{"id":2609,"date":"2012-02-03T15:15:34","date_gmt":"2012-02-03T15:15:34","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.alk.pl\/?p=2609"},"modified":"2012-02-03T15:15:34","modified_gmt":"2012-02-03T15:15:34","slug":"adam-danek-dekadentyzm-i-historia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=2609","title":{"rendered":"Adam Danek: Dekadentyzm i Historia"},"content":{"rendered":"

Okre\u015blenie dekadentyzm<\/em> dotyczy tych okres\u00f3w lub moment\u00f3w historycznych, w kt\u00f3rych upowszechnia si\u0119 \u2013 przynamniej w intelektualnych elitach spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 poczucie rych\u0142ego albo ju\u017c dokonanego upadku w\u0142asnej cywilizacji. Poj\u0119ciami-has\u0142ami charakterystycznymi dla ich ideowego klimatu staj\u0105 si\u0119: \u201ekryzys kultury\u201d, jej \u201erozk\u0142ad\u201d (fr. d\u00e9cadence<\/em> \u2013 st\u0105d ich wsp\u00f3lne miano) czy \u201eschy\u0142ek\u201d. Polski narodowy mesjanista Jerzy Braun<\/strong> (1901-1975) pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 w tym kontek\u015bcie poj\u0119ciem \u201egin\u0105cej ery\u201d<\/em>.<\/p>\n

Do\u015bwiadczenie pokazuje jednak, \u017ce epoki przekonane o rozpadzie w\u0142asnej kultury, jak na ironi\u0119, potrafi\u0142y tworzy\u0107 nadzwyczaj wyrafinowane i warto\u015bciowe dzie\u0142a kultury wysokiej: poezji, literatury, muzyki, rze\u017aby, architektury, malarstwa; podejmowa\u0142y owocne badania nad histori\u0105 i kultur\u0105; rozkwita\u0142a w nich filozofia, w tym zw\u0142aszcza historiozofia. Dekadentyzm nie jest wi\u0119c jeszcze upadkiem, bo prawdziwy upadek nigdy nie bywa ani refleksyjny, ani tym bardziej przyjemny dla ducha.<\/p>\n

Do okres\u00f3w dekadentyzmu pasuje raczej poj\u0119cie wprowadzone do polskiej my\u015bli przez Stanis\u0142awa Brzozowskiego<\/strong> (1878-1911) \u2013 \u201eprzesilenie kultury\u201d<\/em>. Przesilenie, a nie upadek. Sytuacja, w kt\u00f3rej losy si\u0119 wa\u017c\u0105, a nie sytuacja, w kt\u00f3rej losy s\u0105 ju\u017c przes\u0105dzone. To, co konserwatywny pisarz i filozof Teodor Jeske-Choi\u0144ski <\/strong>(1854-1920) nazywa\u0142 \u201eepok\u0105 przej\u015bciow\u0105\u201d<\/em>. Dekadentyzm to jakby stan \u015bwiadomo\u015bci elity spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra zda\u0142a sobie spraw\u0119, \u017ce pewna epoka dziej\u00f3w dobieg\u0142a (lub w\u0142a\u015bnie dobiega) swego kresu, schy\u0142ku, definitywnego ko\u0144ca, jej cele si\u0119 zdezaktualizowa\u0142y, a w pozosta\u0142ej po nich pustce nowych cel\u00f3w nie wida\u0107. Przed nimi za\u015b, kt\u00f3rym przysz\u0142o \u017cy\u0107 w tych czasach, otwiera si\u0119 Nieznane, wyzwalaj\u0105c l\u0119k i nag\u0142\u0105 niepewno\u015b\u0107, stawiaj\u0105c im zagadki o nieprzeniknionych odpowiedziach.<\/p>\n

Modelowym, zdawa\u0142oby si\u0119, przyk\u0142adem zjawiska dekadentyzmu by\u0142a rodzima M\u0142oda Polska. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego okresu nad zbiorow\u0105 wyobra\u017ani\u0105 elit intelektualnych w taki lub inny spos\u00f3b panowa\u0142a \u201eprzybyszewszczyzna\u201d. W oparach absyntu, w k\u0142\u0119bach dymu z egipskich papieros\u00f3w ludzie pi\u00f3ra upajali si\u0119 w\u0142asn\u0105 niemoc\u0105. Modna sta\u0142a si\u0119 posta\u0107 \u201enerwowca\u201d \u2013 cz\u0142owieka nadmiernie wra\u017cliwego, a w rezultacie popl\u0105tanego wewn\u0119trznie i zagubionego duchowo. Inny obiekt fascynacji w epoce stanowi\u0142y narkotyki. Z ca\u0142ej m\u0142odopolskiej formacji kulturowej przebija\u0142o poczucie braku celu i sensu, zar\u00f3wno w odniesieniu do rzeczywisto\u015bci w og\u00f3le, jak i do w\u0142asnego dzia\u0142ania.<\/p>\n

