\u017cnym konfliktem z policj\u0105, zalecaj\u0105 gwa\u0142towne zachowanie jako najskuteczniejszy spos\u00f3b osi\u0105gania celu. Rzadko si\u0119 zdarza, by po pewnym czasie zaniepokojone i zastraszone w\u0142adze nie stara\u0142y si\u0119 wp\u0142yn\u0105\u0107 na czo\u0142owych przedsi\u0119biorc\u00f3w i narzuci\u0107 im zawarcie ugody, co stanowi zach\u0119t\u0119 dla propagator\u00f3w przemocy. <\/span><\/span><\/p>\n

Niewa\u017cne czy poprzemy, czy pot\u0119pimy t\u0119 tak zwan\u0105 <\/span><\/span>bezpo\u015bredni\u0105 i rewolucyjn\u0105 metod\u0119 <\/i><\/span><\/span>\u2013 z pewno\u015bci\u0105 ona nie zniknie. Kraj tak wojowniczy, jak Francja znalaz\u0142by wystarczaj\u0105ce powody, by zapewni\u0107 tej metodzie spor\u0105 popularno\u015b\u0107, nawet je\u015bli jej niezwyk\u0142a skuteczno\u015b\u0107 nie znalaz\u0142a odzwierciedlenia w zbyt wielu przypadkach. Jest to wa\u017cny fakt dzisiejszych czas\u00f3w i musimy d\u0105\u017cy\u0107 do jego zrozumienia.<\/span><\/span><\/p>\n

Nie mog\u0119 powstrzyma\u0107 si\u0119 od przytoczenia tu spostrze\u017cenia Clemenceau dotycz\u0105cego naszych stosunk\u00f3w z Niemcami, kt\u00f3re r\u00f3wnie dobrze pasuje do konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych z przejawami przemocy (coraz bardziej powszechnymi wraz z kontynuowaniem przez tch\u00f3rzliw\u0105 bur\u017cuazj\u0119 pogoni za snem o spokoju spo\u0142ecznym): <\/span><\/span>Nie ma lepszego sposobu<\/i><\/span><\/span> \u2013 powiedzia\u0142 \u2013 [ni\u017c polityka ci\u0105g\u0142ych ust\u0119pstw] <\/span><\/span>\u017ceby zach\u0119ci\u0107 przeciwn\u0105 stron\u0119 do wyst\u0119powania z coraz wi\u0119kszymi \u017c\u0105daniami. Ka\u017cdy cz\u0142owiek i ka\u017cda w\u0142adza, kt\u00f3rych dzia\u0142ania polegaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie na poddawaniu si\u0119, musz\u0105 ulec samozag\u0142adzie. Wszystko, co \u017cyje, stawia op\u00f3r. To, co oporu nie stawia, pozwala si\u0119 pokroi\u0107 na kawa\u0142ki<\/i><\/span><\/span> (\u201eL\u2019Aurore\u201d, 15 sierpnia 1905 r.). <\/span><\/span><\/p>\n

Polityka spo\u0142eczna oparta na tch\u00f3rzostwie bur\u017cuazji, kt\u00f3ra polega na ci\u0105g\u0142ym kapitulowaniu jeszcze przed wyst\u0105pieniem gro\u017aby u\u017cycia przemocy, nie mo\u017ce nie zrodzi\u0107 my\u015bli, \u017ce bur\u017cuazja jest skazana na kl\u0119sk\u0119 i jej znikni\u0119cie jest tylko kwesti\u0105 czasu. Zatem ka\u017cdy konflikt rodz\u0105cy przemoc staje si\u0119 wst\u0119pem do walki i nikt nie jest w stanie przewidzie\u0107, co wyniknie z takich potyczek. Wielka bitwa nigdy nie nast\u0119puje, ale za ka\u017cdym razem, kiedy przychodzi do walki, strajkuj\u0105cy maj\u0105 nadziej\u0119 na kolejn\u0105 napoleo\u0144sk\u0105 bitw\u0119, kt\u00f3ra ostatecznie zmia\u017cd\u017cy pokonanych. W ten spos\u00f3b metoda strajk\u00f3w rodzi ide\u0119 katastrofalnej w skutkach rewolucji.<\/span><\/span><\/p>\n

