{"id":2080,"date":"2012-01-25T20:13:34","date_gmt":"2012-01-25T19:13:34","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=2080"},"modified":"2012-01-25T20:13:34","modified_gmt":"2012-01-25T19:13:34","slug":"ferdynand-goetel-co-to-jest-faszyzm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=2080","title":{"rendered":"Ferdynand Goetel: Co to jest faszyzm?"},"content":{"rendered":"

Od Redakcji<\/strong>: Prezentujemy Pa\u0144stwu artyku\u0142 Ferdynanda Goetla pt. „Co to jest faszyzm?”. Pod tekstem znajduje si\u0119 obszerna notka biograficzna dotycz\u0105ca autora. Opublikowany artyku\u0142 zosta\u0142 opatrzony redakcyjnymi przypisami opracowanymi przez kol. Adama Danka. Zach\u0119camy do lektury.<\/p>\n

(T.P.)<\/em><\/p>\n

Dzi\u015b, kiedy faszyzm por\u00f3s\u0142 ju\u017c w teori\u0119, coraz cz\u0119\u015bciej, coraz powszechniej pope\u0142nia si\u0119 b\u0142\u0105d, bior\u0105c jego przejawy wt\u00f3rne czy uboczne za czysto faszystowsk\u0105 monet\u0119. Gra, prowadzona przez przeciwnik\u00f3w faszyzmu na platformach takich, jak rasizm, totalizm, dyktatura, przys\u0142ania ludziom chwiejnym zasadnicz\u0105 prawd\u0119, \u017ce faszyzm jest przede wszystkim postaw\u0105 psychiczn\u0105, napi\u0119ciem woli, wzmo\u017ceniem aktywno\u015bci, uzdolnieniem wewn\u0119trznym do ofiar i wysi\u0142k\u00f3w, jednym s\u0142owem tym, co nazywamy heroicznym stosunkiem do \u017cycia. Tylko ta jego w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 jest \u201eautentyczna\u201d i nie daj\u0105ca si\u0119 zast\u0105pi\u0107 niczym innym. Tylko ta jest miarodajna. I tylko ta najbardziej og\u00f3lnoludzka.<\/p>\n

Jak dalece nieprzemienn\u0105 jest tre\u015b\u0107 duchowa faszyzmu, \u015bwiadczy najlepiej fakt, \u017ce Hitler, tak bardzo czu\u0142y na spraw\u0119 niemieckiej czy germa\u0144skiej oryginalno\u015bci \u2013 dla odr\u0119bno\u015bci swego ruchu znalaz\u0142 tylko znak swastyki, ale nazwa\u0107 go ju\u017c \u201eswastykizmem\u201d nie zechcia\u0142 i si\u0119gn\u0105\u0142 po stary ju\u017c w\u0142a\u015bciwie rekwizyt \u201enarodowego socjalizmu\u201d. \u017bycie stworzy\u0142o ze\u0144 co prawda rych\u0142o pozbawiony ju\u017c racjonalnego znaczenia skr\u00f3t \u201enazi\u201d, i wprowadzi\u0142o poj\u0119cie \u201ehitleryzmu\u201d, ale \u015bwiat rozumia\u0142 nadal, \u017ce hitleryzm jest r\u00f3wnie\u017c faszyzmem.<\/p>\n

Jest nim tak\u017ce i \u201efrankizm\u201d hiszpa\u0144ski, i Croix de Feux<\/i> Francji (1)<\/b>, m\u00f3g\u0142 nim by\u0107 i polski ob\u00f3z legionowy, a mo\u017ce nim sta\u0107 si\u0119 ka\u017cdy m\u0142ody nacjonalistyczny pr\u0105d, jaki jeszcze powstanie, a b\u0119dzie do\u015b\u0107 odwa\u017cny, aby z pe\u0142nym poczuciem odpowiedzialno\u015bci po\u0142\u0105czy\u0107 w jednym zespole wiary spraw\u0119 sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i mi\u0142o\u015bci do swego narodu, kt\u00f3re dopiero razem tworz\u0105 ow\u0105 atmosfer\u0119, wyzwalaj\u0105c\u0105 dusz\u0119 nowoczesnych mas. Tylko kr\u00f3tkowzroczni lub umy\u015blnie niedowidz\u0105cy ludzie mog\u0105 dopatrywa\u0107 si\u0119 w sile przerzutowej faszyzmu rezultat\u00f3w propagandy, materialnego nacisku czy nawet prowokatorskich machinacji. Tylko niepewni siebie b\u0119d\u0105 w nim przede wszystkim podejrzewa\u0107 w\u0142osk\u0105 czy niemieck\u0105 \u201eagresj\u0119\u201d. Faszyzm, owszem, pochodzi z W\u0142och, ale tak, jak rzeka pochodzi od swego pierwszego \u017ar\u00f3d\u0142a, a ma mimo tego liczne i samodzielne dop\u0142ywy oraz ca\u0142y nieujawniony basen podziemny.<\/p>\n