Wystarczy\u0142o kilka zaledwie lat i oto to samo pokolenie lub jego bezpo\u015bredni nast\u0119pcy i wychowankowie stan\u0119li do walki o odbudow\u0119 Polski. Gdy pad\u0142y pierwsze wojenne wystrza\u0142y, ich walka przybra\u0142a jak najbardziej dos\u0142owne znaczenie. Ale ju\u017c na szereg lat przed wojn\u0105 dawa\u0142o si\u0119 zaobserwowa\u0107 i odczu\u0107 wzbieranie ducha, wzmagaj\u0105c\u0105 si\u0119 samowiedz\u0119 narodowego przeznaczenia. W umys\u0142ach m\u0142odej inteligencji niedawne jeszcze sm\u0119tne konstatacje w\u0142asnej s\u0142abo\u015bci ust\u0105pi\u0142y miejsca pr\u0105dom poszukuj\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142a si\u0142y, takim jak nietzscheanizm czy inne odmiany filozofii heroizmu. Jako ich odpowiednik w dziedzinie formy literackiej rozwija\u0142 si\u0119 nowy kierunek \u2013 ekspresjonizm. W refleksji nad kultur\u0105 triumfy \u015bwi\u0119ci\u0142 narodowy romantyzm; od\u017cy\u0142a romantyczna idea poety jako budziciela ducha narodu. W 1906 r. Kazimierz Przerwa-Tetmajer, uprzedni czo\u0142owy dekadent, oznajmi\u0142: \u201eTeraz jest chwila energii, nie melancholii.\u201d<\/em> Stanis\u0142aw Brzozowski, wcze\u015bniej osobliwa mieszanka nihilisty i marksisty, g\u0142osi\u0142 teraz rodakom \u201efilozofi\u0119 czynu\u201d<\/em>.<\/p>\n

Jaki bodziec m\u00f3g\u0142 wywo\u0142a\u0107 t\u0119 zadziwiaj\u0105c\u0105 metamorfoz\u0119? Ot\u00f3\u017c polsk\u0105 ziemi\u0119 nawiedzi\u0142 dawno tu zapomniany b\u00f3g Historii. Zst\u0105pi\u0142 mi\u0119dzy tych ludzi, zab\u0142\u0105kanych we mgle w\u0142asnych chaotycznych uczu\u0107 i niezdrowych wyobra\u017ce\u0144, by rozproszy\u0107 j\u0105 jednym wyci\u0105gni\u0119ciem pot\u0119\u017cnej, bezlitosnej dla s\u0142abo\u015bci d\u0142oni. W wyniku wojny rosyjsko-japo\u0144skiej (1904-1905) pa\u0144stwo car\u00f3w wesz\u0142o w powa\u017cny kryzys i w latach 1905-1906 Polsk\u0119 owia\u0142o ze Wschodu tchnienie rewolucji. Dzi\u0119ki rewolucyjnej atmosferze wytworzonej przez tamte wydarzenia nast\u0105pi\u0142o ponowne odkrycie sfery Czynu przez polsk\u0105 elit\u0119 intelektualn\u0105, na razie jeszcze bez przypisywania mu wyra\u017anych cel\u00f3w. To zainteresowanie o charakterze, mo\u017cna powiedzie\u0107, badawczym b\u0119dzie utrzymywa\u0107 si\u0119 przez szereg dalszych lat. W jego ramach Kazimierz Przerwa Tetmajer opublikuje dramat \u201eRewolucja\u201d<\/em> (1906), Tadeusz Mici\u0144ski \u2013 dramat \u201eKnia\u017a Patiomkin\u201d<\/em> (1906), Gustaw Dani\u0142owski \u2013 powie\u015b\u0107 \u201eJask\u00f3\u0142ka\u201d<\/em> (1907), Henryk Sienkiewicz \u2013 powie\u015b\u0107 \u201eWiry\u201d<\/em> (1908), Stanis\u0142aw Brzozowski \u2013 powie\u015b\u0107 \u201eP\u0142omienie\u201d<\/em> (1908), Andrzej Strug \u2013 cykl opowiada\u0144 \u201eLudzie podziemni\u201d<\/em> (1908) i powie\u015b\u0107 \u201eDzieje jednego pocisku\u201d<\/em> (1910), Wac\u0142aw Berent \u2013 powie\u015b\u0107 \u201eOzimina\u201d<\/em> (1911), Boles\u0142aw Prus \u2013 powie\u015bci \u201eDzieci\u201d<\/em> (1909)i \u201ePrzemiany\u201d<\/em> (1911-1912, niedoko\u0144czona).<\/p>\n

