{"id":23502,"date":"2015-11-11T18:39:20","date_gmt":"2015-11-11T17:39:20","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=23502"},"modified":"2015-11-11T20:24:06","modified_gmt":"2015-11-11T19:24:06","slug":"rafal-sawicki-piesn-o-spustoszeniu-umyslow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=23502","title":{"rendered":"Rafa\u0142 Sawicki: Pie\u015b\u0144 o spustoszeniu umys\u0142\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\n
Narodowe \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci stanowi doskona\u0142\u0105 okazj\u0119 do rozwa\u017ca\u0144 nad przyczynami wydarze\u0144, kt\u00f3re postawi\u0142y Polak\u00f3w przed tragedi\u0105 rozbior\u00f3w, w efekcie kt\u00f3rych stracili\u015bmy w\u0142asn\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 na okres ponad stu lat. Jak to mo\u017cliwe, \u017ce mocarstwo zajmuj\u0105ce ogromn\u0105 przestrze\u0144 w centralnej cz\u0119\u015bci kontynentu tak g\u0142adko za\u0142ama\u0142o si\u0119 pod naporem s\u0105siednich kraj\u00f3w, kt\u00f3re u szczytu jego \u015bwietno\u015bci by\u0142y, przynajmniej w przypadku Rosji i Prus, ledwie pionkami na europejskiej szachownicy?<\/p>\n<\/div>\n
Odpowied\u017a na to pytanie nie jest prosta. Z\u0142o\u017cone wydarzenia historyczne zwykle nie posiadaj\u0105 jednej konkretnej przyczyny. Przeciwnie, zazwyczaj s\u0105 wypadkow\u0105 wielu czynnik\u00f3w, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 ma charakter egzogeniczny, niezale\u017cny od woli elit organizmu politycznego, kt\u00f3rego one dotycz\u0105. W przypadku naszego kraju mo\u017cna tutaj wspomnie\u0107 o wy\u0142aniaj\u0105cym si\u0119 na prze\u0142omie XV i XVI wieku dualizmie ekonomicznym Europy, w wyniku kt\u00f3rego Polsce przypad\u0142a rola peryferium, dostarczaj\u0105cego bogatym krajom Zachodu zbo\u017ca i produkt\u00f3w gospodarki le\u015bnej. W efekcie tej niekorzystnej struktury handlu mi\u0119dzynarodowego Rzeczpospolita z ka\u017cd\u0105 dekad\u0105 coraz bardziej odstawa\u0142a od najsilniejszych gospodarczo o\u015brodk\u00f3w wczesnej nowo\u017cytno\u015bci, co w ko\u0144cu przyczyni\u0142o si\u0119 do bankructwa kr\u00f3lewskiego skarbca i upadku pa\u0144stwa. Jest to z pewno\u015bci\u0105 wa\u017cny czynnik, aczkolwiek nie decyduj\u0105cy. Wystarczy wspomnie\u0107 Rosj\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a jeszcze bardziej zacofana, ale jednak potrafi\u0142a wykrzesa\u0107 z siebie energi\u0119 witaln\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej zosta\u0142a czo\u0142owym mocarstwem kontynentu, pomimo w\u0105t\u0142ych fundament\u00f3w materialnych. Co wi\u0119cej, rola Polski w europejskim systemie nie by\u0142a z g\u00f3ry zdeterminowana. Jak si\u0119 okazuje, kluczowa w tym wzgl\u0119dzie by\u0142a polityka wewn\u0119trzna szlachty, kt\u00f3ra upatrzy\u0142a sw\u00f3j grupowy interes w nastawieniu potencja\u0142u wytw\u00f3rczego gospodarki narodowej na produkcj\u0119 p\u0142od\u00f3w rolnych, sprzedawanych nast\u0119pnie zachodnioeuropejskim kupcom bez po\u015brednictwa lokalnego mieszcza\u0144stwa. Nale\u017cy zatem uzna\u0107, \u017ce zasadnicze powody upadku Rzeczypospolitej musia\u0142y mie\u0107 charakter endogeniczny i to w\u0142a\u015bnie im zostanie po\u015bwi\u0119cony niniejszy tekst.<\/p>\n<\/div>\n
\nDost\u0119pny nam dzi\u0119ki badaniom wybitnych uczonych materia\u0142 historyczny nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce praprzyczyn\u0105 upadku Rzeczypospolitej by\u0142o zjawisko prywaty i dominacji partykularnych interes\u00f3w nad dobrem wsp\u00f3lnym. Poskutkowa\u0142o to powstaniem niewydolnego ustroju politycznego, symbolizowanego przez nieszcz\u0119sne liberum veto. Kiedy absolutystyczne monarchie s\u0105siednich pa\u0144stw potrafi\u0142y doprowadzi\u0107 do centralizacji w\u0142adzy i odpowiedniego wywa\u017cenia interes\u00f3w poszczeg\u00f3lnych stan\u00f3w, Polska sta\u0142a si\u0119 przedmiotem dominacji jednej grupy spo\u0142ecznej. Powsta\u0142a w ten spos\u00f3b republika szlachecka by\u0142a na tyle niewydolnym tworem, \u017ce musia\u0142a si\u0119 za\u0142ama\u0107 pod naporem lepiej zorganizowanych s\u0105siad\u00f3w. W\u0142a\u015bnie \u00f3w anarchizuj\u0105cy ustr\u00f3j wielu historyk\u00f3w wymienia jako podstawow\u0105 przyczyn\u0119 upadku pa\u0144stwa polskiego w XVIII wieku. Do najbardziej zaciek\u0142ych krytyk\u00f3w takiego klimatu spo\u0142ecznego, jeszcze w okresie Z\u0142otego Wieku, nale\u017ca\u0142 Jan Kochanowski, czemu da\u0142 wyraz w wierszu pt. „Pie\u015b\u0144 o spustoszeniu Podola”. Opowiada on o zapatrzonej we w\u0142asne dworki szlachcie, kt\u00f3ra zamiast p\u0142aci\u0107 podatki na utrzymanie wojska, woli wydawa\u0107 pieni\u0105dze na srebrn\u0105 zastaw\u0119 sto\u0142ow\u0105. W efekcie tego polskie szlachcianki s\u0105 brane w jasyr przez Tatar\u00f3w, by s\u0142u\u017cy\u0107 bisurma\u0144skim psom za na\u0142o\u017cnice. Jak pokaza\u0142a p\u00f3\u017aniejsza historia Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, obserwowany przez poet\u0119 z Czarnolasu problem by\u0142 dopiero przygrywk\u0105 dla nieub\u0142aganej erozji polskiej pa\u0144stwowo\u015bci, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 rozbiorami.<\/p>\n<\/div>\n