Podkre\u015blam to z takim naciskiem, bo nie ma do\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w, aby przestrzec opini\u0119 przed zam\u0119tem poj\u0119\u0107, spowodowanym przez dialektyk\u0119 wyrozumowan\u0105, kt\u00f3ra raz po raz zaskakuje nas drugorz\u0119dnymi, zast\u0119pczymi poj\u0119ciami faszyzmu.<\/p>\n

\n<\/p>\n

Ferdynand Goetel<\/p>\n

\n<\/p>\n

\n<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/b>Ferdynand Goetel, Co to jest faszyzm?<\/i>, [w:] ten\u017ce, Pod znakiem faszyzmu<\/i>, Warszawa 1939 (2)<\/b>. (Pisowni\u0119 uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniono. Przypisy pochodz\u0105 od Redakcji.).<\/p>\n

\n<\/p>\n

Ferdynand Goetel<\/b> (1890-1960) \u2013 pisarz, eseista i publicysta, zwany niekiedy \u201epolskim J\u00fcngerem\u201d. Dorasta\u0142 w atmosferze m\u0142odopolskiego Krakowa; z galicyjsk\u0105 bohem\u0105 styka\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki swojemu wujowi Ferdynandowi Turli\u0144skiemu, w\u0142a\u015bcicielowi popularnej w\u015br\u00f3d dekadent\u00f3w restauracji i kawiarni \u201ePaon\u201d (gdzie bywali m.in. Stanis\u0142aw Przybyszewski i Dagny Juel, Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski, J\u00f3zef Mehoffer, Lucjan Rydel). Cz\u0119sto odwiedza\u0142 fascynuj\u0105ce m\u0142odopolsk\u0105 inteligencj\u0119 Zakopane, wybierane te\u017c na miejsce spotka\u0144 i zjazd\u00f3w przez niepodleg\u0142o\u015bciowych spiskowc\u00f3w politycznych. Ze stolicy Podhala wyrusza\u0142 na liczne w\u0119dr\u00f3wki po Tatrach. Neoromantycy upatrywali w najwy\u017cszych polskich g\u00f3rach \u015bwi\u0105tyni\u0119, skrywaj\u0105c\u0105 tajemne si\u0142y, zdolne odrodzi\u0107 duchowo nar\u00f3d i uzdatni\u0107 go do wielkich czyn\u00f3w. Klimatowi temu nie opar\u0142 si\u0119 i Goetel, kt\u00f3ry wyr\u00f3s\u0142 na jednego z lider\u00f3w ruchu taternickiego. <\/p>\n

Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 cz\u0142onek \u201eStrzelca\u201d, na kr\u00f3tko przed jej wybuchem przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy. W 1914 r. po rozpocz\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 wojennych podj\u0105\u0142 nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 przedostania si\u0119 przez lini\u0119 frontu do Legion\u00f3w Polskich. Internowany przez rosyjskie w\u0142adze jako poddany Austro-W\u0119gier i zes\u0142any do Taszkientu. Gdy Rosj\u0119 ogarn\u0119\u0142a rewolucja bolszewicka, wraz z rodzin\u0105 i grup\u0105 innych Polak\u00f3w uciek\u0142 z miejsca zes\u0142ania i po d\u0142ugiej drodze przez Azj\u0119 powr\u00f3ci\u0142 do Polski dopiero w 1921 r. Azjatycka odyseja pos\u0142u\u017cy\u0142a mu za materia\u0142 do powie\u015bci Kar-Chat<\/i> (1923) i ksi\u0105\u017cki Przez p\u0142on\u0105cy Wsch\u00f3d. Wra\u017cenia z podr\u00f3\u017cy<\/i> (1924).<\/p>\n