Ale obok poznawczego zainteresowania Czynem w tym samym czasie kie\u0142kuje i ro\u015bnie tak\u017ce pragnienie nadania mu kierunku stw\u00f3rczego. To zn\u00f3w Historia budzi Polak\u00f3w z d\u0142ugiego snu. Na arenie mi\u0119dzynarodowej dochodzi do powa\u017cnych napi\u0119\u0107. Pocz\u0105tek daj\u0105 im wydarzenia na Ba\u0142kanie, szczeg\u00f3lnie zapalnej, bo kluczowej pod wzgl\u0119dem geopolitycznym cz\u0119\u015bci Europy. 5 pa\u017adziernika 1908 r. cesarstwo Austro-W\u0119gier og\u0142asza formaln\u0105 aneksj\u0119 Bo\u015bni i Hercegowiny \u2013 ziem, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 pod jego \u201etymczasowym\u201d zarz\u0105dem od 1878 r., lecz oficjalnie wci\u0105\u017c stanowi\u0142y prowincj\u0119 imperium tureckiego. Jednocze\u015bnie ksi\u0105\u017c\u0119 Bu\u0142garii, posiadaj\u0105cej dot\u0105d status ksi\u0119stwa wasalnego wobec su\u0142tana Turcji, przyjmuje tytu\u0142 cara i tym samym og\u0142asza swoj\u0105 monarchi\u0119 suwerennym pa\u0144stwem. Na tym tle gwa\u0142townie zaostrzaj\u0105 si\u0119 stosunki mi\u0119dzy imperium Habsburg\u00f3w a Rosj\u0105, g\u0142\u00f3wnym rywalem Austrii w grze o panowanie nad Europ\u0105 Po\u0142udniowo-Wschodni\u0105. Europejskie rz\u0105dy oczekuj\u0105 rych\u0142ego wybuchu wojny rosyjsko-austriackiej. Pogotowie wojenne przeci\u0105ga si\u0119 przez kilka miesi\u0119cy i zostaje odwo\u0142ane dopiero wiosn\u0105 1909 r. Nie zdecydowawszy si\u0119 na bezpo\u015brednie uderzenie na Austri\u0119, Rosja montuje w nast\u0119pnych latach zbrojn\u0105 antyaustriack\u0105 koalicj\u0119 pa\u0144stw ba\u0142ka\u0144skich: Bu\u0142garii, Serbii, Czarnog\u00f3ry i Grecji. Dyplomacja Austro-W\u0119gier osi\u0105ga szczyty zawodowego kunsztu, odwracaj\u0105c jej ostrze przeciw Turcji. W rezultacie na podminowanym od dawna po\u0142udniowym Wschodzie zapala si\u0119 ognisko pierwszej (1912-1913) i drugiej (1913) wojny ba\u0142ka\u0144skiej. W mi\u0119dzyczasie Austria w 1912 r. wznawia przygotowania do wojny przeciw Rosji. Kiedy wreszcie na pocz\u0105tku 1914 r. powietrze w Europie wydaje si\u0119 stygn\u0105\u0107 i wszyscy nabieraj\u0105 przekonania, \u017ce cudem uda\u0142o si\u0119 za\u017cegna\u0107 gro\u017ab\u0119 konfliktu na skal\u0119 kontynentaln\u0105, wybucha \u201eWielka Wojna\u201d, nazwana p\u00f3\u017aniej pierwsz\u0105 \u015bwiatow\u0105. Rosja i Niemcy przygotowuj\u0105 si\u0119 do tego starcia od dawna, ju\u017c od chwili odej\u015bcia starego kanclerza
\nBismarcka, a z nim jego europejskiego systemu sojuszy.<\/p>\n

