{"id":26527,"date":"2016-08-15T16:14:54","date_gmt":"2016-08-15T14:14:54","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=26527"},"modified":"2017-08-29T15:18:49","modified_gmt":"2017-08-29T13:18:49","slug":"rafal-sawicki-grabiez-ziemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=26527","title":{"rendered":"Rafa\u0142 Sawicki: Grabie\u017c ziemi"},"content":{"rendered":"

30 kwietnia 2016 roku wesz\u0142a w \u017cycie nowelizacja ustawy o obrocie ziemi\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a odpowiedzi\u0105 na dobiegaj\u0105ce ko\u0144ca, 12-letnie moratorium na handel polskimi gruntami rolnymi i jej celem jest zapobie\u017cenie spekulacji na tym rynku. Nowe prawo stanowi, \u017ce nabywc\u0105 ziemi mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie aktywny rolnik, kt\u00f3ry gospodaruje na polu nie przekraczaj\u0105cym 300 hektar\u00f3w, posiadaj\u0105cy zawodowe kwalifikacje farmera i zamieszkuj\u0105cy od minimum pi\u0119ciu lat terytorium gminy, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 co najmniej jedna z jego dzia\u0142ek. Do zakupu grunt\u00f3w rolnych uprawnieni s\u0105 r\u00f3wnie\u017c krewni rolnik\u00f3w indywidualnych, samorz\u0105dy i zwi\u0105zki wyznaniowe. To w\u0142a\u015bnie wy\u0142\u0105czenie spod zakazu handlu tej ostatniej grupy wzbudza najwi\u0119ksze kontrowersje, co nie tylko dolewa oliwy do ognia szkodliwego spo\u0142ecznie antyklerykalizmu, ale r\u00f3wnie\u017c odwraca uwag\u0119 od meritum problemu, jakim jest szalej\u0105ce w \u015bwiecie zjawisko niekontrolowanego rabunku ziemi (ang. land grabbing<\/i>). W tym te\u017c kontek\u015bcie nale\u017cy omawian\u0105 ustaw\u0119 ocenia\u0107, a celem niniejszego tekstu jest przybli\u017cenie go czytelnikowi.<\/p>\n

Jednym z najwa\u017cniejszych warunk\u00f3w strategicznego bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa jest tzw. suwerenno\u015b\u0107 \u017cywno\u015bciowa. W pewnym uproszczeniu polega ona na prawu poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw do nieskr\u0119powanego kszta\u0142towania polityki rolnej w zgodzie z potrzebami spo\u0142ecze\u0144stwa, jego kultur\u0105 i tradycyjn\u0105 tkank\u0105 spo\u0142eczn\u0105 wsi wraz z jej odwiecznymi obyczajami, a tak\u017ce z poszanowaniem dla \u015brodowiska naturalnego na ka\u017cdym etapie od jej wytworzenia do konsumpcji. Jej celem jest uzyskanie samowystarczalno\u015bci w tej niezwykle wra\u017cliwej sferze funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stwa, za\u015b jej brak skazuje kraj na ryzyko zwi\u0105zane z uzale\u017cnieniem od importu \u017cywno\u015bci. W ramach przyk\u0142adu mo\u017cna wspomnie\u0107 katastrofalny w skutkach kryzys \u017cywno\u015bciowy lat 2007-08, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do kl\u0119ski g\u0142odu i gwa\u0142townych zamieszek w kilkudziesi\u0119ciu krajach \u015bwiata, m.in. w Meksyku, Bangladeszu, Egipcie, Kamerunie czy Pakistanie. To w\u0142a\u015bnie g\u0142\u00f3d zwi\u0105zany z wahaniami globalnych cen \u017cywno\u015bci uwa\u017ca si\u0119 za jedn\u0105 z przyczyn tzw. arabskiej wiosny, z kt\u00f3rej efektami \u015bwiat b\u0119dzie si\u0119 zmaga\u0142 jeszcze przez d\u0142ugie lata.<\/p>\n

Zagro\u017cenia dla suwerenno\u015bci \u017cywno\u015bciowej maj\u0105 rozmaity charakter, cz\u0119sto niezale\u017cny od cz\u0142owieka. Przyk\u0142adem s\u0105 kraje Zatoki Perskiej, kt\u00f3re z powodu niekorzystnego klimatu nie s\u0105 w stanie samodzielnie zapewni\u0107 sobie wy\u017cywienia (jak zobaczymy poni\u017cej, pr\u00f3buj\u0105 one walczy\u0107 z tym problemem kosztem suwerenno\u015bci \u017cywno\u015bciowej innych pa\u0144stw). Istnieje r\u00f3wnie\u017c spore zagro\u017cenie ze strony nowoczesnych technologii, z GMO na czele. Ameryka\u0144ska firma Monsanto produkuje ziarna z tzw. genami terminalnymi, kt\u00f3re – w przeciwie\u0144stwie do nasion naturalnych – po zasianiu nie dadz\u0105 plon\u00f3w nadaj\u0105cych si\u0119 do ponownego zasiewu. Uzale\u017cnia to rolnik\u00f3w od corocznych dostaw nasion od