W istocie, dawna Rzeczpospolita by\u0142a poligonem do\u015bwiadczalnym libertaria\u0144skiej koncepcji pa\u0144stwa minimum. Przywi\u0105zana do „z\u0142otej wolno\u015bci” szlachta narzuca\u0142a kolejnym kr\u00f3lom przyznanie coraz to wi\u0119kszych przywilej\u00f3w w zamian za akceptacj\u0119 ich elekcji. W efekcie tego z biegiem lat znaczenie polityczne kr\u00f3lewskiego dworu ulega\u0142o stopniowej atrofii, co skrz\u0119tnie wykorzystywa\u0142a op\u0142ywaj\u0105ca w luksusy magnateria. Wielmo\u017cowie gromadzili maj\u0105tki wielokrotnie przewy\u017cszaj\u0105ce zasobno\u015b\u0107 monarszego skarbca, a ich prywatne armie by\u0142y cz\u0119stokro\u0107 silniejsze od wojsk podleg\u0142ych kr\u00f3lowi, dodatkowo os\u0142abionych na mocy artyku\u0142\u00f3w henrykowskich z 1573 roku, kt\u00f3re pozwala\u0142y w\u0142adcy trzyma\u0107 pod broni\u0105 w czasie pokoju kuriozaln\u0105 liczb\u0119 trzech tysi\u0119cy zbrojnych m\u0119\u017c\u00f3w. Polityka zagraniczna zosta\u0142a sparali\u017cowana klauzul\u0105 o konieczno\u015bci uzyskania przez w\u0142adc\u0119 aprobaty Sejmu dla ka\u017cdego kroku w dziedzinie dyplomacji. Co gorsza, by\u0142a ona w pierwszej kolejno\u015bci wypadkow\u0105 interes\u00f3w ekonomicznych pan\u00f3w herbowych, kt\u00f3re nijak si\u0119 mia\u0142y do uwarunkowa\u0144 strategicznych. \u017b\u0105dza ukrai\u0144skich czarnoziem\u00f3w skierowa\u0142a ostrze ekspansji na wsch\u00f3d, co wp\u0119dzi\u0142o nas w krwawe konflikty z Rosj\u0105, Turcj\u0105, Chanatem Krymskim i zaporosk\u0105 kozaczyzn\u0105, umacniaj\u0105c dodatkowo peryferyjn\u0105 rol\u0119 kraju w europejskim systemie gospodarczym. Co gorsza, dzia\u0142o si\u0119 to kosztem \u017cywotnych interes\u00f3w Polski nad Ba\u0142tykiem. Zaniechano likwidacji pa\u0144stwa pruskiego, zadowalaj\u0105c si\u0119 niewiele znacz\u0105cym w praktyce ho\u0142dem, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w 1525 roku. Dodatkowo w 1618 roku zezwolono na sukcesj\u0119 brandenbursk\u0105, co poskutkowa\u0142o powstaniem pr\u0119\u017cnego organizmu pa\u0144stwowego na p\u00f3\u0142nocnych obrze\u017cach Rzeczpospolitej. Wytworzy\u0142o to niebezpieczn\u0105 konfiguracj\u0119 geopolityczn\u0105 w regionie nadba\u0142tyckim, poniewa\u017c od tego momentu Hohenzollernowie z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w d\u0105\u017cyli do fizycznej unifikacji swych w\u0142o\u015bci poprzez aneksj\u0119 Prus Kr\u00f3lewskich. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce w kolejnym stuleciu nasz lennik walnie przyczyni\u0142 si\u0119 do rozbior\u00f3w swojego niedawnego hegemona. Przyczyny takiego posuni\u0119cia by\u0142y bardzo prozaiczne. Zazdrosna o swoj\u0105 pozycj\u0119 szlachta nie \u017cyczy\u0142a sobie inkorporacji zdominowanych przez mieszcza\u0144stwo Prus Ksi\u0105\u017c\u0119cych.<\/p>\n<\/div>\n
By\u0142 to tylko jeden z wielu przypadk\u00f3w niech\u0119tnej miastom polityki nadwi\u015bla\u0144skiego ziemia\u0144stwa. Celowo os\u0142abiano mieszczan prowadzeniem interes\u00f3w z Holendrami ponad g\u0142owami polskich kupc\u00f3w.\u00a0\u017beglarze rodem z Amsterdamu sprzedawali p\u00f3\u017aniej kupione w Gda\u0144sku p\u0142ody rolne na swym rodzimych rynku z 300-400% zyskiem, kt\u00f3ry przy m\u0105drzejszej polityce handlowej m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 podstaw\u0119 pod akumulacj\u0119 polskiego kapita\u0142u, rozw\u00f3j lokalnego przemys\u0142u i floty wojenno-handlowej. Gdy Europa Zachodnia prowadzi\u0142a m\u0105dr\u0105 polityk\u0119 merkantylizmu, nasi Sarmaci wprowadzali w \u017cycie idea\u0142y wolnego handlu, kt\u00f3re maj\u0105 sens jedynie w przypadku wysoko uprzemys\u0142owionych gospodarek. Nawet stawiani za wz\u00f3r leseferyzmu Brytyjczycy zdecydowali si\u0119 na liberalizacj\u0119 handlu dopiero po zako\u0144czeniu rewolucji przemys\u0142owej w drugiej po\u0142owie XIX wieku. Co gorsza, typowa dla elit kolonialnych ch\u0119\u0107 wyr\u00f3\u017cnienia si\u0119 od reszty spo\u0142ecze\u0144stwa sk\u0142oni\u0142a herbowych pan\u00f3w do niepohamowanego konsumpcjonizmu wytwarzanych za granic\u0105 d\u00f3br luksusowych. W efekcie tego mocno ucierpia\u0142 bilans handlowy, b\u0119d\u0105cy kluczowym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym w d\u0142u\u017cszym okresie na si\u0142\u0119 materialn\u0105 pa\u0144stwa.\u00a0Za spraw\u0105 tych katastrofalnych decyzji rozw\u00f3j miast, stanowi\u0105cych katalizator kapitalistycznej fazy rozwoju kraj\u00f3w gospodarczego centrum, zosta\u0142 nad Wis\u0142\u0105 st\u0142umiony w spos\u00f3b, kt\u00f3ry przywodzi na my\u015bl najgorsze tradycje latynoameryka\u0144skich elit kompradorskich.<\/p>\n<\/div>\n
