{"id":22348,"date":"2015-08-29T21:31:55","date_gmt":"2015-08-29T19:31:55","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=22348"},"modified":"2015-08-29T21:31:55","modified_gmt":"2015-08-29T19:31:55","slug":"nadeem-f-paracha-socjalizm-islamski-czesc-ii-czas-sukcesow-1952-78","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=22348","title":{"rendered":"Nadeem F. Paracha: Socjalizm islamski. Cz\u0119\u015b\u0107 II \u2013 czas sukces\u00f3w (1952-78)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><a href=\"http:\/\/xportal.press\/?p=21797\">Cz\u0119\u015b\u0107 I<\/a><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<strong>Egipt<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wydaje si\u0119, \u017ce socjalizm baasistowski pojawi\u0142 si\u0119 w odpowiednim momencie w historii Arab\u00f3w. Od lat czterdziestych ruchy antykolonialne w Iraku, Egipcie, Algierii, Jemenie i Syrii kierowane by\u0142y przez zwolennik\u00f3w arabskiego socjalizmu. W roku 1948 m\u0142ody egipski pu\u0142kownik Gamal Abdel Naser utworzy\u0142 tajny Ruch Wolnych Oficer\u00f3w. Grup\u0119 tworzyli oficerowie armii egipskiej kieruj\u0105cy si\u0119 ideami arabskiego socjalizmu. W roku 1952 oficerowie przeprowadzili zamach stanu obalaj\u0105c probrytyjskiego monarch\u0119 i og\u0142osili Egipt republik\u0105. Co ciekawe, Wolni Oficerowie i ich przewr\u00f3t pocz\u0105tkowo wspierani byli przez antykolonialne Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie. Jednak, gdy Naser zacz\u0105\u0142 wprowadza\u0107 polityk\u0119 modernizacji spo\u0142ecze\u0144stwa i gospodarki i og\u0142osi\u0142, \u017ce islam winien by\u0107 praktykowany prywatnie i rozdzielony od pa\u0144stwa, Bractwo obr\u00f3ci\u0142o si\u0119 przeciwko w\u0142adzy. W roku 1954 Bractwo pr\u00f3bowa\u0142o zamordowa\u0107 Nasera, kt\u00f3ry odpowiedzia\u0142 brutalnym zwalczaniem organizacji i konserwatywnego duchowie\u0144stwa.<\/p>\n<p><strong>Irak <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zainspirowani sukcesem Nasera m\u0142odzi oficerowie iraccy w roku 1958 obalili monarchi\u0119. Chocia\u017c nowe w\u0142adze ustanowi\u0142y republik\u0119, nie powsta\u0142 w Iraku odpowiednik Arabskiej Partii Socjalistycznej Nasera. Zmieni\u0142o si\u0119 to po kolejnym przewrocie w 1963 r. W\u0142adz\u0119 przej\u0119\u0142a inna grupa wojskowych, kt\u00f3rzy utworzyli Irack\u0105 Socjalistyczn\u0105 Parti\u0119 Baas. Sytuacja pozostawa\u0142a jednak niestabilna \u2013 basi\u015bci utracili w\u0142adz\u0119 po przewrocie w 1966 r., lecz w 1968 r. odzyskali j\u0105 i ustabilizowali swoje rz\u0105dy. Baasistowski socjalizm sta\u0142 si\u0119 wiod\u0105c\u0105 ideologi\u0105 Iraku, a Partia Baas ugrupowaniem rz\u0105dz\u0105cym. Utrzyma\u0142a ona w\u0142adz\u0119 do 2003 r. i upadku Saddama Husajna.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Syria<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Od czasu uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci w 1949 r., Syria znajdowa\u0142a si\u0119 w stanie chaosu, do\u015bwiadczaj\u0105c licznych pr\u00f3b zamachu stanu, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142a planowana i wspierana przez Syryjsk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Parti\u0119 Baas. W roku 1956 Syria sta\u0142a si\u0119 pierwszym krajem arabskim, kt\u00f3ry wszed\u0142 do \u201eobozu radzieckiego\u201d, przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 blokowi ameryka\u0144skiemu. Za przyk\u0142adem Syrii poszed\u0142 Naser, podpisuj\u0105c umowy o wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej, militarnej i kulturalnej ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Aby w pe\u0142ni zrealizowa\u0107 g\u0142\u00f3wny postulat baasizmu \u2013 utworzenie zjednoczonego pa\u0144stwa arabskiego \u2013 w roku 1958 Syria i Egipt po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 tworz\u0105c Zjednoczon\u0105 Republik\u0119 Arabsk\u0105. Eksperyment okaza\u0142 si\u0119 pora\u017ck\u0105, gdy\u017c Syryjczycy uznawali, \u017ce Naser