Za kanoniczne dzi\u015b wypada\u0142oby uzna\u0107 \u201eprawdy\u201d re\u017cimu demoliberalnego. W debatach a\u017c furczy od apologii kapitalizmu i ba\u0142amutnych pogadanek o naturalnej konkurencyjno\u015bci i wrodzonych prawach do wolno\u015bci (dzia\u0142aj\u0105cej zawsze jako forpoczta do zniewolenia innych). Wielkim pokrzywdzonym przez armi\u0119 metafor i metonimii \u2013 czy po prostu przez dyskurs rozumiany (po foucaultia\u0144sku) jako miks w\u0142adzy i wiedzy \u2013 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechny. Przyczyn\u0105 jest na pewno brak charyzmatycznych obro\u0144c\u00f3w, prawdziwych rycerzy wiary. Pe\u0142no przecie\u017c teraz \u201epost\u0119powych katolik\u00f3w\u201d o moralno\u015bci alfonsa. Duchowni i \u015bwieccy zamiast g\u0142osi\u0107 rewolucyjn\u0105 przecie\u017c ewangeli\u0119 bawi\u0105 si\u0119 w mimikr\u0119. Jak to uj\u0105\u0142 Nicolas Gomez Davila, Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie przekona\u0142 do swojej nauki wiernych, wi\u0119c postanowi\u0142 dostosowa\u0107 nauczanie do potrzeb i przekona\u0144 gawiedzi.<\/p>\n
Ma\u0142o kto m\u00f3wi o awangardowej roli Ko\u015bcio\u0142a w dziejach i jego wiecznej nowoczesno\u015bci (!) . Dwa argumenty, spisane szybko, jak notatki z rekolekcji: 1) Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyprowadzi\u0142 ludzko\u015b\u0107 ze \u015aredniowiecza i 2) to Ko\u015bci\u00f3\u0142 pierwszy chcia\u0142 odseparowa\u0107 si\u0119 od Pa\u0144stwa.<\/p>\n
Pierwszy argument tylko pozornie wygl\u0105da na brawur\u0119. Ju\u017c t\u0142umacz\u0119. Za nierozerwalnie z\u0142\u0105czony ze \u015aredniowieczem (poza kliszami o ciemnogrodzie) uchodzi, rozpowszechniony wtedy, feudalizm, dziel\u0105cy ludzi na lennik\u00f3w i wasali. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 tego ustroju polityczno-spo\u0142ecznego jest parcelacja i decentralizacja w\u0142adzy. Jak pisze Cat-Mackiewicz: \u201eKa\u017cdy posiada jak\u0105\u015b ilo\u015b\u0107 uprawnie\u0144, w kt\u00f3r\u0105 nikomu wkracza\u0107 nie wolno, i pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 obowi\u0105zk\u00f3w. Te uprawnienia i te obowi\u0105zki ma zar\u00f3wno w stosunku do swego zwierzchnika, czyli suzerena, jak i podw\u0142adnego, czyli wasala\u201d [1]<\/sup><\/sup><\/a>. W\u0142a\u015bnie dlatego ca\u0142e wieki ani Papie\u017c ani Cesarz nie mogli zdoby\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ej przewagi w sporze o wizj\u0119 rz\u0105d\u00f3w w Europie. Ambitny papie\u017c wywraca\u0142 si\u0119 na skorumpowanych kardyna\u0142ach i biskupach a Cesarz na kr\u00f3lach i ksi\u0105\u017c\u0119tach.<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 w swojej wewn\u0119trznej organizacji wyszed\u0142 poza ten ustr\u00f3j ju\u017c w XIII wieku. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z pontyfikatem Innocentego III i organizacj\u0105 w\u0142adzy papieskiej w my\u015bl plenitudo potestatis <\/em>gdzie nie baczy si\u0119 na nabyte przywileje i prawa, tak charakterystyczne dla wcze\u015bniejszych rz\u0105d\u00f3w. Od tego czasu \u201epapie\u017c nie jest tylko najwy\u017cszym lennikiem, kt\u00f3ry rozporz\u0105dza dochodami Ko\u015bcio\u0142a w spos\u00f3b nieograniczony: rozdziela urz\u0119dy i beneficja wedle w\u0142asnej woli i \u0142aski, jest nie tylko najwy\u017cszym, lecz jedynym panem Ko\u015bcio\u0142a [\u2026]. Pra\u0142aci nie s\u0105 ju\u017c jego wasalami, lecz urz\u0119dnikami, a przysi\u0119ga lenna, cho\u0107 nie zmieni\u0142y si\u0119 jej s\u0142owa, sta\u0142a si\u0119 przysi\u0119g\u0105 s\u0142u\u017cbow\u0105, nie ulegaj\u0105c zmianie w zale\u017cno\u015bci od tego, czy przysi\u0119ga\u0142 arcybiskup, papieski audytor, czy notariusz\u201d [2]<\/sup><\/sup><\/a>.