Jeszcze gorszy los spotka\u0142 ch\u0142op\u00f3w. W oczach pazernej szlachty jedynym panaceum na gospodarcze bol\u0105czki pa\u0144stwa\u00a0by\u0142o zaostrzenie obowi\u0105zk\u00f3w pa\u0144szczy\u017anianych, co jeszcze os\u0142abia\u0142o i tak ju\u017c po\u017ca\u0142owania godn\u0105 pozycj\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w wsi w piramidzie spo\u0142ecznej Rzeczypospolitej.\u00a0Warto odnotowa\u0107, \u017ce w opinii historyka Jana Rutkowskiego by\u0142 to jeden z czynnik\u00f3w s\u0142abo\u015bci polskiej armii. W zachodnioeuropejskich absolutyzmach, gdzie interesy poszczeg\u00f3lnych stan\u00f3w by\u0142y r\u00f3wnowa\u017cone przez siln\u0105 w\u0142adz\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105, warstwa w\u0142o\u015bcia\u0144ska stanowi\u0142a jedn\u0105 z podp\u00f3r pa\u0144stwa, co umo\u017cliwia\u0142o formowanie wi\u0119kszych si\u0142 zbrojnych. Tymczasem w Polsce wyzyskiwane do granic mo\u017cliwo\u015bci ch\u0142opstwo nie uto\u017csamia\u0142o si\u0119 z w\u0142adz\u0105, co zreszt\u0105 bardzo mocno wros\u0142o w natur\u0119 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa i do dzi\u015b ci\u0105\u017cy na jego mentalno\u015bci. Symbolem tej postawy mo\u017ce by\u0107 zachowanie bohatera noweli Stefana \u017beromskiego pod tytu\u0142em „Rozdziobi\u0105 nas kruki i wrony”, kt\u00f3ry ograbia cia\u0142o martwego powsta\u0144ca, nie odczuwaj\u0105c \u017cadnego szacunku dla sprawy, dla kt\u00f3rej nieboszczyk odda\u0142 \u017cycie.<\/p>\n<\/div>\n
Kiedy na Zachodzie poprawa losu wie\u015bniak\u00f3w przyczyni\u0142a si\u0119 do wzrostu wydajno\u015bci rolnictwa, co wraz z rozwojem miast stworzy\u0142o fundament pod narodziny przemys\u0142u, to w tym samym czasie polscy ziemianie uzyskiwali korzy\u015bci ekonomiczne dzi\u0119ki kr\u00f3tkowzrocznej polityce gn\u0119bieniu ludu pa\u0144szczyzn\u0105 i celowego wykluczania mieszcza\u0144stwa z obrotu gospodarczego. W konsekwencji tych dw\u00f3ch odmiennych dr\u00f3g rozwoju zwi\u0119ksza\u0142y si\u0119 wp\u0142ywy podatkowe pa\u0144stw zachodnich, a skarbiec polskiego kr\u00f3la cierpia\u0142 na chroniczny brak funduszy. Jan Wimmer obliczy\u0142, \u017ce bud\u017cet Rzeczpospolitej stanowi\u0142 3% \u015brodk\u00f3w finansowych pozostaj\u0105cych w dyspozycji monarchy francuskiego, 4,2% bud\u017cetu kr\u00f3la Anglii, 5% wp\u0142yw\u00f3w tureckiego su\u0142tana i 50% zasob\u00f3w w\u0142adcy malutkiej Danii. Wynika\u0142o to nie tylko z braku cho\u0107by zal\u0105\u017cka sektor\u00f3w gospodarki wytwarzaj\u0105cych produkty o wysokiej warto\u015bci dodanej, ale r\u00f3wnie\u017c z niech\u0119ci do p\u0142acenia podatk\u00f3w przez sam\u0105 szlacht\u0119. Jan Rutkowski oszacowa\u0142 obci\u0105\u017cenia fiskalne warstwy ziemia\u0144skiej na oko\u0142o 5-6% ich dochodu.<\/p>\n<\/div>\n
Efekty takiego stanu rzeczy nie by\u0142y trudne do przewidzenia. Podczas gdy s\u0105siednie monarchie dysponowa\u0142y du\u017cymi i sprawnymi armiami zaci\u0119\u017cnymi, Polska nadal opiera\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na zaci\u0105gu towarzyskim, za\u015b dodatkowe \u015brodki na zatrudnienie \u017co\u0142nierzy najemnych uchwalano ad hoc, w przypadku nag\u0142ego zagro\u017cenia wojn\u0105. Dopiero Sejm niemy wprowadzi\u0142 sta\u0142e podatki na wojsko, jednak\u017ce w za\u0142o\u017ceniu mia\u0142o to umo\u017cliwi\u0107 utrzymanie raptem 18 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy w Koronie i 6 tysi\u0119cy na Litwie. Jeszcze bardziej mizernie przedstawia\u0142 si\u0119 stan polskiej artylerii. Gdy Alojzy Fryderyk Br\u00fchl przejmowa\u0142 nad ni\u0105 piecz\u0119, naliczy\u0142 si\u0119 „a\u017c” sze\u015bciu armat. Z up\u0142ywem czasu by\u0142o jeszcze gorzej. Jak wskazuje W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski, po 1775 roku uda\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107 zaledwie 18,5 tysi\u0105ca \u017co\u0142nierzy, chocia\u017c mocarstwa o\u015bcienne pozwoli\u0142y Polsce na posiadanie pod broni\u0105 30 tysi\u0119cy ludzi. Dopiero reformy Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego pozwoli\u0142y zwi\u0119kszy\u0107 wp\u0142ywy podatkowe okrojonego ju\u017c w\u00f3wczas pa\u0144stwa, co pozwoli\u0142o w 1792 roku wystawi\u0107 na wojn\u0119 z Rosj\u0105 56-tysi\u0119czn\u0105 armi\u0119. Niemniej jednak sta\u0142o si\u0119 to zbyt p\u00f3\u017ano, by da\u0142o si\u0119 powstrzyma\u0107 upadek Rzeczpospolitej.<\/p>\n<\/div>\n
