{"id":18932,"date":"2015-01-28T16:59:06","date_gmt":"2015-01-28T15:59:06","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=18932"},"modified":"2015-03-04T17:37:11","modified_gmt":"2015-03-04T16:37:11","slug":"rafal-sawicki-widmo-krazy-po-europie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=18932","title":{"rendered":"Rafa\u0142 Sawicki: Widmo kr\u0105\u017cy po Europie"},"content":{"rendered":"
Widmo kr\u0105\u017cy po Europie – widmo TTIP. Gdy na pocz\u0105tku 2012 roku mieszka\u0144cy ca\u0142ego \u015bwiata wylegli na ulice, by zaprotestowa\u0107 przeciwko umowie handlowej dotycz\u0105cej zwalczania handlu towarami podrabianymi (ACTA), ma\u0142o kto przypuszcza\u0142, \u017ce jest to dopiero preludium do znacznie powa\u017cniejszej rozgrywki na niespotykan\u0105 wcze\u015bniej skal\u0119. Skrywaj\u0105cy si\u0119 za podobizn\u0105 Guy’a Fawkesa manifestanci zdo\u0142ali osi\u0105gn\u0105\u0107 chwilowy sukces, gdy\u017c nag\u0142e skupienie uwagi opinii publicznej na tak ewidentnym przekr\u0119cie zmusi\u0142o elity polityczno-biznesowe do spuszczenia z tonu. Zwie\u0144czeniem tego faktu by\u0142o g\u0142osowanie Parlamentu Europejskiego z 4 lipca 2012 roku, w kt\u00f3rym dokument zosta\u0142 odrzucony przyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w. Jednak ju\u017c w trakcie ulicznych protest\u00f3w trwa\u0142y prace wst\u0119pne nad innym porozumieniem, kt\u00f3rego zakres daleko przekracza zawarte w ramach ACTA unormowania chroni\u0105ce w\u0142asno\u015b\u0107 intelektualn\u0105. Mowa o traktacie, kt\u00f3rego roboczy tytu\u0142 brzmi Transatlantic Trade and Investment Partnership (Transatlantyckie Partnerstwo w dziedzinie Handlu i Inwestycji), w skr\u00f3cie TTIP, za\u015b jego alternatywn\u0105 nazw\u0105 jest TAFTA (Transatlantic Free Trade Agreement). Od pocz\u0105tku rokowania toczone s\u0105 w \u015bcis\u0142ej tajemnicy pod pretekstem obaw przed os\u0142abieniem pozycji negocjacyjnej. W efekcie tego ich szczeg\u00f3\u0142y s\u0105 nieuchwytne nawet dla posiadaj\u0105cych spo\u0142eczny mandat polityk\u00f3w. Wiadomo natomiast co\u015b wi\u0119cej na temat przedmiotu umowy i w\u0142a\u015bnie temu po\u015bwi\u0119cony jest niniejszy artyku\u0142. Poruszona zostanie kwestia pozataryfowych barier handlowych, kt\u00f3rych zwalczanie stanowi sam\u0105 istot\u0119 projektu. Nast\u0119pnie sporo miejsca przeznaczone zostanie mechanizmowi trybuna\u0142\u00f3w arbitra\u017cowych (ISDS), gdy\u017c budzi on najwi\u0119ksze kontrowersje. Najpierw jednak nale\u017cy nakre\u015bli\u0107 geopolityczne otoczenie negocjowanej w brukselskich kuluarach umowy.<\/p>\n<\/div>\n
\nW ostatnich latach zaobserwowa\u0107 mo\u017cna wzrost politycznego i gospodarczego znaczenia kraj\u00f3w grupy BRICS, do kt\u00f3rych zalicza si\u0119 Brazyli\u0119, Rosj\u0119, Indie, Chiny i Republik\u0119 Po\u0142udniowej Afryki. Dzi\u0119ki swojemu potencja\u0142owi demograficznemu stanowi\u0105 one gro\u017an\u0105 alternatyw\u0119 dla dotychczasowego jedynow\u0142adztwa Stan\u00f3w Zjednoczonych w globalizuj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie. Sk\u0142ania to Amerykan\u00f3w do intensyfikacji dzia\u0142a\u0144 na rzecz os\u0142abienia ich roli, czego najbardziej spektakularnym aspektem jest wzniecanie „kolorowych rewolucji” w krajach by\u0142ego Zwi\u0105zku Radzieckiego, a ostatnio r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142anie prodemokratycznych zamieszek w Hong Kongu. Poza ingerowaniem w wewn\u0119trzne sprawy wschodz\u0105cych pot\u0119g Waszyngton d\u0105\u017cy r\u00f3wnie\u017c do konsolidacji swojej strefy wp\u0142yw\u00f3w. W tym celu podtrzymano istnienie NATO, kt\u00f3re przecie\u017c po upadku czerwonego imperium straci\u0142o racj\u0119 bytu jako zapora przed ekspansj\u0105 komunizmu. Wojskowa pot\u0119ga jest jednak tylko jednym z filar\u00f3w hegemonii – drugim jest gospodarka. Dlatego w\u0142a\u015bnie zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 zawarcia traktatu handlowego mi\u0119dzy USA i Europ\u0105. Z czysto ekonomicznego punktu widzenia nie ma on wi\u0119kszego sensu. Zar\u00f3wno Unia jak i Stany Zjednoczone to rynki nasycone, zatem u\u0142atwienia wymiany towar\u00f3w nie zwi\u0119ksz\u0105 dobrobytu, mog\u0105 natomiast doprowadzi\u0107 do przekierowania strumienia istniej\u0105cego handlu na korzy\u015b\u0107 kontakt\u00f3w transatlantyckich, obni\u017caj\u0105c wielko\u015b\u0107 obrotu z innymi krajami, przede wszystkim BRICS. Implikacje polityczne takich przesuni\u0119\u0107 mog\u0105 by\u0107 niebagatelne. Dla przyk\u0142adu, u\u0142atwienie eksportu ameryka\u0144skiego gazu \u0142upkowego do Europy pozwoli\u0142oby jej uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od dostaw z Rosji, dzi\u0119ki czemu kraje Starego Kontynentu b\u0119d\u0105 bardziej sk\u0142onne do prowadzenia agresywnej polityki wobec Moskwy. Niew\u0105tpliwie by\u0142oby to na r\u0119k\u0119 waszyngto\u0144skiej administracji. Amerykanie zreszt\u0105 nie ukrywaj\u0105, co – poza zyskami korporacji – sk\u0142ania ich do forsowania transatlantyckiego traktatu o wolnym handlu. Jesieni\u0105 2014 roku admira\u0142 James Stavridis opublikowa\u0142 na \u0142amach dwumiesi\u0119cznika Foreign Policy artyku\u0142 pod znamiennym tytu\u0142em „Vladimir Putin hates the TTIP”. Zdaniem autora traktat zwi\u0105\u017ce Europ\u0119 ze Stanami Zjednoczonymi\u00a0jeszcze mocniej, rzecz jasna kosztem rosyjskich wp\u0142yw\u00f3w w Unii, a tym samym zniweczy kremlowsk\u0105 polityk\u0119 wbijania klina pomi\u0119dzy Stary Kontynent i Ameryk\u0119. Felietonista k\u0142adzie nacisk na wsp\u00f3lne warto\u015bci, jakie \u0142\u0105cz\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w Zachodu, kt\u00f3rych „kulturowe DNA wywodzi si\u0119 z epoki O\u015bwiecenia, kt\u00f3ra nigdy nie dotar\u0142a do Rosji”. W ramach konkluzji stwierdza, \u017ce nale\u017cy przyj\u0105\u0107 traktat, gdy\u017c… W\u0142adimir Putin go nienawidzi.<\/p>\n<\/div>\n