\u00a0 Wed\u0142ug Carla Schmitta, \u201ezniesienie \u015bredniowiecznego wyobra\u017cenia o niezmiennej i ustalonej drabinie urz\u0119d\u00f3w\u201d to element stricte rewolucyjny w plenitudo potestatis<\/em>[3]<\/sup><\/sup><\/a>. <\/em>Co ciekawe, \u201ejest to rzadki przyk\u0142ad prawomocnej rewolucji, w zasadzie uznawanej tak\u017ce przez tych, kt\u00f3rych dotyczy\u0142a, a przeprowadzonej przez organ, kt\u00f3ry by\u0142 ju\u017c ukonstytuowany (nie konstytuowa\u0142 si\u0119 dopiero dzi\u0119ki samej rewolucji)\u201d [4]<\/sup><\/sup><\/a>. Pe\u0142ne oburzenia podania z epoki wyra\u017anie \u015bwiadcz\u0105, \u017ce bezpo\u015brednie ingerencje w\u0142adzy odbierano jako prze\u0142om. Prze\u0142om, kt\u00f3ry torowa\u0142 drogi absolutyzmowi i o\u015bwieconym dyktaturom, typowym dla rz\u0105d\u00f3w kilkaset lat p\u00f3\u017aniejszym. Innocenty III chc\u0105c reformowa\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 wysy\u0142a\u0142 pe\u0142nomocnik\u00f3w, nadaj\u0105c im uprawnienia komisaryczne. Z regu\u0142y by\u0142o to ni\u017csze duchowie\u0144stwo (zakonnicy, opaci etc.), kt\u00f3re os\u0105dza\u0142o wy\u017cszych hierarch\u00f3w, ergo: podw\u0142adni s\u0105dzili zwierzchnik\u00f3w. Nie urz\u0105d a polecenie Innocentego III przydziela\u0142o miejsce w organizacji ko\u015bcielnej. Rzecz bez precedensu, kt\u00f3ra kojarzy\u0107 si\u0119 mo\u017ce z Rewolucj\u0105 Kulturaln\u0105 i dzia\u0142alno\u015bci\u0105 hunwejbin\u00f3w.<\/p>\n Nie by\u0142oby sukcesu Innocentego III bez wcze\u015bniejszego sporu o inwestytur\u0119 i pontyfikatu Grzegorza VII. Tutaj p\u0142ynnie dochodzimy te\u017c do argumentu za tym, \u017ce to Ko\u015bci\u00f3\u0142 pierwszy d\u0105\u017cy\u0142 do oddzielenia si\u0119 od Pa\u0144stwa. Sp\u00f3r o inwestytur\u0119 zapami\u0119tany zosta\u0142 jako starcie mi\u0119dzy Henrykiem IV a Grzegorzem VII o mianowanie biskup\u00f3w. Lakoniczno\u015b\u0107 podobnego komuna\u0142u przeszkadza w zrozumieniu istoty konfliktu. A by\u0142 to de facto <\/em>sp\u00f3r kluczowy w \u015aredniowieczu.<\/p>\n Inwestytura, od \u0142aci\u0144skiego investire<\/em>, by\u0142a kr\u00f3lewskim prawem z tradycj\u0105 si\u0119gaj\u0105c\u0105 IX wieku. Kr\u00f3l mianowa\u0142 biskup\u00f3w i nadawa\u0142 im regalia oraz spirytualia, tj. \u015bwieckie dobra oraz prawa w\u0142adzy duchownej. Monarchowie mieli tu interes: \u201eumacniali pozycje biskup\u00f3w, nadawali im hrabstwa i ksi\u0119stwa, gdy\u017c wszelkie prawa, w\u0142\u0105cznie z dobrami ko\u015bcielnymi, w przypadku \u015bmierci biskupa powraca\u0142y do kr\u00f3la\u201d [5]<\/sup><\/sup><\/a>. Prawdziwe znaczeniu inwestytury dla w\u0142adcy lepiej uzmys\u0142awiaj\u0105 jednak liczby ni\u017c s\u0142owa. Za Cesarza Ottona II ksi\u0105\u017c\u0119ta duchowni mogli wystawi\u0107 1504 rycerzy pancernych przy 600 rycerzach ksi\u0105\u017c\u0105t \u015bwieckich [6]<\/sup><\/sup><\/a>. Dlatego \u017caden kr\u00f3l nie chcia\u0142 zrezygnowa\u0107 z prawa mianowania biskup\u00f3w. Nie przy takim potencjale militarnym rozporz\u0105dzanym przez duchowie\u0144stwo.