\n
Filozofia systemu podatkowego<\/b><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
Rozwa\u017cania nad tematem systemu podatkowego nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 od zarysu filozofii, kt\u00f3ra za nim stoi. Wed\u0142ug klasyk\u00f3w ekonomii daniny publiczne powinny spe\u0142nia\u0107 dwa warunki: maksymalizowa\u0107 wp\u0142ywy do bud\u017cetu i minimalizowa\u0107 ich dolegliwo\u015b\u0107 dla spo\u0142ecze\u0144stwa. Jest to najwa\u017cniejszy pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego podatek liniowy nie jest idealnym rozwi\u0105zaniem. W przypadku niskich stawek ucierpi bud\u017cet, natomiast wy\u017csze stawki mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 nie do ud\u017awigni\u0119cia dla gorzej sytuowanych warstw spo\u0142ecze\u0144stwa. Nie t\u0119dy droga. Jean-Baptiste Colbert, minister Ludwika XIV, powiedzia\u0142, \u017ce sztuka pobierania podatk\u00f3w polega na takim skubaniu g\u0119si, by wyrwa\u0107 jej jak najwi\u0119cej pi\u00f3r, i by jak najmniej przy tym sycza\u0142a. W tym celu znacznie bardziej optymalne okazuje si\u0119 progresywne opodatkowanie. Jego podstawow\u0105 zalet\u0119 w sugestywny spos\u00f3b przedstawi\u0142 znany ekonomista brytyjski, Alfred Marshall. Na \u0142amach ksi\u0105\u017cki „Principles of economics” napisa\u0142: „Jedn\u0105 z naczelnych zasad opodatkowania jest r\u00f3wnomierne po\u015bwi\u0119cenie, to znaczy, \u017ce ostatni dolar oddany bud\u017cetowi powinien bole\u0107 jednakowo biednego i zamo\u017cnego podatnika<\/i>„. Idea ta opiera si\u0119 na prawie malej\u0105cej u\u017cyteczno\u015bci marginalnej, wed\u0142ug kt\u00f3rego ka\u017cda kolejna jednostka dobra jest dla jej posiadacza mniej warta. Spragniony cz\u0142owiek wypije \u0142apczywie pierwsz\u0105 szklank\u0119 wody, drug\u0105 przyjmie z przyjemno\u015bci\u0105, ale trzeciej ju\u017c nie b\u0119dzie w stanie skonsumowa\u0107. Prawo to dotyczy r\u00f3wnie\u017c pieni\u0105dza, nawet je\u015bli spadek jego relatywnej warto\u015bci nie jest tak szybki jak w przypadku artyku\u0142\u00f3w spo\u017cywczych. W pewnym uproszczeniu mo\u017cna napisa\u0107, \u017ce pierwszy tysi\u0105c z\u0142otych z naszej pensji przeznaczamy na \u017cywno\u015b\u0107 i ubrania, drugi na mieszkanie, a trzeci i kolejne na inne wydatki. W \u015bwietle typowych dla kapitalistycznej gospodarki dysproporcji w dochodach prowadzi to do konkluzji, \u017ce tylko progresywne opodatkowanie mo\u017ce zapewni\u0107 wszystkim podatnikom jednakowe poczucie dyskomfortu. Gruba g\u0119\u015b z g\u0119stym upierzeniem nawet nie poczuje skubania, chuda i \u0142ysa mo\u017ce bez pi\u00f3r zamarzn\u0105\u0107.<\/p>\n<\/div>\nAspekty makroekonomiczne<\/b><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
Zalety progresywnego opodatkowania bynajmniej nie sprowadzaj\u0105 si\u0119 do tego fundamentalnego zjawiska z zakresu teorii podatk\u00f3w. Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 rozliczne pozytywy jego funkcjonowania zar\u00f3wno w wymiarze czysto ekonomicznym, jak i politycznym. W pierwszej kolejno\u015bci zajmiemy si\u0119 gospodarczym aspektem fiskalnej progresji. Ot\u00f3\u017c odpowiednio silna progresja zapobiega rozwarstwieniom dochod\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 przyczyn\u0105 rozlicznych problem\u00f3w na wielu p\u0142aszczyznach \u017cycia spo\u0142ecze\u0144stw. W tym miejscu om\u00f3wione zostan\u0105 ekonomiczne skutki nier\u00f3wnomiernych zarobk\u00f3w. Z makroekonomicznego punktu widzenia najbardziej niebezpiecznym skutkiem nier\u00f3wno\u015bci jest zmniejszenie popytu wewn\u0119trznego. Zamo\u017cni obywatele wydaj\u0105 relatywnie niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swoich pieni\u0119dzy na produkty i us\u0142ugi wytwarzane w lokalnej gospodarce. Reszt\u0119 przeznaczaj\u0105 na dobra luksusowe, wytwarzane g\u0142\u00f3wnie za granic\u0105, czym powoduj\u0105 niekorzystny dla gospodarki deficyt handlowy. Inni oszcz\u0119dzaj\u0105 z my\u015bl\u0105 o przysz\u0142ych inwestycjach. Wbrew pozorom rzadko wi\u0105\u017ce si\u0119 to z tworzeniem nowych miejsc pracy. Os\u0142abiony kiepskimi zarobkami przeci\u0119tnych obywateli popyt wewn\u0119trzny sprawia, \u017ce nie op\u0142aca si\u0119 zwi\u0119ksza\u0107 produkcji, gdy\u017c wytworzone dobra nie znajd\u0105 nabywcy. W takich warunkach znacznie wy\u017csze stopy zwrotu mo\u017cna uzyska\u0107 z inwestycji na rynkach finansowych, co nie tylko rzadko przek\u0142ada si\u0119 na wzrost dobrobytu spo\u0142ecze\u0144stwa, ale r\u00f3wnie\u017c nasila niekorzystne zjawisko wsp\u00f3\u0142czesnej ekonomii, jakim jest finansjalizacja gospodarki. W uproszczeniu polega ona na