\nR\u00f3wnolegle ze wzgl\u0119dami geopolitycznymi narasta presja korporacji na domkni\u0119cie strefy wolnego handlu, maj\u0105cej docelowo po\u0142\u0105czy\u0107 Europ\u0119, obie Ameryki, Australi\u0119 i cz\u0119\u015b\u0107 Azji. Pierwszy krok zosta\u0142 ju\u017c zrealizowany poprzez wprowadzenie P\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skiego Porozumienia o Wolnym Handlu (NAFTA), kt\u00f3r\u0105 swego czasu gor\u0105co zachwala\u0142 Janusz Korwin-Mikke. Wed\u0142ug profesor Leokadii Or\u0119ziak z SGH wej\u015bcie w \u017cycie tego traktatu spowodowa\u0142o w Meksyku katastrof\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Zalanie rynku \u017cywno\u015bci subsydiowanymi produktami ameryka\u0144skimi ugodzi\u0142o w lokalne rolnictwo, co przyczyni\u0142o si\u0119 do wyludnienia ca\u0142ych obszar\u00f3w kraju. Spo\u015br\u00f3d dwudziestu pa\u0144stw latynoameryka\u0144skich Meksyk znajduje si\u0119 na osiemnastym miejscu pod wzgl\u0119dem tempa wzrostu gospodarczego, a jeszcze w latach 60-tych i 70-tych by\u0142 na dobrej drodze do powt\u00f3rzenia sukcesu azjatyckich tygrys\u00f3w. Co prawda niekorzystny trend rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c w latach 80-tych, kiedy to wprowadzono neoliberaln\u0105 polityk\u0119 ekonomiczn\u0105, to w\u0142a\u015bnie przyj\u0119cie NAFTA zada\u0142o ostateczny cios marzeniom po\u0142udniowego s\u0105siada USA o do\u0142\u0105czeniu do grona najzamo\u017cniejszych pa\u0144stw globu. Wszystko to jednak nie ma wi\u0119kszego znaczenia, gdy\u017c celem liberalizacji handlu nie jest pomoc biedniejszym krajom, wbrew temu, co zwykli mawia\u0107 „\u017ali samarytanie” z liberalnych think tank\u00f3w. Zawieranie kolejnych porozumie\u0144 ma na celu ujednolicenie zasad reguluj\u0105cych handel, dzi\u0119ki czemu ameryka\u0144skie produkty i us\u0142ugi maj\u0105 zyska\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 przemieszczania si\u0119 po \u015bwiecie. Prowadzi to do uwi\u0105du lokalnych przemys\u0142\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie konkurowa\u0107 z pot\u0119g\u0105 ameryka\u0144skiego kapita\u0142u. Skutkiem ubocznym, jak\u017ce po\u017c\u0105danym przez administracj\u0119 Bia\u0142ego Domu, jest blokowanie rozwoju biedniejszych pa\u0144stw, co pozwala utrzyma\u0107 je w roli politycznych wasali. Obecnie tocz\u0105 si\u0119 negocjacje nad utworzeniem Transpacyficznego Partnerstwa na rzecz Wolnego Handlu (TPP), kt\u00f3re skupia le\u017c\u0105ce nad Oceanem Spokojnym kraje, z USA, Australi\u0105 i Japoni\u0105 na czele.<\/p>\n<\/div>\n
\nCo niezwykle wa\u017cne w tego typu umowach, a co r\u00f3wnie\u017c jest istot\u0105 samego TTIP, nie chodzi tutaj wy\u0142\u0105cznie o zniesienie op\u0142at celnych, ale r\u00f3wnie\u017c wszelkich wewn\u0119trznych ogranicze\u0144 wynikaj\u0105cych z dba\u0142o\u015bci rz\u0105d\u00f3w o dobro obywateli czy kulturow\u0105 spu\u015bcizn\u0119 narod\u00f3w. Bardzo cz\u0119sto wynikaj\u0105 one z lokalnych tradycji, charakterystycznych dla rozmaitych lud\u00f3w norm obyczajowych, kt\u00f3re nierzadko stoj\u0105 w sprzeczno\u015bci z indywidualistycznym paradygmatem, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 \u015bwiatowy system kapitalistyczny. Lori Wallach na \u0142amach „Le Monde Diplomatique” zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce zawiaduj\u0105ca ca\u0142ym procesem Transatlantycka Rada Biznesu (TBC) barwnie nazywa te przeszkody „trade irritants”. W\u015br\u00f3d owych „irytant\u00f3w” mo\u017cna wymieni\u0107 kodeksy pracy, uk\u0142ady zbiorowe, p\u0142ac\u0119 minimaln\u0105, zbyt wysokie podatki, ubezpieczenia spo\u0142eczne, ustawy chroni\u0105ce \u015brodowisko naturalne, ochron\u0119 danych osobowych czy listy z zakazanymi substancjami – s\u0142owem wszystkie mechanizmy chroni\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwa przed zredukowaniem do roli wiedzionego na rze\u017a byd\u0142a. W suchej nomenklaturze TAFTA tego typu regulacje nazywane s\u0105 pozataryfowymi barierami wymiany handlowej. Ich rola znacz\u0105co wzros\u0142a wskutek dzia\u0142alno\u015bci WTO, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do og\u00f3lno\u015bwiatowego ograniczenia wysoko\u015bci stawek celnych. Spore znaczenie mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c zmiana charakteru globalnej gospodarki, w kt\u00f3rej coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 zacz\u0119\u0142y odgrywa\u0107 us\u0142ugi, nie daj\u0105ce si\u0119 sp\u0119ta\u0107 tradycyjnymi regulatorami handlu. W takiej sytuacji to w\u0142a\u015bnie wspomniane „irytanty” pozosta\u0142y ostatnim bastionem oporu przeciw totalnej unifikacji ludzko\u015bci w duchu demoliberalizmu i konsumpcjonizmu, jak r\u00f3wnie\u017c podporz\u0105dkowaniu jej interesom korporacji. Wielki biznes nie ukrywa, \u017ce chce si\u0119 rozprawi\u0107 z nimi, co skrupulatnie opisuje we wspomnianym artykule szefowa Global Trade Watch.<\/p>\n<\/div>\n
