Panowie brzuchacze,<\/em><\/p>\n Ani jednej chaty!<\/em>\u201d<\/p>\n (Taras Szewczenko – Sen<\/em>)<\/p>\n \n \n \n Etos szlachecki jako wz\u00f3r dla polskiego etosu narodowego<\/strong><\/p>\n \n Konserwatyzm przyj\u0119\u0142o si\u0119 w Polsce kojarzy\u0107 z nawi\u0105zaniami do kultury ziemia\u0144skiej<\/strong>, etosu szlacheckiego i tradycji polskiego dworu. Konserwatysta by\u0142 w Polsce na og\u00f3\u0142 szlachcicem lub inteligentem szlacheckiego pochodzenia. Ze szlacheckich tradycji wywodzi\u0107 chcia\u0142 polskiego ducha narodowego. Jego zdaniem, polska idea narodowa powinna by\u0107 swoistym \u201euszlachceniem\u201d ludu. Wychowanie ludu do polsko\u015bci mia\u0142o by\u0107 podniesieniem go do moralnego i duchowego poziomu szlachty. Etos szlachecki mia\u0142 by\u0107 zarodni\u0105 dla rycerskiego charakteru narodowego Polak\u00f3w.<\/p>\n W swojej lewicowej wersji pogl\u0105d ten od\u017cy\u0142 w etosie inteligenckim<\/strong>. Genetycznie, inteligencja wywodzi\u0142a si\u0119 ze szlachty. R\u00f3\u017cni\u0142 j\u0105 od niej krytyczny stosunek do w\u0142asnej tradycji kulturowej, tak wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c do polskiej tradycji narodowej. Tak samo jednak jak szlacheccy konserwaty\u015bci, tak r\u00f3wnie\u017c polska inteligencja czu\u0142a si\u0119 \u201em\u0142odszym rodze\u0144stwem\u201d bardziej dojrza\u0142ego kulturowo Zachodu. Dla konserwatyst\u00f3w punktem odniesienia by\u0142y antyczna cywilizacja \u015br\u00f3dziemnomorska, Rzym oraz katolicka Francja. Dla inteligent\u00f3w takim samym wzorcem by\u0142a nowoczesna porewolucyjna Europa.<\/p>\n \n Sk\u0142adniki konserwatyzmu ludowego: rodzimo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n \n Widzimy zatem wsp\u00f3lne wszystkim naszym eksponentom kultury wysokiej poczucie cywilizacyjnej \u201em\u0142odszo\u015bci\u201d<\/strong>, kompleks \u201eprzedmurza\u201d i \u201eperyferii\u201d. Bo te\u017c gdy przyjrze\u0107 si\u0119 polskim ko\u015bcio\u0142om roma\u0144skim, gotyckim i barokowym, polskim zamkom, pa\u0142acom i star\u00f3wkom miast, wydaj\u0105 si\u0119 one jedynie gorsz\u0105 wersj\u0105 swoich zachodnich pierwowzor\u00f3w. I rzeczywi\u015bcie nimi s\u0105, bo polska kultura wysoka, wzoruj\u0105c si\u0119 na zachodniej, by\u0142a wobec niej wt\u00f3rna. Posiada oczywi\u015bcie sw\u00f3j regionalny koloryt i specyfik\u0119, wyros\u0142a jednak z przeniesienia na nasz grunt idei powsta\u0142ych gdzie indziej.<\/p>\n Podr\u00f3\u017cnik Grzegorz R\u0105kowski ilustruje ten fakt nast\u0119puj\u0105c\u0105 anegdot\u0105; \u201ePrzypominam sobie, jak kiedy\u015b znajomi wozili po Polsce przyjaciela z Zachodu, pokazuj\u0105c mu najcenniejsze zabytki. Znudzony ko\u015bcio\u0142ami, pa\u0142acami i zamkami, o\u017cywi\u0142 si\u0119 dopiero na Bia\u0142ostocczy\u017anie, wpad\u0142 w zachwyt na widok zdobionych chat, kaza\u0142 wozi\u0107 si\u0119 od wsi do wsi, zapami\u0119tale fotografowa\u0142. Gdy jego przewodnicy wyrazili zdziwienie m\u00f3wi\u0105c, \u017ce mamy przecie\u017c wiele cenniejszych zabytk\u00f3w, odpar\u0142 im: By\u0107 mo\u017ce, ale takich chat nie ma nigdzie indziej na \u015bwiecie<\/em>\u201d[1]<\/a>.