Polskie elity zareagowa\u0142y czynnie na powr\u00f3t Historii. Wzgl\u0119dnie najlepsze warunki dla podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 przez Polak\u00f3w istnia\u0142y w\u00f3wczas w granicach zaboru austriackiego. W 1905 r. z inspiracji W\u0142adys\u0142awa Studnickiego <\/strong>(1867-1953) w Galicji powsta\u0142 zorientowany niepodleg\u0142o\u015bciowo Zwi\u0105zek Nieprzejednanych na czele ze Stanis\u0142awem Downarowiczem<\/strong> (1874-1941), Ignacym Witoldem Sadowskim<\/strong> (1877-1945) i Wac\u0142awem \u017bmudzkim<\/strong> (1872-1924), stawiaj\u0105cy sobie za cel zorganizowanie ruchu zbrojnego wymierzonego w Rosj\u0119 jako g\u0142\u00f3wnego zaborc\u0119 \u2013 jednak do\u015b\u0107 szybko zawiesi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Obok niego zawi\u0105za\u0142o si\u0119 ugrupowanie znane jako Organizacja M\u0142odzie\u017cy Odrodzenia lub po prostu \u201eOdrodzenie\u201d. \u0141\u0105czy\u0142o ono w sobie cechy organizacji o celach etycznych, politycznych i militarnych, a g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w jego szeregach odgrywali Stanis\u0142aw Downarowicz i W\u0142adys\u0142aw Sikorski<\/strong> (1881-1943). W czerwcu 1908 r. we Lwowie utworzy\u0142 si\u0119 Zwi\u0105zek Walki Czynnej na czele z Kazimierzem Sosnkowskim <\/strong>(1885-1969), Marianem Kukielem<\/strong> (1885-1973), Janem Jurem-Gorzechowskim <\/strong>(1874-1948) i Kazimierzem Fabrycym<\/strong> (1888-1958). ZWC przyj\u0105\u0142 program przygotowania kadr polskich si\u0142 zbrojnych do przysz\u0142ej walki z Rosj\u0105 i, co za tym idzie, \u015bci\u015ble zmilitaryzowan\u0105 form\u0119. Dzia\u0142a\u0142 w konspiracji, podobnie jak wcze\u015bniej Nieprzejednani i \u201eOdrodzenie\u201d, kt\u00f3rych struktury zreszt\u0105 wch\u0142on\u0105\u0142 (Downarowicz, Sadowski i Sikorski wst\u0105pili do ZWC). Pod koniec 1908 r., ju\u017c po wybuchu kryzysu mi\u0119dzynarodowego, kierownictwo ZWC nawi\u0105za\u0142o cich\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze s\u0142u\u017cb\u0105 wywiadowcz\u0105 austriackiego Sztabu Generalnego, odmra\u017caj\u0105c w tym celu kontakty z wywiadem wojskowym Austro-W\u0119gier zapocz\u0105tkowane ju\u017c kilka lat wcze\u015bniej przez PPS-Frakcj\u0119 Rewolucyjn\u0105. S\u0142ynna K-Stelle<\/em> mia\u0142a odt\u0105d, w zamian za us\u0142ugi wywiadowcze i dywersyjne, popiera\u0107 przygotowania polskiej irredenty. W 1909 r. austriacki parlament pod wra\u017ceniem niedawnej gro\u017aby wojny przeg\u0142osowa\u0142 ustaw\u0119 zezwalaj\u0105c\u0105 na tworzenie przez poddanych austriackich ochotniczych organizacji