Goetel interesowa\u0142 si\u0119 awangardowymi kierunkami w literaturze, co zaowocowa\u0142o wydaniem eksperymentalnej powie\u015bci Z dnia na dzie\u0144 <\/i>(1926). Najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 przynios\u0142y mu jednak dzie\u0142a podr\u00f3\u017cnicze, powstaj\u0105ce w wyniku kolejnych wypraw: Egipt<\/i> (1927), Wyspa na chmurnej p\u00f3\u0142nocy<\/i> (1928), Podr\u00f3\u017c do Indii<\/i> (1933). Goetel by\u0142 wa\u017cn\u0105 osobisto\u015bci\u0105 \u017cycia literackiego niepodleg\u0142ej Polski; pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prezesa polskiego PEN-Clubu (1926-1933), kt\u00f3rego krajow\u0105 struktur\u0119 w tych latach zbudowa\u0142, a nast\u0119pnie funkcj\u0119 przewodnicz\u0105cego Zwi\u0105zku Zawodowego Literat\u00f3w Polskich (1933-1939). Zasiada\u0142 w Polskiej Akademii Literatury. <\/p>\n

Politycznie zwi\u0105zany z sanacj\u0105; J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego pozna\u0142 jeszcze w 1908 r. Swoim pogl\u0105dom wyraz da\u0142 m.in. w dramacie Samuel Zborowski. Rycerz na Podolu<\/i> (1929), b\u0119d\u0105cym pochwa\u0142\u0105 rz\u0105d\u00f3w silnej r\u0119ki, ideologii pa\u0144stwowej i ukr\u00f3cenia sejmokracji. By\u0142 tw\u00f3rc\u0105 nazwy Obozu Zjednoczenia Narodowego i podpisa\u0142 jego deklaracj\u0119 ideow\u0105 z 21 II 1937 r. W 1937 r. przez dwa miesi\u0105ce sprawowa\u0142 funkcj\u0119 redaktora naczelnego \u201eKuriera Porannego\u201d, zamieniaj\u0105c t\u0119 lewicow\u0105 dot\u0105d gazet\u0119 w pismo prorz\u0105dowe i nadaj\u0105c mu \u201eozonow\u0105\u201d formu\u0142\u0119 ideowo-polityczn\u0105. Z powodu jego pogl\u0105d\u00f3w na \u0142amach \u201eWiadomo\u015bci Literackich\u201d \u2013 przedwojennego protoplasty \u201eGazety Wyborczej\u201d \u2013 nazywano go z\u0142o\u015bliwie \u201eGoetelsem\u201d.<\/p>\n

31 VIII 1939 r. Goetel jako prezes Zwi\u0105zku Zawodowego Literat\u00f3w Polskich opublikowa\u0142 w rz\u0105dowej \u201eGazecie Polskiej\u201d list otwarty do norweskiego noblisty Knuta Hamsuna, protestuj\u0105c przeciw poparciu przez wybitnego pisarza roszcze\u0144 III Rzeszy do Gda\u0144ska.<\/p>\n

Podczas wojny obronnej 1939 r. kierowa\u0142 sekcj\u0105 propagandow\u0105 Obywatelskiego Komitetu Pomocy Ludno\u015bci Warszawy, powo\u0142anego przy dowodz\u0105cym obron\u0105 cywiln\u0105 stolicy prezydencie miasta mjr. Stefanie Starzy\u0144skim (1893-1943). Prawdopodobnie to on by\u0142 autorem tekst\u00f3w s\u0142ynnych, p\u0142omiennych odezw i przem\u00f3wie\u0144 prezydenta Starzy\u0144skiego do mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy.<\/p>\n