\nI tak oto przemys\u0142 spo\u017cywczy z gigantem Monsanto na czele domaga si\u0119 zniesienia obowi\u0105zku znakowania genetycznie modyfikowanej \u017cywno\u015bci specjalnymi symbolami, a tak\u017ce legalizacji jej sprzeda\u017cy na terenie Europy. Odni\u00f3s\u0142 na tym polu pierwszy sukces, kiedy to w 2006 roku \u015awiatowa Organizacja Handlu na\u0142o\u017cy\u0142a na Uni\u0119 Europejsk\u0105 kar\u0119 za blokowanie importu GMO. Nasilaj\u0105 si\u0119 naciski na Bruksel\u0119, by nie wprowadza\u0142a zakazu importu mi\u0119sa pochodz\u0105cego od sklonowanych zwierz\u0105t. R\u00f3wnolegle skupione w ramach Digital Trade Coalition (DTC) przedsi\u0119biorstwa internetowe lobbuj\u0105 za maksymaln\u0105 liberalizacj\u0105 przep\u0142ywu danych osobowych z Europy do Ameryki. Gdzie\u015b w tle powraca wspomniane wcze\u015bniej ACTA, kt\u00f3re wed\u0142ug niekt\u00f3rych obserwator\u00f3w ma zosta\u0107 cichcem przemycone w zakres ustale\u0144 TTIP. W \u015bwietle ujawnionych przez Edwarda Snowdena informacji na temat prowadzonego przez National Security Agency (NSA) programu PRISM nale\u017cy uzna\u0107 te informacje za wysoce niepokoj\u0105ce. Kolejnym celem ataku lobbyst\u00f3w jest rynek mi\u0119sa. Ameryka\u0144ski przemys\u0142 spo\u017cywczy wzywa do zniesienia europejskich przepis\u00f3w, kt\u00f3re zakazuj\u0105 importu kurczak\u00f3w k\u0105panych po uboju w chlorze i innych \u015brodkach odka\u017caj\u0105cych, zezwalaj\u0105c wy\u0142\u0105cznie na stosowanie w tym celu wody i pary. American Meat Institute (AMI) \u017c\u0105da od Brukseli uchylenia zakazu stosowania raktopaminy, niebezpiecznej substancji s\u0142u\u017c\u0105cej do przyspieszenia wzrostu tkanki zwierz\u0105t hodowlanych. Grains Council domaga si\u0119 natomiast zniesienia ogranicze\u0144 na import modyfikowanych genetycznie nasion do pasz dla zwierz\u0105t. Skupiaj\u0105ca przewo\u017anik\u00f3w powietrznych organizacja Airlines for America (A4A) sporz\u0105dzi\u0142a list\u0119 „bezu\u017cytecznych” regulacji, kt\u00f3re maj\u0105 wyrz\u0105dza\u0107 powa\u017cn\u0105 szkod\u0119 ich dzia\u0142alno\u015bci. Chodzi tutaj przede wszystkim o europejski system handlu emisjami gaz\u00f3w cieplarnianych, kt\u00f3ry zobowi\u0105zuje linie lotnicze do wnoszenia op\u0142at za zatruwanie atmosfery dwutlenkiem w\u0119gla. Amerykanie odnie\u015bli ju\u017c cz\u0119\u015bciowy sukces, gdy\u017c Bruksela zawiesi\u0142a program. W zamy\u015ble lobbyst\u00f3w TTIP mia\u0142aby definitywnie po\u0142o\u017cy\u0107 kres temu mechanizmowi. Prace nad TAFTA na nowo rozbudzi\u0142y krucjat\u0119 sektora bankowego, kt\u00f3rej celem jest zniesienie wprowadzonych po 2008 roku regulacji. Ograniczenie ryzykownych produkt\u00f3w bankowych w rodzaju kredyt\u00f3w subprimes i zwi\u0105zanych z nimi derywat\u00f3w hipotecznych mia\u0142o zapobiec powt\u00f3rce kryzysu finansowego, kt\u00f3ry przerodzi\u0142 si\u0119 w globalne spowolnienie gospodarcze. Wed\u0142ug finansist\u00f3w tego typu mechanizmy kontrolne s\u0105 „anachroniczne” i godz\u0105 w wolny rynek. W sektorze paliw kopalnych szczeg\u00f3lnie silnie lobbuje koncern Chevron, kt\u00f3ry pod dawn\u0105 nazw\u0105 Texaco zyska\u0142 sobie ponur\u0105 s\u0142aw\u0119 truciciela ekwadorskiej Amazonii. Ambicj\u0105 kalifornijskiej korporacji jest „minimalizacja ryzyka kapita\u0142och\u0142onnych inwestycji w wydobycie gazu \u0142upkowego”, co oznacza uchylenie unijnych przepis\u00f3w ochrony \u015brodowiska, utrudniaj\u0105cych eksploatacj\u0119 europejskich z\u0142\u00f3\u017c tego surowca. Przyk\u0142ady dziedzin, w kt\u00f3rych obserwowany jest lobbing ameryka\u0144skiego biznesu, mo\u017cna wi\u0119c mno\u017cy\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/p>\n<\/div>\n
\nSzczeg\u00f3lnym aspektem europejskiej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ry stanowi pozataryfow\u0105 barier\u0119 handlu, jest sektor us\u0142ug publicznych. Z samej zasady jest on nastawiony na realizacj\u0119 potrzeb spo\u0142ecznych, ignoruj\u0105c przy tym prymitywn\u0105 logik\u0119 kr\u00f3tkoterminowego zysku. Tym samym staje si\u0119 powa\u017cn\u0105 przeszkod\u0105 dla ekspansji ameryka\u0144skich przedsi\u0119biorstw z takich dziedzin jak s\u0142u\u017cba zdrowia czy edukacja. Jednym z cel\u00f3w TTIP jest w\u0142a\u015bnie otwarcie europejskich instytucji publicznych na prywatyzacj\u0119 na rzecz pochodz\u0105cych zza oceanu korporacji. Co prawda Komisja Europejska zapewnia, \u017ce us\u0142ugi publiczne nie b\u0119d\u0105 obj\u0119te traktatem o wolnym handlu, to jednak brytyjski minister ds. handlu wyra\u017anie stwierdzi\u0142, \u017ce w ramach negocjacji z Amerykanami podnosi si\u0119 t\u0119 w\u0142a\u015bnie kwesti\u0119. Zreszt\u0105 to w\u0142a\u015bnie Wielka Brytania jest pionierem w otwieraniu prywatnym inwestorom drogi do przej\u0119cia Narodowego Systemu Ochrony Zdrowia (NHS). Profesor Or\u0119ziak przestrzega przed bagatelizowaniem tego zagro\u017cenia, przypominaj\u0105c katastrofaln\u0105 prywatyzacj\u0119 systemu emerytalnego w Polsce. Zauwa\u017ca jednocze\u015bnie, \u017ce zawarte w TAFTA obostrzenia praktycznie uniemo\u017cliwiaj\u0105 cofni\u0119cie komercjalizacji us\u0142ug publicznych, nawet je\u015bli taki projekt uzyska szerokie poparcie spo\u0142eczne.<\/p>\n<\/div>\n
