Uznany za jednego z najwybitniejszych prezydent\u00f3w Francji, piastuj\u0105cy sw\u00f3j urz\u0105d w latach 1981-1995 Mitterrand wywodzi\u0142 si\u0119 bez w\u0105tpienia z francuskiego obozu socjalistycznego, cho\u0107 nie spos\u00f3b jednoznacznie zaklasyfikowa\u0107 ideowo tej postaci wed\u0142ug prostego podzia\u0142u lewica-prawica, podobnie, jak i sam proces nacjonalizacji jest czym\u015b jako\u015bciowo nieprzystaj\u0105cym do tej klasyfikacji. M\u0142ody Mitterrand ju\u017c jako radykalny nacjonalista zrzeszony w antyparlamentarnej i antykomunistycznej formacji Croix-de-Feu, wraz ze swym ugrupowaniem popiera\u0142 autarkiczny ustr\u00f3j gospodarczy i pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 pa\u0144stwa nad strategicznymi sektorami przemys\u0142u. W latach 1934-1981 przeszed\u0142 d\u0142ug\u0105 transgresj\u0119 ideow\u0105, ale na sprawy ekonomii w pa\u0144stwowym wymiarze strategicznym swych pogl\u0105d\u00f3w nie zmieni\u0142, zar\u00f3wno jako pracownik administracji marsza\u0142ka Philippe P\u00e9taina, jak i prominentny dzia\u0142acz socjalistyczny popierany okazjonalnie przez komunist\u00f3w, a\u017c wreszcie jako prezydent V Republiki. Poparcie dla planu nacjonalizacji, zawartego w programie Partii Socjalistycznej (PS) zatytu\u0142owanym \u201e110 propozycji dla Francji\u201d, mog\u0142o jednak r\u00f3wnie dobrze wynika\u0107 z przekona\u0144 pozasocjalistycznych, podobnie jak w latach wcze\u015bniejszych poparcie socjalisty Mitterranda dla mocarstwowo\u015bci Francji i zachowania francuskiej Algierii, czy sk\u0142adanie przez niego kwiat\u00f3w na grobie marsza\u0142ka P\u00e9taina. Projekt \u201e110 propozycji dla Francji\u201d w obszarze polityki zagranicznej zawiera\u0142 takie postulaty jak m. in.: militarne wycofanie ZSRR z Afganistanu i geopolityczny odwr\u00f3t USA z Ameryki Po\u0142udniowej, uznanie prawa Palesty\u0144czyk\u00f3w do posiadania w\u0142asnego pa\u0144stwa, wycofanie ameryka\u0144skiej i sowieckiej broni atomowej z Europy, powo\u0142anie Unii \u015ar\u00f3dziemnomorskiej i wprowadzenie protekcjonistycznych regulacji w celu obrony europejskiego rynku przed zalewem towar\u00f3w ameryka\u0144skich i japo\u0144skich. W polityce wewn\u0119trznej projekt postulowa\u0142 rozpocz\u0119cie programu rob\u00f3t publicznych i powi\u0119kszenie sektora publicznego, wprowadzenie siedmiogodzinnego dnia pracy oraz solidarno\u015bciowego podatku maj\u0105tkowego, obni\u017caj\u0105cego wysoko\u015b\u0107 nale\u017cno\u015bci dla os\u00f3b najbiedniejszych, przy jednoczesnym podniesieniu jej dla najbogatszych. Projekt regulowa\u0142 zasady powstawania supermarket\u00f3w, a przede wszystkim zawiera\u0142 has\u0142a o upa\u0144stwowieniu dziewi\u0119ciu grup przemys\u0142owych, co wiod\u0142o do uchwalenia w lutym 1982 roku prawa o nacjonalizacji. Wydarzenia te poprzedzi\u0142a dyskusja na temat upa\u0144stwowienia, kt\u00f3ra we Francji rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 na lewicy. Bra\u0142y w niej udzia\u0142 g\u0142\u00f3wnie PS i PCF. Ju\u017c w roku 1972 wyznaczono kryteria nacjonalizacji obejmuj\u0105ce:<\/p>\n
– us\u0142ugi publiczne realizuj\u0105ce podstawowe potrzeby spo\u0142eczne
\n– firmy zale\u017cne od pa\u0144stwa, zar\u00f3wno te dotowane, jak i b\u0119d\u0105ce jego klientem