<\/p>\n W przytoczonym spostrze\u017ceniu zachodniego turysty wyra\u017ca si\u0119 zasadniczy problem naszego \u201ekonserwatyzmu kultury wysokiej\u201d i zarazem zasadniczy kierunek, w jakim nale\u017ca\u0142oby polski konserwatyzm rozwija\u0107: polska kultura wysoka jest w naszym kraju czym\u015b wt\u00f3rnym, podczas gdy autentyczna tradycja naszego etnosu jest tradycj\u0105 warstw \u201enajbli\u017cszych ziemi\u201d<\/strong>. Ograniczaj\u0105c konserwatyzm do \u201ewysokiej\u201d kultury zachodniej, zuba\u017camy nasz\u0105 tradycj\u0119 o to wszystko, co w niej najbardziej rodzime i co czyni nas odr\u0119bnym ludem. Gotyckie czy barokowe ko\u015bcio\u0142y znajdziemy te\u017c nad Loar\u0105. Renesansowe kamienice w Italii. To, co rdzennie polskie, zaczyna si\u0119 dopiero za rogatkami miast.<\/p>\n \u201eKiedy mniej b\u0119dziemy oczekiwa\u0107 od wieszczych pisarz\u00f3w zagranicznych, mniej na nich polega\u0107, a przedsi\u0119we\u017amiem w\u015br\u00f3d siebie, na w\u0142asnej przestrzeni, w gnie\u017adzie ojc\u00f3w naszych szuka\u0107 o wszystkim wiadomo\u015bci, znajdziemy mo\u017ce wi\u0119cej ni\u017ali dot\u0105d gdziekolwiek pisano. Wpatrzmy si\u0119 tylko w ziemi\u0119 nasz\u0119. Mo\u017ce S\u0142awianie zostawili j\u0105 dla nas jako najtrwalsz\u0105 ksi\u0119g\u0119, mo\u017ce j\u0105 zakl\u0119li, aby nigdy z dziedzictwa potomk\u00f3w nie wychodzi\u0142a i w tym celu urzekli owoczesnym sposobem, by mog\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 za \u015bwiadectwo najp\u00f3\u017aniejszym wnukom<\/em>\u201d[2]<\/a>.<\/p>\n \n Sk\u0142adniki konserwatyzmu ludowego: zakorzenienie<\/strong><\/p>\n \n Ka\u017cdy lud posiada w\u0142a\u015bciwy sobie puls \u017cycia etnicznego. Jego cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142brzmi z rytmem zamieszkiwanego przez niego biotopu. Struktury spo\u0142eczne i struktury \u015bwiadomo\u015bci ludu ewoluuj\u0105 ku okre\u015blonej postaci, adaptuj\u0105c si\u0119 do zasiedlanego przez niego \u015brodowiska. Kultura powstaje jako fenotyp rozszerzony. Przestrze\u0144 posiada swoj\u0105 tre\u015b\u0107 duchow\u0105. Stwarza ramy dla wzrostu kultury. Mo\u017ce sprzyja\u0107 wznoszeniu ludzkiego ducha ku wy\u017cynom metafizyki, lub jego zniekszta\u0142ceniu i niedorozwojowi. Geniusz danego ludu, zbiorowy duch etnosu wyobra\u017cany w jego totemie, \u017cywi si\u0119 sokami rodzimej ziemi.<\/p>\n \u201eZ tradycyjnego punktu widzenia, pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem i jego ziemi\u0105, pomi\u0119dzy krwi\u0105 i ziemi\u0105, istnia\u0142o ukryte pokrewie\u0144stwo egzystencjalnego i fizycznego charakteru. Skoro dana ziemia posiada\u0142a fizyczn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 pochodn\u0105 jej to\u017csamo\u015bci geograficznej, ci kt\u00f3rzy si\u0119 na niej urodzili, znajdowali si\u0119 pod jej g\u0142\u0119bokim wp\u0142ywem<\/em>\u201d[3]<\/a>.