{"id":21797,"date":"2015-07-24T14:32:24","date_gmt":"2015-07-24T12:32:24","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=21797"},"modified":"2015-08-29T21:30:48","modified_gmt":"2015-08-29T19:30:48","slug":"nadeem-f-paracha-socjalizm-islamski-czesc-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=21797","title":{"rendered":"Nadeem F. Paracha: Socjalizm islamski (cz\u0119\u015b\u0107 I)"},"content":{"rendered":"

<\/b>Pomi\u0119dzy ko\u0144c\u00f3wk\u0105 lat czterdziestych a latami siedemdziesi\u0105tymi, w \u015bwiecie muzu\u0142ma\u0144skim pojawi\u0142y si\u0119 pot\u0119\u017cne nurty \u0142\u0105cz\u0105ce marksizm i socjalizm z islamem. Ich korzenie odnale\u017a\u0107 mo\u017cna w pracach my\u015blicieli i ideolog\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich z Azji Po\u0142udniowej i Wschodniej, Afryki i kraj\u00f3w Bliskiego Wschodu. Od kiedy zaadaptowali je przyw\u00f3dcy i ugrupowania polityczne, znane by\u0142y pod rozmaitymi nazwami. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Korzenie (1906-52 r.)<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Historycy i intelektuali\u015bci tacy jak <\/span><\/span><\/span>Sami A. Hanna czy Hanif Ramay s\u0105 zdania, \u017ce jedne z pierwszych wyraz\u00f3w fuzji islamskich koncepcji egalitaryzmu z socjalizmem odnale\u017a\u0107 mo\u017cna w Rosji prze\u0142omu XIX i XX stulecia. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n


\nRuch muzu\u0142ma\u0144skich rolnik\u00f3w, ch\u0142op\u00f3w i drobnomieszczan z rosyjskiego Tatarstanu przeciwstawi\u0142 si\u0119 monarchii rosyjskiej, zosta\u0142 jednak brutalnie st\u0142umiony. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W pocz\u0105tkach XX wieku, ruch zszed\u0142 do podziemia i rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z komunistami, socjalistami i socjaldemokratami dzia\u0142aj\u0105cymi w Rosji na rzecz obalenia monarchii. Przyw\u00f3dcy ruchu muzu\u0142ma\u0144skiego znanego pod nazw\u0105 W\u00e4isi zacz\u0119li nazywa\u0107 si\u0119 \u201eislamskimi socjalistami\u201d, kiedy na ich tereny dotar\u0142a w 1906 r. wymierzona przeciwko caratowi rewolucja. Podczas rewolucji bolszewickiej 1917 r., kt\u00f3ra w ostatecznie zlikwidowa\u0142a monarchi\u0119 i zaprowadzi\u0142a w kraju komunizm, W\u00e4isi sprzymierzyli si\u0119 z bolszewikami i poparli program polityczny Lenina. Jednak po jego \u015bmierci w 1924 r., W\u00e4isi zacz\u0119li propagowa\u0107 stanowisko, wedle kt\u00f3rego spo\u0142eczno\u015b\u0107 muzu\u0142ma\u0144ska i jej socjalizm w Tatarstanie, s\u0105 istotowo odr\u0119bne od bolszewickiego komunizmu. Ruch, kt\u00f3ry tworzy\u0142 w\u0142asne komuny pad\u0142 ofiar\u0105 radykalnych czystek czas\u00f3w Stalina i ostatecznie zosta\u0142 wyeliminowany w latach trzydziestych. Trudno stwierdzi\u0107, w jaki spos\u00f3b W\u00e4isi okre\u015blali sw\u00f3j socjalizm w kraju, gdzie od 1917 r. pa\u0144stwo si\u0142\u0105 narzuca\u0142o ateizm. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zadanie wypracowania sp\u00f3jnej doktryny rodz\u0105cej si\u0119 fuzji ideologicznej przypad\u0142o wp\u0142ywowym ideologom i my\u015blicielom z Azji Po\u0142udniowej i Bliskiego Wschodu. Uczony islamski Ubaidullah Sindhi, urodzony w rodzinie sikhijskiej konwertyta na islam, by\u0142 znanym w Indiach agitatorem antybrytyjskim. \u015acigany przez w\u0142adze podczas I wojny \u015bwiatowej, Sindhi zbieg\u0142 do Kabulu, stamt\u0105d uda\u0142 si\u0119 do Rosji gdzie by\u0142 \u015bwiadkiem rewolucji 1917 r. Pozosta\u0142 w Rosji do 1923 r., sp\u0119dzaj\u0105c wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu na studiowaniu socjalizmu i dyskusjach politycznych i ideologicznych z rewolucjonistami komunistycznymi. Chocia\u017c obietnice zaprowadzenia r\u00f3wno\u015bci ekonomicznej i sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej wywar\u0142y na nim du\u017ce wra\u017cenie, Sindhi zdecydowanie odrzuca\u0142 podkre\u015blane przez marksist\u00f3w odrzucenie religii. Z Rosji Sindhi uda\u0142 si\u0119 do Turcji. To w\u0142a\u015bnie w Stambule zacz\u0105\u0142 nadawa\u0107 kszta\u0142t swojej idei po\u0142\u0105czenia socjalizmu i islamu, propagowanej w tekstach adresowanych do indyjskich muzu\u0142man\u00f3w. Nalega\u0142, by muzu\u0142manie \u201ewypracowali dla siebie baz\u0119 religijn\u0105 w celu osi\u0105gni\u0119cia sprawiedliwych stosunk\u00f3w gospodarczych, kt\u00f3re komunizm obiecuje, ale nie jest ich w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107\u201d. Sindhi uwa\u017ca\u0142, \u017ce mimo podobie\u0144stwa gospodarczych koncepcji islamu i komunizmu \u2013 podkre\u015blaj\u0105cych sprawiedliwy podzia\u0142 d\u00f3br, socjalizm musi zosta\u0107 wzmocniony przez wymiar religijny i duchowy, dzi\u0119ki czemu b\u0119dzie lepiej realizowa\u0142 interesy ch\u0142op\u00f3w i robotnik\u00f3w ni\u017c ateistyczny komunizm. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W tym samym czasie (lata dwudzieste i trzydzieste) inny islamski uczony z Indii wyci\u0105gn\u0105\u0142 wnioski z rewolucji 1917 r. By\u0142 nim Hafiz Rahman Sihwarwl. Widzia\u0142 on cztery wsp\u00f3lne elementy marksizmu i islamu: <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    \n
  1. Zakaz gromadzenia bogactwa przez klasy uprzywilejowane<\/span><\/span><\/span><\/li>\n
  2. Organizacja struktur gospodarczych przez pa\u0144stwo dla zapewnienia dobrobytu spo\u0142ecze\u0144stwu<\/span><\/span><\/span><\/li>\n
  3. R\u00f3wne mo\u017cliwo\u015bci dla wszystkich ludzi<\/span><\/span><\/span><\/li>\n
  4. Wy\u017cszo\u015b\u0107 interesu wsp\u00f3lnotowego nad indywidualnym uprzywilejowaniem<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n


    \nW du\u017cym skr\u00f3cie, mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce zar\u00f3wno Sindhi jak i Rahman wychodz\u0105c od islamu wypracowali koncepcje nowoczesnego pa\u0144stwa dobrobytu.