Po tragicznym ko\u0144cu wojny obronnej Goetel pozosta\u0142 w Kraju. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z ugrupowaniami pi\u0142sudczykowskiego podziemia politycznego \u2013 Obozem Polski Walcz\u0105cej i Konwentem Organizacji Niepodleg\u0142o\u015bciowych, m.in. redagowa\u0142 wydawane przez OPW pismo spo\u0142eczno-kulturalne \u201eNurt\u201d (1943-1944) i publikowa\u0142 w innym nielegalnym pi\u015bmie \u201eMy\u015bl Pa\u0144stwowa\u201d. Wiosn\u0105 1943 r. za zgod\u0105 w\u0142adz pa\u0144stwa podziemnego wszed\u0142 w sk\u0142ad polskiej delegacji, kt\u00f3ra na zaproszenie Niemc\u00f3w uda\u0142a si\u0119 do Katynia, by dokona\u0107 ogl\u0119dzin odkrytych tam grob\u00f3w ofiar masowego mordu dokonanego przez bolszewik\u00f3w. Po powrocie sporz\u0105dzi\u0142 raport dla Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca oraz dla dow\u00f3dztwa Armii Krajowej. W odpowiedzi jego osoba natychmiast sta\u0142a si\u0119 obiektem zajad\u0142ej nagonki propagandowej, podj\u0119tej przez dzia\u0142aj\u0105c\u0105 z terenu Zwi\u0105zku Sowieckiego central\u0119 polskich komunist\u00f3w. W marcu 1944 r. Goetel odrzuci\u0142 propozycj\u0119 w\u0142adz niemieckich wsp\u00f3\u0142organizowania ligi antybolszewickiej.<\/p>\n

W styczniu 1945 r. poeta Adam Wa\u017cyk \u2013 p\u00f3\u017aniejszy stalinista, a jeszcze p\u00f3\u017aniej \u201eautorytet moralny\u201d zwi\u0105zany z \u201eopozycj\u0105 demokratyczn\u0105\u201d \u2013 wskaza\u0142 jego adres w Krakowie funkcjonariuszom Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rzy dokonali naj\u015bcia na mieszkanie, nie zastaj\u0105c w nim jednak Goetla. Pisarz ukry\u0142 si\u0119 w ko\u015bciele Mariackim; jego proboszcz, x. Ferdynand Machay, pom\u00f3g\u0142 mu znale\u017a\u0107 kryj\u00f3wk\u0119 w krakowskim klasztorze OO. Karmelit\u00f3w Bosych. W czerwcu 1945 r. komunistyczna prokuratura rozes\u0142a\u0142a za nim list go\u0144czy pod fa\u0142szywym zarzutem kolaboracji z Niemcami. Goetel postanowi\u0142 ewakuowa\u0107 si\u0119 z Kraju. W grudniu tego\u017c roku, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 fa\u0142szywym holenderskim paszportem, wyjecha\u0142 do Czechos\u0142owacji (legalizacj\u0119 i przerzucenie pisarza przez granic\u0119 organizowali Tadeusz Malinowski i Micha\u0142 Warakomski, byli \u017co\u0142nierze rozbitego ju\u017c w\u00f3wczas przez wojska sowieckie okr\u0119gu wile\u0144skiego Armii Krajowej). Stamt\u0105d \u201eprzez zielon\u0105 granic\u0119\u201d przeszed\u0142 piechot\u0105 do Bawarii i zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do Komitetu Polskiego w Monachium, gdzie zaopiekowa\u0142 si\u0119 nim oficer Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej NSZ, kpt. W\u0142adys\u0142aw \u201e\u017bbik\u201d-Ko\u0142aci\u0144ski (1911-1995).<\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1946 r. Goetel dotar\u0142 do II Korpusu Polskich Si\u0142 Zbrojnych we W\u0142oszech i po rozmowie z gen. W\u0142adys\u0142awem Andersem zosta\u0142 do niego wcielony jako oficer prasowy. Po rozformowaniu II Korpusu osiad\u0142 w Londynie, gdzie mieszka\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia. Dzia\u0142a\u0142 w emigracyjnej Lidze Niepodleg\u0142o\u015bci Polski. W 1955 r. opublikowa\u0142 Czasy wojny<\/i> \u2013 swoje pami\u0119tniki z lat 1939-1946. Wkr\u00f3tce potem zacz\u0105\u0142 traci\u0107 wzrok. Na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105, b\u0119d\u0105c prawie niewidomym, podyktowa\u0142 sw\u0105 ostatni\u0105 powie\u015b\u0107 Nie warto by\u0107 ma\u0142ym<\/i> (1959), jako t\u0142o fabu\u0142y wykorzystuj\u0105c narodziny i rozw\u00f3j ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego w Galicji przed 1914 r. Po eksfiltracji z Polski w 1945 r. nie zobaczy\u0142 ju\u017c nigdy wi\u0119cej \u017cony i dw\u00f3jki dzieci, pozosta\u0142ych w Kraju, z kt\u00f3rymi m\u00f3g\u0142 utrzymywa\u0107 jedynie ograniczony kontakt korespondencyjny. A\u017c do ko\u0144ca istnienia PRL jego prace obj\u0119te by\u0142y ca\u0142kowitym zakazem publikacji.<\/p>\n