<\/p>\n Nie tylko zatem odr\u0119bno\u015b\u0107 i specyfika kultury, ale samo \u017cycie ludu warunkowane s\u0105 jego zwi\u0105zkiem z rodzim\u0105 ziemi\u0105<\/strong>. \u017bycie blisko ziemi, w rytmie naturalnych cykl\u00f3w wschod\u00f3w i zachod\u00f3w s\u0142o\u0144ca oraz zmieniaj\u0105cych si\u0119 p\u00f3r roku, jest \u017ar\u00f3d\u0142em zdrowia moralnego i fizycznego. \u201eNa wsi ka\u017cda pora roku przynosi swoje cuda, lecz wieczyste i niezmienne pozostaj\u0105 tajemnicze, niedocieczone rozhowory nieba i ziemi, ciemnia boru, \u0142askawo\u015b\u0107 drzew…\u201d<\/em>[4]<\/em><\/a>.<\/em><\/p>\n \u00a0W najczystszej etnicznie postaci biologiczna i duchowa to\u017csamo\u015b\u0107 etnosu zachowana jest w tym, co prowincjonalne, lokalne i zwi\u0105zane z ziemi\u0105. To nie w zara\u017conych cudzoziemszczyzn\u0105 pa\u0142acach, lecz pod strzechami wiejskich chat le\u017c\u0105 najwi\u0119ksze pok\u0142ady pasjonarno\u015bci etnosu. Scudzoziemszcza\u0142a szlachta by\u0142a warstw\u0105 historycznie wyczerpan\u0105, wypran\u0105 z si\u0142 \u017cyciowych, podczas gdy \u017cyj\u0105cy blisko ziemi lud jest warstw\u0105 najm\u0142odsz\u0105 i najbardziej \u017cywotn\u0105.<\/p>\n \n Sk\u0142adniki konserwatyzmu ludowego: tw\u00f3rczo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u201eIzak z go\u0142\u0105 g\u0142ow\u0105 i imieniem Chrystusa na ustach wyszed\u0142 na pola i sia\u0142; by\u0142 ogromny i niezdarny jak pniak, do kt\u00f3rego przyczepiono dwa ludzkie ramiona, ale w piersiach jego bi\u0142o serce dziecka. Rzuca\u0142 ziarno w nabo\u017cnym skupieniu, w pogodnej pokorze ducha, spe\u0142nia\u0142 jakoby obrz\u0119d mistyczny, religijny. Patrzajcie, oto ziarno wschodzi i zamienia si\u0119 w k\u0142os obfituj\u0105cy w ziaren wiele,\u00a0 bardzo wiele i tak dzieje si\u0119 na ca\u0142ej ziemi, wsz\u0119dzie gdzie ziarno siej\u0105. Na Wschodzie i w Ameryce, i w Gubrandsdalu \u2013 ach, jak\u017ce wielka jest ziemia, a jak\u017ce male\u0144kie by\u0142o pole obsiewane przez Izaka! Ale ono stanowi\u0142o o\u015brodek wszystkiego<\/em>.[5]<\/a>\u201d<\/p>\n Postulowany tu przez nas konserwatyzm ludowy, opr\u00f3cz rodzimo\u015bci i zakorzenienia, akcentuje r\u00f3wnie\u017c kulturotw\u00f3rcz\u0105 funkcj\u0119 pracy na roli i pracy rzemie\u015blniczej<\/strong>. Cz\u0142owiek realizuje sw\u00f3j potencja\u0142 duchowy w tw\u00f3rczo\u015bci, pracuj\u0105cy z naturalnymi materia\u0142ami rolnik i rzemie\u015blnik s\u0105 za\u015b przez sw\u0105 prac\u0119 bli\u017csi artystom, ni\u017c robotnikom. Inaczej ni\u017c w kapitalizmie i w realnym socjalizmie, w organicznej gospodarce pa\u0144stwa to\u017csamo\u015bciowego praca rzemie\u015blnika i praca rolnika odzyskuj\u0105 swoj\u0105 godno\u015b\u0107 i pierwsze\u0144stwo pozycji wobec handlu i spekulacji.<\/p>\n \u201eTak tedy kroczycie razem z niebem i ziemi\u0105, z niebem i ziemi\u0105 stanowicie jedno\u015b\u0107, jedno\u015b\u0107 z ca\u0142\u0105 t\u0105 przestrzeni\u0105, stanowicie opok\u0119. (…) Wy podtrzymujecie \u017cycie.