przysposobienia wojskowego, wzorowanych na tyrolskich dru\u017cynach strzeleckich, zapewniaj\u0105c im legalny dost\u0119p do broni i amunicji oraz instruktorskie wsparcie oficer\u00f3w rezerwy. ZWC skorzysta\u0142 z niej, by dla swojej akcji uzyska\u0107 jawny parawan w postaci za\u0142o\u017conych w 1910 r. Towarzystwa \u201eStrzelec\u201d w Krakowie i Zwi\u0105zku Strzeleckiego we Lwowie. R\u00f3wnolegle w 1908 r. na galicyjskim gruncie rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Polski Zwi\u0105zek Wojskowy pod komend\u0105 Mieczys\u0142awa Norwida-Neugebauera <\/strong>(1884-1954), tworzony przez \u015brodowisko m\u0142odzie\u017cy narodowej skupione wok\u00f3\u0142 pisma \u201eZarzewie\u201d, kt\u00f3re nast\u0119pnie wy\u0142ama\u0142o si\u0119 ze struktur Narodowej Demokracji, zra\u017cone jej pasywistycznym i asekuranckim kursem. Przyw\u00f3dcy kr\u0119gu \u201ezarzewiackiego\u201d \u2013 obok Neugebauera Feliks M\u0142ynarski<\/strong> (1884-1972), Marian \u017begota-Januszajtis <\/strong>(1889-1973) i Micha\u0142 Rola-\u017bymierski<\/strong> (w\u0142a\u015bc. \u0141y\u017cwi\u0144ski, 1890-1989) \u2013 w 1910 r. przekszta\u0142cili PZW w tajn\u0105 Armi\u0119 Polsk\u0105, a w 1911 r. zacz\u0119li organizowa\u0107 w\u0142asne jawne zwi\u0105zki zbrojne \u2013 Polskie Dru\u017cyny Strzeleckie. W nied\u0142ugim czasie nast\u0105pi\u0142 istny wysyp polskich organizacji wojskowych; opr\u00f3cz wcze\u015bniej wymienionych rozwin\u0119\u0142y si\u0119 Polowe Dru\u017cyny Sokole, Dru\u017cyny Bartoszowe i Dru\u017cyny Podhala\u0144skie. Ruszy\u0142a te\u017c budowa zaplecza instytucjonalnego dla tych awangard narodowego czynu zbrojnego. Na zje\u017adzie w Zakopanem w sierpniu 1912 r. powo\u0142ano do \u017cycia Polski Skarb Wojskowy pod prezesur\u0105 W\u0142adys\u0142awa Studnickiego, odpowiedzialny za pozyskiwanie funduszy na finansowanie ruchu wojskowego; kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, w grudniu, na zje\u017adzie w Wiedniu narodzi\u0142a si\u0119 Tymczasowa Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg\u0142o\u015bciowych jako platforma porozumiewawcza polskich ugrupowa\u0144 politycznych popieraj\u0105cych irredent\u0119 i akcj\u0119 militarn\u0105. W pierwszym ze zjazd\u00f3w udzia\u0142 wzi\u0105\u0142 neoromantyczny poeta-mesjanista Tadeusz Mici\u0144ski<\/strong> (1873-1918), wyg\u0142aszaj\u0105c p\u0142omienn\u0105 mow\u0119 w narodowo-rewolucyjnym tonie. W roku 1914 dla tego aparatu, przygotowanego nie bez trudno\u015bci przez najaktywniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 polskich elit, wybi\u0142a wreszcie godzina mobilizacji.<\/p>\n