Bystry obserwator wsp\u00f3\u0142czesnego ruchu klasy robotniczej wyrazi\u0142 tak\u0105 sam\u0105 opini\u0119: <\/span><\/span>Oni, tak jak ich przodkowie<\/i><\/span><\/span> [francuscy rewolucjoni\u015bci]<\/span><\/span>, s\u0105 za walk\u0105, za zdobywaniem. Poprzez u\u017cycie si\u0142y pragn\u0105 dokona\u0107 wielkich czyn\u00f3w. Ale nie interesuje ich ju\u017c wojna zdobywcza. Zamiast rozmy\u015blania o bitwach, my\u015bl\u0105 teraz o strajkach. Celem ich nie jest ju\u017c bitwa z wojskami Europy, ale strajk generalny, kt\u00f3ry zniszczy re\u017cim kapitalistyczny.<\/i><\/span><\/span>23<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup><\/p>\n

Teoretycy spokoju spo\u0142ecznego przymykaj\u0105 oczy na te \u017cenuj\u0105ce fakty. Bez w\u0105tpienia wstydz\u0105 si\u0119 przyzna\u0107 do swojego tch\u00f3rzostwa, tak jak rz\u0105d wstydzi si\u0119 przyzna\u0107, \u017ce jego polityka socjalna prowadzona jest pod gro\u017ab\u0105 zamieszek. To ciekawe, \u017ce ludzie szczyc\u0105cy si\u0119 znajomo\u015bci\u0105 artyku\u0142\u00f3w Le Play\u2019a nie zauwa\u017cyli, jak bardzo jego koncepcja spokoju spo\u0142ecznego r\u00f3\u017cni si\u0119 od koncepcji jego g\u0142upich nast\u0119pc\u00f3w. Zak\u0142ada\u0142 on, \u017ce istnieje bur\u017cuazja o silnych nawykach moralnych, przepojona poczuciem w\u0142asnej warto\u015bci i posiadaj\u0105ca energi\u0119 potrzebn\u0105 do rz\u0105dzenia krajem bez uciekania si\u0119 do starej, tradycyjnej biurokracji. Tych m\u0119\u017cczyzn, posiadaj\u0105cych zar\u00f3wno bogactwo jak i w\u0142adz\u0119, pragn\u0105\u0142 uczy\u0107 <\/span><\/span>spo\u0142ecznego obowi\u0105zku wzgl\u0119dem ich poddanych<\/i><\/span><\/span>. Jego system zak\u0142ada\u0142 istnienie niekwestionowanej w\u0142adzy. Wszyscy wiedz\u0105, \u017ce pot\u0119pi\u0142 swobod\u0119 prasy za czas\u00f3w panowania Napoleona III, uznaj\u0105c j\u0105 za skandaliczn\u0105 i niebezpieczn\u0105. Jego opinie na ten temat mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 nieco zabawne tym, kt\u00f3rzy por\u00f3wnuj\u0105 gazety w tamtych czasach do tych wsp\u00f3\u0142czesnych<\/span><\/span>24<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. W jego czasach nikt by nie uwierzy\u0142, \u017ce du\u017cy kraj mo\u017ce zaakceptowa\u0107 pok\u00f3j za wszelk\u0105 cen\u0119. Jego pogl\u0105d na t\u0119 spraw\u0119 nie r\u00f3\u017cni si\u0119 bardzo od pogl\u0105du Clemenceau. Nigdy by nie przyzna\u0142, \u017ce mo\u017cna by\u0107 tak s\u0142abym i pe\u0142nym hipokryzji, \u017ceby ukry\u0107 tch\u00f3rzostwo bur\u017cuazji niezdolnej do obrony w imi\u0119 spokoju spo\u0142ecznego.<\/span><\/span><\/p>\n