Kontrastuje to z nauk\u0105 p\u0142yn\u0105c\u0105 z dziej\u00f3w wielkich imperi\u00f3w, kt\u00f3re przez setki lat dominowa\u0142y nad ogromnymi obszarami \u015bwiata w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki doskona\u0142ej organizacji aparatu pa\u0144stwowego z wojskiem na czele. Rzymska Republika w okresie swej \u015bwietno\u015bci opiera\u0142a swoj\u0105 si\u0142\u0119 militarn\u0105 na obywatelach-rolnikach, kt\u00f3rzy w obliczu zagro\u017cenia byli w stanie stworzy\u0107 du\u017ce armie.\u00a0Dzi\u0119ki takiemu rozwi\u0105zaniu Rzym potrafi\u0142 w b\u0142yskawicznym tempie podnie\u015b\u0107 si\u0119 nawet z najci\u0119\u017cszych kl\u0119sk. Hannibal i Pyrrus mogli odnosi\u0107 swoje krwawo okupione zwyci\u0119stwa nad wojownikami znad Tybru, ale za spraw\u0105 si\u0142y rzymskiego ducha i zasobno\u015bci ich pa\u0144stwowego skarbca musieli w ko\u0144cu ust\u0105pi\u0107. W 105 roku przed Chrystusem Rzymianie zostali rozgromieni przez Cymbr\u00f3w i Teuton\u00f3w pod Norei\u0105 i Arausio, ale ju\u017c trzy lata p\u00f3\u017aniej pod wodz\u0105 Mariusza wyci\u0119li w pie\u0144 te germa\u0144skie ludy w walnej bitwie pod Aquae Sextiae. Co prawda wraz z up\u0142ywem czasu, w wyniku presji zamo\u017cnych senator\u00f3w, dosz\u0142o do stratyfikacji maj\u0105tkowej w \u0142onie rzymskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, co os\u0142abi\u0142o baz\u0119 rekrutacyjn\u0105 armii, to jednak tworzony w mi\u0119dzyczasie system fiskalny zacz\u0105\u0142 dawa\u0107 owoce. Jedn\u0105 z charakterystycznych cech epoki Cesarstwa by\u0142o funkcjonowanie sta\u0142ej armii zawodowej, kt\u00f3ra wzorem swej republika\u0144skiej poprzedniczki stanowi\u0142a prawdziwie mordercz\u0105 machin\u0119 wojenn\u0105.\u00a0Po zag\u0142adzie trzech legion\u00f3w w Lesie Teutoburskim uda\u0142o si\u0119 bez wi\u0119kszych problem\u00f3w zorganizowa\u0107 ekspedycj\u0119 karn\u0105 pod dow\u00f3dztwem Germanika, kt\u00f3ra skutecznie odebra\u0142a germa\u0144skim barbarzy\u0144com ch\u0119\u0107 do walki. Nawet w okresie chaosu, jaki zapanowa\u0142 po \u015bmierci Marka Aureliusza, imperium potrafi\u0142o niewzruszenie panowa\u0107 nad Morzem \u015ar\u00f3dziemnym z przyleg\u0142o\u015bciami, co trwa\u0142o a\u017c do upadku samego systemu fiskalnego wskutek utraty na rzecz Wandal\u00f3w bogatych prowincji Galii i Afryki.<\/p>\n<\/div>\n
Polacy zupe\u0142nie nie potrafili wyci\u0105gn\u0105\u0107 lekcji z tej historii i nie zadbali o wzmocnienie fundament\u00f3w swej pa\u0144stwowo\u015bci, przez co zaprzepa\u015bcili nienaruszaln\u0105 zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o pozycj\u0119 Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w na mapie wczesnonowo\u017cytnej Europy. Ostatecznie dosz\u0142o do rozbior\u00f3w Polski, w kt\u00f3rych partycypowa\u0142y trzy o\u015bcienne mocarstwa. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142y si\u0119 Prusy, kt\u00f3re dzi\u0119ki doskona\u0142ej jak na \u00f3wczesne czasy organizacji pa\u0144stwa, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem systemu fiskalnego, sta\u0142y si\u0119 lokaln\u0105 pot\u0119g\u0105. Podczas gdy kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski nie by\u0142 w stanie znale\u017a\u0107 \u015brodk\u00f3w na wystawienie 30-tysi\u0119cznej armii, daleko mniejsze pa\u0144stwo Fryderyka Wielkiego zdo\u0142a\u0142o utrzyma\u0107 200-tysi\u0119czne wojsko, na co wystarczy\u0142y dochody z samego tylko Dolnego \u015al\u0105ska, zaj\u0119tego przez armie Starego Fryca podczas wojny o sukcesj\u0119 austriack\u0105. Trudno o wi\u0119kszy kontrast. W tym momencie nadchodzi czas na kluczowe dla niniejszego tekstu pytanie: czy p\u0142yn\u0105ca z tej historii lekcja mo\u017ce przem\u00f3wi\u0107 do wyobra\u017ani Polak\u00f3w? Czy jeste\u015bmy w stanie si\u0119 zmobilizowa\u0107 do odbudowy pa\u0144stwowo\u015bci z prawdziwego zdarzenia, by Polska przesta\u0142a by\u0107 „pa\u0144stwem teoretycznym”? Pozostaje wyrazi\u0107 obaw\u0119, \u017ce ta historyczna argumentacja mo\u017ce nie odnie\u015b\u0107 skutku. \u00d3w pesymizm wynika z dw\u00f3ch przes\u0142anek.<\/p>\n<\/div>\n