\nWcieleniu wy\u017cej wymienionych unormowa\u0144 ma s\u0142u\u017cy\u0107 budz\u0105cy niezwyk\u0142e kontrowersje mechanizm ISDS (Investor-State Dispute Settlement), czyli instrument prawa mi\u0119dzynarodowego, pozwalaj\u0105cy korporacjom pozywa\u0107 rz\u0105dy obcych pa\u0144stw przed specjalne trybuna\u0142y arbitra\u017cowe o odszkodowania za faktycznie lub rzekomo utracone zyski. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce nie maj\u0105 one nic wsp\u00f3lnego z tym, co zwykli\u015bmy powszechnie uwa\u017ca\u0107 za niezawis\u0142e s\u0105dy. W rzeczywisto\u015bci s\u0105 to prywatne przedsi\u0119biorstwa, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wn\u0105 motywacj\u0105 jest zysk, co skutkuje przyjmowaniem na wokand\u0119 spraw, kt\u00f3re w og\u00f3le nie le\u017c\u0105 w zakresie ich kompetencji. Mo\u017cna wskaza\u0107 takie potencjalne pola do popisu dla trybuna\u0142\u00f3w jak podwy\u017cszenie przez pa\u0144stwo p\u0142acy minimalnej, zakaz sk\u0142adowania toksycznych odpad\u00f3w czy bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci. Co gorsza, arbitra\u017ce s\u0105 cz\u0119sto prowadzone przez ludzi nie maj\u0105cych prawniczego wykszta\u0142cenia, za to doskonale ustosunkowanych we wp\u0142ywowych sferach ameryka\u0144skiego i zachodnioeuropejskiego establishmentu. W takiej sytuacji nie ma mowy o bezstronno\u015bci. Nic dziwnego, \u017ce post\u0119powania s\u0105 utajnione, a uzasadnienia wyrok\u00f3w zazwyczaj nie s\u0105 podawane do publicznej wiadomo\u015bci, w najlepszym wypadku trafiaj\u0105 do medi\u00f3w ocenzurowane czarnymi mazakami w najbardziej interesuj\u0105cych fragmentach. Ich wyniki maj\u0105 spory wp\u0142yw na przysz\u0142e funkcjonowanie systemu – poszczeg\u00f3lne trybuna\u0142y reklamuj\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d korporacji has\u0142ami w stylu „pozwij\u00a0u nas\u00a0pa\u0144stwo, a wygrasz odszkodowanie”. Jest to mo\u017cliwe, gdy\u017c koncerny same wybieraj\u0105 s\u0105d arbitra\u017cowy, w kt\u00f3rym toczy\u0107 si\u0119 b\u0119dzie dana sprawa, za\u015b s\u0119dziowie rekrutowani s\u0105 zwykle spo\u015br\u00f3d w\u0105skiego grona pi\u0119tnastu os\u00f3b, w wi\u0119kszo\u015bci Amerykan\u00f3w, kilku Kanadyjczyk\u00f3w i jednego Chilijczyka, by\u0142ego ministra w rz\u0105dzie Augusto Pinocheta. Powod\u00f3w reprezentuj\u0105 zazwyczaj wzi\u0119ci prawnicy z najlepszych ameryka\u0144skich kancelarii, na kt\u00f3rych us\u0142ugi nie sta\u0107 rz\u0105d\u00f3w ubogich kraj\u00f3w – koszt post\u0119powania wynosi mniej wi\u0119cej 5 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Fakt \u00f3w nie tylko utrudnia pa\u0144stwom obron\u0119 swych interes\u00f3w, ale tak\u017ce z g\u00f3ry wyklucza dochodzenie swoich praw przez ma\u0142e i \u015brednie przedsi\u0119biorstwa. Tym samym wy\u0142\u0105cznie wielkie, ponadnarodowe korporacje mog\u0105 korzysta\u0107 z tego mechanizmu i bardzo ch\u0119tnie to czyni\u0105 – dotychczas mia\u0142o miejsce a\u017c 550 proces\u00f3w, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypad\u0142a na ubieg\u0142\u0105 dekad\u0119 (w latach 2000-2013 zanotowano a\u017c dziesi\u0119ciokrotny wzrost ich liczby). Oko\u0142o 75% spraw jest konsekwencj\u0105 pozw\u00f3w z\u0142o\u017conych przez du\u017ce firmy z siedzib\u0105 w Stanach Zjednoczonych lub Unii Europejskiej. Co prawda w przypadku 44% dotychczasowych post\u0119powa\u0144 trybuna\u0142y orzek\u0142y na korzy\u015b\u0107 pa\u0144stw, to jednak wci\u0105\u017c koszty funkcjonowania systemu s\u0105 bardzo wysokie, a pa\u0144stwa musz\u0105 bezustannie \u017cy\u0107 pod presj\u0105 potencjalnych oskar\u017ce\u0144, co ma niema\u0142y wp\u0142yw na ich polityk\u0119 gospodarcz\u0105 i spo\u0142eczn\u0105. Dodajmy, \u017ce samo istnienie mi\u0119dzynarodowego arbitra\u017cu rodzi wyj\u0105tkow\u0105 niesprawiedliwo\u015b\u0107, gdy\u017c wy\u0142\u0105cznie zagraniczne firmy mog\u0105 skorzysta\u0107 z mo\u017cliwo\u015bci za\u0142o\u017cenia sprawy w tego typu organach, natomiast lokalne przedsi\u0119biorstwa musz\u0105 si\u0119 dostosowa\u0107 do polityki pa\u0144stwa.<\/p>\n<\/div>\n
\nWarto po\u015bwi\u0119ci\u0107 chwil\u0119 na kr\u00f3tki opis historii ISDS. Instytucje te funkcjonuj\u0105 od lat 50-tych ubieg\u0142ego wieku i s\u0142u\u017c\u0105 interesom mi\u0119dzynarodowych korporacji poprzez wymuszanie na rz\u0105dach biednego Po\u0142udnia odszkodowa\u0144 za rzekomo utracone zyski. W okresie zimnej wojny nierzadko zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa przyjmowa\u0142y protekcj\u0119 Zwi\u0105zku Radzieckiego, by w ten spos\u00f3b uzyska\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia prospo\u0142ecznych reform gospodarczych, co wymaga\u0142o mi\u0119dzy innymi ograniczenia przywilej\u00f3w zagranicznych inwestor\u00f3w. Po inspirowanych przez CIA zamachach stanu dochodzi\u0142o do rozliczenia tej polityki, za\u015b trybuna\u0142y arbitra\u017cowe pozwala\u0142y nada\u0107 temu procesowi pozory praworz\u0105dno\u015bci. Po upadku bloku wschodniego Ameryka pozosta\u0142a jedynym \u017candarmem \u015bwiata, jednak bynajmniej nie zamierza\u0142a zrezygnowa\u0107 ze stworzonych w celu walki z Sowietami instytucji, tym razem s\u0142u\u017c\u0105cych umacnianiu jej hegemonii w \u015bwiecie. Podobnie jak NATO, kt\u00f3re \u0107wier\u0107 wieku po rozwi\u0105zaniu Armii Radzieckiej wybra\u0142o sobie nowego wroga w postaci krn\u0105brnych Serb\u00f3w, Arab\u00f3w czy Afga\u0144czyk\u00f3w, tak ISDS zosta\u0142y skierowane na front walki o forsown\u0105 globalizacj\u0119 gospodarcz\u0105. W\u0142\u0105czono je m.in. we wspomnian\u0105 wcze\u015bniej p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144sk\u0105 umow\u0119 o wolnym handlu (NAFTA).<\/p>\n<\/div>\n