Tch\u00f3rzostwo bur\u017cuazji bardzo przypomina zachowanie angielskiej Partii Liberalnej, kt\u00f3ra nieustannie og\u0142asza, i\u017c wierzy w pojednanie narod\u00f3w \u2013 a pojednanie prawie zawsze jest dla Anglii fatalne w skutkach<\/span><\/span>25<\/sup><\/a><\/span><\/span><\/sup>. Jednak\u017ce ci m\u0119drcy wol\u0105 narazi\u0107 na szwank przysz\u0142o\u015b\u0107 swojego kraju, ni\u017c stan\u0105\u0107 w obliczu okropno\u015bci wojny. Angielska Partia Liberalna zawsze ma na ustach s\u0142owo <\/span><\/span>sprawiedliwo\u015b\u0107<\/i><\/span><\/span>, tak jak nasza bur\u017cuazja. R\u00f3wnie dobrze mo\u017cemy zada\u0107 sobie pytanie, czy ca\u0142a ta wspania\u0142a moralno\u015b\u0107 naszych wielkich wsp\u00f3\u0142czesnych my\u015blicieli nie opiera si\u0119 na degradacji poj\u0119cia honoru. <\/span><\/span><\/p>\n

[Tekst stanowi fragment <\/span><\/span>Rozwa\u017ca\u0144 o przemocy<\/i><\/span><\/span> (1908) \u2013 najbardziej wp\u0142ywowej pracy Georgesa Sorela. T\u0142umaczenie nades\u0142ane do Redakcji Xportal.pl. Przypisy oznaczone liczbami pochodz\u0105 od autora, przypisy oznaczone literami \u2013 od t\u0142umacza.]<\/span><\/span><\/p>\n

\"boris-olshansky-jesus-and-the-money-changers-2006-e1287679676704\"<\/a><\/p>\n

\n

1<\/a> Bernstein narzeka na kr\u0119tactwo i hipokryzj\u0119 panuj\u0105ce w\u015br\u00f3d socjaldemokrat\u00f3w: E[duard] Bernstein, Socialisme th\u00e9orique et social-d\u00e9mocratie pratique<\/i> [Pary\u017c, Stock, 1900], s. 277. Kieruje te zaczerpni\u0119te od Schillera s\u0142owa do socjaldemokracji: Niech o\u015bmieli si\u0119 pokaza\u0107, czym jest<\/i> (s. 238).<\/p>\n<\/div>\n

\n

a<\/a>\u00a0Etienne-Alexandre Millerand (1859-1943); deputowany partii socjalistycznej i prezydent Republiki Francuskiej od 1920 do 1924 r.; wiod\u0105cy or\u0119downik socjalizmu reformistycznego w po\u0142owie lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XIX wieku, zanim w 1899 r. do\u0142\u0105czy\u0142 do rz\u0105du \u201eobrony republiki\u201d premiera Waldeck-Rousseau jako minister handlu. Pierwszy socjalista, kt\u00f3ry wszed\u0142 do \u201ebur\u017cuazyjnego\u201d rz\u0105du, co sta\u0142o si\u0119 przedmiotem kontrowersji w ca\u0142ej Europie, zw\u0142aszcza po tym, jak minister obrony narodowej, Galliffet, uczestniczy\u0142 w t\u0142umieniu Komuny Paryskiej. \u201eMinisterializm\u201d zosta\u0142 wkr\u00f3tce pot\u0119piony przez Drug\u0105 Mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119 i Milleranda wydalono z partii socjalistycznej.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Arystoteles, Polityka<\/i>, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, ks. V, rozdz. 7, s. 155.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> F[riedrich] Engels, <\/span>La Question agraire et le socialisme<\/i><\/span>, przek\u0142ad w \u201e<\/span>Le Mouvement socialiste\u201d<\/span> [44], 15 pa\u017adziernika 1900 r., s. 453. <\/span>Cz\u0119sto zauwa\u017cano, \u017ce niekt\u00f3rzy kandydaci partii socjalistycznych mieli osobne plakaty reklamowe dla miast i dla wsi.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Cz\u0119\u015b\u0107 makler\u00f3w Gie\u0142dy Papier\u00f3w Warto\u015bciowych, ograniczana przez monopol dyplomowanych makler\u00f3w, stanowi finansowy proletariat<\/i>, mo\u017cna mi\u0119dzy nimi znale\u017a\u0107 co najmniej kilku socjalist\u00f3w podziwiaj\u0105cych Jaur\u00e8sa.<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> Deputowany partii socjalistycznej, Sudekum, najlepiej ubrany m\u0119\u017cczyzna w Berlinie<\/i>, odegra\u0142 znaczn\u0105 rol\u0119 w uprowadzeniu ksi\u0119\u017cniczki z Koburg\u00f3w. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce nie mia\u0142 z tego korzy\u015bci finansowych.<\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a> H[enri] Turot by\u0142 przez d\u0142ugi czas jednym z wydawc\u00f3w nacjonalistycznej gazety \u201eL\u2019Eclair\u201d <\/i>oraz, jednocze\u015bnie, \u201eLa Petite R\u00e9publique\u201d. Kiedy [Ernest] Judet [1851-1943] przej\u0105\u0142 kierowanie gazet\u0105 \u201eL\u2019Eclair\u201d, odprawi\u0142 swojego socjalistycznego wsp\u00f3\u0142pracownika.<\/p>\n<\/div>\n