<\/p>\n Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 wraz z obj\u0119ciem tronu papieskiego przez Hildebranda, kt\u00f3rego historia zapami\u0119ta\u0142a jako Grzegorza VII. Wyb\u00f3r imienia nie by\u0142 przypadkowy. Mnich z zakonu \u015bw. Benedykta by\u0142 \u015bwiadkiem detronizacji Grzegorza VI i towarzyszy\u0142 mu na wygnaniu w Kolonii. Czy wtedy obieca\u0142 sobie, \u017ce rzuci r\u0119kawice cesarstwu? Bo w tych kategoriach nale\u017cy rozpatrywa\u0107 sporz\u0105dzony w 1075 roku dokument, kt\u00f3ry historia zapami\u0119ta\u0142a jako Dictatus papae<\/em>. Grzegorz VII w 27 tezach sformu\u0142owa\u0142 tam zasady czego\u015b co p\u00f3\u017aniej historycy nazwali papocezaryzmem. Ka\u017cda z tych tez ma si\u0142\u0119 ci\u0119\u017ckiej maszyny wojennej. To nie kr\u00f3l, wed\u0142ug Grzegorza VII, mia\u0142 by\u0107 jednocze\u015bnie kap\u0142anem, jak ju\u017c bywa\u0142o w historii, tylko kap\u0142an mia\u0142 zosta\u0107 kr\u00f3lem. Jak pisze biograf Henryka IV: \u201eDictatus\u2026 <\/em>wkracza daleko w sfer\u0119, w kt\u00f3rej dot\u0105d decyzje mieli prawo podejmowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie ksi\u0105\u017c\u0119ta \u015bwieccy i duchowni. Papie\u017c mo\u017ce detronizowa\u0107 cesarza, a zatem tak\u017ce i kr\u00f3la, i ksi\u0119cia. Mo\u017ce uniewa\u017cni\u0107 przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci. Zatem Dictatus<\/em>\u2026 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do rozpadu \u015bredniowiecznego systemu lennego, kt\u00f3ry przecie\u017c istnia\u0142 dzi\u0119ki wi\u0119zom wierno\u015bci i przysi\u0119gi\u201d [7]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\n Radykalny gest Grzegorza VII kruszy\u0142 r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy papiestwem a cesarstwem, ale wprowadza\u0142 jasno\u015b\u0107 co do nominacji duchownych. Biskupi stali si\u0119 poddanymi papie\u017ca a ca\u0142e \u017cycie religijne zosta\u0142o poddane jego wszechw\u0142adzy. Sekularyzacja w\u0142adzy \u015bwieckiej by\u0142a oczywi\u015bcie zaplanowana na umocnienie papiestwa. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce bodziec rozdzielenia kompetencji wyszed\u0142 od duchowie\u0144stwa.<\/p>\n R\u00f3\u017cnie p\u00f3\u017aniej uk\u0142ada\u0142y si\u0119 losy Grzegorza VII. Mia\u0142 chwil\u0119 wielkiego triumfu, jak w Canossie, ale zmar\u0142 poza Rzymem, opuszczony przez wielu. Jak wielka gorycz kryje si\u0119 w ostatnich s\u0142owach znakomitego przyw\u00f3dcy: \u201emi\u0142owa\u0142em sprawiedliwo\u015b\u0107, a nienawidzi\u0142em bezbo\u017cnik\u00f3w, dlatego umieram na wygnaniu\u201d [8]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zszed\u0142 jednak ju\u017c z drogi, na kt\u00f3r\u0105 wprowadzi\u0142 go p\u00f3\u017aniejszy \u015bwi\u0119ty. Za przyk\u0142ad mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 tu konkordat wormacki z 1122 roku zawarty mi\u0119dzy Kalikstem II a Henrykiem V.\u00a0 W my\u015bl ustale\u0144 jasno wida\u0107, \u017ce sp\u00f3r o inwestytur\u0119 rozstrzygni\u0119ty zosta\u0142 na korzy\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a. Cesarz zrzek\u0142 si\u0119 prawa nominacji biskup\u00f3w na rzecz kapitu\u0142y katedralnej.<\/p>\n \u0141ukasz Rogowski<\/p>\n [1]<\/sup><\/sup><\/a> Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz, Herezje i prawdy<\/em>, Warszawa 1975, s. 18.<\/p>\n [2]<\/sup><\/sup><\/a> Johannes Haller, Papsttum und Kirchenreform<\/em>, t.I, Berlin 1903, s. 26.<\/p>\n [3]<\/sup><\/sup><\/a> Carl Schmitt, Dyktatura. Od \u017ar\u00f3de\u0142 nowo\u017cytnej idei suwerenno\u015bci do proletariackiej walki klas<\/em>, Warszawa 2016, s. 67.<\/p>\n [4]<\/sup><\/sup><\/a> Tam\u017ce s. 66.<\/p>\n [5]<\/sup><\/sup><\/a> Ernst W. Wies, Cesarz Henryk IV. Canossa i walka o panowanie na \u015bwiatem<\/em>, Warszawa 2000, s. 29.<\/p>\n [6]<\/sup><\/sup><\/a> Tam\u017ce s. 31.<\/p>\n
![\"Innocenty_III\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Innocenty_III.jpg?resize=800%2C538\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"