nadmiernym rozbuchaniu i autonomizacji sektora finansowego, kt\u00f3ry przestaje pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 pomocnicz\u0105 wobec gospodarki realnej, ale zaczyna funkcjonowa\u0107 przede wszystkim na u\u017cytek spekulant\u00f3w. Najbardziej skrajnym przyk\u0142adem jest narastaj\u0105ca popularno\u015b\u0107 handlu wysokich cz\u0119stotliwo\u015bci (np. system wymiany walutowej Forex), na kt\u00f3rym inwestorzy topi\u0105 swoje zarobki w nadziei na wielkie zyski. Innym przejawem finansjalizacji jest niebywa\u0142y wzrost liczby rozmaitych produkt\u00f3w finansowych, np. instrument\u00f3w pochodnych od kredyt\u00f3w hipotecznych, kt\u00f3re to sta\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 \u015bwiatowego kryzysu gospodarczego 2008 roku. Odpowiednio skonstruowany, oparty na progresji system podatkowy pozwoli\u0142by zapobiec temu ryzyku, jak r\u00f3wnie\u017c sk\u0142oni\u0107 przedsi\u0119biorc\u00f3w do inwestowania w gospodark\u0119 realn\u0105 za spraw\u0105 ulg podatkowych, jakie funkcjonowa\u0142y w Polsce w latach 90-tych. Niestety zosta\u0142y one p\u00f3\u017aniej zlikwidowane na fali fascynacji neoliberalnymi doktrynami.<\/p>\n<\/div>\n
<\/div>\n
Wspomniana wy\u017cej recesja mia\u0142a swoje \u017ar\u00f3d\u0142a r\u00f3wnie\u017c w niedostatecznym poziomie dochod\u00f3w rz\u0105du, kt\u00f3ry w celu sfinansowania wa\u017cnych dla spo\u0142ecze\u0144stwa wydatk\u00f3w musia\u0142 si\u0119 zad\u0142u\u017cy\u0107. Model pa\u0144stwa opartego na podatkach zast\u0105pi\u0142 model pa\u0144stwa finansowanego przez d\u0142ug. Jest to efekt zmiany filozofii polityki gospodarczej w epoce neoliberalnego zwrotu lat osiemdziesi\u0105tych. Charakteryzowa\u0142 si\u0119 on radykalnymi ci\u0119ciami najwy\u017cszych stawek podatkowych, a w niekt\u00f3rych krajach wr\u0119cz wprowadzano podatki liniowe. W efekcie tego zamo\u017cni obywatele zyskali dodatkowe \u015brodki, kt\u00f3re cz\u0119stokro\u0107 wydawali na obligacje skarbu pa\u0144stwa, uzyskuj\u0105c z nich jeszcze wy\u017csze dochody. Papiery warto\u015bciowe znajdowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c nabywc\u00f3w w postaci inwestor\u00f3w zagranicznych, co prowadzi\u0142o do uzale\u017cnienia pa\u0144stw od mi\u0119dzynarodowej finansjery lub powstawania tak toksycznych uk\u0142ad\u00f3w jak ten pomi\u0119dzy rz\u0105dami Stan\u00f3w Zjednoczonych i Arabii Saudyjskiej. Waszyngton wymusi\u0142 od swojego bliskowschodniego sojusznika zakup obligacji na niski procent, w zamian za to oferuj\u0105c mu militarn\u0105 protekcj\u0119. Jest to jedna z przyczyn obecnej katastrofy na Bliskim Wschodzie, gdy\u017c agresywna postawa Saud\u00f3w poparta jest \u015bwiadomo\u015bci\u0105 posiadania za plecami pot\u0119\u017cnego imperium. Niewiele mniej dramatyczne skutki d\u0142ug publiczny spowodowa\u0142 w Grecji, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c tkwi w g\u0142\u0119bokiej recesji spowodowanej wieloletnim ubytkiem dochod\u00f3w bud\u017cetowych. Wspomniane wy\u017cej os\u0142abienie popytu wewn\u0119trznego obni\u017ca wzrost gospodarczy, co dodatkowo sprzyja zwi\u0119kszeniu deficytu finans\u00f3w publicznych.<\/p>\n<\/div>\n
<\/div>\n
Podatki a p\u0142ace<\/b><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\nNie tylko pa\u0144stwo si\u0119 zad\u0142u\u017ca gdy brakuje odpowiedniej progresji podatkowej. Gdy Ronald Reagan przeforsowa\u0142 radykalne obni\u017cenie najwy\u017cszej stawki podatku dochodowego, zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 w Ameryce kominy p\u0142acowe. Do tej pory przedsi\u0119biorstwom bardziej op\u0142aca\u0142o si\u0119 podnosi\u0107 pensje szeregowych pracownik\u00f3w, gdy\u017c by\u0142y one opodatkowane znacznie ni\u017cszymi stawkami ni\u017c te, kt\u00f3re obci\u0105\u017ca\u0142y zarobki kadry mened\u017cerskiej. Kiedy jednak rozpi\u0119to\u015b\u0107 stawek uleg\u0142a drastycznemu zmniejszeniu, nagle prezesi i dyrektorzy zacz\u0119li przyznawa\u0107 sobie podwy\u017cki i „premie motywacyjne”. Nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, jaki to mia\u0142o wp\u0142yw na wynagrodzenia przeci\u0119tnych obywateli. Jak si\u0119 okazuje, w ci\u0105gu ostatnich trzydziestu lat realne p\u0142ace personelu \u015bredniego i ni\u017cszego szczebla praktycznie nie wzros\u0142y, i to pomimo wyra\u017anego wzrostu wydajno\u015bci ich pracy. Klasa \u015brednia uleg\u0142a stopniowej atrofii, a szerokie rzesze Amerykan\u00f3w zacz\u0119\u0142y \u017cy\u0107 na kredyt, aby sp\u0142aci\u0107 konieczne do \u017cycia wydatki, jak cho\u0107by edukacj\u0119 dzieci, leczenie w prywatnych plac\u00f3wkach medycznych czy zakup mieszkania. Wystarczy\u0142o