\n– g\u0142\u00f3wne centra akumulacji kapita\u0142u, kt\u00f3re zdominowa\u0142y du\u017ce sektory rynku
\n– firmy kontroluj\u0105ce sektory newralgiczne z punktu widzenia rozwoju gospodarki narodowej<\/p>\n
Zarysowany w ten spos\u00f3b projekt upa\u0144stwowienia obj\u0105\u0142by swym zasi\u0119giem:<\/p>\n
– ca\u0142y system bankowy i finansowy, kt\u00f3ry zosta\u0142by zreorganizowany w narodowy bank inwestycyjny
\n– grupy i koncerny pe\u0142ni\u0105ce strategiczn\u0105 rol\u0119 w kluczowych sektorach gospodarki, czyli:
\na) przemys\u0142 wydobywczy, zbrojeniowy, lotniczy, kosmiczny, atomowy i farmaceutyczny
\nb) wi\u0119kszo\u015b\u0107 przemys\u0142u elektronicznego, komputerowego i chemicznego<\/p>\n
Ponadto postanowiono d\u0105\u017cy\u0107 do uzyskania pakiet\u00f3w wi\u0119kszo\u015bciowych w przemy\u015ble hutniczym, naftowym, liniach lotniczych, kompaniach stoczniowych, w\u015br\u00f3d przedsi\u0119biorstw telekomunikacyjnych i odpowiedzialnych za budow\u0119 oraz utrzymanie autostrad. W ramach dyskusji nie zgadzano si\u0119 co do tego, czy pa\u0144stwo powinno posiada\u0107 pakiet kontrolny 51% akcji w celu przeprowadzenia dalekosi\u0119\u017cnej restrukturyzacji i przywr\u00f3cenia rentowno\u015bci, czy te\u017c powinno przej\u0105\u0107 100% udzia\u0142\u00f3w i stworzy\u0107 wielkie holdingi (np. przemys\u0142u elektronicznego), w ramach kt\u00f3rych poszczeg\u00f3lne podmioty gospodarcze by\u0142yby odpowiedzialne na zasadach interdependencji za poszczeg\u00f3lne produkty finalne. Przedmiotem sporu by\u0142 r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b zarz\u0105dzania znacjonalizowanymi przedsi\u0119biorstwami. PS do po\u0142owy lat siedemdziesi\u0105tych opowiada\u0142a si\u0119 za relatywnie du\u017cym zakresem samorz\u0105dno\u015bci pracowniczej, podczas gdy komuni\u015bci, kt\u00f3rzy liczyli na wzrost poparcia r\u00f3wnoleg\u0142y do rosn\u0105cej popularno\u015bci socjalist\u00f3w, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c reprezentacj\u0119 w organach centralnych pa\u0144stwa, opowiadali si\u0119 za bezpo\u015bredni\u0105 kontrol\u0105 pa\u0144stwow\u0105. Na ironi\u0119, po 1977 roku dosz\u0142o do ca\u0142kowitej zamiany tych pozycji \u2013 socjali\u015bci przyj\u0119li kurs na centralnie sterowan\u0105 restrukturyzacj\u0119, podczas gdy komuni\u015bci szukali oparcia w zwi\u0105zkach zawodowych i opowiadali si\u0119 za wi\u0119ksz\u0105 niezale\u017cno\u015bci\u0105 pa\u0144stwowych przedsi\u0119biorstw. Ostatecznie zwyci\u0119stwo przypad\u0142o PS.<\/p>\n
Nacjonalizacja po francusku<\/strong><\/p>\n Implementacja nacjonalizacji nast\u0105pi\u0142a tu\u017c po prezydenckim zwyci\u0119stwie Mitterranda w 1981 roku. Powt\u00f3rzono has\u0142a o konieczno\u015bci upa\u0144stwowienia bank\u00f3w, firm ubezpieczeniowych, przemys\u0142u hutniczego, zbrojeniowego i zwi\u0105zanego z programem kosmicznym, a nast\u0119pnie przyst\u0105piono do ich realizacji. Ministrem Przemys\u0142u mianowany zosta\u0142 wieloletni, otoczony aur\u0105 sukcesu prezes Renault Pierre Dreyfus, kt\u00f3ry zarz\u0105dza\u0142 gigantem w latach 1955-1975, a obecnie mia\u0142 si\u0119 sta\u0107 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych twarzy projektu upa\u0144stwowienia. Do pracy nad szczeg\u00f3\u0142ami nacjonalizacji przyst\u0105pi\u0142 natomiast Jean Le Garrec, sekretarz stanu odpowiedzialny za rozszerzenie sektora publicznego (franc. secr\u00e9taire d’\u00c9tat aupr\u00e8s du Premier ministre, charg\u00e9 de l’extension du secteur public), wcze\u015bniejszy wysoko postawiony pracownik IBM, kt\u00f3ry nawi\u0105za\u0142 kontakt z politykami socjalistycznymi takimi jak Pierre Mauroy i Michel Rocard.