\nWkr\u00f3tce pojawi\u0142y si\u0119 niebezpieczne precedensy. W 2000 roku rz\u0105d Meksyku musia\u0142 zap\u0142aci\u0107 17 milion\u00f3w dolar\u00f3w odszkodowania firmie Metalcard, gdy\u017c pa\u0144stwo wskutek protest\u00f3w spo\u0142ecznych nie zgodzi\u0142o si\u0119 na stworzenie ogromnego sk\u0142adowiska toksycznych odpad\u00f3w na terenach o szczeg\u00f3lnym znaczeniu przyrodniczym. Filipiny zosta\u0142y zmuszone do wyp\u0142acenia niemieckiemu operatorowi port\u00f3w lotniczych niebagatelnej kwoty 58 milion\u00f3w euro, za\u015b Deutsche Bank uzyska\u0142 60 milion\u00f3w haraczu od Sri Lanki. Egipt musia\u0142 wyp\u0142aci\u0107 francuskiej sp\u00f3\u0142ce Veolia odszkodowanie za podniesienie p\u0142acy minimalnej. Gdy Salwador pod wp\u0142ywem organizacji ekologicznych wprowadzi\u0142 zakaz wydobycia surowc\u00f3w mineralnych metod\u0105 odkrywkow\u0105, zaraz zosta\u0142 pozwany przez ura\u017conego inwestora na kwot\u0119 300 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Jeszcze bardziej bolesny okaza\u0142 si\u0119 wyrok w sprawie wytoczonej Ekwadorowi przez Occidental Petroleum Corporation, w wyniku kt\u00f3rego rz\u0105d po\u0142udniowoameryka\u0144skiego kraju musia\u0142 zap\u0142aci\u0107 sp\u00f3\u0142ce 2,3 miliarda dolar\u00f3w wraz z odsetkami. S\u0105siednie Peru musi zmaga\u0107 si\u0119 z pozwem ze strony koncernu Renco, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 region La Oroya do katastrofy ekologicznej, w wyniku kt\u00f3rej 100% dzieci z okolicy ma we krwi wysokie st\u0119\u017cenie o\u0142owiu. Ameryka\u0144ska firma nie tylko nie poczuwa si\u0119 do odpowiedzialno\u015bci, ale jeszcze domaga si\u0119 rekompensaty w wysoko\u015bci 800 milion\u00f3w dolar\u00f3w z powodu podejmowanych przez peruwia\u0144ski kongres pr\u00f3b ograniczenia szkodliwego wp\u0142ywu kompanii na \u015brodowisko naturalne. W 2013 roku najbardziej spektakularny by\u0142 przypadek \u015bwie\u017co „wyzwolonej” przez Amerykan\u00f3w Libii, kt\u00f3ra zosta\u0142a zmuszona do wyp\u0142acenia kuwejckiemu holdingowi al-Kharafi 900 milion\u00f3w euro z powodu utraty spodziewanych zysk\u00f3w za… 83 nast\u0119pne lata. Wysokie koszty proces\u00f3w sprawiaj\u0105, \u017ce wiele ubo\u017cszych kraj\u00f3w decyduje si\u0119 na wyp\u0142acenie zado\u015b\u0107uczynienia bez post\u0119powania arbitra\u017cowego. Nie wiadomo dok\u0142adnie, ile post\u0119powa\u0144 zako\u0144czy\u0142o si\u0119 w ten spos\u00f3b, gdy\u017c polubowne ugody nie s\u0105 wliczane w og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 spraw tocz\u0105cych si\u0119 na wokandzie ISDS. Dzi\u0119ki badaniom UNCTAD wiemy natomiast, \u017ce a\u017c 2\/3 wszystkich spraw wytaczanych jest przeciwko krajom rozwijaj\u0105cym si\u0119. Sama tylko Wenezuela jedynie w 2012 roku musia\u0142a zmierzy\u0107 si\u0119 z dziewi\u0119cioma pozwami, natomiast og\u00f3lnie najcz\u0119\u015bciej oskar\u017cany jest rz\u0105d Argentyny. Co gorsza, ze strachu przed prawnymi reperkusjami niekt\u00f3re kraje rezygnuj\u0105 z prowadzenia prospo\u0142ecznej i proekologicznej polityki, jak to mia\u0142o miejsce w przypadku Indonezji. Jest to tzw. chilling effect, kt\u00f3ry mo\u017ce mie\u0107 katastrofalne skutki dla perspektyw rozwojowych ubo\u017cszych region\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n<\/div>\n
\nSystem \u00f3w bynajmniej nie jest utrapieniem wy\u0142\u0105cznie biednych region\u00f3w trzeciego \u015bwiata, co do kt\u00f3rych mo\u017cna domniemywa\u0107, \u017ce ich systemy s\u0105downictwa nie b\u0119d\u0105 w stanie prowadzi\u0107 uczciwych i bezstronnych post\u0119powa\u0144. I tak oto Australia zosta\u0142a pozwana przez tytoniowego giganta Philip Morris, za\u015b Kanada musia\u0142a si\u0119 zmaga\u0107 przed trybuna\u0142em arbitra\u017cowym z ameryka\u0144sk\u0105 firm\u0105 farmaceutyczn\u0105 Eli Lilly & Company, gdy postanowi\u0142a zmodyfikowa\u0107 prawo patentowe dla zwi\u0119kszenia dost\u0119pno\u015bci jednego z lek\u00f3w. Natomiast zajmuj\u0105ca si\u0119 wydobyciem gazu \u0142upkowego kompania Lone Pine Resources Inc. pozwa\u0142a rz\u0105d w Ottawie z powodu utraty spodziewanych zysk\u00f3w w wyniku zaostrzenia przepis\u00f3w ochrony \u015brodowiska. W 2010 roku rz\u0105d Niemiec musia\u0142 si\u0119 ukorzy\u0107 przed Vattenfallem z powodu zaostrzenia wymog\u00f3w jako\u015bci wody pitnej w Hamburgu, co narazi\u0142o szwedzkiego giganta na wydatki zwi\u0105zane z podniesieniem standard\u00f3w ekologicznych w pobliskiej elektrowni w\u0119glowej. Rok p\u00f3\u017aniej rozochocona korporacja za\u0142o\u017cy\u0142a w trybunale arbitra\u017cowym spraw\u0119 o zamykanie przez Berlin reaktor\u00f3w atomowych na fali spo\u0142ecznego przera\u017cenia skutkami katastrofy w Fukushimie. Rzecz si\u0119 rozchodzi o niebagateln\u0105 kwot\u0119 4,7 miliarda euro. Ostatnio najcz\u0119\u015bciej pozywanym krajem Unii Europejskiej s\u0105 W\u0119gry, co zapewne ma zwi\u0105zek z odwa\u017cn\u0105 polityk\u0105 gabinetu Wiktora Orbana wobec globalizacyjnych trend\u00f3w. Tymczasem Stany Zjednoczone jeszcze nigdy nie przegra\u0142y post\u0119powania w trybuna\u0142ach ISDS i wygl\u0105da na to, \u017ce niewiele si\u0119 zmieni w tej materii, poniewa\u017c wed\u0142ug zawartych w TTIP ustale\u0144 za nominacj\u0119 arbitr\u00f3w b\u0119dzie odpowiedzialny urz\u0119dnik mianowany przez szefa Banku \u015awiatowego, kt\u00f3ry z kolei jest tradycyjnie ju\u017c powo\u0142ywany na sw\u00f3j urz\u0105d przez administracj\u0119 Bia\u0142ego Domu. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce z takim s\u0119dzi\u0105 mecz Europy z Ameryk\u0105 b\u0119dzie pojedynkiem do jednej bramki.<\/p>\n<\/div>\n