dzia\u0142a na niekorzy\u015b\u0107 ich interes\u00f3w. Unia rozpad\u0142a si\u0119 po baasistowskim zamachu stanu w Syrii przeprowadzonym w 1961 r. Do lat siedemdziesi\u0105tych polityk\u0119 Syrii charakteryzowa\u0142y napi\u0119cia mi\u0119dzy radykaln\u0105 i umiarkowan\u0105 frakcj\u0105 Socjalistycznej Partii Baas. Zako\u0144czy\u0142o je przej\u0119cie rz\u0105d\u00f3w przez genera\u0142a Hafiza Asada. Asad, muzu\u0142manin alawicki, ustabilizowa\u0142 Syri\u0119, kt\u00f3r\u0105 rz\u0105dzi\u0142 niepodzielnie a\u017c do \u015bmierci w 2000 r. Za jego czas\u00f3w, Socjalistyczna Partia Baas i oparte na niej rz\u0105dy sta\u0142y si\u0119 najbardziej stabilnymi (i radykalnymi) we wszystkich krajach arabskich.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Algieria<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W roku 1954 nacjonalistyczna Organizacja Specjalna po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z drobnymi grupami lewicowych nacjonalist\u00f3w i grup partyzanckich tworz\u0105c Front Wyzwolenia Narodowego (FLN), kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym ugrupowaniem nacjonalistycznym bior\u0105cym udzia\u0142 w walce o wyzwolenie Algierii spod w\u0142adzy Francuz\u00f3w. Tysi\u0105ce Francuz\u00f3w i Algierczyk\u00f3w zgin\u0119\u0142o podczas trwaj\u0105cej w latach 1954-63 wojny. Kiedy Francuzi zgodzili si\u0119 odej\u015b\u0107, FLN sta\u0142 si\u0119 pierwsz\u0105 parti\u0105 rz\u0105dz\u0105c\u0105 w niepodleg\u0142ej Algierii. Natychmiast wybuch\u0142 konflikt pomi\u0119dzy radykalnym przyw\u00f3dc\u0105 FLN Ahmedem Ben Bell\u0105 i bardziej umiarkowanym Huarim Bumedienem. W roku 1965 Bumedien z pomoc\u0105 nowoutworzonej armii algierskiej obali\u0142 Ben Bell\u0119 w wyniku zamachu stanu i zosta\u0142 drug\u0105 g\u0142ow\u0105 pa\u0144stwa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zdelegalizowa\u0142 pozosta\u0142e partie polityczne czyni\u0105c z FLN jedyn\u0105 parti\u0119 w Algierii, zainicjowa\u0142 liczne socjalistyczne reform gospodarcze i rozpocz\u0105\u0142 zwalczanie konserwatywnych grup religijnych. W odr\u00f3\u017cnieniu od socjalist\u00f3w arabskich z Iraku, Syrii i Egiptu, Bumedien nie orientowa\u0142 Algierii na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z ZSRR. By\u0142 jednak surowym krytykiem proameryka\u0144skich monarchii arabskich, Izraela, duchowie\u0144stwa i kapitalizmu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Jemen<\/strong><\/p>\n<p>Podczas wojny domowej mi\u0119dzy wspieranym przez Egipt nacjonalistami i popieranymi przez Saud\u00f3w monarchistami oraz wymierzonym w Brytyjczyk\u00f3w ruchem antykolonialnym, czo\u0142owymi ugrupowaniami nacjonalistycznymi na p\u00f3\u0142nocy kraju by\u0142y Jeme\u0144ski Front Wyzwolenia Narodowego (NLF) i Front Wyzwolenia Okupowanego Jemenu Po\u0142udniowego (FLOSY). Obie grupy czerpa\u0142y z arabskiego socjalizmu i by\u0142y kierowane przez marksist\u00f3w. Kiedy walka przela\u0142a si\u0119 na po\u0142udnie kraju, zintensyfikowa\u0142 Siudo tego stopnia, \u017ce NLF i FLOSY zacz\u0119\u0142y atakowa\u0107 si\u0119 nawzajem, mimo inspiracji obu grup socjalizmem arabskim Nasera. W 1967 r. NLF i FLOSY pokona\u0142y monarchist\u00f3w i zmusi\u0142y Brytyjczyk\u00f3w do wycofania si\u0119 z po\u0142udnia. NLF zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 wtedy przeciw FLOSY, pokona\u0142o go i og\u0142osi\u0142o po\u0142udnie niezale\u017cn\u0105 republik\u0105. W roku 1970 NLF og\u0142osi\u0142o Jemen Po\u0142udniowy Ludowo-Demokratyczn\u0105 Republik\u0105 Jemenu i utworzy\u0142o jedyn\u0105 kraju parti\u0119 \u2013 Jeme\u0144sk\u0105 Parti\u0119 Socjalistyczn\u0105. Natychmiast podpisano umowy o wsp\u00f3\u0142pracy obronnej, kulturalnej i ekonomicznej ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim, Chinami i Kub\u0105. P\u00f3\u0142nocny Jemen wpad\u0142 w r\u0119ce si\u0142 zbrojonych i finansowanych przez Arabi\u0119 Saudyjsk\u0105 i USA.