kilka lat ba\u0144ki na rynku nieruchomo\u015bci, by koszty sp\u0142aty kredyt\u00f3w poch\u0142on\u0119\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 mizernych pensji. Coraz wi\u0119cej zwyczajnych mieszka\u0144c\u00f3w Stan\u00f3w Zjednoczonych traci\u0142o swoje domy, a ich zamo\u017cniejsi rodacy przeznaczali swoje oszcz\u0119dno\u015bci na zakup instrument\u00f3w pochodnych, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 rynkowa zupe\u0142nie nie odpowiada\u0142a rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 tych zjawisk jest widoczna obecnie w naszym kraju. Ulubion\u0105 form\u0105 lokowania nadwy\u017cki dochod\u00f3w przez zamo\u017cnych Polak\u00f3w – z kt\u00f3rych wielu p\u0142aci podatek liniowy – jest w\u0142a\u015bnie rynek mieszkaniowy. Zjawisko to przyczyni\u0142o si\u0119 do wzrostu cen mieszka\u0144 do poziomu niespotykanego nigdzie indziej w Europie. Co gorsza, sprzyja ono dalszemu zwi\u0119kszaniu rozwarstwie\u0144 maj\u0105tkowych, gdy\u017c w\u0142a\u015bciciele mieszka\u0144 zarabiaj\u0105 dodatkowe pieni\u0105dze na wynajmowaniu ich biedakom. Na tym nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 podobie\u0144stwa do ho\u0142ubionej przez naszych libera\u0142\u00f3w Ameryki. Jak mo\u017cna przeczyta\u0107 w raporcie Fundacji Kaleckiego: „udzia\u0142 p\u0142ac w polskim PKB systematycznie spada\u0142 z 63% (1992) do 58 % (1999). Jednak dopiero XXI wiek przyni\u00f3s\u0142 spadek a\u017c o jedn\u0105 pi\u0105t\u0105: do 46% w 2014 r. W kontek\u015bcie sukces\u00f3w gospodarczych Polski mierzonych w PKB oznacza to, \u017ce wzrost gospodarczy jest mniej odczuwalny dla tych,kt\u00f3rzy czerpi\u0105 dochody z pracy, a bardziej dla tych, kt\u00f3rzy zarabiaj\u0105 na kapitale<\/i>.” To w\u0142a\u015bnie podatek progresywny wraz z systemem ulg inwestycyjnych mo\u017ce nak\u0142oni\u0107 zamo\u017cnych ludzi do tworzenia miejsc pracy czy zwi\u0119kszania wynagrodze\u0144 pracownik\u00f3w. Wed\u0142ug wylicze\u0144 Josepha Stiglitza, gdyby tylko ograniczy\u0107 udzia\u0142 najbogatszego 1% w dochodzie narodowym USA z 20% do 15%, a nast\u0119pnie przekaza\u0107 te \u015brodki za spraw\u0105 redystrybucji do najbiedniejszych, doprowadzi\u0142oby to do wzrostu popytu globalnego o 1%, to za\u015b by zwi\u0119kszy\u0142o produkcj\u0119 o 1.5-2%. W okresie gospodarczej dekoniunktury oznacza\u0142oby to redukcj\u0119 bezrobocia o podobn\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n<\/div>\n\n
Z kwesti\u0105 wynagrodze\u0144 wi\u0105\u017ce si\u0119 kolejny problem. Polski system podatkowy w nieproporcjonalnym stopniu obci\u0105\u017ca prac\u0119, natomiast dla maj\u0105tku i kapita\u0142u jest faktycznym rajem. Ten niekorzystny trend mog\u0142oby odwr\u00f3ci\u0107 wprowadzenie podatku katastralnego i spadkowego, tudzie\u017c podatku od zysk\u00f3w kapita\u0142owych. Na to jednak si\u0119 nie zanosi. Z politycznego punktu widzenia znacznie \u0142atwiej by\u0142oby wprowadzi\u0107 trzeci\u0105 stawk\u0119 PIT przy jednoczesnej likwidacji liniowego podatku od os\u00f3b prowadz\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105. Jest to tym bardziej konieczne, \u017ce doch\u00f3d os\u00f3b zamo\u017cnych jest zwolniony ze sk\u0142adek ZUS powy\u017cej pewnego poziomu. Ju\u017c osoba zarabiaj\u0105ca na etacie 12 tysi\u0119cy z\u0142otych brutto nie zap\u0142aci sk\u0142adek emerytalnych za grudzie\u0144, natomiast przy pensji w wysoko\u015bci 20 tysi\u0119cy z\u0142otych brutto sk\u0142adki s\u0105 p\u0142acone jedynie za pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 roku. Je\u015bli do tego uwzgl\u0119dnimy fakt, \u017ce osoby ubogie wydaj\u0105 ca\u0142\u0105 pensj\u0119 na konsumpcj\u0119, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z pokryciem koszt\u00f3w VAT i akcyzy, to nasz system podatkowy okazuje si\u0119 by\u0107… degresywnym. Innymi s\u0142owy biedni oddaj\u0105 pa\u0144stwu wi\u0119kszy odsetek swojego honorarium ni\u017c osoby bogate. Pomys\u0142y Ryszarda Petru mog\u0105 ten problem jeszcze bardziej pog\u0142\u0119bi\u0107, gdy\u017c liniowy VAT oznacza\u0142by podniesienie stawek za produkty spo\u017cywcze, kt\u00f3re stanowi\u0105 znacznie wi\u0119kszy procent wydatk\u00f3w os\u00f3b ubogich ni\u017c ich zamo\u017cnych rodak\u00f3w. Oni z kolei wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swoich wydatk\u00f3w przeznaczaj\u0105 na produkty opodatkowane stawk\u0105 23%.<\/p>\n<\/div>\n