Po pierwsze, wbrew znanej \u0142aci\u0144skiej sentencji, historia nie jest dla naszych rodak\u00f3w nauczycielk\u0105 \u017cycia. Cho\u0107 lubimy si\u0119 do niej odwo\u0142ywa\u0107, to jedynie w celu racjonalizowania swoich narodowych resentyment\u00f3w przywo\u0142ywaniem traumatycznych moment\u00f3w naszych dziej\u00f3w, przy jednoczesnym bagatelizowaniu lub wr\u0119cz kompletnym ignorowaniu w\u0142asnych ciemnych kart historii. Najlepszym przyk\u0142adem jest panuj\u0105ca w Polsce rusofobia, maj\u0105ca swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w sk\u0105din\u0105d faktycznych zbrodniach kolejnych wciele\u0144 pa\u0144stwa rosyjskiego na Polakach, kt\u00f3re jednak nie maj\u0105 prawa si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 ze wzgl\u0119du na nieodwracalny zanik okoliczno\u015bci, kt\u00f3re niegdy\u015b doprowadzi\u0142y do polsko-rosyjskich konflikt\u00f3w. Od momentu utraty przez Polsk\u0119 ziem ruskich, odziedziczonych po Wielkim Ksi\u0119stwie Litewskim za spraw\u0105 Unii Lubelskiej, nie istnieje sp\u00f3r terytorialny mi\u0119dzy Warszaw\u0105 a Moskw\u0105. Komunizm sko\u0144czy\u0142 na \u015bmietniku historii, wi\u0119c zasadnicze r\u00f3\u017cnice ideologiczne uleg\u0142y zatarciu. Mimo tego niewielu Polak\u00f3w jest zdolnych zdoby\u0107 si\u0119 na g\u0142\u0119bsz\u0105, pozbawion\u0105 uprzedze\u0144 refleksj\u0119, co mog\u0142oby doprowadzi\u0107 do zasadniczych przewarto\u015bciowa\u0144 we wzajemnych stosunkach. Podobnie\u017c niech\u0119tnie wspominamy swoje w\u0142asne przewiny. Wylano ju\u017c hektolitry krokodylich \u0142ez nad wiekami niedoli narodu polskiego pod moskiewskim butem, ale ju\u017c awantura z Dymitrem Samozwa\u0144cem i okupacj\u0105 Kremla jest zazwyczaj opisywana z nieskrywan\u0105 dum\u0105. Zamiast analizowa\u0107 w\u0142asne b\u0142\u0119dy i przewinienia, wolimy wypomina\u0107 s\u0105siadom, \u017ce wykorzystywali nasz\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107, tak jakby\u015bmy my sami tego nie robili wobec innych kraj\u00f3w. Mimo przeprosin kolejnych rosyjskich prezydent\u00f3w wci\u0105\u017c czynimy Rosjanom wyrzuty o zbrodni\u0119 katy\u0144sk\u0105, jednocze\u015bnie zapominaj\u0105c, \u017ce podczas buntu Lubomirskiego to polscy rokoszanie wymordowali kilka tysi\u0119cy wzi\u0119tych do niewoli w bitwie pod M\u0105twami rodak\u00f3w, nota bene stanowi\u0105cych elit\u0119 naszego wojska, zaprawion\u0105 w bojach z kozactwem zaporoskim, Szwedami i Moskalami. W\u0142a\u015bnie ten brak zdolno\u015bci do krytycznego spojrzenia na w\u0142asn\u0105 histori\u0119 jest kluczowym problemem, kt\u00f3ry praktycznie uniemo\u017cliwia wyci\u0105ganie lekcji z przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<\/div>\n
Po drugie, za spraw\u0105 traumatycznych do\u015bwiadcze\u0144 w okresie zabor\u00f3w wykie\u0142kowa\u0142a w umys\u0142ach Polak\u00f3w nieufno\u015b\u0107 wobec w\u0142adzy, dodatkowo podsycona w ostatnim \u0107wier\u0107wieczu za spraw\u0105 liberalnej propagandy o prymacie interesu jednostki nad dobrem publicznym. Niemniej jednak podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em anarchistycznej mentalno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w naszego kraju jest kulturowy balast z okresu Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w. Szlachcic na zagrodzie przekaza\u0142 w genach wsp\u00f3\u0142czesnym mieszka\u0144com kraju nad Wis\u0142\u0105 przywi\u0105zanie do „z\u0142otej wolno\u015bci”. Od upodlonego przez egoistyczn\u0105 szlacht\u0119 pa\u0144szczy\u017anianego ch\u0142opa odziedziczyli\u015bmy sk\u0142onno\u015b\u0107 do permanentnego kombinowania. Wymienione powy\u017cej czynniki znalaz\u0142y skutek w kompletnym wyja\u0142owieniu umys\u0142\u00f3w znacznej cz\u0119\u015bci naszych rodak\u00f3w z instynktu pa\u0144stwowego, co za\u015b wywar\u0142o przemo\u017cny wp\u0142yw na polityczn\u0105, spo\u0142eczn\u0105 i gospodarcz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 III RP.<\/p>\n<\/div>\n
Wsp\u00f3\u0142czesnym produktem tej kulturowej spu\u015bcizny jest „prawicowy patriota”, kt\u00f3rego \u015bwiatopogl\u0105d sk\u0142ada si\u0119 ze sprzecznych element\u00f3w: mi\u0142o\u015bci do abstrakcyjnego wyobra\u017cenia ojczyzny i niech\u0119ci do jej rzeczywistego uciele\u015bnienia.\u00a0Przyk\u0142adem takiej postawy mo\u017ce by\u0107 cho\u0107by wypowied\u017a Jaros\u0142awa Gowina, sk\u0105din\u0105d przedstawiciela samozwa\u0144czego „obozu patriotycznego”, kt\u00f3ry wyrazi\u0142 rado\u015b\u0107 z bankructwa aktywnego w polityce spo\u0142ecznej pa\u0144stwa, nazywaj\u0105c je „opresyjnym autorytaryzmem”. Ten mechanizm dzia\u0142a w znacznym stopniu na zasadzie kompensacji. Im bardziej radykalne odrzucenie autentycznego pa\u0144stwa, tym silniejsza nami\u0119tno\u015b\u0107 do wyimaginowanej Polski rodem z koszulek firmy „Red is Bad”. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce za najwi\u0119kszych patriot\u00f3w uwa\u017caj\u0105 si\u0119 kibice pi\u0142karscy, na co dzie\u0144 maj\u0105cy k\u0142opoty z prawem, jawnie deklaruj\u0105cy nienawi\u015b\u0107 do s\u0142u\u017cb mundurowych, dewastuj\u0105cy nale\u017c\u0105ce do narodu poci\u0105gi, tudzie\u017c szpec\u0105cy farb\u0105 tatrza\u0144skie granie w imi\u0119 szczeniackiego afektu do klubu sportowego. Nie mo\u017cna przy tym argumentowa\u0107, \u017ce ludzie z zaniedbanych blokowisk posiadaj\u0105 zbyt niski kapita\u0142 kulturowy, by zrozumie\u0107 mia\u0142ko\u015b\u0107 intelektualn\u0105 swojej postawy, zatem nie mog\u0105 by\u0107 brani za przyk\u0142ad reprezentatywny dla spo\u0142ecze\u0144stwa jako ca\u0142o\u015bci. \u015arodowiska kibicowskie maj\u0105 bowiem silne powi\u0105zania z organizacjami o charakterze narodowym, kt\u00f3re przynajmniej w teorii powinny zaszczepia\u0107 w nich w\u0142a\u015bciwe postawy. Niestety, bardzo ch\u0119tnie korzystaj\u0105cy z poparcia kibic\u00f3w dzia\u0142acze Ruchu Narodowego nawet nie pr\u00f3buj\u0105 wychowa\u0107 tej m\u0142odzie\u017cy w bardziej odpowiednim kierunku. Zamiast tego widzimy proces odwrotny: przesycenie cz\u0119\u015bci \u015brodowisk nacjonalistycznych stadionow\u0105 subkultur\u0105 ze wszelkimi tego konsekwencjami, r\u00f3wnie\u017c dla stosunku do w\u0142asnego pa\u0144stwa i jego s\u0142u\u017cb. Co prawda g\u0142\u00f3wne ostrze agresji m\u0142odzie\u017cy z blokowisk kierowane jest w stron\u0119 policji, to jednak po\u015brednio obrywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wojsku.<\/p>\n<\/div>\n
Dzieje si\u0119 to poprzez kultywowanie tradycji wrogo\u015bci wobec instytucji publicznych i danin p\u0142aconych na rzecz skarbu pa\u0144stwa. Wzorcowi patrioci lubi\u0105 m\u00f3wi\u0107 o sobie, \u017ce w razie konfliktu zbrojnego to w\u0142a\u015bnie oni – w przeciwie\u0144stwie do zniewie\u015bcia\u0142ych leming\u00f3w w rurkach – stan\u0105 w obronie ojczyzny. Jednocze\u015bnie jednak wyj\u0105tkowo cz\u0119sto zasilaj\u0105 szeregi entuzjast\u00f3w Janusza Korwin-Mikkego, kt\u00f3ry jawnie nawo\u0142uje do zniesienia podatk\u00f3w, stanowi\u0105cych wszak jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o funduszy na rozw\u00f3j si\u0142 zbrojnych. W jego mniemaniu dobrym rozwi\u0105zaniem problemu obronno\u015bci jest przywr\u00f3cenie powszechnego dost\u0119pu do broni. Analogia do pomachuj\u0105cych szabelkami za\u015bciankowych szlachcic\u00f3w narzuca si\u0119 sama. W sukurs jegomo\u015bciowi z muszk\u0105 id\u0105 zaczadzeni ameryka\u0144sk\u0105 kultur\u0105 prawicowi republikanie. Powo\u0142uj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto na casus przedwojennej Polski, w kt\u00f3rej legalny dost\u0119p do broni pozwoli\u0142 na utworzenie w czasie okupacji zbrojnego ramienia pa\u0144stwa podziemnego.\u00a0Jakkolwiek nie neguj\u0105 obronnej funkcji pa\u0144stwa, to brak im gotowo\u015bci do ponoszenia koszt\u00f3w w wysoko\u015bci wystarczaj\u0105cej do stworzenia armii zdolnej do obrony granic Rzeczpospolitej. Pozbawione funduszy pa\u0144stwo dopuszcza si\u0119 desperackich gest\u00f3w, jak cho\u0107by przyj\u0119cia od Niemiec wys\u0142u\u017conych czo\u0142g\u00f3w Leopard, kt\u00f3rych dzia\u0142a nie s\u0105 w stanie spenetrowa\u0107 pancerzy najnowocze\u015bniejszych woz\u00f3w bojowych s\u0105siednich mocarstw. W praktyce takie si\u0142y zbrojne b\u0119d\u0105 zdolne jedynie do obrony interes\u00f3w ekonomicznych wielkiego biznesu i finansjery w obliczu wywo\u0142anych neoliberaln\u0105 terapi\u0105 szokow\u0105 niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p>\n<\/div>\n
Mo\u017cna domniemywa\u0107, \u017ce g\u0142\u00f3wnie o to im chodzi, gdy m\u00f3wi\u0105 o konieczno\u015bci istnienia resort\u00f3w si\u0142owych. Fakt, \u017ce po 1989 roku przyj\u0119to w Polsce neoliberalny model polityki ekonomicznej nie jest wy\u0142\u0105cznie konsekwencj\u0105 dominuj\u0105cego w\u00f3wczas klimatu ideologicznego, naznaczonego wolnorynkowymi reformami Ronalda Reagana i Margaret Thatcher. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce doktryna ta trafi\u0142a na podatny grunt z uwagi na kulturow\u0105 spu\u015bcizn\u0119 polskiego narodu. Uwa\u017cny obserwator naszego \u017cycia gospodarczego znajdzie niejedn\u0105 analogi\u0119 do okresu Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Stosunki mi\u0119dzy pracodawcami a pracownikami jako \u017cywo przypominaj\u0105 model folwarczno-pa\u0144szczy\u017aniany. M\u0142odzi absolwenci musz\u0105 odpracowa\u0107 swoje na darmowych sta\u017cach i praktykach, by nast\u0119pnie przez d\u0142ugie lata harowa\u0107 w pocie czo\u0142a za pensj\u0119 nie pozwalaj\u0105c\u0105 na awans spo\u0142eczny. Rentowno\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw, podobnie jak to by\u0142o w przypadku szlacheckich folwark\u00f3w, opiera si\u0119 przede wszystkim na niskich kosztach pracy. Utrzymuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dualizm gospodarczy na poziomie europejskim. Niderlandzkich kupc\u00f3w, przemierzaj\u0105cych nabrze\u017ce Mot\u0142awy w oczekiwaniu na barki ze zbo\u017cem zast\u0105pili niemieccy mened\u017cerowie, dogl\u0105daj\u0105cy swych