Przej\u015bcie od dekadentyzmu do heroizmu, kt\u00f3re dla konkretnych postaci bywa\u0142o przej\u015bciem z zadymionych kawiar\u0144 na pola bitew, zdarza\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas nie tylko w Polsce. Kiedy W\u0142ochy toczy\u0142y wojn\u0119 z Turcj\u0105 o Trypolitani\u0119 i Cyrenajk\u0119 (1911-1912), Gabriele d\u2019Annunzio<\/strong> (1863-1938), do niedawna patron i wz\u00f3r dekadent\u00f3w ca\u0142ej Europy, g\u0142osi\u0142 chwa\u0142\u0119 w\u0142oskiego or\u0119\u017ca w tomach poezji \u201ePie\u015bni o niebie, morzu, ziemi i bohaterach\u201d<\/em> (1911) oraz \u201ePie\u015bni o czynach zamorskich\u201d<\/em> (1912). Kiedy w 1915 r. W\u0142ochy przyst\u0105pi\u0142y do I wojny \u015bwiatowej, sam wdzia\u0142 mundur i okry\u0142 si\u0119 bojow\u0105 s\u0142aw\u0105.<\/p>\n

Wed\u0142ug angielskiego historiozofa Arnolda Toynbee <\/strong>(1889-1975) dziejami \u015bwiata rz\u0105dzi mechanizm polegaj\u0105cy na udzielaniu przez poszczeg\u00f3lne wsp\u00f3lnoty odpowiedzi (response<\/em>) na wyzwanie (challenge<\/em>) rzucane im przez Histori\u0119. Jak si\u0119 wydaje, tu tkwi si\u0142a, zdolna przemieni\u0107 dekadentyzm w heroizm. W dziejowym punkcie wahania, gdy niepewno\u015b\u0107 po\u0142o\u017cenia wytwarza dekadenck\u0105 aur\u0119 kulturow\u0105, przesycon\u0105 zw\u0105tpieniem, Historia musi postawi\u0107 elicie narodu zadanie. Je\u017celi elita zdob\u0119dzie si\u0119 na zbiorow\u0105 odpowied\u017a, rodzi si\u0119 Czyn, inaczej \u2013 nadchodzi rzeczywisty upadek.<\/p>\n

W porozbiorowych dziejach Polski wszystkie pokolenia do \u201epokolenia 1914\u201d w\u0142\u0105cznie musia\u0142y mierzy\u0107 si\u0119 z wyzwaniem: jak odtworzy\u0107 utracony byt pa\u0144stwowy? Wyzwanie to stan\u0119\u0142o potem ponownie przed Polakami podczas II wojny \u015bwiatowej. \u201ePokolenie 1914\u201d musia\u0142o zarazem odpowiedzie\u0107 na nowe wyzwanie: jak utrwali\u0107 odzyskane pa\u0144stwo, jak utrzyma\u0107 jego istnienie? W okresie powojennym polskie elity spo\u0142eczne zmaga\u0142y si\u0119 z jeszcze jednym problemem: jak przywr\u00f3ci\u0107 pa\u0144stwu narodowy charakter, a potem niepodleg\u0142o\u015b\u0107, jak uwolni\u0107 je z po\u0142o\u017cenia wytworzonego przez Histori\u0119 w latach 1944-1945? (Co znamienne, centraln\u0105 kategori\u0105 tych historycznych zmaga\u0144 by\u0142o zawsze pa\u0144stwo.). Nasze pokolenie jak dot\u0105d nie widzi i nie chce widzie\u0107 dla siebie \u017cadnego dziejowego zadania. Jest pokoleniem bez celu, pchni\u0119tym w bezideow\u0105, demoralizuj\u0105c\u0105 konsumpcj\u0119.<\/p>\n

Gdzie jeste\u015b, Historio? Musisz powr\u00f3ci\u0107. W Polsce ka\u017cdego dnia wygl\u0105damy twego nadej\u015bcia. Przyb\u0105d\u017a i przebud\u017a to stado baran\u00f3w. Przypomnij mu, \u017ce ma by\u0107 narodem \u2013 \u017ce nim jest. A je\u015bli nie, to po\u015blij je na rze\u017a.<\/p>\n