producenta, co wi\u0105\u017ce si\u0119 nie tylko z wynikaj\u0105cymi z renty monopolistycznej wy\u017cszymi kosztami, ale r\u00f3wnie\u017c stanowi \u015bmiertelne zagro\u017cenie na wypadek konfliktu politycznego danego pa\u0144stwa z krajem pochodzenia koncernu – czyli USA. Niemniej jednak w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w g\u0142\u00f3wnym zagro\u017ceniem dla suwerenno\u015bci \u017cywno\u015bciowej jest globalny system kapitalistyczny, kt\u00f3ry sukcesywnie od kilku dekad stara si\u0119 wt\u0142oczy\u0107 ustr\u00f3j rolny poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw w struktury \u015bwiatowego rynku produkt\u00f3w spo\u017cywczych. Procesem tym zawiaduj\u0105 mi\u0119dzynarodowe organizacje w rodzaju Banku \u015awiatowego i Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego, a ich celem jest stworzenie „globalnego supermarketu”, w kt\u00f3rym bogaty konsument z kraj\u00f3w zachodnich b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 do woli wybiera\u0107 spo\u015br\u00f3d szerokiej palety produkt\u00f3w spo\u017cywczych z ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b liberalne elity chc\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 ten cel? Wachlarz \u015brodk\u00f3w jest do\u015b\u0107 szeroki, a w neoliberalnej nowomowie okre\u015blany jest zbiorczo terminem „dostosowania strukturalnego”. Jednym z podstawowych jego narz\u0119dzi jest liberalizacja handlu, kt\u00f3ra w po\u0142\u0105czeniu z subwencjonowaniem farmer\u00f3w w zamo\u017cnych krajach prowadzi do upadku rolnictwa w biedniejszych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. Najlepszym przyk\u0142adem jest Meksyk, w kt\u00f3rym po wprowadzeniu NAFTA rolnictwo popad\u0142o w g\u0142\u0119boki kryzys, zmuszaj\u0105c miliony ch\u0142op\u00f3w do zamieszkania w dzielnicach n\u0119dzy, przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do gang\u00f3w narkotykowych lub emigracji za Rio Grande. Nieliczni pozostali na miejscu i zatrudnili si\u0119 w latyfundiach, ze wszelkimi tego socjologicznymi skutkami z bied\u0105 i alienacj\u0105 na czele. Upadek drobnych gospodarstw stwarza agrarnym korporacjom okazj\u0119 do przejmowania ziemi za bezcen. Aby by\u0142o to mo\u017cliwe, nale\u017cy jeszcze stworzy\u0107 formalne ramy do swobodnego obrotu ziemi\u0105 roln\u0105, co w krajach rozwini\u0119tych ju\u017c od zarania kapitalizmu by\u0142o priorytetem rodz\u0105cej si\u0119 bur\u017cuazji. W\u0119gierski uczony Karl Polanyi w swojej pracy pt. „Wielka transformacja” postawi\u0142 tez\u0119, \u017ce uczynienie ziemi towarem jest warunkiem sine qua non powstania wolnorynkowego kapitalizmu, podaj\u0105c za przyk\u0142ad polityk\u0119 grodzenia ziemi we wczesnonowo\u017cytnej Anglii. Umo\u017cliwi\u0142o to angielskim wielmo\u017com pierwotn\u0105 akumulacj\u0119 kapita\u0142u poprzez masow\u0105 hodowl\u0119 owiec, kt\u00f3rych we\u0142na pos\u0142u\u017cy\u0142a jako surowiec do produkcji odzie\u017cy na eksport. Odby\u0142o si\u0119 to kosztem ludno\u015bci wiejskiej, kt\u00f3r\u0105 przemoc\u0105 wyrzucano z ziemi ojc\u00f3w, gwa\u0142c\u0105c przy tym prawo zwyczajowe i niszcz\u0105c wi\u0119zi spo\u0142eczne. Jak si\u0119 przekonamy proces, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 na Wyspach Brytyjskich kilkaset lat, w dotkni\u0119tych neokolonializmem pa\u0144stwach trzeciego \u015bwiata post\u0119puje w zastraszaj\u0105co szybkim tempie i z wykorzystaniem jeszcze bardziej brutalnych \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n