<\/p>\n Proces nacjonalizacji zosta\u0142 podzielony na trzy etapy. Pierwszy, polegaj\u0105cy na upa\u0144stwowieniu zrujnowanych kryzysem hut stali Usinor i Sacilor, szybko zako\u0144czy\u0142 si\u0119 sukcesem. Drugi, najwa\u017cniejszy etap obj\u0105\u0142 zr\u00f3\u017cnicowany zakres firm m. in. z obszaru bankowo\u015bci i finans\u00f3w, przemys\u0142u energetycznego, chemicznego, farmaceutycznego i budowlanego. Trzeci etap dotyczy\u0142 nacjonalizacji gigant\u00f3w przemys\u0142u zbrojeniowego, lotniczego i motoryzacyjnego, jak Dassault i Matra, a tak\u017ce sp\u00f3\u0142ek o du\u017cym udziale kapita\u0142u zagranicznego, kt\u00f3rych upa\u0144stwowienie by\u0142o z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w problematyczne.<\/p>\n W sierpniu 1981 roku w ramach drugiego etapu nacjonalizacji upa\u0144stwowiono 36 bank\u00f3w, a tak\u017ce przedsi\u0119biorstwa takie jak CGE, Paribas, PUK, Rh\u00f4ne-Poulenc, Saint-Gobain i Suez. Niekt\u00f3rzy politycy socjalistyczni, jak Rocard i Delors, opowiadali si\u0119 za nacjonalizacj\u0105 wed\u0142ug modelu uzyskiwania minimalnego pakietu wi\u0119kszo\u015bciowego 51% udzia\u0142\u00f3w pa\u0144stwa, jednak prezydent Mitterrand przeforsowa\u0142 koncepcj\u0119 nacjonalizacji stuprocentowej. Prawdziwy op\u00f3r wobec plan\u00f3w upa\u0144stwowienia zosta\u0142 napotkany w Izbie Deputowanych, kt\u00f3ra zg\u0142osi\u0142a do projektu ponad 1500 poprawek, oraz w Senacie dwukrotnie odrzucaj\u0105cym projekt, a tak\u017ce w Radzie Konstytucyjnej domagaj\u0105cej si\u0119 korzystniejszych zasad kompensacji strat dla poprzednich w\u0142a\u015bcicieli sp\u00f3\u0142ek. Zw\u0142aszcza ta ostatnia przeszkoda wywo\u0142a\u0142a oburzenie w PS i PCF, gdzie uwa\u017cano, \u017ce proponowane warunki i tak by\u0142y ju\u017c zbyt hojne. Ostatecznie jednak stanowisko Rady zosta\u0142o zaakceptowane, co zaowocowa\u0142o przyj\u0119ciem w lutym 1982 prawa sankcjonuj\u0105cego nacjonalizacj\u0119.<\/p>\n Og\u00f3\u0142em nacjonalizacj\u0119 przeprowadzono wed\u0142ug ustalonego planu, jednak z uwagi na dzia\u0142ania jej przeciwnik\u00f3w, koszty okaza\u0142y si\u0119 by\u0107 wy\u017csze, ni\u017c zak\u0142adano. W zwi\u0105zku z postulatami Rady Konstytucyjnej odszkodowania dla poprzednich w\u0142a\u015bcicieli podniesiono \u015brednio o 15,2% dla grup przemys\u0142owych, o 36,6% dla Suezu i Paribas, a dla wymienionych wcze\u015bniej bank\u00f3w \u015brednio o 31,5%. Dawni udzia\u0142owcy otrzymali tak\u017ce obligacje wyp\u0142acane w r\u00f3wnych, corocznych ratach roz\u0142o\u017conych na 15 lat. Problematyczn\u0105 kwesti\u0105 okaza\u0142o si\u0119 tak\u017ce przeprowadzenie nacjonalizacji w sp\u00f3\u0142kach o du\u017cej przewadze kapita\u0142u zagranicznego. Rz\u0105d francuski negocjuj\u0105c z zagranicznymi udzia\u0142owcami obawia\u0142 si\u0119 z\u0142amania prawa mi\u0119dzynarodowego. W wielu przypadkach pertraktacje trwa\u0142y a\u017c do ko\u0144ca roku 1982; nie wszystkie te\u017c zako\u0144czy\u0142y si\u0119 osi\u0105gni\u0119ciem pakietu wi\u0119kszo\u015bciowego przez stron\u0119 rz\u0105dow\u0105. W dw\u00f3ch przypadkach pa\u0144stwo musia\u0142o zadowoli\u0107 si\u0119 40% udzia\u0142\u00f3w i umow\u0105 o wsp\u00f3\u0142kontroli.