\n

7<\/a>\u0002<\/sup> J[oseph] Reinach, <\/span>D\u00e9magogues et Socialistes<\/i><\/span> [Pary\u017c, Chailley, 1896], s. 198.<\/span><\/p>\n

8<\/a>\u00a0Clemenceau bardzo dobrze zna wszystkich socjalist\u00f3w w parlamencie, i to z d\u0142ugiego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n

b<\/sup> Kontrrewolucyjny bunt w Wandei, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w marcu 1793 r., stanowi\u0142 najwa\u017cniejsz\u0105 z mi\u0119dzynarodowych rewolt skierowanych przeciwko Rewolucji. Jego st\u0142umienie znamionowa\u0142a masowa rze\u017a populacji regionu.<\/p>\n<\/div>\n

\n

c<\/a> Georges Clemenceau (1841-1929); deputowany Partii Radykalno-Socjalistycznej i dziennikarz; jeden z najwa\u017cniejszych polityk\u00f3w Trzeciej Republiki Francuskiej. Znany ze stwierdzenia, \u017ce \u201eRewolucja jest ca\u0142o\u015bci\u0105\u201d. Clemenceau prowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c kampani\u0119 publicystyczn\u0105 maj\u0105c\u0105 na celu uwolnienie Dreyfusa. P\u00f3\u017aniej, w czasie I wojny \u015bwiatowej, by\u0142 premierem.<\/p>\n<\/div>\n

\n

d<\/a> Gustave Herv\u00e9 (1871-1944); wiod\u0105cy dzia\u0142acz antywojenny przed 1914 r. Jego podburzaj\u0105ce artyku\u0142y przywiod\u0142y go do procesu w 1901 r., znanego jako l\u2019affaire Herv\u00e9<\/i>. Zosta\u0142 uniewinniony, w 1905 r. jednak trafi\u0142 na 4 lata do wi\u0119zienia za rozprowadzanie antywojennych materia\u0142\u00f3w mi\u0119dzy poborowymi. Rok po opuszczeniu wi\u0119zienia za\u0142o\u017cy\u0142 \u201eLa Guerre sociale\u201d, staj\u0105c si\u0119 jeszcze bardziej popularnym w ruchu socjalistycznym. Pomimo tego w 1914 r. powr\u00f3ci\u0142 do obrony Republiki i natychmiast przemianowa\u0142 swoj\u0105 gazet\u0119 na \u201eLa Victoire\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
\n

e<\/a> L\u00e9on Bourgeois (1851-1925); polityk i premier w latach 1895-1896. W swojej La Solidarit\u00e9<\/i> (1896) przedstawi\u0142 doktryn\u0119 znan\u0105 jako solidaryzm, kt\u00f3ra podkre\u015bla\u0142a spo\u0142eczne zobowi\u0105zania bogatych wzgl\u0119dem biednych i tym samym popiera\u0142a program reform spo\u0142ecznych i progresywne opodatkowanie.<\/p>\n<\/div>\n