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Libia<\/strong><\/p>\n<p>W Libii pu\u0142kownik Muammar Kaddafi zorganizowa\u0142 Ruch Wolnych Oficer\u00f3w na wz\u00f3r egipski i podczas przewrotu w 1969 r. obali\u0142 monarchi\u0119. W roku 1971 utworzy\u0142 Arabsk\u0105 Uni\u0119 Socjalistyczn\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 jedyn\u0105 parti\u0105 w kraju, rozpocz\u0105\u0142 radykalne reformy i zainicjowa\u0142 blisk\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 militarn\u0105 i gospodarcz\u0105 z ZSSR. Cho\u0107 Libia Kaddafiego by\u0142a bliskim sojusznikiem ZSRR i wrogiem proameryka\u0144skich monarchii arabskich, w odr\u00f3\u017cnieniu od innych rz\u0105d\u00f3w nurtu socjalizmu arabskiego Kaddafi \u0142\u0105czy\u0142 zwalczanie islamist\u00f3w z inicjatywami o charakterze puryta\u0144skim jak zakaz sprzeda\u017cy alkoholu (zniesiony w 1982 r.) czy zwalczanie marksist\u00f3w na uczelniach. W roku 1976 Kaddafi opublikowa\u0142 Zielon\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, w kt\u00f3rej wy\u0142o\u017cy\u0142 swoje rozumienie islamskiego socjalizmu. Ksi\u0105\u017cka by\u0142a lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 w szko\u0142ach i na uniwersytetach.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<strong>Sudan<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nSudan uzyska\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 od Wielkiej Brytanii w 1957 r. Mi\u0119dzy 1957 a 1968 rokiem, kraj prze\u017cywa\u0142 niespokojny okres rz\u0105d\u00f3w demokratycznie wybieranych prawicowych koalicji i jeden wojskowy przewr\u00f3t w 1958 r. W roku 1969 w\u0142adz\u0119 przej\u0119li inspiruj\u0105cy si\u0119 Naserem oficerowie. Na ich czele sta\u0142 D\u017cafar Numajri, entuzjasta Nasera i socjalizmu arabskiego. Po obj\u0119ciu w\u0142adzy og\u0142osi\u0142 plan zgodnie, z kt\u00f3rym spo\u0142ecze\u0144stwo, polityka i gospodarka mia\u0142y opiera\u0107 si\u0119 na zasadach \u201eniezale\u017cnego suda\u0144skiego socjalizmu.\u201d Do pierwszego rz\u0105du Numajriego weszli komuni\u015bci, kt\u00f3rzy pomogli mu przeprowadzi\u0107 szereg socjalistycznych reform w gospodarce. Numajri ograniczy\u0142 tak\u017ce wp\u0142ywy konserwatywnych ulem\u00f3w w meczetach i szkolnictwie sugeruj\u0105c, \u017ce islam winien by\u0107 spraw\u0105 prywatn\u0105. Numajri budowa\u0142 dobre stosunki z rz\u0105dami Libii, Egiptu, Syrii i Iraku oraz ZSRR.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zaniepokojone socjalistyczn\u0105 orientacj\u0105 w\u0142adz prawicowe ugrupowania islamskie utworzy\u0142y koalicj\u0119 o nazwie Ansar. Po nieudanej pr\u00f3bie odwo\u0142ania rz\u0105du w 1971, Ansar rozpocz\u0119\u0142o walk\u0119 zbrojn\u0105. Zosta\u0142o pokonane, a jego przyw\u00f3dcy zbiegli za granic\u0119. W roku 1971 Numajri utworzy\u0142 Suda\u0144sk\u0105 Uni\u0119 Socjalistyczn\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 jedyn\u0105 parti\u0105 w kraju.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Przemawiaj\u0105c do narodu po obj\u0119ciu w\u0142adzy, Numajri opisa\u0142 Sudan jako \u201csocjalistyczn\u0105 demokracj\u0119\u201d, w kt\u00f3rej islam b\u0119dzie odgrywa\u0142 wa\u017cn\u0105, lecz prywatn\u0105 rol\u0119 i nie b\u0119dzie \u0142\u0105czony z polityk\u0105 i rz\u0105dami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><span lang=\"en-US\">Somalia<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Somalia uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w roku 1960. Dziewi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej wojsko pod przyw\u00f3dztwem genera\u0142a Mohameda Siad Barre dokona\u0142o zamachu stanu, rozwi\u0105za\u0142o parlament i zawiesi\u0142o S\u0105d Najwy\u017cszy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Barre natychmiast rozpocz\u0105\u0142 wcielanie w \u017cycie socjalistycznej polityki gospodarczej i zainicjowa\u0142 program walki z analfabetyzmem, kt\u00f3ry znacznie poprawi\u0142 poziom znajomo\u015bci czytania i pisania.