Dlaczego proces ten przebiega tak szybko? Odpowied\u017a tkwi w bezprecedensowej skali nier\u00f3wno\u015bci w poziomie bogactwa mi\u0119dzy pa\u0144stwami, co w po\u0142\u0105czeniu z relatywnie tanim transportem i technologiami konserwuj\u0105cymi p\u0142ody rolne pozwala na wykorzystywanie r\u00f3\u017cnic w cenach ziemi na korzy\u015b\u0107 bogatszych pa\u0144stw. Jak zauwa\u017ca Jean Ziegler, ziemia w krajach zamo\u017cnych jest oko\u0142o 30-krotnie dro\u017csza od podobnej jako\u015bci grunt\u00f3w w trzecim \u015bwiecie. Elity bogatej P\u00f3\u0142nocy wykorzystuj\u0105 ten fakt do redukowania cen \u017cywno\u015bci na zachodnich rynkach, podobnie jak wykorzystuj\u0105 niewolnicz\u0105 prac\u0119 robotnik\u00f3w Bangladeszu czy Indii do minimalizacji cen odzie\u017cy i innych produkt\u00f3w przemys\u0142owych, co przyczynia si\u0119 do minimalizacji napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych w Europie czy Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Powsta\u0142a w ten spos\u00f3b iluzja dobrobytu legitymizuje system kapitalistyczny w oczach zachodnich spo\u0142ecze\u0144stw, co utrudnia walk\u0119 z niesprawiedliwo\u015bciami. Zjawisko to przybra\u0142o na sile po \u015bwiatowym kryzysie cen \u017cywno\u015bci w 2008 roku, kiedy to wiele bogatych pa\u0144stw podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o uniezale\u017cnieniu si\u0119 od globalnego rynku spo\u017cywczego, by unikn\u0105\u0107 zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z trudnymi do przewidzenia wahaniami cen. Wed\u0142ug raportu Banku \u015awiatowego ju\u017c w 2010 roku zagraniczny kapita\u0142 kontrolowa\u0142 oko\u0142o 56 milion\u00f3w hektar\u00f3w grunt\u00f3w rolnych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Zdaniem ekspert\u00f3w z ameryka\u0144skiej National Academy of Sciences jest to nawet 100 milion\u00f3w hektar\u00f3w, co jest r\u00f3wne \u0142\u0105cznej powierzchni Francji i Niemiec. Wed\u0142ug wsp\u00f3lnego raportu uniwersytet\u00f3w Wirginii i Mediolanu, z land grabbingiem zmagaj\u0105 si\u0119 62 pa\u0144stwa ca\u0142ego \u015bwiata, z czego na Afryk\u0119 przypada 47% og\u00f3\u0142u zaw\u0142aszczonych grunt\u00f3w.<\/p>\n

Z uwagi na swoje ekonomiczne, polityczne i spo\u0142eczne zacofanie to w\u0142a\u015bnie Czarny L\u0105d jest naj\u0142atwiejszym celem neokolonialnej ekspansji, co dotyczy r\u00f3wnie\u017c bran\u017cy rolnej. Jako przyk\u0142ad z\u0142odziejskiej prywatyzacji ziemi uprawnej mo\u017cna poda\u0107 Sudan Po\u0142udniowy, kt\u00f3ry tu\u017c po uzyskaniu w 2011 roku niepodleg\u0142o\u015bci sprzeda\u0142 teksa\u0144skiemu trustowi agrarno-spo\u017cywczemu Nile Trading and Development Inc. 600 tysi\u0119cy hektar\u00f3w, co stanowi 1% powierzchni pa\u0144stwa. Amerykanie zap\u0142acili za te obszary 25 tysi\u0119cy dolar\u00f3w, czyli ca\u0142e trzy centy za hektar. Og\u00f3\u0142em kraj ten przekaza\u0142 w obce r\u0119ce ponad 4 miliony hektar\u00f3w ziem uprawnych. R\u00f3wnie\u017c Arabia Saudyjska jest bardzo aktywna w tym regionie Afryki. W 2012 roku saudyjska sp\u00f3\u0142ka Kamel Investments naby\u0142a oko\u0142o 800 tysi\u0119cy hektar\u00f3w ziemi w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Sudanu. O stopniu kolonialnej zale\u017cno\u015bci niech \u015bwiadczy fakt, \u017ce Saudyjczycy wynegocjowali ca\u0142kowite zwolnienie z miejscowych podatk\u00f3w, a tak\u017ce wy\u0142\u0105czenie zakupionego terytorium z jurysdykcji suda\u0144skiego prawa. Do podobnych transakcji dochodzi\u0142o r\u00f3wnie\u017c w Papui-Nowej Gwinei, Nigerii, Mali, Indonezji czy na Madagaskarze. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych kraj\u00f3w cechuje si\u0119 znacznym odsetkiem os\u00f3b \u017cyj\u0105cych w niedo\u017cywieniu. Zdaniem ekspert\u00f3w obecnie najwi\u0119kszym powodzeniem inwestor\u00f3w cieszy si\u0119 sawanna gwinejska, rozpo\u015bcieraj\u0105ca si\u0119 na obszarze dwudziestu pa\u0144stw Afryki, od Senegalu na zachodzie po Zambi\u0119 na po\u0142udniowym zachodzie kontynentu. Obszar grunt\u00f3w zdatnych do uprawy na tym terytorium szacuje si\u0119 na 400 milion\u00f3w hektar\u00f3w. Oczywi\u015bcie obecnie ziemie te nie s\u0105 wykorzystywane w spos\u00f3b wydajny z racji prymitywnego charakteru miejscowego rolnictwa, jednak charakter inwestycji zachodnich korporacji i obcych rz\u0105d\u00f3w nie sprzyja poprawie bytu tubylczej ludno\u015bci.<\/p>\n