\u00a0Swoje wnioski Rahman opar\u0142 na Koranie, kt\u00f3ry wed\u0142ug niego wyra\u017ca d\u0105\u017cenie do ustanowienia porz\u0105dku gospodarczego w kt\u00f3rym bogaci dziel\u0105 si\u0119 zyskami poprzez \u015bwiadczenia (<\/span><\/span><\/span>zakat<\/i><\/span><\/span><\/span>) w celu zmniejszenia r\u00f3\u017cnicy w poziomie \u017cycia. G\u0142\u00f3wnymi r\u00f3\u017cnicami by\u0142y, wed\u0142ug Rahmana, sankcjonowanie przez islam w\u0142asno\u015bci prywatnej w ramach okre\u015blonych granic i niezgoda na uznanie ca\u0142kowitej bezklasowo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Sugerowa\u0142, \u017ce islam ze swoim zakazem gromadzenia bogactwa, jest w stanie kontrolowa\u0107 struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105 poprzez zapewnienie r\u00f3wnych mo\u017cliwo\u015bci. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Na fundamentach po\u0142o\u017conych przez Sindhiego i Rahmana, budowali najbardziej \u017carliwi i wymowni teoretycy fuzji islamu i socjalizmu z Azji Po\u0142udniowej: Ghulam Ahmed Parvez i dr Khalifa Abdul Hakim. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    Parvez by\u0142 s\u0142ynnym \u201ekoranist\u0105\u201d tj, uczonym muzu\u0142ma\u0144skim g\u0142osz\u0105cym, \u017ce aby muzu\u0142manie mogli dokona\u0107 post\u0119pu w nowoczesnym \u015bwiecie, islamska my\u015bl i prawa winny by\u0107 ca\u0142kowicie oparte na nowoczesnych interpretacjach Koranu. Po przestudiowaniu licznych tekst\u00f3w tradycyjnych i sufickich, Parvez og\u0142osi\u0142, \u017ce wiele religijnych dzie\u0142 islamskich napisanych zosta\u0142o przez ulem\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych dawnym monarchom, kt\u00f3rzy wykorzystali je by nada\u0107 swoim tyra\u0144skim rz\u0105dom bosk\u0105 legitymizacj\u0119. Parvez g\u0142osi\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce muzu\u0142manie powinni wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca\u0107 zg\u0142\u0119bianiu nowoczesnych nauk, zamiast marnowa\u0107 si\u0142y na toczenie archaicznych konflikt\u00f3w wyznaniowych i ignoruj\u0105c egalitarnego ducha Koranu poprzez anga\u017cowanie si\u0119 w dziesi\u0105tki rytua\u0142\u00f3w przekazywanych przez dawnych ulem\u00f3w. Oczywi\u015bcie, pogl\u0105dy Parveza natychmiast wywo\u0142a\u0142y ataki konserwatywnych uczonych i polityk\u00f3w islamskich. Nie przeszkodzi\u0142o to jednak s\u0142ynnemu filozofowi i poecie Muhammadowi Iqbalowi w zaprzyja\u017anieniu si\u0119 z m\u0142odym uczonym i przedstawieniu go przysz\u0142emu tw\u00f3rcy pa\u0144stwa pakista\u0144skiego Muhammadowi Alemu Jinnahowi. Jinnah powierzy\u0142 Parvezowi zadanie redagowania magazynu <\/span><\/span><\/span>Talu-e-Islam<\/i><\/span><\/span><\/span>. Celem pisma by\u0142o propagowanie koncepcji utworzenia odr\u0119bnego pa\u0144stwa muzu\u0142ma\u0144skiego w Azji Po\u0142udniowej. Opr\u00f3cz pisania ksi\u0105\u017cek i komentarzy do Koranu, Parvez stworzy\u0142 seri\u0119 artyku\u0142\u00f3w w <\/span><\/span><\/span>Talu-e-Islam<\/i><\/span><\/span><\/span>, w kt\u00f3rych propagowa\u0142 bardziej socjalistyczne odczytanie wiary. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    W serii esej\u00f3w na \u0142amach magazynu, korzysta\u0142 z werset\u00f3w Koranu, wydarze\u0144 z historii islamu i cytat\u00f3w z pism Iqbala, by g\u0142osi\u0107 nast\u0119puj\u0105ce tezy: <\/span><\/span><\/span><\/p>\n