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Opr\u00f3cz wprowadzenia Somalii do \u201cobozu radzieckiego\u201d, Barre budowa\u0142 te\u017c partnerstwo z arabskimi pa\u0144stwami socjalistycznymi. Utworzy\u0142 Somalijsk\u0105 Rewolucyjn\u0105 Parti\u0119 Socjalistyczn\u0105, kt\u00f3rej manifest opiera\u0142 si\u0119 na \u201enaukowym socjalizmie i egalitarnym przes\u0142aniu islamu.\u201d Opr\u00f3cz nacjonalizacji ziemi i fabryk, rz\u0105d Barre przej\u0105\u0142 kontrol\u0119 tak\u017ce nad meczetami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><span lang=\"en-US\">Iran<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tendencje islamsko-socjalistyczne w polityce Iranu tak\u017ce zacz\u0119\u0142y rozwija\u0107 si\u0119 w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. W sk\u0142ad centrolewicowego Frontu Narodowego za\u0142o\u017conego przez Mohammada Mossadegha, wesz\u0142a pewna ilo\u015b\u0107 tzw. socjalist\u00f3w islamskich.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W roku 1951 Front wygra\u0142 wybory staj\u0105c si\u0119 dominuj\u0105cym ugrupowaniem w parlamencie (Iran by\u0142 w owym czasie monarchi\u0105 konstytucyjn\u0105) i utworzy\u0142 rz\u0105d. Znacjonalizowa\u0142 ira\u0144ski przemys\u0142 naftowy i w ko\u0144cu odebra\u0142 w\u0142adz\u0119 szachowi i og\u0142osi\u0142 powstanie demokratycznej republiki.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jednak w 1953 r. szach z pomoc\u0105 wywiad\u00f3w Wielkiej Brytanii i USA, wojska i cz\u0119\u015bci duchowie\u0144stwa zorganizowa\u0142 przewr\u00f3t i obali\u0142 rz\u0105d Mossadegha. Po jego upadku, koncepcje islamskiego socjalizmu przybra\u0142y bardziej radykalny wyraz. W roku 1965 grupa lewicowych student\u00f3w uniwersytetu w Teheranie utworzy\u0142a organizacj\u0119 Mud\u017cahedin\u00f3w Ludowych (Mujahideen-e Khalq, MLK). Zainspirowani my\u015bl\u0105 ira\u0144skiego intelektualisty i pisarza Alego Szariati g\u0142osili ideologi\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 islam z koncepcjami marksizmu. Sam Szariati by\u0142 socjologiem wykszta\u0142conym w Pary\u017cu i aresztowanym za krytyk\u0119 szacha tu\u017c po swoim powrocie do Iranu w 1964 r. Pisma i wyk\u0142ady Szariatiego zyska\u0142y popularno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy uniwersyteckiej, gdy zacz\u0105\u0142 on wyra\u017ca\u0107 rewolucyjne koncepcje marksizmu za pomoc\u0105 tradycyjnego j\u0119zyka i symboliki islamu szyickiego, atakuj\u0105 nie tylko ira\u0144sk\u0105 monarchi\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c popieraj\u0105cych j\u0105 duchownych jak r\u00f3wnie\u017c komunist\u00f3w.<\/p>\n<p>Od 1971 r. Szariati by\u0142 pot\u0119piany przez w\u0142adze, jako \u201eislamski marksista\u201d i agent radziecki. <span lang=\"en-US\">Aresztowano go i w 1975 r. zmuszono do emigracji. <\/span>W 1977 r. zmar\u0142 w niejasnych okoliczno\u015bciach maj\u0105c zaledwie 43 lata. Zdaniem niekt\u00f3rych zosta\u0142 otruty przez s\u0142u\u017cby szacha.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W tym czasie MLK rozpocz\u0119\u0142o kampani\u0119 zbrojn\u0105 przeciwko w\u0142adzom. Organizacja odegra\u0142a te\u017c aktywn\u0105 rol\u0119 w czasie rewolucji 1979 r., kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do obalenia monarchii. Si\u0142y wspieraj\u0105ce ajatollaha Chomeiniego w du\u017cym stopniu polega\u0142y na kadrach MLK podczas konfrontacji z policj\u0105 i \u017co\u0142nierzami szacha. Jednak po rewolucji, kiedy w\u0142adz\u0119 przej\u0119li islami\u015bci i duchowie\u0144stwo, MLK rozpocz\u0119\u0142o walk\u0119 z now\u0105 w\u0142adz\u0105, uznan\u0105 przez siebie za autokratyczn\u0105 i reakcyjn\u0105. Setki os\u00f3b zgin\u0119\u0142o w walkach i organizowanych przez MLK zamachach, a dziesi\u0105tki cz\u0142onk\u00f3w organizacji aresztowano i stracono.