<\/p>\n Po usankcjonowaniu nacjonalizacji w lutym 1982 roku, minister przemys\u0142u Pierre Dreyfus rozes\u0142a\u0142 do dyrektor\u00f3w upa\u0144stwawianych sp\u00f3\u0142ek rz\u0105dowe wytyczne, kt\u00f3re mia\u0142y sta\u0107 si\u0119 dla nich wskaz\u00f3wk\u0105, jak powinny by\u0107 zarz\u0105dzane przedsi\u0119biorstwa sektora publicznego po zako\u0144czeniu ca\u0142ego procesu. Doktryna polityki przemys\u0142owej rz\u0105du sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z trzech priorytet\u00f3w: 1) tworzenie miejsc pracy; 2) zwi\u0119kszanie inwestycji; 3) rozszerzanie obecno\u015bci rodzimego przemys\u0142u na rynku wewn\u0119trznym i zagranicznym. Nacjonalizacja zosta\u0142a przeprowadzona jako odpowied\u017a na kryzys gospodarczy i fiasko poprzedniej ekipy na polu radzenia sobie z jego efektami. W pierwszych latach po upa\u0144stwowieniu skupiono si\u0119 przede wszystkim na stabilizacji zatrudnienia poprzez zwi\u0119kszenie w nim udzia\u0142u silnie dotowanego sektora pa\u0144stwowego. Kiedy sytuacja zosta\u0142a ustabilizowana, skupiono si\u0119 na odzyskaniu rentowno\u015bci przez podupad\u0142e zak\u0142ady. W nast\u0119pnej kolejno\u015bci skupiono si\u0119 na ekspansji na rynku wewn\u0119trznym i zagranicznym.<\/p>\n Ku pa\u0144stwowej ekonomii strategicznej<\/strong><\/p>\n Ka\u017cde pa\u0144stwo, kt\u00f3re chce prowadzi\u0107 swoj\u0105 polityk\u0119 w wariancie suwerenistycznym, emancypacyjnym wzgl\u0119dem transnarodowego systemu liberalnego z epicentrum na Wall Street, musi dysponowa\u0107 w\u0142asnym maj\u0105tkiem i skutecznymi \u015brodkami oddzia\u0142ywania. Suwerenna polityka nie jest mo\u017cliwa bez pa\u0144stwowego kapita\u0142u, kt\u00f3ry odgrywa rol\u0119 g\u0142\u00f3wnego narz\u0119dzia do kreowania polityki gospodarczej, jak i skierowanego do zewn\u0105trz \u015brodka nacisku, a tak\u017ce systemu immunologicznego chroni\u0105cego strategiczne sektory gospodarki narodowej przed obcym przej\u0119ciem. Upa\u0144stwowiona sp\u00f3\u0142ka ma tak\u017ce okre\u015blon\u0105 warto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 \u2013 jej zysk nie trafia ju\u017c na konto \u201emi\u0119dzynarodowego kapitalisty\u201d, lecz mo\u017ce zosta\u0107 spo\u017cytkowany na krajowe inwestycje np. w o\u015bwiat\u0119, nauk\u0119, s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia, czy infrastruktur\u0119. W Polsce obc\u0105 naro\u015bl\u0105 jest zw\u0142aszcza sektor bankowy, gdzie kapita\u0142 zagraniczny kontroluje ponad 60% bran\u017cy. Wzmocnienie strukturalne i geopolityczne pa\u0144stwa polskiego nie b\u0119dzie mo\u017cliwe bez obecno\u015bci du\u017cego i pr\u0119\u017cnego sektora publicznego. Jego odzyskanie powinno jak najszybciej sta\u0107 si\u0119 postulatem szerokiego porozumienia politycznego, kt\u00f3rego celem b\u0119dzie implementacja totalnej, jako\u015bciowej zmiany naszego pa\u0144stwa.<\/p>\n
![\"14\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/14.png\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"