nadwi\u015bla\u0144skich montowni p\u00f3\u0142produkt\u00f3w. Tym samym znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u0142a\u0144cucha warto\u015bci dodanej pozostaje poza granicami kraju, co wzmacnia pozycj\u0119 Polski na peryferiach systemu gospodarczego. Sytuacj\u0119 dodatkowo komplikuje przyzwolenie spo\u0142eczne na wystawne \u017cycie przedsi\u0119biorc\u00f3w i unikanie przez nich p\u0142acenia podatk\u00f3w. Podczas gdy pa\u0144stwo potrzebuje powa\u017cnych inwestycji w edukacj\u0119, infrastruktur\u0119 i obronno\u015b\u0107, popularni „janusze biznesu” wol\u0105 kupowa\u0107 swoim synom najnowsze modele niemieckich b\u0105d\u017a japo\u0144skich samochod\u00f3w. Skojarzenie z herbowymi panami, kt\u00f3rych umi\u0142owanie do zbytk\u00f3w sp\u0119dza\u0142o Janowi Kochanowskiemu sen z powiek, narzuca si\u0119 samo.<\/p>\n<\/div>\n
W ramach konkluzji wypada stwierdzi\u0107, \u017ce cechy narodowe, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do powstania niewydolnego ustroju politycznego i w konsekwencji rozbior\u00f3w Polski przetrwa\u0142y, a nawet umocni\u0142y si\u0119 w mentalno\u015bci naszego narodu. Uformowane w toku egzystencji w zacofanym ustroju pa\u0144szczy\u017anianym nawyki nie daj\u0105 si\u0119 tak \u0142atwo wymaza\u0107 z ludzkich umys\u0142\u00f3w. D\u0142ugie lata zabor\u00f3w i okupacji pozostawi\u0142y po sobie antypa\u0144stwowe resentymenty. Nie oznacza to jednak, \u017ce historia musi si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107. Nie jeste\u015bmy skazani na kolejny upadek polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. Mo\u017cna temu zapobiec, wymaga to jednak poczynienia ogromnego wysi\u0142ku na polu \u015bwiatopogl\u0105dowej formacji m\u0142odych pokole\u0144 Polak\u00f3w w kierunku w\u0142a\u015bciwie poj\u0119tego patriotyzmu, statokratyzmu i organicyzmu w duchu nauki spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a. Koniecznie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c czynnie przeciwstawia\u0107 si\u0119 antypa\u0144stwowej propagandzie libera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017ceruj\u0105 na ludzkiej ignorancji i naiwno\u015bci, szczeg\u00f3lnie widocznej w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w i student\u00f3w, ch\u0142on\u0105cych niczym g\u0105bka cho\u0107by najg\u0142upsze elukubracje politycznych celebryt\u00f3w. W przypadku powodzenia tego przedsi\u0119wzi\u0119cia Polska przestanie by\u0107 „politycznym eunuchem”, poszturchiwanym przez globalne si\u0142y wielkiego kapita\u0142u, odzyskuj\u0105c w ko\u0144cu pe\u0142n\u0105 suwerenno\u015b\u0107, a wraz z ni\u0105 nale\u017cn\u0105 mu pozycj\u0119 lokalnego mocarstwa. Je\u015bli jednak zaniedbamy ten obowi\u0105zek, to zaskarbimy sobie now\u0105 przypowie\u015b\u0107, \u017ce Polak nie tylko przed szkod\u0105, ale i po szkodzie jest g\u0142upi.<\/p>\n<\/div>\n

Rafa\u0142 Sawicki<\/p>\n

\"rozbior\"<\/a>
\n<\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Narodowe \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci stanowi doskona\u0142\u0105 okazj\u0119 do rozwa\u017ca\u0144 nad przyczynami wydarze\u0144, kt\u00f3re postawi\u0142y Polak\u00f3w przed tragedi\u0105 rozbior\u00f3w, w efekcie kt\u00f3rych stracili\u015bmy w\u0142asn\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 na okres […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Cechy narodowe, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do powstania niewydolnego ustroju politycznego i w konsekwencji rozbior\u00f3w Polski przetrwa\u0142y, a nawet umocni\u0142y si\u0119 w mentalno\u015bci naszego narodu. (...) Nie oznacza to jednak, \u017ce historia musi si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107. Nie jeste\u015bmy skazani na kolejny upadek polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. Mo\u017cna temu zapobiec, wymaga to jednak poczynienia ogromnego wysi\u0142ku na polu \u015bwiatopogl\u0105dowej formacji m\u0142odych pokole\u0144.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-674","jetpack-related-posts":[{"id":11736,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=11736","url_meta":{"origin":23502,"position":0},"title":"Syria: Przebudzenie „Amnesia International”?","date":"19 grudnia 2013","format":false,"excerpt":"Niesamowite, pe\u0142ne hipokryzji \"przebudzenie\" znanej z kaboty\u0144skich wyskok\u00f3w, finansowanej przez Zach\u00f3d organizacji \"Amnesty International\": islami\u015bci powi\u0105zani z Al-Kaid\u0105 prowadz\u0105 na opanowanych przez siebie terenach w Syrii tajne wi\u0119zienia, w kt\u00f3rych torturuj\u0105 i zabijaj\u0105 wi\u0119\u017ani\u00f3w - donosi w najnowszym raporcie AI. Wed\u0142ug AI walcz\u0105ca przeciwko rz\u0105dowi syryjskiemu grupa terrorystyczna Islamskie Pa\u0144stwo\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/amnesia-international1-300x240.gif?