W 2003 r. prochy Ferdynanda Goetla zosta\u0142y sprowadzone do Polski i pochowane na zakopia\u0144skim cmentarzu na P\u0119ksowym Brzyzku. <\/p>\n

\n<\/p>\n

Przypisy:<\/b><\/p>\n

\n<\/p>\n

1. <\/b>Croix de Feu<\/b><\/i> (fr. \u201eKrzy\u017c Ognia\u201d) \u2013 francuska organizacja nacjonalistyczna dzia\u0142aj\u0105ca w okresie mi\u0119dzywojennym. Powsta\u0142a 26 XI 1928 r. Jej potocznej nazwie pocz\u0105tek da\u0142 symbol organizacyjny \u2013 p\u0142on\u0105cy krzy\u017c z czaszk\u0105 po\u015brodku, odwzorowany z Krzy\u017ca Wojny (Croix de Guerre<\/i>), odznaczenia nadawanego \u017co\u0142nierzom \u201eza nara\u017cenie \u017cycia w obliczu nieprzyjaciela\u201d na pierwszej linii frontu. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 zacz\u0119\u0142a rozwija\u0107 po tym, jak w listopadzie 1929 r. w sk\u0142ad jej Rady Administracyjnej wszed\u0142 by\u0142y oficer wywiadu wojskowego pp\u0142k Fran\u00e7ois hrabia de La Rocque (1886-1946). <\/p>\n

De La Rocque uko\u0144czy\u0142 presti\u017cow\u0105 francusk\u0105 akademi\u0119 wojskow\u0105 Saint-Cyr. Podczas I wojny \u015bwiatowej walczy\u0142 w wielkiej bitwie nad Somm\u0105; nast\u0119pnie pracowa\u0142 w sztabie marsza\u0142ka Ferdinanda Focha. W latach 1921-1922 przebywa\u0142 w Polsce jako szef gabinetu gen. Niessela, szefa francuskiej misji wojskowej. Opanowa\u0142 w pewnym stopniu j\u0119zyk polski. Uczestniczy\u0142 w pracach nad koncepcj\u0105 francusko-polskiej wojny ofensywnej przeciw Niemcom, znanej jako \u201eplan Focha\u201d; w okresie jej przygotowywania pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 oficera \u0142\u0105cznikowego francuskiego Sztabu Generalnego przy polskim Biurze \u015acis\u0142ej Rady Wojennej. Od 1925 r. bra\u0142 udzia\u0142 w operacji t\u0142umienia powstania Abd-el-Krima w Maroku przez wojska marsza\u0142ka Philippe\u2019a P\u00e9taina, gdzie kierowa\u0142 s\u0142u\u017cbami wywiadowczymi si\u0142 interwencyjnych. W 1928 r. na w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119 przeszed\u0142 w stan spoczynku i zaj\u0105\u0142 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 polityczn\u0105. Croix de Feu<\/i> zosta\u0142 przeorganizowany na spos\u00f3b militarny, a jego struktura cz\u0119\u015bciowo utajniona. Dzieli\u0142 si\u0119 na grupy dyspozycyjne (dispos<\/i>), z kt\u00f3rych ka\u017cda sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z trzech zmotoryzowanych pi\u0119cioosobowych oddzia\u0142\u00f3w. Organizacja posiada\u0142a w\u0142asn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 informacyjn\u0105 i wewn\u0119trzne instrukcje mobilizacyjne. Utrzymywa\u0142a te\u017c w\u0142asne arsena\u0142y, z\u0142o\u017cone wed\u0142ug jej przeciwnik\u00f3w nie tylko z broni kr\u00f3tkiej, ale tak\u017ce z ci\u0119\u017ckich karabin\u00f3w maszynowych, dzia\u0142, haubic i mo\u017adzierzy, w niejasnych okoliczno\u015bciach wyprowadzonych z park\u00f3w artyleryjskich francuskiej armii; lokalizacj\u0119 arsena\u0142\u00f3w utrzymywano w \u015bcis\u0142ej tajemnicy. Organizacja mia\u0142a ponadto dysponowa\u0107 kilkudziesi\u0119cioma samolotami. Cz\u0142onkowie Croix de Feu<\/i> regularnie odbywali \u0107wiczenia wojskowe i pr\u00f3bne mobilizacje. Nie nosili mundur\u00f3w organizacyjnych, a jedynie berety i tr\u00f3jkolorowe opaski na lewym ramieniu.<\/p>\n