Podatki a alokacja zasob\u00f3w<\/b><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\nNa tym nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 ekonomiczne zalety progresywnego opodatkowania. Progresja i redystrybucja sprzyjaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszeniu efektywno\u015bci alokacyjnej dochodu. Wynika to wprost ze wspomnianej wcze\u015bniej malej\u0105cej u\u017cyteczno\u015bci kra\u0144cowej pieni\u0105dza. Dla bogatego cz\u0142owieka ta sama jednostka pieni\u0105dza znaczy mniej ni\u017c dla jego ubogiego s\u0105siada. W efekcie tego ma on wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do marnowania pieni\u0119dzy. Istniej\u0105 badania, kt\u00f3re wskazuj\u0105, \u017ce biedniejsi ludzie trzy razy ogl\u0105daj\u0105 ka\u017cd\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0119, zanim j\u0105 przeznacz\u0105 na zakup rozmaitych d\u00f3br b\u0105d\u017a us\u0142ug, a po wyj\u015bciu ze sklepu znaj\u0105 na pami\u0119\u0107 ceny poszczeg\u00f3lnych produkt\u00f3w. Bogaty cz\u0119sto nie zna nawet rz\u0119du wielko\u015bci kwot, kt\u00f3re przeznaczy\u0142 na zakupy. Powszechnie znana jest anegdota z \u017cycia Jana Kulczyka, kt\u00f3rego zapytano, ile da\u0142 za hot doga na Stadionie Narodowym. Odpowiedzia\u0142: „
Nie wiem, chyba 50 z\u0142otych<\/i>„. Profesor Janusz Filipiak zarabia rocznie 12 milion\u00f3w z\u0142otych, za co kupi\u0142 sobie chocia\u017cby Rolls-Royce’a, kt\u00f3rym nawet nie je\u017adzi. Aby uzmys\u0142owi\u0107 sobie skal\u0119 marnotrawstwa wystarczy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce za po\u0142ow\u0119 zarobk\u00f3w prezesa Comarchu mo\u017cna by\u0142oby sfinansowa\u0107 przedszkole dla 10 tysi\u0119cy dzieci. Zjawisko to w skali makro prowadzi do przekierowania strumienia got\u00f3wki w niew\u0142a\u015bciwym kierunku, pompuj\u0105c ba\u0144ki na poszczeg\u00f3lnych rynkach. Mo\u017cna zatem stwierdzi\u0107, \u017ce prawo podatkowe sprzyjaj\u0105ce wyr\u00f3wnywaniu r\u00f3\u017cnic w dochodach poprawia efektywno\u015b\u0107 alokacji kapita\u0142u i przek\u0142ada si\u0119 na wy\u017cszy dobrobyt spo\u0142eczny.<\/p>\nPrzeciwnicy podatku progresywnego cz\u0119sto w takim przypadku argumentuj\u0105, \u017ce nie mo\u017cna „kara\u0107” cz\u0142owieka za wy\u017csze zarobki, kt\u00f3re maj\u0105 rzekomo wynika\u0107 z wi\u0119kszego wk\u0142adu jednostki w spo\u0142ecze\u0144stwo. Przekonanie to jest wysoce b\u0142\u0119dne. Nagminnym w kapitalizmie jest zjawisko braku zwi\u0105zku pomi\u0119dzy spo\u0142eczn\u0105 u\u017cyteczno\u015bci\u0105 pracy a zarobkami na danym stanowisku. Wynika to z faktu, i\u017c wynagrodzenia s\u0105 ustalane przez czyste mechanizmy popytu i poda\u017cy, kt\u00f3re nie zawsze odzwierciedlaj\u0105 rzeczywisty wk\u0142ad jednostki w dobrobyt spo\u0142eczny. By\u0142o to szczeg\u00f3lnie widoczne w pierwszych latach po wybuchu kryzysu. Okaza\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce odpowiedzialni za\u0144 finansi\u015bci nie tylko w \u017caden spos\u00f3b nie ponie\u015bli konsekwencji swoich szkodliwych poczyna\u0144, ale wr\u0119cz zarobili dodatkowe pieni\u0105dze na tragedii milion\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie g\u0142o\u015bna by\u0142a sprawa Johna Paulsona, kt\u00f3ry zbi\u0142 na krachu fortun\u0119 dzi\u0119ki inwestycji w tzw. swapy (Credit default swap<\/i>), czyli instrumenty ubezpieczaj\u0105ce niewyp\u0142acalno\u015b\u0107 instrument\u00f3w pochodnych od kredyt\u00f3w hipotecznych. Uzyska\u0142 tym samym 3,7 miliarda dolar\u00f3w, co jest r\u00f3wne wynagrodzeniu 80 tysi\u0119cy piel\u0119gniarek. Pozostanie pytaniem retorycznym, czy rzeczywi\u015bcie jego u\u017cyteczno\u015b\u0107 dla spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142a 80 tysi\u0119cy razy wi\u0119ksza ni\u017c u\u017cyteczno\u015b\u0107 piel\u0119gniarek. Bior\u0105c pod uwag\u0119 tragiczne konsekwencje spekulacji finansowych, mo\u017cna spokojnie uzna\u0107 jego wk\u0142ad w \u017cycie spo\u0142eczne za negatywny. Taka sytuacja jest nie tylko ra\u017c\u0105co niesprawiedliwa, ale r\u00f3wnie\u017c przyczynia si\u0119 do nieefektywnej alokacji zasob\u00f3w ludzkich. Szczeg\u00f3lnie bolesny by\u0142 drena\u017c m\u00f3zg\u00f3w przez banki inwestycyjne i fundusze hedgingowe, kt\u00f3re oferowa\u0142y wielokrotnie wy\u017csze wynagrodzenia ni\u017c inne bran\u017ce. W bardzo sugestywny spos\u00f3b problem \u00f3w zosta\u0142 przedstawiony w filmie „Margin Call<\/i>„, kt\u00f3rego bohaterowie porzucili prac\u0119 in\u017cynier\u00f3w konstrukcji rakiet i budowniczych most\u00f3w, by zosta\u0107 traderami w instytucjach spekuluj\u0105cych na rynkach finansowych. \u015acinanie najwy\u017cszych pensji podatkiem progresywnym pomog\u0142oby ograniczy\u0107 ten niekorzystny dla gospodarki proces.