 <\/p>\n

Adam Danek<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okre\u015blenie dekadentyzm dotyczy tych okres\u00f3w lub moment\u00f3w historycznych, w kt\u00f3rych upowszechnia si\u0119 \u2013 przynamniej w intelektualnych elitach spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 poczucie rych\u0142ego albo ju\u017c dokonanego upadku […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2610,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24,6],"tags":[218,224,280,352,459,725],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-G5","jetpack-related-posts":[{"id":31218,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=31218","url_meta":{"origin":2609,"position":0},"title":"Krak\u00f3w: Protest przeciw wizycie ukrai\u0144skiego historyka","date":"13 pa\u017adziernika 2017","format":false,"excerpt":"13 pa\u017adziernika Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury dzia\u0142aj\u0105ce w Krakowie zorganizowa\u0142o dyskusj\u0119 panelow\u0105 \"Pami\u0119\u0107 dziedzic\u00f3w dawnej Rzeczypospolitej - wsp\u00f3lna czy skonfliktowana?\" Jednym z panelist\u00f3w zaproszonych przez organizator\u00f3w by\u0142 Jaros\u0142aw Hrycak, ukrai\u0144ski historyk znany w Polsce z g\u0142oszenia tez, kt\u00f3re nie tylko rozmijaj\u0105 si\u0119 z prawd\u0105 historyczn\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c godz\u0105 w poczucie honoru\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/22459097_1875948342433569_9149850018390274633_o.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9234,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=9234","url_meta":{"origin":2609,"position":1},"title":"Ameryka: Kapitali\u015bci niszcz\u0105 zabytki","date":"4 lipca 2013","format":false,"excerpt":"\u00a0 W Ameryce Roma\u0144skiej w ci\u0105gu zaledwie kilku tygodni zanotowano ju\u017c drugi przypadek zniszczenia cennego prekolumbijskiego zabytku. Najpierw w po\u0142owie maja firma budowlana w Belize wykorzysta\u0142a materia\u0142 ze starej piramidy Maj\u00f3w jako kruszywo do budowy drogi. Sprawcy t\u0142umaczyli si\u0119, \u017ce zabytek by\u0142 tak zniszczony, i\u017c robotnicy nie rozpoznali w nim\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/624x468-300x225.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":16311,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=16311","url_meta":{"origin":2609,"position":2},"title":"Filip Polok: Czy \u015al\u0105zacy zostan\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 etniczn\u0105?","date":"4 wrze\u015bnia 2014","format":false,"excerpt":"\u00a0 12 lipca tego roku odby\u0142 si\u0119 ju\u017c \u00f3smy z kolei tzw. marsz autonomii, w kt\u00f3rym \u015brodowiska skupione wok\u00f3\u0142 osoby Jerzego Gorzelika zamanifestowa\u0142y swe postulaty. Tym razem lider \u015bl\u0105skich autonomist\u00f3w obwie\u015bci\u0142 inny sukces tych\u017ce \u015brodowisk \u2013 uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 ponad 142 tys. podpis\u00f3w pod projektem zmiany ustawy o mniejszo\u015bciach etnicznych\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/www.sbc_.org_.pl_451.jpeg?fit=378%2C293&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":38738,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=38738","url_meta":{"origin":2609,"position":3},"title":"Jak najbiedniejszy kraj Azji chce przyj\u0105\u0107 europejskie standardy","date":"30 stycznia 2021","format":false,"excerpt":"W Kirgistanie obserwowali\u015bmy niedawno zmian\u0119 na stanowisku prezydenta, kt\u00f3r\u0105 to funkcj\u0119 obj\u0105\u0142 Sandyr Chaparow, wybrany w styczniu przy poparciu 80% wyborc\u00f3w. Plan strategiczny Chaparowa jest nast\u0119puj\u0105cy \u2013 wyprowadzi\u0107 najbiedniejsz\u0105 azjatyck\u0105 republik\u0119 z wieloletniego kryzysu, przybli\u017cy\u0107 j\u0105 do europejskich standard\u00f3w. W tym celu utworzy\u0142 on rz\u0105d sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z m\u0142odych polityk\u00f3w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/sdf.png?fit=1200%2C721&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12476,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12476","url_meta":{"origin":2609,"position":4},"title":"35 lat po zwyci\u0119stwie rewolucji ira\u0144skiej","date":"12 lutego 2014","format":false,"excerpt":"Wczoraj mieszka\u0144cy Iranu obchodzili trzydziest\u0105 pi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 triumfu rewolucji 1979 r. Zaowocowa\u0142a ona obj\u0119ciem w\u0142adzy przez ajatollaha Chomeiniego i odrodzeniem konserwatywnych, religijnych warto\u015bci w kulturze, polityce i \u017cyciu spo\u0142ecznym Iranu. Rewolucja sta\u0142a si\u0119 tak\u017ce inspiracj\u0105 dla innych bojownik\u00f3w aktywnych na Bliskim Wschodzie, jak liba\u0144ski Hezbollah. Udany bunt wobec rz\u0105d\u00f3w szacha\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/Iranian-Revolution.jpg?fit=480%2C320&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":17842,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=17842","url_meta":{"origin":2609,"position":5},"title":"Adam Danek: Kultura polska wobec Zachodu","date":"8 grudnia 2014","format":false,"excerpt":"\u00a0\u00a0 Kwestia przynale\u017cno\u015bci Polski do kr\u0119gu kulturowego zwanego Zachodem wzbudza emocje, ilekro\u0107 jest dyskutowana. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c impuls do dyskusji daje zazwyczaj zakwestionowanie owej przynale\u017cno\u015bci przez opiniotw\u00f3rcze podmioty z Europy Zachodniej, cz\u0119sto w po\u0142\u0105czeniu z przypisaniem Polski do \u015bwiata Wschodu, postrzeganego przez wspomniane podmioty pejoratywnie, w kategoriach ni\u017cszo\u015bci cywilizacyjnej.\u2026","rel":"","context":"In "Adam Danek"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/melancholia-1894.jpg?fit=1200%2C705&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2609"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2609"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2609\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}