Pp\u0142k de La Rocque okre\u015bla\u0142 sw\u00f3j ruch mianem si\u0142y antyrewolucyjnej<\/i>, ale zarazem odnosi\u0142 do niej formu\u0142\u0119 \u201eani prawica, ani lewica\u201d, a jako jego cel wskazywa\u0142 stworzenie we Francji nowego \u0142adu<\/i>. Do g\u0142\u00f3wnych postulat\u00f3w Croix de Feu<\/i> nale\u017ca\u0142y m.in.: walka z obcymi wp\u0142ywami ekonomicznymi, d\u0105\u017cenie do samowystarczalno\u015bci gospodarczej Francji poprzez zacie\u015bnienie jej zwi\u0105zk\u00f3w z koloniami, wzmocnienie w\u0142adzy wykonawczej, dozbrojenie armii w nowoczesn\u0105 bro\u0144. Croix de Feu <\/i>wyr\u00f3s\u0142 na najwi\u0119ksz\u0105 prawicow\u0105 organizacj\u0119 we Francji \u2013 jego liczebno\u015b\u0107 skoczy\u0142a z 3000 ludzi w 1929 r. do 450 000 ludzi w 1936 r. W 1937 r. ujawniono, i\u017c organizacja otrzymywa\u0142a wsparcie finansowe z bud\u017cetu pa\u0144stwa od gabinet\u00f3w rz\u0105dowych Andr\u00e9 Tardieu i Pierre\u2019a Lavala; w pa\u017adzierniku 1935 r. de La Rocque poinformowa\u0142 Lavala o zako\u0144czeniu przygotowa\u0144 do przeprowadzenia zamachu stanu i prosi\u0142 o oznaczenie godziny \u201eH\u201d, tzn. momentu rozpocz\u0119cia akcji. 18 VI 1936 r. Croix de Feu<\/i> obok trzech innych prawicowych organizacji (Francisme<\/i>, M\u0142odzi Patrioci, Solidarno\u015b\u0107 Francuska) zosta\u0142 zdelegalizowany przez skrajnie lewicowy rz\u0105d Leona Bluma, \u017byda i przewodnicz\u0105cego Francuskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej. <\/p>\n