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Indonezja<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W Indonezji podwaliny pod fuzj\u0119 islamu z socjalizmem po\u0142o\u017cy\u0142 by\u0142y komunista Tan Malaka. W czasie dzia\u0142alno\u015bci ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego na czele kt\u00f3rego sta\u0142 Kosno Sukarno, Malaka zdecydowanie g\u0142osi\u0142 pogl\u0105d wedle kt\u00f3rego islam i komunizm s\u0105 sobie bardzo bliskie, a niepodleg\u0142a Indonezja winna by \u0107 budowana na ich fundamencie. Malaka dostrzega\u0142 w islamie potencja\u0142 umo\u017cliwiaj\u0105cy zjednoczenie klasy robotniczej. Tu\u017c po jego \u015bmierci w 1949 r. (tego samego roku Indonezja uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107) Sukarno \u2013 pierwsza g\u0142owa pa\u0144stwa \u2013 zaadaptowa\u0142 wiele idei Malaki podejmuj\u0105c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Komunistyczn\u0105 Parti\u0105 Indonezji i zainspirowanymi my\u015bl\u0105 Malaki socjalistami. Trwa\u0142o to do ko\u0144ca rz\u0105d\u00f3w Sukarno w 1967 .r<\/p>\n<p><strong>Pakistan<\/strong><\/p>\n<p>Innym krajem azjatyckim w kt\u00f3rym idee i koncepcje socjalizmu islamskiego przenikn\u0119\u0142y do g\u0142\u00f3wnego nurtu polityki by\u0142 Pakistan. Jak wspomniano w cz\u0119\u015bci I, wywodzili si\u0119 stamt\u0105d dwaj wybitni teoretycy islamskiego socjalizmu z Azji Po\u0142udniowej \u2013 Ghulam Ahmad Parvez i dr Khalifa Hakim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zwolennicy socjalizmu islamskiego znale\u017ali si\u0119 w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w powsta\u0142ej z inicjatywy tw\u00f3rcy pa\u0144stwa pakista\u0144skiego Muhammada Alego Jinnaha Ligi Muzu\u0142ma\u0144skiej, kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a w\u0142adz\u0119 po uzyskaniu przez kraj niepodleg\u0142o\u015bci w 1947 r. Pozostawali jedna niewielk\u0105 frakcj\u0105 w ramach partii.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">We wczesnych latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych (w czasie wojskowej dyktatury Ayub Khana) powsta\u0142a w Lahaur grupa intelektualist\u00f3w na czele z poet\u0105 Hanifem Ramayem. Rozpocz\u0119li oni prac\u0119 nad uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnieniem idei Parveza i Khalify. Wprowadzili do nich elementy baasizmu uwzgl\u0119dniaj\u0105c jednak kontekst niearabskiego kraju muzu\u0142ma\u0144skiego, jakim by\u0142 Pakistan. Projekt obejmowa\u0142 wydawanie miesi\u0119cznika literackiego \u201eNusrat\u201d, na \u0142amach kt\u00f3rego ukazywa\u0142y si\u0119 wiersze opowiadania i komentarze do dzie\u0142 pisarzy i poet\u00f3w j\u0119zyka urdu oraz artyku\u0142y o my\u015bli Parveza, Khalify i Aflaqa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Po nierozstrzygni\u0119tej wojnie pakista\u0144sko-indyjskiej roku 1965, Ayub Khan zdymisjonowa\u0142 m\u0142odego ministra spraw zagranicznych Zulfikara Alego Bhutto za sprzeciw wobec polityki rz\u0105du. Bhutto zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z emerytowanym urz\u0119dnikiem i weteranem marksizmu J.A. Rahimem. Obaj zadecydowali o powo\u0142aniu populistycznej partii lewicowej w celu rzucenia wyzwania dyktaturze Ayuba. W roku 1966, Bhutto skontaktowa\u0142 si\u0119 z Hanifem Ramayem, kt\u00f3ry przedstawi\u0142 mu prace swojej grupy dotycz\u0105ce islamskiego socjalizmu. W 1967 r., Bhutto i Rahim utworzyli Pakista\u0144sk\u0105 Parti\u0119 Ludow\u0105 (PPP). Do\u0142\u0105czyli do niej marksi\u015bci, post\u0119powi intelektuali\u015bci, dziennikarze, przyw\u00f3dcy student\u00f3w i zwi\u0105zkowc\u00f3w, ale to grupa skupiona wok\u00f3\u0142 Ramaya odegra\u0142\u0105 decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w tworzeniu manifestu partii.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W serii artyku\u0142\u00f3w autorstwa Ramaya i Safdara Mira publikowanych na \u0142amach \u201eNusrat\u201d, wyja\u015bniono cele islamskiego socjalizmu PPP. By\u0142y nimi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Eliminacja feudalizmu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Eliminacja niekontrolowanego kapitalizmu i wprowadzenie systemu opartego na wolno\u015bci dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej przy jednoczesnej kontroli rz\u0105du i pa\u0144stwa nad gospodark\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Nacjonalizacja g\u0142\u00f3wnych bank\u00f3w, zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych i szk\u00f3\u0142.