Problem grabie\u017cy dotyczy r\u00f3wnie\u017c las\u00f3w. Zarejestrowana w Mozambiku sp\u00f3\u0142ka Chikweti Forests of Niassa zawar\u0142a ugod\u0119 z plemieniem Licole, na mocy kt\u00f3rej mog\u0142a za\u0142o\u017cy\u0107 w lokalnych lasach monokulturowe plantacje sosny i eukaliptusa. W 2011 roku pracownicy korporacji poszerzyli stref\u0119 uprawy bez zgody tubylc\u00f3w. Cz\u0142owiek nie koala, w eukaliptusie nie gustuje, wi\u0119c w ko\u0144cu dosz\u0142o do gor\u0105cych protest\u00f3w. Ca\u0142ej sprawie dodaje smaczku fakt, \u017ce firma jest poddostawc\u0105 szwedzkiego Global Solidarity Forest Fund (GSFF), kt\u00f3rego udzia\u0142owcami s\u0105 mi\u0119dzy innymi holenderski fundusz emerytalny ABP, norweski fundusz ko\u015bcielny OVF i nale\u017c\u0105ca do Ko\u015bcio\u0142a Szwecji diecezja V\u00e4ster\u00e5s. Zafiksowane na punkcie ochrony \u015brodowiska i praw cz\u0142owieka kraje skandynawskie patrz\u0105 przez palce na tego typu nadu\u017cycia.<\/p>\n

Zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce problem dotyczy wy\u0142\u0105cznie kraj\u00f3w trzeciego \u015bwiata, kt\u00f3rych prymitywna kultura polityczna nie pozwala na skuteczne przeciwstawianie si\u0119 grabie\u017cy ziemi. Nic bardziej mylnego. Omawiane zjawisko dotyczy r\u00f3wnie\u017c lepiej rozwini\u0119tych kraj\u00f3w Ameryki Po\u0142udniowej. Szczeg\u00f3lnie wymowny jest przyk\u0142ad Argentyny, niegdy\u015b nale\u017c\u0105cej do grona najbogatszych pa\u0144stw \u015bwiata. Kiedy jednak w kwietniu 1976 roku ameryka\u0144ski sekretarz stanu Henry Kissinger nak\u0142oni\u0142 junt\u0119 genera\u0142a Jorge Videli do likwidacji przemys\u0142u jako potencjalnego rozsadnika niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych o charakterze marksistowskim, lokalne elity kompradorskie zdecydowa\u0142y si\u0119 na zainwestowanie kapita\u0142u w produkcj\u0119 roln\u0105 na eksport. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z wyw\u0142aszczeniem tysi\u0119cy rolnik\u00f3w, kt\u00f3rzy z braku pracy przenie\u015bli si\u0119 do robotniczych dzielnic najwi\u0119kszych miast, pogr\u0105\u017caj\u0105cych si\u0119 akurat w biedzie z powodu likwidacji miejsc pracy w zamykanych fabrykach. Proces ten nabra\u0142 jeszcze wi\u0119kszego tempa w czasach neoliberalnych rz\u0105d\u00f3w Carlosa Menema i po kryzysie w 2001 roku, kiedy to mi\u0119dzynarodowe instytucje za\u017c\u0105da\u0142y od Buenos Aires restrukturyzacji gospodarki w celu zwi\u0119kszenia mo\u017cliwo\u015bci sp\u0142aty lawinowo rosn\u0105cego zad\u0142u\u017cenia. Oznacza\u0142o to jeszcze wi\u0119ksze nastawienie rolnictwa na eksport. Zdecydowano si\u0119 na produkcj\u0119 soi, przeznaczonej nast\u0119pnie na wy\u017cywienie zwierz\u0105t hodowanych na pokarm dla bogac\u0105cej si\u0119 klasy \u015bredniej Chi\u0144skiej Republiki Ludowej. Zdecydowano si\u0119 zastosowa\u0107 modyfikowan\u0105 genetycznie wersj\u0119 ro\u015bliny, cechuj\u0105c\u0105 si\u0119 odporno\u015bci\u0105 na herbicydy, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna by\u0142o zastosowa\u0107 ciesz\u0105cy si\u0119 z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 \u015brodek Roundup, zawieraj\u0105cy rakotw\u00f3rczy glifosat.\u00a0Nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce skutki by\u0142y op\u0142akane. Ten niegdy\u015b „najbardziej europejski z latynoskich kraj\u00f3w” pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 w n\u0119dzy, kilka milion\u00f3w ludzi do dzi\u015b \u017cyje w permanentnym niedo\u017cywieniu, a tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w wsi choruje na nowotwory. Na sto\u0142ecznym wysypisku \u015bmieci dochodzi do bitew n\u0119dzarzy i policjant\u00f3w o prawo do wygrzebywania resztek jedzenia ze stert odpadk\u00f3w.\u00a0Jest to o tyle szokuj\u0105ce, \u017ce wedle szacunk\u00f3w opublikowanych przez argenty\u0144skiego reportera Martina Caparrosa kraj ten, maj\u0105c populacj\u0119 zbli\u017con\u0105 do Polski, jest w stanie wykarmi\u0107 nawet 300 milion\u00f3w os\u00f3b. Jakkolwiek w przypadku Argentyny wi\u0119kszo\u015b\u0107 ziemi zosta\u0142a zagrabiona przez miejscowe elity, to wci\u0105\u017c oko\u0142o 10% powierzchni rolnej kraju – szczeg\u00f3lnie w regionie Patagonii – dosta\u0142o si\u0119 w r\u0119ce zagranicznych inwestor\u00f3w. Rekordzist\u0105 jest tutaj w\u0142oska grupa Benetton, posiadaj\u0105ca oko\u0142o 1 miliona hektar\u00f3w grunt\u00f3w, zaw\u0142aszczonych z r\u0105k Indian z plemienia Mapuche.<\/p>\n