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35461,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35461","url_meta":{"origin":23502,"position":1},"title":"Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE: Facebook mo\u017ce usuwa\u0107 \u201ebezprawne komentarze\u201d","date":"4 pa\u017adziernika 2019","format":false,"excerpt":"Wed\u0142ug Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej, w prawie unijnym nie ma przeszk\u00f3d, by nakaza\u0107 dostawcy us\u0142ug hostingowych, na przyk\u0142ad Facebookowi, usun\u0105\u0107 czy zablokowa\u0107 dost\u0119p na ca\u0142ym \u015bwiecie do tre\u015bci uznanych za maj\u0105cy \u201ebezprawny charakter. Orzeczenie TSUE jest odpowiedzi\u0105 na zapytanie S\u0105du Najwy\u017cszego Austrii, czy dyrektywa o handlu stoi na przeszkodzie, \u201eby\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/D1ik9kqTURBXy9kYWJmMTYzNDY3YzUwOGJhYjQ5ODliOTRiYjAzODE5NS5qcGVnkpUDAMyczRGUzQnjlQLNAhoAw8OBoTEB.jpg?fit=538%2C302&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35937,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35937","url_meta":{"origin":23502,"position":2},"title":"Chiny: Plaga chor\u00f3b psychicznych w Hongkongu","date":"15 stycznia 2020","format":false,"excerpt":"Rekordowa liczba mieszka\u0144c\u00f3w Hongkongu wykazuje objawy depresji lub zespo\u0142u stresu pourazowego. To skutek wielomiesi\u0119cznych antychi\u0144skich zamieszek trwaj\u0105cych w tym miejscu \u2013 wynika z bada\u0144, kt\u00f3rych wyniki zosta\u0142y w\u0142a\u015bnie opublikowane w czasopi\u015bmie medycznym The Lancet. Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania \u201eprawdopodobnej depresji\u201d w\u015br\u00f3d os\u00f3b w wieku 18 lat lub powy\u017cej wzros\u0142a w Hongkongu dwukrotnie\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/Hong-Kong-police-014.jpg?fit=1200%2C720&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5835,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=5835","url_meta":{"origin":23502,"position":3},"title":"Syria: Rosyjska flota na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym","date":"25 lipca 2012","format":false,"excerpt":"Jak poinformowa\u0142 w swojej wypowiedzi 25 lipca rosyjski minister obrony, okr\u0119ty wojenne Rosji wp\u0142yn\u0119\u0142y przez Cie\u015bnin\u0119 Gibraltar na wody wschodniej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Na czele eskadry znajduje si\u0119 okr\u0119t \u201eAdmira\u0142 Czabanienko\u201d przeznaczony do zwalczania jednostek podwodnych i lotnictwa, za\u015b w jej sk\u0142ad wchodz\u0105 jeszcze trzy inne okr\u0119ty wojenne z oddzia\u0142ami\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":18431,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=18431","url_meta":{"origin":23502,"position":4},"title":"Polska: JKM o prywatyzacji lecznictwa","date":"5 stycznia 2015","format":false,"excerpt":"Janusz Korwin-Mikke nie przestaje zadziwia\u0107 swoimi kuriozalnymi pomys\u0142ami. Tym razem wypowiedzia\u0142 si\u0119 na temat problem\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, kt\u00f3re zn\u00f3w wysz\u0142y na \u015bwiat\u0142o dzienne przy okazji sporu pomi\u0119dzy ministrem Ar\u0142ukowiczem a lekarzami zrzeszonymi w tzw. Porozumieniu Zielonog\u00f3rskim. Przyw\u00f3dca polskich libertarian o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce finansowanie publicznego lecznictwa jest marnotrawieniem pieni\u0119dzy podatnika, wobec tego\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/1604718_876069395759940_3856702575289505603_n.jpg?fit=720%2C429&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":19650,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=19650","url_meta":{"origin":23502,"position":5},"title":"Europa: Zaostrzenie przepis\u00f3w ws. GMO","date":"3 marca 2015","format":false,"excerpt":"2 marca przedstawiciele pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej zatwierdzili przepisy, w my\u015bl kt\u00f3rych poszczeg\u00f3lni cz\u0142onkowie wsp\u00f3lnoty b\u0119d\u0105 mogli zakaza\u0107 b\u0105d\u017a ograniczy\u0107 na swym terytorium upraw\u0119 genetycznie modyfikowanych ro\u015blin. Wed\u0142ug Janisa Duklavsa, ministra rolnictwa \u0141otwy, sprawuj\u0105cej obecnie prezydencj\u0119 w Unii, ka\u017cde pa\u0144stwo otrzyma w tej kwestii prawo wyst\u0105pienia z wnioskiem o ograniczenie\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/eu-no-gmo.jpg?fit=540%2C294&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23502"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23510,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23502\/revisions\/23510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}