<\/p>\n<p>&#8211; Zach\u0119cenie robotnik\u00f3w do uczestnictwa w procesie zarz\u0105dzania zak\u0142adami pracy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Promocja demokracji i tworzenia instytucji demokratycznych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wszystko to mia\u0142o si\u0119 sk\u0142ada\u0107 na nowoczesny spos\u00f3b wcielenia w \u017cycie zasad r\u00f3wno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci praktykowanych we wsp\u00f3lnocie islamskiej w czasach Mahometa oraz egalitarnego przes\u0142ania gospodarczego i spo\u0142ecznego znanego z Koranu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Islamski socjalizm PPP pot\u0119pia\u0142 konserwatywne partie religijne i duchowie\u0144stwo, jako reprezentant\u00f3w interes\u00f3w kapitalistycznych monopolist\u00f3w, pan\u00f3w feudalnych, dyktator\u00f3w i \u201eimperialistycznych si\u0142 kapitalizmu\u201d. Oskar\u017ca\u0142 ich tak\u017ce o przyczynianie si\u0119 do zacofania i stagnacji w wymiarze duchowym i spo\u0142ecznym.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chocia\u017c prawicowa partia islamistyczna D\u017camat-i-Islami zach\u0119ci\u0142a ponad stu ulem\u00f3w do pot\u0119pienia socjalizmu PPP jako \u201cateistycznego\u201d i antyislamskiego\u201d, partia Bhutto zdecydowanie wygra\u0142a wybory w 1970 r. na terenie Zachodniego Pakistanu. Dwa lata p\u00f3\u017aniej (po oderwaniu si\u0119 Pakistanu Wschodniego i powstaniu niepodleg\u0142ego Bangladeszu), PPP sta\u0142a si\u0119 pierwsz\u0105 wybran\u0105 w wyborach parti\u0105 rz\u0105dz\u0105c\u0105 w kraju.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Afganistan<\/strong><\/p>\n<p>Afganistany by\u0142 ostatnim krajem, w kt\u00f3rym pojawi\u0142a si\u0119 koncepcja po\u0142\u0105czenia islamu i socjalizmu. W roku 1978, komunistyczna Ludowa Partia Demokratyczna (LPD) z pomoc\u0105 cz\u0119\u015bci oficer\u00f3w obali\u0142a nacjonalistyczn\u0105 dyktatur\u0119 Muhammada Daoud Khana.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wydarzenia te przesz\u0142y do historii, jako \u201crewolucja kwietniowa\u201d b\u0105d\u017a \u201cwiosenna\u201d. LPD by\u0142a ugrupowaniem marksistowskim, kt\u00f3re szybko zacz\u0119\u0142o wprowadzanie marksistowskich reform spo\u0142ecznych i gospodarczych. Kiedy polityka partii napotka\u0142a na op\u00f3r duchowie\u0144stwa i elity posiadaczy ziemskich, na pro\u015bb\u0119 radzieckich sojusznik\u00f3w, partia zwolni\u0142a tempo marksistowskich reform. LPD szybko porzuci\u0142a rewolucyjn\u0105 polityk\u0119 marksistowsk\u0105 na rzecz retoryki bliskiej socjalizmowi islamskiemu i baasizmowi. Przyk\u0142adowo, zamiast nieustannie powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na dzie\u0142a Marksa i Lenina, partia zacz\u0119\u0142a wskazywa\u0107 podobie\u0144stwa mi\u0119dzy systemem gospodarczym socjalizmu a za\u0142o\u017ceniami islamu. Jednak w grudniu 1979 r., po ostrym konflikcie wewn\u0119trznym w partii do Afganistanu wkroczy\u0142a Armia Czerwona toruj\u0105c drog\u0119 dla rz\u0105du umiarkowanych cz\u0142onk\u00f3w LPD pod wodz\u0105 Babraka Karmala.<\/p>\n<p lang=\"en-US\" style=\"text-align: justify;\"><strong>T\u0142umaczenie:<\/strong> Redakcja Xportal.pl<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg\"><img data-attachment-id=\"22351\" data-permalink=\"https:\/\/xportal.press\/?attachment_id=22351\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg?fit=569%2C647&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"569,647\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"LENIN\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg?fit=264%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg?fit=569%2C647&amp;ssl=1\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-22351 aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg?resize=569%2C647\" alt=\"LENIN\" width=\"569\" height=\"647\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg?w=569&amp;ssl=1 569w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg?resize=264%2C300&amp;ssl=1 264w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg?resize=48%2C55&amp;ssl=1 48w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/LENIN.jpg?resize=300%2C341&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 569px) 100vw, 569px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cz\u0119\u015b\u0107 I Egipt Wydaje si\u0119, \u017ce socjalizm baasistowski pojawi\u0142 si\u0119 w odpowiednim momencie w historii Arab\u00f3w. Od lat czterdziestych ruchy antykolonialne w Iraku, Egipcie, Algierii, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"W roku 1956 Syria sta\u0142a si\u0119 pierwszym krajem arabskim, kt\u00f3ry wszed\u0142 do \u201eobozu radzieckiego\u201d, przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 blokowi ameryka\u0144skiemu. Za przyk\u0142adem Syrii poszed\u0142 Naser, podpisuj\u0105c umowy o wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej, militarnej i kulturalnej ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Aby w pe\u0142ni zrealizowa\u0107 g\u0142\u00f3wny postulat baasizmu \u2013 utworzenie zjednoczonego pa\u0144stwa arabskiego \u2013 w roku 1958 Syria i Egipt po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 tworz\u0105c Zjednoczon\u0105 Republik\u0119 Arabsk\u0105. Eksperyment okaza\u0142 si\u0119 pora\u017ck\u0105, gdy\u017c Syryjczycy uznawali, \u017ce Naser dzia\u0142a na niekorzy\u015b\u0107 ich interes\u00f3w. Unia rozpad\u0142a si\u0119 po baasistowskim zamachu stanu w Syrii przeprowadzonym w 1961 r. Do lat siedemdziesi\u0105tych polityk\u0119 Syrii charakteryzowa\u0142y napi\u0119cia mi\u0119dzy radykaln\u0105 i umiarkowan\u0105 frakcj\u0105 Socjalistycznej Partii Baas. Zako\u0144czy\u0142o je przej\u0119cie rz\u0105d\u00f3w przez genera\u0142a Hafiza Asada. Asad, muzu\u0142manin alawicki, ustabilizowa\u0142 Syri\u0119, kt\u00f3r\u0105 rz\u0105dzi\u0142 niepodzielnie a\u017c do \u015bmierci w 2000 r. Za jego czas\u00f3w, Socjalistyczna Partia Baas i oparte na niej rz\u0105dy sta\u0142y si\u0119 najbardziej stabilnymi (i radykalnymi) we wszystkich krajach arabskich.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[23],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-5Os","jetpack-related-posts":[{"id":11425,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=11425","url_meta":{"origin":22348,"position":0},"title":"Fran\u00e7ois Duprat: Ideologia partii Baas","date":"1 grudnia 2013","format":false,"excerpt":"Jedyn\u0105 arabsk\u0105 parti\u0105 nacjonalistyczn\u0105 godn\u0105 tej nazwy pozostaje Baas. R\u00f3\u017cne ruchy nawi\u0105zuj\u0105ce do naseryzmu nie by\u0142y w stanie doprowadzi\u0107 do stworzenia powa\u017cnej si\u0142y ideologicznej i politycznej w krajach arabskich. Baas musi by\u0107 rozpatrywana jako jedyny reprezentant ideologii jedno\u015bci arabskiej b\u0119d\u0105cy zorganizowan\u0105 parti\u0105, nie ograniczaj\u0105cy si\u0119 do bycia jedynie ruchem wpieraj\u0105cym\u2026","rel":"","context":"In &quot;Idea&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/SC-baath-65e-2012-2012-04-08-ENGL.jpg?fit=600%2C383&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7056,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7056","url_meta":{"origin":22348,"position":1},"title":"Egipt: Wezwanie do strajku generalnego","date":"24 listopada 2012","format":false,"excerpt":"S\u0119dziowie egipskiego S\u0105du Najwy\u017cszego wezwali obywateli kraju do strajku generalnego przeciwko prezydentowi. Powodem wezwania jest niedawny dekret prezydenta Mosriego w kt\u00f3rym przyzna\u0142 on sobie mo\u017cliwo\u015b\u0107 podj\u0119cia ka\u017cdej decyzji i zastosowania dowolnych \u015brodk\u00f3w \"w celu obrony rewolucji.