\n

9<\/a> Na konferencji w Hadze niemiecki delegat o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce jego kraj z \u0142atwo\u015bci\u0105 zni\u00f3s\u0142 wydatki na zbrojny pok\u00f3j. L\u00e9on Bourgeois utrzymywa\u0142, \u017ce Francja znios\u0142a r\u00f3wnie lekko zobowi\u0105zania personalne i finansowe, kt\u00f3re Ministerstwo Obrony Narodowej na\u0142o\u017cy\u0142o na swoich obywateli<\/i>. Ch[arles] Guieysse, kt\u00f3ry cytuje t\u0119 przemow\u0119, uwa\u017ca, \u017ce car poprosi\u0142 o ograniczenie wydatk\u00f3w na wojsko, poniewa\u017c Rosja nie jest jeszcze wystarczaj\u0105co bogata, by utrzyma\u0107 si\u0119 na poziomie wspania\u0142ych kapitalistycznych kraj\u00f3w \u2013 La France et la paix arm\u00e9e<\/i> [Pary\u017c, Pages Libres, 1905], s. 45.<\/p>\n<\/div>\n

\n

10<\/a> Z tego powodu Briand powiedzia\u0142 swoim wyborcom w Saint-Etienne 9 czerwca 1907 r., \u017ce Republika z\u0142o\u017cy\u0142a robotnikom \u015bwi\u0119te przyrzeczenie<\/i> w sprawie emerytur.<\/p>\n

\n<\/div>\n

\n

11<\/a> Kiedy mowa o spo\u0142ecznej bufonadzie, niewiele jest nowych rzeczy do powiedzenia. Arystoteles ustanowi\u0142 ju\u017c dawno zasady spokoju spo\u0142ecznego. Powiedzia\u0142, \u017ce demagogowie powinni by stwarza\u0107 wra\u017cenie, \u017ce przemawiaj\u0105 za spraw\u0105 bogatych. Podobnie w oligarchiach rzecznicy rz\u0105du oligarchicznego winni udawa\u0107, \u017ce walcz\u0105 o prawa ludu<\/i> [Arystoteles, Polityka<\/i>, ks. V, rozdz. 7]. Ten tekst powinien zosta\u0107 umieszczony na drzwiach biur Direction du Travail.<\/p>\n

12<\/a> Patrz G[eorges] Sorel, <\/span>Insegnamenti sociale <\/i><\/span>[<\/span>dell\u2019economia contemporanea<\/i><\/span> (Palermo, Sandron, 1907)], s. 343. <\/span><\/p>\n

f<\/sup> Mathieu Bazile (\u201eJules\u201d) Guesde (1845-1922); zwolennik marksizmu i za\u0142o\u017cyciel Parti Ouvrier Fran\u00e7ais; zapalony dzia\u0142acz na rzecz socjalizmu, s\u0142yn\u0105\u0142 ze swoich umiej\u0119tno\u015bci oratorskich zar\u00f3wno w parlamencie, jak i w ca\u0142ym kraju, odbywaj\u0105c regularne podr\u00f3\u017ce po Francji i przemawiaj\u0105c do szerokiej publiczno\u015bci.<\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
\n

13<\/a> W swojej przemowie z 11 maja 1907 r. Jaur\u00e8s powiedzia\u0142, \u017ce nigdzie nie u\u017cyto takiej przemocy jak w Anglii w czasach, gdy zar\u00f3wno pracodawcy, jak i rz\u0105d odm\u00f3wili uznania zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych: Ust\u0105pili. Teraz przeprowadzana jest tam \u017cywa i silna akcja, jednocze\u015bnie zgodna z prawem, stanowcza i m\u0105dra. <\/i><\/p>\n<\/div>\n

\n

14<\/a> F[r\u00e9deric] Le Play, <\/span>L\u2019Organisation du travail<\/i><\/span> [Pary\u017c, Dentu, 1870], rozdzia\u0142 II, [par.] 21, [s. 143-5].<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
\n

15<\/a> O si\u0142ach, kt\u00f3re utrzymuj\u0105 poczucie umiaru, patrz [Sorel,] Insegnamenti sociali<\/i>, cz\u0119\u015b\u0107 3, rozdzia\u0142 V.<\/p>\n

g<\/a>\u00a0Fran\u00e7ois Rabelais (c. 1494-1553); pisarz; najbardziej znany z Gargantui i Pantagruela<\/i>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