Podobny proces zachodzi r\u00f3wnie\u017c w Europie. Po wdaniu si\u0119 w katastrofalny konflikt z Rosj\u0105, ukrai\u0144skie elity stan\u0119\u0142y przed konieczno\u015bci\u0105 osi\u0105gni\u0119cia pilnego porozumienia z blokiem atlantystycznym, reprezentowanym przez instytucje pokroju Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego. W zamian za pomoc finansow\u0105 rz\u0105d w Kijowie zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 wprowadzi\u0107 polityk\u0119 radykalnych oszcz\u0119dno\u015bci w neoliberalnym duchu, osobi\u015bcie nadzorowan\u0105 przez Leszka Balcerowicza, niekwestionowanego eksperta w tej materii. W cieniu tych reform ruszy\u0142 proces wyw\u0142aszczania pa\u0144stwa z najwi\u0119kszego skarbu narodowego, jakim s\u0105 s\u0142yn\u0105ce na ca\u0142y \u015bwiat \u017cyzne czarnoziemy. Zadanie to z pewno\u015bci\u0105 u\u0142atwi\u0142 fakt, \u017ce przeprowadzona w latach 30-tych ubieg\u0142ego wieku katastrofalna polityka kolektywizacji rolnictwa i „rozku\u0142aczania” pozostawi\u0142a po sobie \u015blad w postaci powa\u017cnych zap\u00f3\u017anie\u0144 w rozwoju ukrai\u0144skiego sektora rolnego. Jakkolwiek moratorium na sprzeda\u017c ziemi min\u0119\u0142o dopiero z pocz\u0105tkiem 2016 roku, to ju\u017c dwa lata wcze\u015bniej zagraniczne korporacje zacz\u0119\u0142y nabywa\u0107 po\u0142o\u017cone nad Dnieprem grunty rolne. By\u0142o to mo\u017cliwe za spraw\u0105 korupcji i luk w przepisach, dzi\u0119ki kt\u00f3rym obcy kapita\u0142 m\u00f3g\u0142 praktycznie za bezcen dzier\u017cawi\u0107 ziemi\u0119 na 49 lat. Jeszcze prostszym sposobem by\u0142o kupowanie udzia\u0142\u00f3w w przedstawicielach rodzimego agrobiznesu. Wed\u0142ug opublikowanego w grudniu 2014 roku raportu Oakland Institute, zagraniczne korporacje by\u0142y w posiadaniu 1,6 miliona hektar\u00f3w ukrai\u0144skich grunt\u00f3w, co stanowi\u0142o 5% krajowych zasob\u00f3w. Nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce po niedawnym zniesieniu ogranicze\u0144 proces ten raptownie przyspieszy\u0142. Wystarczy wspomnie\u0107, \u017ce w lutym 2016 roku ameryka\u0144ski potentant Cargill og\u0142osi\u0142, \u017ce zamierza zainwestowa\u0107 100 milion\u00f3w dolar\u00f3w w budow\u0119 terminala zbo\u017cowego w miejscowo\u015bci Ju\u017cne pod Odess\u0105. Docelowo ma on obs\u0142ugiwa\u0107 eksport oko\u0142o 7 milion\u00f3w ton zbo\u017ca.<\/p>\n

Problem grabie\u017cy ziemi w Europie nie ogranicza si\u0119 tylko do zap\u00f3\u017anionych w rozwoju sierot po Zwi\u0105zku Radzieckim, ale r\u00f3wnie\u017c lepiej rozwini\u0119tych pa\u0144stw by\u0142ego bloku wschodniego. Nawet wschodnie Niemcy pad\u0142y ofiar\u0105 tego procederu. Po upadku komunizmu i zjednoczeniu kraju w 1990 roku nast\u0105pi\u0142 upadek kolektywnych gospodarstw rolnych LPG (niem. Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft) <\/i>ziemia rolna nie zosta\u0142a rozparcelowana w\u015br\u00f3d indywidualnych rolnik\u00f3w, ale w toku dobrze znanego r\u00f3wnie\u017c w Polsce procesu trafi\u0142a przewa\u017cnie w r\u0119ce by\u0142ych zarz\u0105dc\u00f3w z ramienia partii. W wielu przypadkach do\u015b\u0107 d\u0142ugo le\u017ca\u0142a od\u0142ogiem, gdy\u017c celem aparatczyk\u00f3w by\u0142o sprzedanie jej z jak najwi\u0119kszym zyskiem. I rzeczywi\u015bcie, z biegiem czasu znale\u017ali si\u0119 nabywcy, g\u0142\u00f3wnie w\u015br\u00f3d zachodnioniemieckich korporacji. Spekulacja ziemi\u0105 sta\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie lukratywna za spraw\u0105 splotu kilku okoliczno\u015bci – rekordowo niskich st\u00f3p procentowych, zastoju na rynkach finansowych, wzrostu popytu na biopaliwa i istnienia systemu unijnych dop\u0142at do rolnictwa, gwarantuj\u0105cego nap\u0142yw