<\/p>\n<\/div>\nAspekty polityczno-spo\u0142eczne<\/b><\/p>\n<\/div>\n\nJak wspomniano wy\u017cej, skutki obranej formy opodatkowania nie ograniczaj\u0105 si\u0119 li tylko do sfery gospodarczej. Wynika to z faktu, \u017ce poszczeg\u00f3lne sfery \u017cycia s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane na zasadzie mechanizmu naczy\u0144 po\u0142\u0105czonych. Gospodarka stanowi materialny fundament spo\u0142ecze\u0144stwa i jako taka wywiera przemo\u017cny wp\u0142yw na sfer\u0119 polityczn\u0105. W przypadku znacznego rozwarstwienia dochod\u00f3w, pojawia si\u0119 zagro\u017cenie oligarchizacji \u017cycia politycznego. Najlepszym przyk\u0142adem tego zjawiska s\u0105 rzecz jasna Stany Zjednoczone, w kt\u00f3rych polityka jest dyktowana interesami korporacji, szczeg\u00f3lnie z bran\u017cy finansowej, energetycznej i zbrojeniowej. Koszt kampanii wyborczej jest tak wysoki, \u017ce mo\u017cna go sfinansowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki datkom koncern\u00f3w i najbogatszych obywateli. W efekcie tego do w\u0142adzy dochodz\u0105 reprezentanci najzamo\u017cniejszego 1% spo\u0142ecze\u0144stwa i tworz\u0105 prawo, kt\u00f3re umacnia jego interesy kosztem reszty Amerykan\u00f3w. Zreszt\u0105 sami parlamentarzy\u015bci zazwyczaj pochodz\u0105 z tej grupy. Wed\u0142ug Thomasa Piketty’ego przeci\u0119tny maj\u0105tek ameryka\u0144skiego kongresmena wynosi 15 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Multimilionerzy niejednokrotnie ubiegaj\u0105 si\u0119 o fotel prezydencki, wystarczy wspomnie\u0107 tutaj Rossa Perrota czy Donalda Trumpa. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce u zarania swego istnienia Ameryka by\u0142a postrzegana jako kraj ludzi r\u00f3wnych ekonomicznie i nawi\u0105zywa\u0142a swoim etosem do Republiki Rzymskiej z czas\u00f3w Cyncynata. P\u00f3\u017aniej jednak pod\u0105\u017cy\u0142a drog\u0105 swego pierwowzoru i uleg\u0142a skrajnej oligarchizacji. Podstawow\u0105 przyczyn\u0105 tego procesu by\u0142 brak mechanizm\u00f3w podatkowych, kt\u00f3re mog\u0142yby zapobiec rozwarstwieniom maj\u0105tkowym.<\/p>\n<\/div>\n
\nB\u0119d\u0105ca skutkiem niedostatecznie progresywnego opodatkowania akumulacja kapita\u0142u w r\u0119kach najbogatszych obywateli zwykle wi\u0105\u017ce si\u0119 z pauperyzacj\u0105 szerokich mas spo\u0142ecze\u0144stwa. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce wcale tak by\u0107 nie musi. Gra o niezerowej sumie wygranych jest mo\u017cliwa, cho\u0107by za spraw\u0105 inwestycji w kluczowe us\u0142ugi publiczne i rozw\u00f3j technologiczny, jak to mia\u0142o miejsce w krajach skandynawskich. Jednak\u017ce w praktyce wi\u0119kszo\u015bci innych pa\u0144stw, w tym r\u00f3wnie\u017c Polski, kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107 kapitalist\u00f3w sk\u0142ania ich do obrania \u0142atwiejszej drogi w postaci skupienia si\u0119 na indywidualnym zysku i przerzucaniu koszt\u00f3w zewn\u0119trznych na spo\u0142ecze\u0144stwo. Z perspektywy jednostki, kt\u00f3ra \u017cyje „tu i teraz” takie podej\u015bcie wydaje si\u0119 by\u0107 racjonalne, jednak w szerszym uj\u0119ciu jest katastrofalnym wyborem. Nie trzeba by\u0107 marksist\u0105, by zauwa\u017cy\u0107 w mechanizmie wolnorynkowej gospodarki dzia\u0142anie autodestrukcyjnych si\u0142, kt\u00f3re podcinaj\u0105 ga\u0142\u0105\u017a, na kt\u00f3rej „siedzi” ca\u0142y system. Pierwsz\u0105 z nich jest wyzysk, za spraw\u0105 kt\u00f3rego szerokie masy coraz mniej zarabiaj\u0105, pracuj\u0105 w coraz gorszych warunkach i \u017cyj\u0105 w coraz wi\u0119kszej niepewno\u015bci jutra. Drug\u0105 z si\u0142 jest generowanie sztucznych potrzeb, kt\u00f3re wzbudza \u017c\u0105dz\u0119 niepohamowanej konsumpcji. Oba zjawiska splataj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, prowadz\u0105c kapitalistyczn\u0105 gospodark\u0119 na kraw\u0119d\u017a przepa\u015bci, co ju\u017c wielokrotnie da\u0142o o sobie zna\u0107 w postaci kryzys\u00f3w, skutkuj\u0105cych politycznymi zawirowaniami. Przed takim scenariuszem przestrzega mi\u0119dzy innymi ameryka\u0144ski przedsi\u0119biorca Nick Hanauer. W swoim s\u0142ynnym ju\u017c artykule pt. „