16<\/a> Wydaje si\u0119, \u017ce francuska ustawa z 27 grudnia 1892 r. przewidzia\u0142a tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Zastrzega ona, \u017ce delegaci w komisjach pojednawczych powinni by\u0107 wybierani spo\u015br\u00f3d zainteresowanych stron. W ten spos\u00f3b trzyma z daleka te osoby, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 podwa\u017ca presti\u017c w\u0142adz i filantrop\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

17<\/a> Sorel, Insegnamenti sociali<\/i>, s. 390.<\/p>\n<\/div>\n

\n

18<\/a> Tego, kto kiedykolwiek widzia\u0142 z bliska przyw\u00f3dc\u00f3w zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, uderza niezwyk\u0142a r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy Francj\u0105 a Angli\u0105 pod tym wzgl\u0119dem. Przyw\u00f3dcy angielskich zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych nagle staj\u0105 si\u0119 d\u017centelmenami i nikt ich za to nie wini (P[aul] de Rousiers, Le Trade-unionisme en Angleterre <\/i>[Pary\u017c, Colin, 1897], s. 309 i 322). W trakcie sprawdzania tych dowod\u00f3w przeczyta\u0142em artyku\u0142 Jacquesa Bardaux, w kt\u00f3rym zauwa\u017cy\u0142 on, \u017ce z cie\u015bli i g\u00f3rnika Edward VII uczyni\u0142 rycerzy (\u201eLes D\u00e9bats\u201d, 16 grudnia 1907 r.).<\/p>\n<\/div>\n

\n

19<\/a> Kilka lat temu Ars\u00e8ne Dumont wymy\u015bli\u0142 okre\u015blenie \u201espo\u0142eczna kapilarno\u015b\u0107,\u201d wyra\u017caj\u0105ce powolne wznoszenie si\u0119 klas. Gdyby syndykalizm kierowa\u0142 si\u0119 wskaz\u00f3wkami walcz\u0105cych o pok\u00f3j, by\u0142by pot\u0119\u017cnym czynnikiem spo\u0142ecznej kapilarno\u015bci.<\/p>\n<\/div>\n

\n

20<\/a> Cz\u0119sto zauwa\u017cano, \u017ce organizacja robotnicza w Anglii to proste po\u0142\u0105czenie interes\u00f3w dla natychmiastowych korzy\u015bci materialnych. Niekt\u00f3rzy pisarze s\u0105 bardzo zadowoleni z tej sytuacji, poniewa\u017c uwa\u017caj\u0105 j\u0105, i ca\u0142kiem s\u0142usznie, za przeszkod\u0119 dla socjalistycznej propagandy. Irytowanie socjalist\u00f3w<\/i>, nawet kosztem post\u0119pu gospodarczego i bezpiecze\u0144stwa kultury przysz\u0142o\u015bci, stanowi wspania\u0142y cel pewnych wielkich idealist\u00f3w<\/i> pochodz\u0105cych z filantropijnej bur\u017cuazji.<\/p>\n<\/div>\n

\n

21<\/a> Ten imbecyl zosta\u0142 ministrem handlu. Wszystkie jego wypowiedzi na ten temat s\u0105 pe\u0142ne nonsens\u00f3w. Leczy\u0142 on ob\u0142\u0105kanych i pewnie znalaz\u0142 si\u0119 pod p\u0142ywem rozumowania i j\u0119zyka swoich klient\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

22<\/a> Minister o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce tworzy\u0142 prawdziw\u0105 demokracj\u0119<\/i> i \u017ce demagogi\u0105 by\u0142o ust\u0105pienie zewn\u0119trznym naciskom, aroganckim wezwaniom, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 tylko wy\u017cszymi ofertami i przyn\u0119tami skierowanymi do naiwnych ludzi maj\u0105cych ci\u0119\u017ckie \u017cycie<\/i>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