got\u00f3wki przez co najmniej siedem lat. W \u015bwietle powy\u017cszych fakt\u00f3w nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce swoboda handlu gruntami rolnymi sprawi\u0142a, \u017ce wschodnioniemieckie rolnictwo – niegdy\u015b fundament pot\u0119gi pruskiej pa\u0144stwowo\u015bci – nie mia\u0142o szans na odrodzenie po p\u00f3\u0142wieczu komunistycznego eksperymentu z kolektywizacj\u0105. Podobnie wygl\u0105da\u0142a sytuacja na W\u0119grzech, w Bu\u0142garii i Rumunii. W tym ostatnim kraju zagraniczni inwestorzy kontroluj\u0105 co najmniej 800 tysi\u0119cy hektar\u00f3w grunt\u00f3w, co stanowi 8% ziemi rolnej kraju.\u00a0Via Campesina, mi\u0119dzynarodowa organizacja zrzeszaj\u0105ca rolnik\u00f3w indywidualnych, twierdzi bez ogr\u00f3dek, \u017ce Wsp\u00f3lna Polityka Rolna jest katalizatorem kolonizacji wschodnioeuropejskiego rolnictwa.<\/p>\n

Mimo wspomnianego na wst\u0119pie moratorium, proces ten nie omin\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c naszego kraju, ze szczeg\u00f3lnym nat\u0119\u017ceniem na terenach wchodz\u0105cych dawniej w sk\u0142ad PGR-\u00f3w. W 1991 roku Agencja Nieruchomo\u015bci Rolnych uzyska\u0142a 4,7 miliona hektar\u00f3w grunt\u00f3w, kt\u00f3re nast\u0119pnie w rozmaity spos\u00f3b dosta\u0142y si\u0119 w r\u0119ce zagranicznych inwestor\u00f3w. Zachodni agrobiznes, przewa\u017cnie brytyjskiego, holenderskiego, ameryka\u0144skiego lub du\u0144skiego pochodzenia, wykorzysta\u0142 luki w przepisach, by zaw\u0142adn\u0105\u0107 sporymi po\u0142aciami polskiej ziemi. W tym celu rejestrowano „polskie” sp\u00f3\u0142ki z zagranicznym kapita\u0142em lub uciekano si\u0119 do metody „na s\u0142upa”. W efekcie tego oficjalne dane zupe\u0142nie rozmijaj\u0105 si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105. Wed\u0142ug danych ANR dla wojew\u00f3dztwa zachodniopomorskiego, w r\u0119kach zagranicznych koncern\u00f3w znajduje si\u0119 zaledwie 22 tysi\u0119cy hektar\u00f3w, podczas gdy wed\u0142ug organizacji zrzeszaj\u0105cych indywidualnych rolnik\u00f3w mo\u017ce to by\u0107 nawet 400 tysi\u0119cy hektar\u00f3w, kt\u00f3re nast\u0119pnie mia\u0142y by\u0107 oficjalnie wykupione po zniesieniu moratorium. Zaw\u0142aszczanie polskiego rolnictwa nie ogranicza si\u0119 do grunt\u00f3w rolnych. Podczas przeprowadzonej w lipcu 2016 roku sejmowej konferencji na temat TTIP jeden z aktywist\u00f3w ujawni\u0142, \u017ce znana ju\u017c nam korporacja Cargill kontroluje obecnie 80% central nasiennych w kraju, co za spraw\u0105 przej\u0119cia jednego z ogniw \u0142a\u0144cucha produkcji rolnej stanowi powa\u017cne zagro\u017cenie dla suwerenno\u015bci \u017cywno\u015bciowej kraju. Fakt, \u017ce informacja o takim znaczeniu dla strategicznego bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa zupe\u0142nym przypadkiem trafi\u0142a do opinii publicznej, mo\u017ce jedynie budzi\u0107 g\u0142\u0119bokie zaniepokojenie. Problem grabie\u017cy ziemi w Polsce mo\u017ce si\u0119 zaostrzy\u0107 w sytuacji, gdy ameryka\u0144skie i brukselskie elity przeforsuj\u0105 wspomniany wy\u017cej TTIP. Brak barier celnych doprowadzi polskich rolnik\u00f3w na skraj bankructwa, co zmusi ich do sprzeda\u017cy grunt\u00f3w zachodnim inwestorom. Podziel\u0105 tym samym los swoich meksyka\u0144skich koleg\u00f3w po fachu, z katastrofalnymi skutkami dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c niniejszy tekst nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce problem grabie\u017cy ziemi jest kluczowym zagro\u017ceniem dla wsp\u00f3\u0142czesnych pa\u0144stw, a jego globalny charakter wymaga globalnych rozwi\u0105za\u0144. Jednak\u017ce brak skutecznych instytucji o mi\u0119dzynarodowym zasi\u0119gu sprawia, \u017ce poszczeg\u00f3lne rz\u0105dy musz\u0105 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 podejmowa\u0107 si\u0119 dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu zabezpieczenie suwerenno\u015bci \u017cywno\u015bciowej. Dlatego te\u017c jakakolwiek ustawa maj\u0105ca na celu uregulowanie obrotu gruntami rolnymi powinna by\u0107 oceniania przez pryzmat tego w\u0142a\u015bnie zagadnienia. W przeciwnym wypadku publiczna debata na jej temat zostanie ograniczona do bezp\u0142odnych po\u0142ajanek mi\u0119dzy lud\u017ami, kt\u00f3rych intelektualne horyzonty zakre\u015bla perspektywa najbli\u017cszych wybor\u00f3w, nie za\u015b dba\u0142o\u015b\u0107 o pojmowany d\u0142ugoterminowo interes narodowy, zagro\u017cony gwa\u0142townymi zmianami w ramach procesu globalizacji.<\/p>\n