\nProblem ten nie omin\u0105\u0142 naszego kraju. W 1990 roku Polska zawar\u0142a ze Stanami Zjednoczonymi umow\u0119 o ochronie inwestycji, kt\u00f3rej elementem jest r\u00f3wnie\u017c mechanizm ISDS. Podobne kroki poczyni\u0142o osiem innych kraj\u00f3w postkomunistycznych. Nietrudno domy\u015bli\u0107 si\u0119 przyczyn tej nazbyt pochopnej decyzji. Strach przed konaj\u0105cym Zwi\u0105zkiem Radzieckim zmusi\u0142 niedo\u015bwiadczonych polityk\u00f3w do rzucenia si\u0119 w pu\u0142apk\u0119 zastawion\u0105 przez wytrawnych graczy z Zachodu. Efekt by\u0142 \u0142atwy do przewidzenia. Wed\u0142ug CIA World Factbook Polska by\u0142a dotychczas pozywana co najmniej szesna\u015bcie razy na og\u00f3ln\u0105 kwot\u0119 12 miliard\u00f3w euro, z czego wyp\u0142aci\u0142a obcym przedsi\u0119biorstwom dwa miliardy – a to dopiero pocz\u0105tek. Wed\u0142ug Marcina Wojtalika z Instytutu Globalnej Odpowiedzialno\u015bci pewna zarejestrowana w Luksemburgu firma pozwa\u0142a niedawno nasz kraj na kwot\u0119 kolejnych dw\u00f3ch miliard\u00f3w, cho\u0107 warto\u015b\u0107 jej inwestycji si\u0119gn\u0119\u0142a zaledwie 500 milion\u00f3w euro. Jego organizacja szacuje, \u017ce liczba wytoczonych Polsce spraw si\u0119ga nie szesnastu, ale ju\u017c dwudziestu pi\u0119ciu. Mo\u017ce ich by\u0107 wi\u0119cej, gdy\u017c jak wspomniano wy\u017cej ca\u0142y system spowija nimb tajemnicy. Reprezentuj\u0105ca nasz kraj Prokuratoria Generalna Skarbu Pa\u0144stwa przy Ministerstwie Skarbu podaje bardzo szcz\u0105tkowe informacje na temat tocz\u0105cych si\u0119 proces\u00f3w, na przyk\u0142ad zamiast konkretnych nazw przedsi\u0119biorstw zagranicznych podaje wy\u0142\u0105cznie pa\u0144stwo ich pochodzenia. Co gorsza, mog\u0105 to by\u0107 firmy nale\u017c\u0105ce do polskich oligarch\u00f3w, ch\u0119tnie rejestruj\u0105cych swoje sp\u00f3\u0142ki w innych krajach, zazwyczaj posiadaj\u0105cych bilateralne umowy handlowe z Polsk\u0105, kt\u00f3re zwykle zobowi\u0105zuj\u0105 rz\u0105dy do honorowania wyrok\u00f3w trybuna\u0142\u00f3w arbitra\u017cowych. W takiej sytuacji prawnicy na us\u0142ugach bogatych Polak\u00f3w skrupulatnie analizuj\u0105 tre\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych traktat\u00f3w handlowych i wybieraj\u0105 ten, kt\u00f3ry jest najbardziej korzystny przy ewentualnym pozwie. Nast\u0119pnie w\u0142a\u015bnie w tym pa\u0144stwie zak\u0142adana jest firma-wydmuszka naszego miliardera, istniej\u0105ca wy\u0142\u0105cznie w celu wy\u0142udzenia z bud\u017cetu pieni\u0119dzy podatnika. Co ciekawe, nawet\u00a0Komisja Europejska, sk\u0105din\u0105d gor\u0105co popieraj\u0105ca sam projekt TTIP, wezwa\u0142a do wypowiedzenia dwustronnych traktat\u00f3w mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi Unii, gdy\u017c godz\u0105 one w istot\u0119 wsp\u00f3lnego rynku wewn\u0119trznego Wsp\u00f3lnoty. Cho\u0107 s\u0105 one dla Polski niekorzystne, nie wiedzie\u0107 czemu nasze w\u0142adze nie maj\u0105 zamiaru ich zrywa\u0107. Podobnie wygl\u0105da sytuacja obowi\u0105zuj\u0105cej ju\u017c od \u0107wier\u0107 wieku umowy ze Stanami Zjednoczonymi, kt\u00f3ra nie przynosi nam \u017cadnych wymiernych korzy\u015bci, a tylko nara\u017ca pa\u0144stwo na pow\u00f3dztwo ze strony pazernych korporacji. Co gorsza, Ministerstwo Gospodarki wzywa do umieszczenia ISDS w ramach TAFTA, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w kraj\u00f3w UE jest temu przeciwna. O ile bilateralne umowy z pa\u0144stwami trzeciego \u015bwiata s\u0105 dla nich korzystne, o tyle nie widz\u0105 ju\u017c \u017cadnych powod\u00f3w do zawarcia identycznego porozumienia z USA. Niemiecki minister sprawiedliwo\u015bci Heiko Maas rozes\u0142a\u0142 do swoich europejskich odpowiednik\u00f3w list, w kt\u00f3rym podkre\u015bli\u0142, \u017ce wprowadzenie trybuna\u0142\u00f3w arbitra\u017cowych w krajach o cywilizowanych systemach s\u0105downictwa nie ma najmniejszego sensu. W przypadku Polski jego apel trafi\u0142 w pr\u00f3\u017cni\u0119. Politycy znad Wis\u0142y, zaczadzeni neokonserwatywn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do Wuja Sama, zupe\u0142nie ignoruj\u0105 t\u0119 jak\u017ce pal\u0105c\u0105 kwesti\u0119 i wol\u0105 w tym czasie wzywa\u0107 nar\u00f3d do jedzenia jab\u0142ek na z\u0142o\u015b\u0107 Putinowi.<\/p>\n<\/div>\n
\nTrudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie system trybuna\u0142\u00f3w arbitra\u017cowych jest najwi\u0119ksz\u0105 ko\u015bci\u0105 niezgody w dyskusji na temat TTIP. Jest on powa\u017cnym zagro\u017ceniem dla suwerenno\u015bci pa\u0144stw, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 zmuszone do korygowania swojej polityki w zgodzie z interesami mi\u0119dzynarodowych korporacji, ze szkod\u0105 dla ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stw. Zagro\u017cenia p\u0142yn\u0105ce z TAFTA nie ograniczaj\u0105 si\u0119 bynajmniej do skutk\u00f3w ewentualnego zniesienia pozataryfowych barier handlu i machlojek w ramach ISDS. Wbrew hurraoptymistycznym wizjom eurokrat\u00f3w w rodzaju Karela de Guchta, Cecilii\u00a0Malmstr\u00f6m czy Danuty\u00a0H\u00fcbner, wielu ekspert\u00f3w prognozuje negatywny wp\u0142yw traktatu na p\u0142aszczy\u017anie makroekonomicznej. Wskutek wtargni\u0119cia na europejskie rynki dotychczas blokowanych produkt\u00f3w zza oceanu mo\u017ce doj\u015b\u0107 do likwidacji oko\u0142o 600 tysi\u0119cy miejsc pracy. Nawet wyj\u0105tkowo optymistyczne badanie Fundacji Bertelsmanna wskazuje na wzrost zatrudnienia w granicach b\u0142\u0119du statystycznego i przyrost PKB o mniej wi\u0119cej 0.05%. Sytuacj\u0119 komplikuje fakt, \u017ce konkurencyjno\u015b\u0107 europejskich przedsi\u0119biorstw jest ograniczona z powodu wy\u017cszych cen energii, a tak\u017ce charakteryzuj\u0105cych Europ\u0119 bardziej cywilizowanych standard\u00f3w prawa pracy, ochrony konsument\u00f3w czy wi\u0119kszej dba\u0142o\u015bci o \u015brodowisko naturalne. Ponadto europejskie firmy s\u0105 zazwyczaj niewielkie, obroty 99% z nich nie przekraczaj\u0105 50 milion\u00f3w euro, co postawi je w trudnej sytuacji, gdy b\u0119d\u0105 musia\u0142y konkurowa\u0107 z gigantami zza oceanu, jak r\u00f3wnie\u017c trudno im b\u0119dzie skorzysta\u0107 z drogiego systemu mi\u0119dzynarodowego arbitra\u017cu. Co wi\u0119cej, przyj\u0119cie zasady wolnego handlu mo\u017ce doprowadzi\u0107 do uruchomienia niebezpiecznego zjawiska konkurencji mi\u0119dzy pa\u0144stwami o stworzenie jak najlepszych warunk\u00f3w dla biznesu, co w oczywisty spos\u00f3b prze\u0142o\u017cy si\u0119 na pogorszenie warunk\u00f3w \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w. Nic dziwnego, \u017ce ewentualne korzy\u015bci we wzro\u015bcie PKB maj\u0105 by\u0107 iluzoryczne, za\u015b sama Komisja Europejska przyznaje, \u017ce b\u0119d\u0105 one roz\u0142o\u017cone nier\u00f3wnomiernie. Najbardziej maj\u0105 skorzysta\u0107 Wielka Brytania i Hiszpania, za\u015b we wschodniej cz\u0119\u015bci Starego Kontynentu przyrost PKB ma by\u0107 \u015bladowy. Warto doda\u0107, \u017ce nap\u0142yw ameryka\u0144skich produkt\u00f3w rolnych roz\u0142o\u017cy na \u0142opatki unijn\u0105 polityk\u0119 roln\u0105. Europejskie przedsi\u0119biorstwa rolne to zwykle ma\u0142e, rodzinne gospodarstwa, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y szans w starciu z pot\u0119\u017cnym przemys\u0142em ameryka\u0144skim. Zniszczy to nie tylko ekonomiczne fundamenty europejskiej wsi, ale r\u00f3wnie\u017c doprowadzi do erozji ostatniego bastionu dawnej, chrze\u015bcija\u0144skiej Europy.<\/p>\n<\/div>\n
\nBezpo\u015brednio zaanga\u017cowani w proces negocjacyjny urz\u0119dnicy Komisji Europejskiej broni\u0105 TTIP jako zupe\u0142nie niegro\u017anej umowy, ignoruj\u0105c przy tym uwagi ze strony sceptyk\u00f3w, np. o uprzywilejowanie ameryka\u0144skich przedsi\u0119biorstw w por\u00f3wnaniu do firm ze Starego Kontynentu. Stosuj\u0105 przy tym zdumiewaj\u0105c\u0105 argumentacj\u0119, np. wskazuj\u0105c na „ryzyko” dyskryminowania inwestor\u00f3w w procesach s\u0105dowych z samorz\u0105dami, co bardzo \u017ale \u015bwiadczy zar\u00f3wno o priorytetach, jakimi si\u0119 kieruj\u0105, jak i zaufaniu do pa\u0144stwowego systemu s\u0105downictwa poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w Europy. Niezale\u017cnie od szkodliwej postawy brukselskich eurokrat\u00f3w, opozycja w Parlamencie Europejskim narasta, cho\u0107 na razie g\u0142\u00f3wnie na skrajnych skrzyd\u0142ach politycznego spektrum, cz\u0119\u015bciowo r\u00f3wnie\u017c w \u0142onie chadecji. Wed\u0142ug opublikowanych przez sam\u0105 KE bada\u0144 a\u017c 97% obywateli Unii sprzeciwia si\u0119 przyznawaniu ponadnarodowym korporacjom przywilej\u00f3w. Wskutek nacisk\u00f3w zawieszono chwilowo negocjacje nad uwzgl\u0119dnieniem ISDS w TAFTA, jednak w dalszym ci\u0105gu podejmowane s\u0105 pr\u00f3by przemycenia trybuna\u0142\u00f3w arbitra\u017cowych tyln\u0105 furtk\u0105. Je\u015bli Europejczycy nie powstan\u0105 przeciwko tej niezwykle zuchwa\u0142ej pr\u00f3bie narzucenia im przez Stany Zjednoczone skrajnie leseferystycznych zasad wymiany handlowej, mog\u0105 si\u0119 wkr\u00f3tce obudzi\u0107 z r\u0119k\u0105 w nocniku pe\u0142nym ekskrement\u00f3w neoliberalnej doktryny. To za\u015b w praktyce b\u0119dzie oznacza\u0107 znacz\u0105ce pogorszenie poziomu \u017cycia i polityczn\u0105 wasalizacj\u0119 Europy. Uwaga ta tyczy si\u0119 szczeg\u00f3lnie Polak\u00f3w, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie Europa \u015arodkowa zostanie najmocniej dotkni\u0119ta negatywnymi skutkami TTIP. Na razie jednak nasi przyw\u00f3dcy prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w konkurencji machania szabelk\u0105 w kierunku Putina. Wuj Sam jest z pewno\u015bci\u0105 wielce rad z takiego obrotu spraw.<\/div>\n

Rafa\u0142 Sawicki<\/strong><\/p>\n