23<\/a> Guieysse, [La France<\/i>] s. 125.<\/p>\n<\/div>\n

\n

24<\/a> M\u00f3wi\u0105c o wyborach z 1869 r. stwierdzi\u0142, \u017ce by\u0142a tam gwa\u0142towno\u015b\u0107 j\u0119zyka, jakiej Francja jeszcze nie s\u0142ysza\u0142a, nawet w czasie najgorszych dni Rewolucji<\/i> (L\u2019Organisation du travail<\/i> [Pary\u017c, Dentu, 1871], 3 ed., s. 340). Oczywi\u015bcie mia\u0142 na my\u015bli Rewolucj\u0119 w 1848 r. W 1873 r. o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce cesarz nie mo\u017ce pogratulowa\u0107 sobie zniesienia systemu ograniczania prasy zanim nie uzdrowi moralno\u015bci kraju (La R\u00e9forme sociale en France<\/i> [Tours, Mame, 1874], 5 ed., III s. 356).<\/p>\n<\/div>\n

\n

25<\/a> [Sir Henry] Sumner Maine [1822-1888] zaobserwowa\u0142 dawno temu, \u017ce Anglii s\u0105dzone jest mie\u0107 or\u0119downik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie wzbudzaj\u0105 poczucia solidarno\u015bci (Le Droit international<\/i>, przek\u0142ad francuski, [Pary\u017c, Thorin, 1890], s. 279). Wielu Anglik\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce poprzez upokarzanie swojego kraju wzbudz\u0105 wi\u0119cej wsp\u00f3\u0142czucia dla siebie \u2013 nie ma na to dowod\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I Walka biednych z bogatymi. \u2013 Sprzeciw demokracji wobec podzia\u0142u na klasy spo\u0142eczne. \u2013 Sposoby kupowania spokoju spo\u0142ecznego. \u2013 Duch zbiorowo\u015bci. Ka\u017cdy powie, \u017ce dyskusje […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"\"W dzisiejszych czasach zasiadaj\u0105cy w parlamencie socjali\u015bci nie wierz\u0105 ju\u017c w powstania. Je\u015bli czasem o nich wspominaj\u0105 to tylko po to, \u017ceby wzbudzi\u0107 zainteresowanie swoj\u0105 osob\u0105.\" Georges Sorel (1847-1922), socjolog, filozof, jeden z inspirator\u00f3w w\u0142oskiego faszyzmu, o tym, \u017ce w zmieszczania\u0142ym spo\u0142ecze\u0144stwie opartym na legalizmie i negocjacjach rewolucyjne u\u017cycie przemocy jest nadal mo\u017cliwe i op\u0142acalne.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24,6],"tags":[771,871,878],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-4JE","jetpack-related-posts":[{"id":38956,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=38956","url_meta":{"origin":18206,"position":0},"title":"Iran: Obchody Mi\u0119dzynarodowego Dnia Jerozolimy","date":"7 maja 2021","format":false,"excerpt":"Najwy\u017cszy przyw\u00f3dca Iranu ajatollah Ali Chamenei powiedzia\u0142 w swoim przem\u00f3wieniu z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia Jerozolimy, \u017ce \u201eIzrael\u201d nie jest krajem, tylko baz\u0105 terroryst\u00f3w. \u201eOd samego pocz\u0105tku syjoni\u015bci urz\u0105dzili w okupowanej Palestynie baz\u0119 terrorystyczn\u0105. \u201eIzrael\u201d nie jest normalnym krajem, jest raczej obozem terroryzuj\u0105cym Palesty\u0144czyk\u00f3w i inne ludy muzu\u0142ma\u0144skie\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 ajatollah.\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/92754122-992c-448c-bbf7-f6e9df838fb7.jpg?fit=1000%2C562&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":33875,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=33875","url_meta":{"origin":18206,"position":1},"title":"Ronald Lasecki: Polska jest koloni\u0105 USA","date":"1 lipca 2018","format":false,"excerpt":"27 czerwca PiS doprowadzi\u0142 do zwo\u0142ania jednodniowego posiedzenia Sejmu w \u015brodku wakacji, licz\u0105c zapewne na nieobecno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci pos\u0142\u00f3w i unikni\u0119cie w zwi\u0105zku z tym debaty sejmowej, po czym w ci\u0105gu dw\u00f3ch godzin doprowadzi\u0142 do przyj\u0119cia ustawy znosz\u0105cej karalno\u015b\u0107 za przypisywanie narodowi polskiemu nazistowskich zbrodni na \u017bydach. Usuni\u0119te zosta\u0142y