Id\u0105 po nas z wid\u0142ami<\/i>” snuje wizj\u0119 krwawej rewolucji, kt\u00f3ra jego zdaniem pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej nast\u0105pi, je\u015bli \u015bwiat nie obudzi si\u0119 z letargu. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, tego typu refleksje od czasu do czasu udzielaj\u0105 si\u0119 przedstawicielom uprzywilejowanych grup, jednak nie id\u0105 za nimi konkretne czyny. W kontek\u015bcie niniejszego tekstu interesuje nas spostrze\u017cenie, \u017ce to w interesie najbogatszych le\u017cy stabilizacja obecnego ustroju, zatem to oni powinni p\u0142aci\u0107 proporcjonalnie wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w na jego podtrzymanie.<\/p>\n<\/div>\n\nI tutaj w\u0142a\u015bnie pojawia si\u0119 kolejny argument za progresywnym opodatkowaniem. Zajmuj\u0105cy si\u0119 grzebaniem po \u015bmietnikach bezdomny by\u0107 mo\u017ce nawet nie zauwa\u017cy, \u017ce par\u0119 ulic dalej dosz\u0142o do zamachu stanu i obalenia kapitalizmu, ale bogacz z pewno\u015bci\u0105 \u00f3w fakt bole\u015bnie odczuje, na pewno na w\u0142asnej kieszeni, a mo\u017ce i nawet na swoim karku. Je\u015bli zatem nie chce, by taka wizja si\u0119 zmaterializowa\u0142a, powinien zap\u0142aci\u0107 proporcjonalnie wy\u017csze podatki. Obecnie mamy do czynienia z do\u015b\u0107 paradoksaln\u0105 sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej biedniejsza cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa d\u017awiga na swoich barkach prawie ca\u0142y ci\u0119\u017car utrzymywania ustroju, kt\u00f3ry skutkuje jej ekonomicznym zniewoleniem. Wi\u0119zie\u0144 sam zap\u0142aci\u0142 za kajdanki, w kt\u00f3re zosta\u0142 zakuty. Tolerowanie takiego stanu rzeczy jest konsekwencj\u0105 wp\u0142yw\u00f3w, jakie uprzywilejowane warstwy uzyska\u0142y w \u015bwiecie polityki i massmedi\u00f3w dzi\u0119ki wieloletniej akumulacji kapita\u0142u. Jest to szczeg\u00f3lnie widoczne w Polsce, gdzie istnieje najwi\u0119ksze poparcie spo\u0142eczne dla neoliberalnego systemu, cho\u0107 przecie\u017c nasz kraj mocno ucierpia\u0142 na terapii szokowej Balcerowicza. Co gorsza, nadmierne obci\u0105\u017cenie fiskalne dolnych warstw spo\u0142ecze\u0144stwa doprowadzi\u0142o do spadku zaufania do pa\u0144stwa i jeszcze wi\u0119kszego zwrotu w kierunku libertaria\u0144skiego populizmu, co zaowocowa\u0142o sukcesem wyborczym Paw\u0142a Kukiza i znacz\u0105co lepszym wynikiem partii Janusza Korwin-Mikkego w por\u00f3wnaniu do wcze\u015bniejszych elekcji. To w\u0142a\u015bnie degresywny system podatkowy t\u0142umaczy paradoksaln\u0105 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej rozwarstwienia spo\u0142eczne sukcesywnie ro\u015bnie, pa\u0144stwo ma problemy z dopi\u0119ciem bud\u017cetu, a jednocze\u015bnie opinia publiczna ma wra\u017cenie wsz\u0119dobylskiego socjalizmu. Trudno powiedzie\u0107, jak d\u0142ugo masy b\u0119d\u0105 tkwi\u0107 w tym \u015bwiadomo\u015bciowym matriksie. Z pewno\u015bci\u0105 jednak – pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej – kipi\u0105ca lawa spo\u0142ecznych frustracji musi eksplodowa\u0107 w postaci jakiej\u015b formy niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p>\n<\/div>\n
\nNie trzeba zreszt\u0105 ucieka\u0107 si\u0119 do snucia apokaliptycznych (lub rajskich – to zale\u017cy od przyj\u0119tej perspektywy) prognoz, kt\u00f3re zreszt\u0105 mog\u0105 sk\u0142oni\u0107 beneficjent\u00f3w systemu do przeznaczania funduszy wy\u0142\u0105cznie na aparat represji. Znacznie wa\u017cniejsze jest uwydatnienie zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy pozycj\u0105 jednostki a jej rol\u0105 w systemie gospodarczym, jak r\u00f3wnie\u017c otoczeniem instytucjonalnym, skutkuj\u0105cym pod\u017awigni\u0119ciem og\u00f3lnego poziomu \u017cycia na poziomy nieznane w innych krajach. Jak trafnie zauwa\u017cy\u0142 Warren Buffet, „
spo\u0142ecze\u0144stwo jest odpowiedzialne za bardzo znacz\u0105cy procent moich zarobk\u00f3w. Gdyby kto\u015b mnie osadzi\u0142 w \u015brodku Bangladeszu, Peru, czy gdzie\u015b tam, to przekona\u0142by si\u0119, jak wiele m\u00f3g\u0142bym osi\u0105gn\u0105\u0107 ze swoim talentem na niedobrej ziemi. Trzydzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej walczy\u0142bym o prze\u017cycie. Pracuj\u0119 w systemie rynkowym, kt\u00f3ry akurat dobrze nagradza to, co robi\u0119 – nieproporcjonalnie dobrze.<\/i>” Wbrew popularnemu mitowi o pucybucie, kt\u00f3ry zosta\u0142 milionerem, usytuowanie jednostki w piramidzie maj\u0105tkowej spo\u0142ecze\u0144stwa jest w znacznym stopniu zas\u0142ug\u0105 \u0142utu szcz\u0119\u015bcia b\u0105d\u017a jego braku. Cz\u0142owiek jest kowalem w\u0142asnego losu jedynie w ograniczonym zakresie. Maj\u0105tki bogaczy s\u0105 wykuwane w pocie czo\u0142a przez podleg\u0142ych im pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy nierzadko s\u0105 op\u0142acani w spos\u00f3b nieadekwatny w stosunku do wytwarzanej przez nich warto\u015bci dodanej. W tym kontek\u015bcie progresywny system podatkowy i finansowane przeze\u0144 zabezpieczenia socjalne mog\u0105 by\u0107 postrzegane jako mechanizm niweluj\u0105cy skutki kapitalistycznego wyzysku poprzez redystrybucj\u0119 dochodu w d\u00f3\u0142 hierarchii spo\u0142ecznej. O ile wszyscy zgodz\u0105 si\u0119, \u017ce ci\u0119\u017cka praca i talenty powinny by\u0107 