Rafa\u0142 Sawicki<\/strong><\/p>\n

\"grabbing\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

30 kwietnia 2016 roku wesz\u0142a w \u017cycie nowelizacja ustawy o obrocie ziemi\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a odpowiedzi\u0105 na dobiegaj\u0105ce ko\u0144ca, 12-letnie moratorium na handel polskimi gruntami rolnymi […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":26528,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"'30 kwietnia 2016 roku wesz\u0142a w \u017cycie nowelizacja ustawy o obrocie ziemi\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a odpowiedzi\u0105 na dobiegaj\u0105ce ko\u0144ca, 12-letnie moratorium na handel polskimi gruntami rolnymi i jej celem jest zapobie\u017cenie spekulacji na tym rynku. Nowe prawo stanowi, \u017ce nabywc\u0105 ziemi mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie aktywny rolnik, kt\u00f3ry gospodaruje na polu nie przekraczaj\u0105cym 300 hektar\u00f3w, posiadaj\u0105cy zawodowe kwalifikacje farmera i zamieszkuj\u0105cy od minimum pi\u0119ciu lat terytorium gminy, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 co najmniej jedna z jego dzia\u0142ek. Do zakupu grunt\u00f3w rolnych uprawnieni s\u0105 r\u00f3wnie\u017c krewni rolnik\u00f3w indywidualnych, samorz\u0105dy i zwi\u0105zki wyznaniowe. To w\u0142a\u015bnie wy\u0142\u0105czenie spod zakazu handlu tej ostatniej grupy wzbudza najwi\u0119ksze kontrowersje, co nie tylko dolewa oliwy do ognia szkodliwego spo\u0142ecznie antyklerykalizmu, ale r\u00f3wnie\u017c odwraca uwag\u0119 od meritum problemu, jakim jest szalej\u0105ce w \u015bwiecie zjawisko niekontrolowanego rabunku ziemi (ang. land grabbing). W tym te\u017c kontek\u015bcie nale\u017cy omawian\u0105 ustaw\u0119 ocenia\u0107, a celem niniejszego tekstu jest przybli\u017cenie go czytelnikowi.'","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[22,12],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/grabbing.jpg?fit=700%2C500&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-6TR","jetpack-related-posts":[{"id":30552,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30552","url_meta":{"origin":26527,"position":0},"title":"Serbia: Ziemia nie dla obcokrajowc\u00f3w","date":"29 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Serbski parlament wprowadzi\u0142 prawo zakazuj\u0105ce obywatelom Unii Europejskiej swobodnego kupowania ziemi rolnej na terytorium kraju. Zdaniem rz\u0105du ustawa ma chroni\u0107 interesy miejscowych rolnik\u00f3w i suwerenno\u015b\u0107 \u017cywno\u015bciow\u0105 pa\u0144stwa i wejdzie w \u017cycie na kilka dni przed planowanym otwarciem rynku na mocy zawartej w 2008 roku umowy stowarzyszeniowej z UE. Na mocy\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/serbian_farming.jpg?fit=624%2C351&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":37396,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37396","url_meta":{"origin":26527,"position":1},"title":"HAMAS: Re\u017cim syjonistyczny nie ma przysz\u0142o\u015bci na palesty\u0144skiej ziemi","date":"5 wrze\u015bnia 2020","format":false,"excerpt":"Ismail Hanija, szef biura politycznego palesty\u0144skiego ruchu oporu Hamas, twierdzi, \u017ce re\u017cim syjonistyczny nie ma przysz\u0142o\u015bci na terytoriach palesty\u0144skich. Przemawiaj\u0105c w pi\u0105tek w Bejrucie, Hanija powiedzia\u0142, \u017ce op\u00f3r palesty\u0144ski b\u0119dzie trwa\u0142 do czasu ca\u0142kowitego wyzwolenia wszystkich okupowanych ziem palesty\u0144skich i powrotu uchod\u017ac\u00f3w. Powiedzia\u0142, \u017ce nar\u00f3d palesty\u0144ski nie zrzeknie si\u0119 