12 lipca 1936 r. w paryskiej sali Wagram pp\u0142k de La Rocque og\u0142osi\u0142 powstanie Francuskiej Partii Spo\u0142ecznej (PSF) jako jawnego, dzia\u0142aj\u0105cego legalnie stronnictwa politycznego. W programie jego partii znalaz\u0142y si\u0119 m.in.: ochrona praw kombatant\u00f3w, przebudowa systemu zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w duchu korporacyjnym, ochrona rodziny, wprowadzenie spo\u0142ecznej kontroli przedsi\u0119biorstw, ochrona ekonomiczna drobnych rolnik\u00f3w, ustanowienie p\u0142acy minimalnej, wzmocnienie pozycji ustrojowej g\u0142owy pa\u0144stwa, zmniejszenie liczby parlamentarzyst\u00f3w i wyznaczenie dla nich limitu wieku, wprowadzenie sankcji karnych dla partii politycznych wyst\u0119puj\u0105cych przeciw obowi\u0105zkowi s\u0142u\u017cby wojskowej. Ju\u017c we wrze\u015bniu 1936 r. PSF liczy\u0142a 600 000 cz\u0142onk\u00f3w, staj\u0105c si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 parti\u0105 polityczn\u0105 we Francji (liczniejsz\u0105 ni\u017c partia socjalistyczna i komunistyczna razem wzi\u0119te), za\u015b na prze\u0142omie 1937 i 1938 r. jej liczebno\u015b\u0107 zbli\u017cy\u0142a si\u0119 do 800 000. W ca\u0142ej Francji nale\u017ca\u0142o do niej ok. 1000 radnych i ponad 3000 mer\u00f3w. Partia mia\u0142a te\u017c w\u0142asn\u0105 grup\u0119 parlamentarn\u0105 licz\u0105c\u0105 7-10 deputowanych, kierowan\u0105 przez wiceprzewodnicz\u0105cego PSF Jeana Ybarnegaray\u2019a. W lipcu 1937 r. przej\u0119\u0142a \u201eMa\u0142y Dziennik\u201d, jedn\u0105 z najwi\u0119kszych francuskich gazet, kt\u00f3ra od tej pory ukazywa\u0142a si\u0119 z podtytu\u0142em \u201ePraca \u2013 Rodzina \u2013 Ojczyzna\u201d (przyj\u0119tym w latach 1940-1944 przez Pa\u0144stwo Francuskie w charakterze oficjalnej dewizy), a w 1939 r. mia\u0142a nak\u0142ad 200 000 egzemplarzy. W latach 1936-1939, wobec nieoficjalnego przyzwolenia w\u0142adz III republiki na nielegalny przep\u0142yw przez granic\u0119 francusko-hiszpa\u0144sk\u0105 ochotnik\u00f3w do komunistycznych Brygad Mi\u0119dzynarodowych w Hiszpanii, PSF prowadzi\u0142a na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 \u201eblokad\u0119 Pirenej\u00f3w\u201d, wykorzystuj\u0105c tajne arsena\u0142y Croix de Feu<\/i>. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej og\u0142osi\u0142a zawieszenie czynnej dzia\u0142alno\u015bci, natomiast pp\u0142k de La Rocque krytykowa\u0142 francuskie w\u0142adze za nieprzygotowanie pa\u0144stwa do wojny i defensywne nastawienie. Po rozpocz\u0119ciu inwazji niemieckiej w maju 1940 r. wiceprzewodnicz\u0105cy partii Jean Ybarnegaray za zgod\u0105 przyw\u00f3dcy wszed\u0142 do gabinetu rz\u0105dowego Paula Reynauda. W czerwcu 1940 r., po og\u0142oszeniu zawieszenia broni przez premiera P\u00e9taina, Komitet Wykonawczy PSF obraduj\u0105cy w Clermont-Ferrand przekszta\u0142ci\u0142 dotychczasowe stronnictwo w niepartyjn\u0105 organizacj\u0119 polityczn\u0105 o nazwie Francuski Post\u0119p Spo\u0142eczny. Na pocz\u0105tku 1941 r. pp\u0142k de La Rocque wszed\u0142 do Rady Narodowej Pa\u0144stwa Francuskiego. Nast\u0119pnie nawi\u0105za\u0142 jednak wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z antyniemieckim ruchem oporu, w wyniku czego latem 1943 r. zosta\u0142 aresztowany i wywieziony do Niemiec, gdzie wi\u0119ziono go do 1945 r. <\/p>\n

\n<\/p>\n

2. <\/b>W rzeczywisto\u015bci ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 drukiem pod koniec 1938 r.<\/p>\n