wynagradzane, to chyba nikt rozs\u0105dny nie podpisze si\u0119 pod tez\u0105, \u017ce sprzyjaj\u0105cy los powinien by\u0107 dodatkowo premiowany materialnymi korzy\u015bciami, za\u015b nieszcz\u0119\u015bliwy zbieg okoliczno\u015bci powinien sprowadza\u0107 na cz\u0142owieka \u017cyciow\u0105 kl\u0119sk\u0119. W tym wypadku system fiskalny i finansowane przeze\u0144 us\u0142ugi publiczne dzia\u0142aj\u0105 jak system ubezpiecze\u0144, rozpraszaj\u0105c ryzyko na ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n<\/div>\nPodsumowanie<\/b><\/p>\n<\/div>\n\nW \u015bwietle powy\u017cszych argument\u00f3w progresywny podatek dochodowy jawi si\u0119 jako mechanizm wzmacniaj\u0105cy pa\u0144stwo i sp\u00f3jno\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa poprzez przeciwdzia\u0142anie wzrostowi nier\u00f3wno\u015bci i stabilizacj\u0119 finans\u00f3w publicznych przy jednoczesnym zminimalizowaniu subiektywnej dolegliwo\u015bci obci\u0105\u017ce\u0144 fiskalnych dla podatnik\u00f3w. Oczywi\u015bcie nie jest on panaceum na wszelakie bol\u0105czki, gdy\u017c nie rozwi\u0105\u017ce jak za dotkni\u0119ciem czarodziejskiej r\u00f3\u017cd\u017cki takich problem\u00f3w Polski jak peryferyjna pozycja w globalnej gospodarce z perspektywy Wallersteinowskiej teorii system\u00f3w-\u015bwiat\u00f3w czy sama globalizacja, kt\u00f3ra skutkuje uprzywilejowaniem kapita\u0142u wobec interes\u00f3w pa\u0144stw narodowych i reprezentowanych przez nie spo\u0142ecze\u0144stw. To s\u0105 tematy na odr\u0119bne rozwa\u017cania. W tym miejscu interesuje nas fakt, \u017ce spo\u015br\u00f3d wszelkich form podatku dochodowego to w\u0142a\u015bnie jego progresywna wersja zdaje si\u0119 przejawia\u0107 najwi\u0119cej zalet. Z drugiej strony, postulowany przez libera\u0142\u00f3w podatek liniowy niesie ze sob\u0105 zagro\u017cenie pog\u0142\u0119bienia problem\u00f3w, o kt\u00f3rych by\u0142a mowa w niniejszym artykule. Dlatego te\u017c nie pozostaje nic innego, jak tylko przyj\u0105\u0107 progresj\u0119 za jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105 form\u0119 podatku dochodowego i pozostawi\u0107 do dyskusji najwy\u017cej kwesti\u0119 wysoko\u015bci poszczeg\u00f3lnych stawek i prog\u00f3w. Niezale\u017cnie od niej warto r\u00f3wnie\u017c rozpocz\u0105\u0107 debat\u0119 nad zagadnieniem proporcji mi\u0119dzy ci\u0119\u017carem opodatkowania pracy, konsumpcji, kapita\u0142u i maj\u0105tku. Jak wspomniano wcze\u015bniej, tak\u017ce w tym miejscu nasz system okazuje si\u0119 by\u0107 bardzo niesprawiedliwym. Jedno jest jednak pewne – pomys\u0142y Ryszarda Petru nale\u017cy umie\u015bci\u0107 tam, gdzie wspania\u0142e reformy jego guru, Leszka Balcerowicza: na \u015bmietniku historii.<\/p>\n
Rafa\u0142 Sawicki<\/strong><\/p>\n![\"nierownosc_progresja\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/nierownosc_progresja-1024x640.jpg?resize=810%2C506\")
<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wydarzenia ostatnich miesi\u0119cy na polskiej scenie politycznej doprowadzi\u0142y do wypromowania przez liberalne media Ryszarda Petru na nowego lidera parlamentarnej opozycji. Przedstawiany jest jako obro\u0144ca narodu […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"\"Wydarzenia ostatnich miesi\u0119cy na polskiej scenie politycznej doprowadzi\u0142y do wypromowania przez liberalne media Ryszarda Petru na nowego lidera parlamentarnej opozycji. (...) Co szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce, popularno\u015b\u0107 dy\u017curnego eksperta od wszystkiego wykracza poza tradycyjny elektorat dobrze sytuowanych, wielkomiejskich libera\u0142\u00f3w, szerz\u0105c si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d zwyczajnych Polak\u00f3w, tak\u017ce tych, kt\u00f3rych niegdy\u015b nasz bohater naci\u0105gn\u0105\u0142 na toksyczne kredyty we frankach szwajcarskich.\"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[22],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-6np","jetpack-related-posts":[{"id":26752,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=26752","url_meta":{"origin":24515,"position":0},"title":"Abp Polak: Nacjonalizm to herezja","date":"8 wrze\u015bnia 2016","format":false,"excerpt":"Na odbywaj\u0105cym si\u0119 w Krynicy 26. forum ekonomicznym g\u0142os zabra\u0142 prymas Polski abp Wojciech Polak, kt\u00f3ry w ostrych s\u0142owach wypowiedzia\u0142 si\u0119 przeciwko nacjonalizmowi: Aprobata dla tego typu my\u015blenia jest nie tylko \u00a0niew\u0142a\u015bciwa, ale wr\u0119cz heretycka. Tak nie mo\u017ce by\u0107. To odci\u0105ga od tego, co jest istot\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa. Podobn\u0105 opini\u0119 