\" Dekret wywo\u0142a\u0142 silne reakcje w spo\u0142ecze\u0144stwie. W ostatnich dniach przez Egipt przetoczy\u0142y si\u0119 liczne\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":16876,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=16876","url_meta":{"origin":22348,"position":2},"title":"Adam Danek: Narodowy socjalizm","date":"8 pa\u017adziernika 2014","format":false,"excerpt":"\u00a0\u00a0 W potocznym obiegu terminy \u201enazizm\u201d i \u201enarodowy socjalizm\u201d u\u017cywane s\u0105 jako zamienniki, poniewa\u017c \u2013 jak si\u0119 twierdzi \u2013 pierwszy stanowi jedynie skr\u00f3towiec od drugiego. W rezultacie przywo\u0142uj\u0105c w rozmowie lub na pi\u015bmie poj\u0119cie narodowego socjalizmu w kontek\u015bcie innym ni\u017c pejoratywny, mo\u017cemy \u0142atwo wywo\u0142a\u0107 niedowierzanie, oburzenie czy wr\u0119cz przera\u017cenie odbiorcy.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Idea&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/nb.jpg?fit=1095%2C730&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":21797,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=21797","url_meta":{"origin":22348,"position":3},"title":"Nadeem F. Paracha: Socjalizm islamski (cz\u0119\u015b\u0107 I)","date":"24 lipca 2015","format":false,"excerpt":"Pomi\u0119dzy ko\u0144c\u00f3wk\u0105 lat czterdziestych a latami siedemdziesi\u0105tymi, w \u015bwiecie muzu\u0142ma\u0144skim pojawi\u0142y si\u0119 pot\u0119\u017cne nurty \u0142\u0105cz\u0105ce marksizm i socjalizm z islamem. Ich korzenie odnale\u017a\u0107 mo\u017cna w pracach my\u015blicieli i ideolog\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich z Azji Po\u0142udniowej i Wschodniej, Afryki i kraj\u00f3w Bliskiego Wschodu. Od kiedy zaadaptowali je przyw\u00f3dcy i ugrupowania polityczne, znane by\u0142y\u2026","rel":"","context":"In &quot;Historia&quot;","img":{"alt_text":"55b0abcf90dbb","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/55b0abcf90dbb.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":24505,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=24505","url_meta":{"origin":22348,"position":4},"title":"Jordania: Osobne Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie","date":"15 lutego 2016","format":false,"excerpt":"Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie w Jordanii\u00a0przeprowadzi\u0142o zmiany w swoim statucie, uniezale\u017cniaj\u0105c si\u0119 od centrali Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego w Egipcie. 14 lutego Murad al-Adajla, cz\u0142onek Rady Szury \u2013 kierowniczego gremium jorda\u0144skiego Bractwa, o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce organizacja w Jordanii nie mo\u017ce ju\u017c by\u0107 uwa\u017cana za ga\u0142\u0105\u017a egipskiego Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego. Jak wyja\u015bni\u0142,\u00a0oddzielenie si\u0119 od macierzystego o\u015brodka\u00a0rozwa\u017cano od\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/lokal_Bractwa_w_Egipcie.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":39049,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=39049","url_meta":{"origin":22348,"position":5},"title":"Friedrich August von Hayek: Socjalistyczne korzenie nazizmu","date":"9 lipca 2021","format":false,"excerpt":"Komentarz Redakcji: Prezentujemy Czytelnikom rozdzia\u0142 XII dzie\u0142a Droga do zniewolenia pi\u00f3ra Friedricha Augusta von Hayeka. Nie czynimy tego bynajmniej z uwagi na wolno\u015bciowe i antytotalitarne pogl\u0105dy autora, co do kt\u00f3rych \u017cywimy stosunek, delikatnie m\u00f3wi\u0105c, nieprzyjazny. To, co naszym zdaniem jest warto\u015bciowe w rozdziale pod tytu\u0142em ,,Socjalistyczne korzenie nazizmu\u201d to mocne\u2026","rel":"","context":"In &quot;Idea&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Arbeitsdienst.jpg?fit=1200%2C703&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22348"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22348"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22352,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22348\/revisions\/22352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}