ani\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/1045506389_0-193-3072-1855_1000x541_80_0_0_aab3a594ab30f02cea22fc317de13502.jpg?fit=1000%2C541&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":33140,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=33140","url_meta":{"origin":26527,"position":2},"title":"\u201eIzrael\u201d: Fiskus uderza w chrze\u015bcija\u0144skie ko\u015bcio\u0142y","date":"18 lutego 2018","format":false,"excerpt":"Wed\u0142ug najnowszego planu izraelskiego fiskusa ulga podatkowa, wprowadzona przez imperium osma\u0144skie, na podstawie kt\u00f3rej ko\u015bcio\u0142y chrze\u015bcija\u0144skie nie musia\u0142y p\u0142aci\u0107 lokalnego podatku od nieruchomo\u015bci,\u00a0zostanie zniesiona. Wed\u0142ug izraelskiej rady miasta chrze\u015bcijanie maj\u0105 zbyt du\u017ce przywileje i powinny obejmowa\u0107 one jedynie \u201emiejsca kultu\u201d, a w praktyce ko\u015bcio\u0142y nie p\u0142ac\u0105 podatku r\u00f3wnie\u017c od nieruchomo\u015bci\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/holysepulchreas_si.jpg?fit=640%2C480&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":36593,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=36593","url_meta":{"origin":26527,"position":3},"title":"Eugeniusz Onufryjuk: Nowa bro\u0144 w bliskowschodniej wojnie","date":"8 kwietnia 2020","format":false,"excerpt":"Od pocz\u0105tku ubieg\u0142ego miesi\u0105ca wszystkie media wa\u0142kuj\u0105 jeden temat \u2013 nowa choroba Covid-19, zbieraj\u0105ca swoje \u017cniwo w postaci otwartych granic, kapitalistycznej gospodarki, wolnego przep\u0142ywu ludzi i towar\u00f3w. Choroba najbardziej szaleje w krajach, kt\u00f3re s\u0105 transmitorami liberalnej demokracji i tzw. \u201epraw cz\u0142owieka\u201d na globie \u2013 czyli w USA i w Europie.\u2026","rel":"","context":"In "Polityka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/4491167-test-koronawirus-covid-19.jpg?fit=900%2C551&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":26879,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=26879","url_meta":{"origin":26527,"position":4},"title":"Aleksandr Dugin: Przeciwko transhumanizmowi","date":"21 wrze\u015bnia 2016","format":false,"excerpt":"Transhumanizm, opisywany symbolem H+, jest postmodernistyczn\u0105 pr\u00f3b\u0105 zakwestionowania integralno\u015bci i przez to godno\u015bci osoby ludzkiej. Postuluje si\u0119 w jego ramach ingerencje farmakologiczne, anatomiczne i genetyczne w cia\u0142o ludzkie, by przezwyci\u0119\u017cy\u0107 chorob\u0119 i \u015bmier\u0107. \u017bycie ludzkie ma by\u0107 wolne od cierpienia, brzydoty, staro\u015bci i \u015bmierci. Rajska utopia \u017cycia wolnego od trosk\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/14352500_331384760534909_3063702011092148231_o.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5537,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=5537","url_meta":{"origin":26527,"position":5},"title":"Adam Danek: Militia super terram","date":"2 lipca 2012","format":false,"excerpt":"Stosunek do \u015bwiata doczesnego jako ca\u0142o\u015bci od zawsze stanowi\u0142 w chrze\u015bcija\u0144stwie wa\u017cny przedmiot namys\u0142u. W najmniejszym stopniu zapewne dotyczy\u0142o to pierwszych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy oczekiwali rych\u0142ej Paruzji, w zwi\u0105zku z czym swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 na ziemi postrzegali jako przemijaj\u0105cy epizod. Z up\u0142ywem czasu jednak obecno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwiecie zacz\u0119\u0142a by\u0107 pojmowana jako\u2026","rel":"","context":"In "Adam Danek"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26527"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26527"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26527\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30551,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26527\/revisions\/30551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26528"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}