wyg\u0142osi\u0142\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/Wojciech_Polak_2014_02_cropped.jpg?fit=900%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":34138,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=34138","url_meta":{"origin":24515,"position":1},"title":"Konrad R\u0119kas: Czwarta Dywizja","date":"17 wrze\u015bnia 2018","format":false,"excerpt":"Strzelba, kt\u00f3ra musi wystrzeli\u0107 Do znudzenia trzeba powtarza\u0107: Polska musi by\u0107 (zn\u00f3w) silna! A aby siln\u0105 na powr\u00f3t si\u0119 sta\u0107 \u2013 potrzebuje trzech filar\u00f3w: odbudowy \u015bwiadomo\u015bci i to\u017csamo\u015bci narodowej, odzyskania kontroli nad w\u0142asn\u0105 gospodark\u0105 oraz odtworzenia Wojska Polskiego, gotowego obu tych warto\u015bci broni\u0107. Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pierwszego z tych element\u00f3w jest\u2026","rel":"","context":"In "Polityka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/zmech.jpg?fit=1200%2C794&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":1654,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=1654","url_meta":{"origin":24515,"position":2},"title":"Syria: Szczurami dowodzi pu\u0142kownik USA","date":"30 grudnia 2011","format":false,"excerpt":"Wed\u0142ug dziennika \u201eAl-Arabi\u201d cytowanego przez portal Contraijerencia, na czele tzw. \u201eWolnej Armii Syryjskiej\u201d stoi pu\u0142kownik armii Stan\u00f3w Zjednoczonych o nazwisku Cleveland. Oficjalnie jest on odpowiedzialny za przygotowanie bojowe tych si\u0142 w obozach w Turcji i w Abril w Iraku, faktycznie jest jednak ich dow\u00f3dc\u0105 operacyjnym. Szkolone przez oficer\u00f3w ameryka\u0144skich maj\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":37850,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37850","url_meta":{"origin":24515,"position":3},"title":"Palestyna: Syjoni\u015bci wybuduj\u0105 kolejne osiedla kolonizacyjne","date":"17 pa\u017adziernika 2020","format":false,"excerpt":"Syjonistyczne w\u0142adze okupacyjne zatwierdzi\u0142y w tym tygodniu ponad 1300 nowych dom\u00f3w i mieszka\u0144 na okupowanym Zachodnim Brzegu, zwi\u0119kszaj\u0105c og\u00f3ln\u0105 ich liczb\u0119 do ok. 5000. Jest to pierwsza tego typu decyzja od wstrzymania we wrze\u015bniu przez rz\u0105d w Tel-Awiwie\u00a0plan\u00f3w dotycz\u0105cych aneksji cz\u0119\u015b\u0107 terytori\u00f3w palesty\u0144skich.\u00a0 Wed\u0142ug Palesty\u0144czyk\u00f3w wraz z obecno\u015bci\u0105 wojskow\u0105 potrzebn\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/uid_15337901abd4cfe82559ecc8445679bf1574126635117_width_1373_play_0_pos_0_gs_0_height_779.jpg?fit=1200%2C681&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":868,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=868","url_meta":{"origin":24515,"position":4},"title":"Manifest Modranski Slovenskiej Pospolitosti","date":"21 listopada 2011","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Prezentujemy Pa\u0144stwu t\u0142umaczenie Manifestu Modranskiego Slovenskiej Pospolitosti. Tekst oryginalny dost\u0119pny jest pod adresem: http:\/\/www.pospolitost.org\/SP\/tlacoviny\/manifest.pdf T\u0142umaczenie: Ronald Lasecki Slovenska Pospolitost jest stowarzyszeniem ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 zmieni\u0107 sytuacj\u0119 w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie. Slovenska Pospolitost jest my\u015bl\u0105, ruchem, g\u0142osem naszej to\u017csamo\u015bci i krwi, kt\u00f3ry ma za zadanie wype\u0142ni\u0107 przekaz Ludovita Velislava Stura.\u2026","rel":"","context":"In "Polityka"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":404,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=404","url_meta":{"origin":24515,"position":5},"title":"S\u0142o\u0144&Mikser – Demonologia (2010)","date":"9 listopada 2011","format":false,"excerpt":"Chocia\u017c zasadniczo trzymam si\u0119 daleko od wszelkiej ma\u015bci hip hopu\/rapu, to przypadkowym trafieniu na jeden kawa\u0142k\u00f3w z tej p\u0142yty postanowi\u0142em bli\u017cej si\u0119 z ni\u0105 zapozna\u0107. Pisz\u0119 o samej p\u0142ycie, bo nie chc\u0119 zapoznawa\u0107 si\u0119 z \u017cadnymi kontekstami ani stylistyk\u0105 jej wykonawc\u00f3w. M\u00f3wi\u0119 o utworze \u201eCzarne S\u0142o\u0144ce\u201d, kt\u00f3ry poza tytu\u0142em zaintrygowa\u0142\u2026","rel":"","context":"In "Kultura"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24515"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24515"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24515\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24540,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24515\/revisions\/24540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}