art. 55a\u2026","rel":"","context":"In "Polityka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/kolonia-usa.jpg?fit=610%2C385&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7742,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7742","url_meta":{"origin":18206,"position":2},"title":"Rask Hetma\u0144ski: Na bezdro\u017cach lewactwa","date":"20 lutego 2013","format":false,"excerpt":"Organizacja Czerwonej Gwardii zako\u0144czy\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Nie by\u0142o sensu ci\u0105gn\u0105\u0107 tego biznesu dalej. Marksizm zawsze wydawa\u0142 mi si\u0119 ideologi\u0105, kt\u00f3ra umiej\u0119tnie i rozumnie obja\u015bnia z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 \u015bwiata daj\u0105c jednocze\u015bnie gotowe recepty na rozwi\u0105zanie sprzeczno\u015bci, kt\u00f3re atomizuj\u0105 wszelki post\u0119p spo\u0142ecze\u0144stwa na drodze jego rozwoju. Jednak nie przewidzia\u0142em, \u017ce wchodz\u0105c w marksizm \u2013\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":22807,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=22807","url_meta":{"origin":18206,"position":3},"title":"Iran: Walczcie z IS, nie z Assadem","date":"28 wrze\u015bnia 2015","format":false,"excerpt":"Jak powiedzia\u0142 prezydent Iranu Hasan Rowhani podczas swego przem\u00f3wienia w trakcie sesji Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ w Nowym Jorku - \"Nie zmiana w\u0142adzy w Syrii, lecz walka z radykalnymi bojownikami Pa\u0144stwa Islamskiego (IS) jest priorytetem\". Ira\u0144ski prezydent zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce os\u0142abianie rz\u0105du Baszara al-Assada nie pomo\u017ce w pokonaniu tzw. \"Pa\u0144stwa Islamskiego\",\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/111.jpg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":30119,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30119","url_meta":{"origin":18206,"position":4},"title":"Polska: Sikorski skrytykowa\u0142 powstanie warszawskie","date":"1 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Emerytowany (na szcz\u0119\u015bcie) polityk Rados\u0142aw Sikorski drugi raz w \u017cyciu wypowiedzia\u0142 sensown\u0105 ocen\u0119 (pierwszym by\u0142o przyznanie, \u017ce \"zrobili\u015bmy lask\u0119 Amerykanom\"). 1 sierpnia przypomnia\u0142, i\u017c powstanie warszawskie, kt\u00f3rego rocznic\u0119 z pomp\u0105 obchodz\u0105 w tym dniu w\u0142adze Republiki Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u, by\u0142o polityczn\u0105 i wojskow\u0105 g\u0142upot\u0105, kt\u00f3ra \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a na nar\u00f3d straszliw\u0105 katastrof\u0119. [Gen.\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/powstanie_warszawskie_zniszczona_66918.jpg?fit=1200%2C736&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":22927,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=22927","url_meta":{"origin":18206,"position":5},"title":"Rosja: Czeczeni chc\u0105 jecha\u0107 do Syrii","date":"3 pa\u017adziernika 2015","format":false,"excerpt":"Prezydent Republiki Czecze\u0144skiej Ramzan Kadyrow poprosi\u0142 W\u0142adimira Putina o skierowanie do Syrii oddzia\u0142\u00f3w czecze\u0144skich w celu walki z terrorystami. Jak wyja\u015bni\u0142 w rozmowie z radiem RSN \"Jako muzu\u0142manin, Czeczen i patriota rosyjski chc\u0119 przypomnie\u0107, \u017ce kiedy w 1999 r. nasza republika zmaga\u0142a si\u0119 z tymi diab\u0142ami, przysi\u0119gali\u015bmy na Koran, \u017ce\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/czeczenia.jpeg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18206"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18206"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18210,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18206\/revisions\/18210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}