\n<\/p>\n

Opracowa\u0142 Adam Danek<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od Redakcji: Prezentujemy Pa\u0144stwu artyku\u0142 Ferdynanda Goetla pt. „Co to jest faszyzm?”. Pod tekstem znajduje si\u0119 obszerna notka biograficzna dotycz\u0105ca autora. Opublikowany artyku\u0142 zosta\u0142 opatrzony […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2505,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24,6],"tags":[285,316],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-xy","jetpack-related-posts":[{"id":367,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=367","url_meta":{"origin":2080,"position":0},"title":"Aleksander Dugin: Faszyzm \u2013 bezgraniczny i czerwony","date":"8 wrze\u015bnia 2011","format":false,"excerpt":"W XX wieku jedynie trzy ideologie pokaza\u0142y, \u017ce opieraj\u0105 si\u0119 na zasadach realistycznych pod k\u0105tem ich polityczno-administracyjnego wcielania w \u017cycie \u2013 s\u0105 to liberalizm, komunizm i faszyzm. Nawet przy najszczerszych ch\u0119ciach nie da si\u0119 wskaza\u0107 modelu spo\u0142ecze\u0144stwa opartego na innych koncepcjach ideologicznych i jednocze\u015bnie realnie istniej\u0105cego. S\u0105 kraje liberalne, s\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"1012271_698087066910842_1779576493_n","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/1012271_698087066910842_1779576493_n.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":13715,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=13715","url_meta":{"origin":2080,"position":1},"title":"Maurice Bard\u00e8che: Faszystowskie marzenie (cz\u0119\u015b\u0107 I)","date":"24 kwietnia 2014","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: \"Faszystowskie marzenie\" jest trzeci\u0105 i ostatni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017cki Maurice Bard\u00e8che \"Qu\u2019est-ce que le fascisme?\" (\"Czym jest faszyzm?\"), wydanej przez Les Sept Couleurs, w Pary\u017cu w roku 1961. Dyktatura jest wieczna. Rzymianie zawieszali republika\u0144skie wolno\u015bci, gdy ojczyzna by\u0142a w niebezpiecze\u0144stwie. Konwent Narodowy zrobi\u0142 to samo. Rz\u0105d \"ojczyzny w niebezpiecze\u0144stwie\"\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/fascism-300x296.jpeg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":21750,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=21750","url_meta":{"origin":2080,"position":2},"title":"Aleksandr Dugin: Faszy\u015bci przychodz\u0105 o p\u00f3\u0142nocy (widmo de Sade\u2019a)","date":"21 lipca 2015","format":false,"excerpt":"Strach przed brunatnymi Warto zada\u0107 pytanie, kt\u00f3re z pewnych (bardzo dziwnych) powod\u00f3w nie jest wypowiadane. Dlaczego wszyscy, zar\u00f3wno w Rosji jak i na Zachodzie, boj\u0105 si\u0119 \u201efaszyzmu\u201d? Dlaczego s\u0142owo to jest wszechobecne w j\u0119zyku polityki, kultury i \u017cycia codziennego, chocia\u017c po 1945 r. faszyzm nie istnieje jako rozwini\u0119ty ruch polityczny\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"8ilsas","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/8ilsas.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":711,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=711","url_meta":{"origin":2080,"position":3},"title":"Adam Wielomski dla Xportalu: "Faszyzm jest intelektualnie ciekawy"","date":"19 listopada 2011","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Niedawno na p\u00f3\u0142ki ksi\u0119gar\u0144 trafi\u0142a najnowsza praca znakomitego historyka prawicowej my\u015bli politycznej, prof. Adama Wielomskiego, zatytu\u0142owana \"Faszyzmy \u0142aci\u0144skie. Sen o rewolucji innej ni\u017c w Rosji i w Niemczech\". Zapraszamy Czytelnik\u00f3w do zapoznania si\u0119 z wywiadem, kt\u00f3rego Autor udzieli\u0142 Portalowi M\u0142odzie\u017cy Prawicowej na temat ksi\u0105\u017cki i jej tematyki. Notowa\u0142:\u2026","rel":"","context":"In "Dla Xportalu"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":17928,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=17928","url_meta":{"origin":2080,"position":4},"title":"W\u0142adymir Nowyj: Noworosja i symulakra antyfaszyzmu","date":"12 grudnia 2014","format":false,"excerpt":"Kiedy Noworosja by\u0142a jeszcze w sferze plan\u00f3w, wok\u00f3\u0142 jej przysz\u0142ego profilu ideologicznego rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 prawdziwa burza. Jedni chcieli, by by\u0142a pocz\u0105tkiem odrodzenia Zwi\u0105zku Radzieckiego, zdaniem drugich mia\u0142a by\u0107 prawos\u0142awnym katechonem, jeszcze inni widzieli w niej zacz\u0105tek rosyjskiego pa\u0144stwa narodowego. Wszyscy byli zgodni co do jednego \u2013 Noworosja powinna by\u0107 pocz\u0105tkiem\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"00-novorossiya-bmp-16-08-14","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/00-novorossiya-bmp-16-08-14.jpeg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":11341,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=11341","url_meta":{"origin":2080,"position":5},"title":"Romano Vulpitta: Yukio Mishima, Yojuro Yasuda i faszyzm","date":"25 listopada 2013","format":false,"excerpt":"Recepcja Mishimy w\u015br\u00f3d w\u0142oskich nacjonalist\u00f3w W tym roku przypada dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105ta rocznica marszu Mussoliniego na Rzym. Wielkie marzenie narodu w\u0142oskiego \u2013 ca\u0142ego narodu \u2013 by\u0142o tak\u017ce marzeniem Mishimy, mimo r\u00f3\u017cnic formy i wyrazu. Chcia\u0142bym przedstawi\u0107 swoje my\u015bli na ten temat. Mishima cieszy si\u0119 popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d w\u0142oskich nacjonalist\u00f3w. Jak sta\u0142 si\u0119 ich\u2026","rel":"","context":"In "Kultura"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/ymish.jpg?fit=468%2C324&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2080"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2080"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2080\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}