\"Teheran_US_embassy_propaganda_statue_of_liberty\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Widmo kr\u0105\u017cy po Europie – widmo TTIP. Gdy na pocz\u0105tku 2012 roku mieszka\u0144cy ca\u0142ego \u015bwiata wylegli na ulice, by zaprotestowa\u0107 przeciwko umowie handlowej dotycz\u0105cej zwalczania […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18933,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Czym grozi Europie i Polsce przyj\u0119cie traktatu o Transatlantyckim Partnerstwie w dziedzinie Handlu i Inwestycji? Czy jest on kolejn\u0105 metod\u0105 utrzymywania ameryka\u0144skich wp\u0142yw\u00f3w? Polecamy artyku\u0142 Rafa\u0142a Sawickiego.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[22,6,12],"tags":[255,1874,975,981],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Teheran_US_embassy_propaganda_statue_of_liberty.jpg?fit=930%2C581&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-4Vm","jetpack-related-posts":[{"id":7438,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7438","url_meta":{"origin":18932,"position":0},"title":"USA: Widmo \u201eskrajnej prawicy\u201d kr\u0105\u017cy\u2026","date":"21 stycznia 2013","format":false,"excerpt":"Centrum Zwalczania Terroryzmu przy Akademii Wojskowej Stan\u00f3w Zjednoczonych w West Point opublikowa\u0142o raport zatytu\u0142owany Wyzwanie z marginesu. Zrozumie\u0107 ameryka\u0144sk\u0105 skrajn\u0105 prawic\u0119. Autorzy raportu zwracaj\u0105 uwag\u0119 na rosn\u0105ce zagro\u017cenie ze strony zwolennik\u00f3w tak zwanej \u201eskrajnej prawicy\u201d, kt\u00f3rzy w 2011 r. mieli dokona\u0107 350 atak\u00f3w. Twierdz\u0105, \u017ce zwolennicy przemocy maj\u0105 oparcie w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":18655,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=18655","url_meta":{"origin":18932,"position":1},"title":"Polska: Widmo zwolnie\u0144 na Poczcie Polskiej","date":"15 stycznia 2015","format":false,"excerpt":"Nawet 8 tysi\u0119cy pracownik\u00f3w Poczty Polskiej mo\u017ce straci\u0107 wkr\u00f3tce zatrudnienie. Jak informuj\u0105 przedstawiciele pocztowych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, w niekt\u00f3rych oddzia\u0142ach zwolnionych mo\u017ce zosta\u0107 nawet 10% pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy dostan\u0105 propozycj\u0119 tzw. dobrowolnego odej\u015bcia. Wszystko to jest cz\u0119\u015bci\u0105 prowadzonej \u201eoptymalizacji zatrudnienia\u201d zak\u0142adaj\u0105cej, \u017ce mniejsza liczba os\u00f3b ma wykonywa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 pracy. Dzia\u0142ania zarz\u0105du\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/3.jpg?fit=640%2C426&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":25999,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=25999","url_meta":{"origin":18932,"position":2},"title":"Szwecja: Widmo Swexitu straszy rz\u0105d","date":"25 czerwca 2016","format":false,"excerpt":"24 czerwca szwedzki premier Stefan L\u00f6fven zwo\u0142a\u0142 konferencj\u0119 prasow\u0105 specjalnie po to, \u017ceby powiedzie\u0107, \u017ce rz\u0105d nie zgodzi si\u0119 na referendum w sprawie wyj\u015bcia Szwecji z Unii Europejskiej. \u2013\u00a0W Unii Europejskiej oraz w Szwecji potrzebujemy stabilno\u015bci i kontynuacji, a tego nie osi\u0105gniemy, rozpisuj\u0105c kolejne referenda. (...).\u00a0Wyj\u015bcie Wielkiej Brytanii z Unii\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/Swexit.jpg?fit=600%2C408&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":29113,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=29113","url_meta":{"origin":18932,"position":3},"title":"Francja\/Syria: Kto d\u017cihadem wojuje, od d\u017cihadu ginie","date":"22 kwietnia 2017","format":false,"excerpt":"\"D\u017cihady\u015bci z Francji robi\u0105 dobr\u0105 robot\u0119 w Syrii\" - tak w grudniu 2012 roku powiedzia\u0142 Laurent Fabius, \u00f3wczesny minister spraw zagranicznych Francji (by\u0142 premierem w latach 1984-1986). Twierdzi\u0142 tak\u017ce, \u017ce pa\u0144stwo francuskie nie mo\u017ce nic zrobi\u0107, by zatrzyma\u0107 w\u0142asnych fanatyk\u00f3w (zar\u00f3wno pochodzenia imigranckiego, jak i rodowitych Francuz\u00f3w-konwertyt\u00f3w), udaj\u0105cych si\u0119 na\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Laurent-Fabius-minister.jpg?fit=610%2C387&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":28452,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=28452","url_meta":{"origin":18932,"position":4},"title":"Szwecja: Uchod\u017aca-d\u017cihadysta skazany na do\u017cywocie za dokonanie egzekucji","date":"17 lutego 2017","format":false,"excerpt":"W czwartek S\u0105d Okr\u0119gowy w Sztokholmie skaza\u0142 na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia syryjskiego uchod\u017ac\u0119, kt\u00f3ry w maju 2012 roku jako cz\u0142onek grupy d\u017cihadystycznej Kompania Sulejmana bra\u0142 udzia\u0142 w egzekucji\u00a0wzi\u0119tych do niewoli \u017co\u0142nierzy syryjskiej armii. 46-letni Haisam Sakhanh przyjecha\u0142 do Szwecji w 2013 roku z zamiarem ubiegania si\u0119 o status uchod\u017acy. Na\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/Uchodzca-szwecja.jpg?fit=634%2C334&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":10497,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=10497","url_meta":{"origin":18932,"position":5},"title":"Grecja: Nacjonalista burmistrzem Aten?","date":"24 wrze\u015bnia 2013","format":false,"excerpt":"Na nic si\u0119 zda\u0142a nagonka Systemu na Z\u0142oty \u015awit po ostatnich wydarzeniach i tragicznej \u015bmierci \u201eantyfaszysty\u201d. Najnowszy sonda\u017c dotycz\u0105cy wy\u015bcigu o presti\u017cowy fotel burmistrza Aten pokazuje, i\u017c liderem jest Ilias Kasidiaris, rzecznik Z\u0142otego \u015awitu, kt\u00f3ry niedawno zosta\u0142 oficjalnym kandydatem partii na to stanowisko. Jego przewaga nad rywalem z centroprawicowej Nowej\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18932"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18932"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19671,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18932\/revisions\/19671"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}