<\/em> (\u2026) U was jedno pokolenie idzie w \u015blad za pokoleniem poprzednim, gdy jedno skona, nast\u0119pne zajmuje jego miejsce. W tym mie\u015bci si\u0119 sens wieczno\u015bci. I jak\u0105\u017c w zamian macie nagrod\u0119? Bytowanie w nieskazitelnym prawie i nieskazitelnej sprawiedliwo\u015bci, bytowanie w prawdziwej i szczerej postawie w stosunku do wszystkiego\u201d<\/em>[6]<\/em><\/a>.<\/p>\n W porz\u0105dku to\u017csamo\u015bciowym spo\u0142ecze\u0144stwo stanie si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwem organicznym i stanowym<\/strong>. Poszczeg\u00f3lne stany, by odzyska\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, odzyska\u0107 musz\u0105 nie tyle przede wszystkim swoje przywileje i pozycj\u0119, ile w\u0142a\u015bciw\u0105 sobie funkcj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. W przypadku arystokracji, oznacza\u0142oby to powr\u00f3t do etosu i roli rycerstwa. W przypadku stanu trzeciego, oznacza to etyczn\u0105 i materialn\u0105 odbudow\u0119 rolnictwa i rzemios\u0142a<\/strong>.<\/p>\n \u201eDawny niemiecki ch\u0142op, na ten przyk\u0142ad, uwa\u017ca\u0142 swoje rolnicze zaj\u0119cie za uszlachetniaj\u0105ce, nawet je\u015bli nie m\u00f3g\u0142 w swym zaj\u0119ciu dostrzec – jak by\u0142o to udzia\u0142em jego perskiego odpowiednika – symbolu i epizodu w walce pomi\u0119dzy bogiem \u015bwiat\u0142a a bogiem ciemno\u015bci. Cz\u0142onkowie \u015bredniowiecznych korporacji i gildii byli tak samo dumni ze spe\u0142niania swoich zawodowych tradycji, jak arystokracja dumna by\u0142a ze swej b\u0142\u0119kitnej krwi<\/em>\u201d[7]<\/a>.<\/p>\n \n Sk\u0142adniki konserwatyzmu ludowego: lokalizm<\/strong><\/p>\n \n Takie idee przy\u015bwieca\u0142y w po\u0142owie XIX wieku kaszubskiemu dzia\u0142aczowi narodowemu, Florianowi Ceynowie (1817-1881). Wobec naporu niemczyzny i polsko\u015bci na jego rodzime Kaszuby, zamierza\u0142 on rozbudzi\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i dum\u0119 etniczn\u0105 oraz zawodow\u0105 w\u015br\u00f3d kaszubskiego ch\u0142opstwa. Swoje idee wyrazi\u0142 w tekstach Kaszebji do P\u00f3lochov<\/em> (1850) i W\u00f3 narodowosce a w\u00f3 m\u00f3wie<\/em> (1850). Postulowa\u0142 w nich obron\u0119 i piel\u0119gnacj\u0119 kaszubskiego j\u0119zyka i kultury ludowej<\/strong>, szukaj\u0105c jednak dla tego celu oparcia w rosyjskim caracie, nie w spolonizowanej elicie szlacheckiej i ko\u015bcielnej.<\/p>\n Ceynowa postulowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c samoorganizacj\u0119 zawodow\u0105 ludu kaszubskiego w ramach powo\u0142anego przez siebie w 1866 r. Towarz\u00e9stwa Rzemj\u0119snjczo-Przem\u00e9s\u0142ov\u00e9go Kasz\u00e9bsko-S\u0142ovjnskjeho Narod\u00e9. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce aby kultura i j\u0119zyk kaszubski mog\u0142y przetrwa\u0107, poprawi\u0107 si\u0119 musz\u0105 warunki bytowe Kaszub\u00f3w. Musz\u0105 oni zatem nauczy\u0107 si\u0119 rzemios\u0142a i wyda\u0107 z siebie drobnomieszcza\u0144stwo. Narodowy etos kaszubski mia\u0142 by\u0107 etosem ludowym, odmiennym od polskiego etosu szlacheckiego. Mia\u0142 akcentowa\u0107 warto\u015b\u0107 pracy, zakorzenienia, odr\u0119bnego j\u0119zyka i folkloru, \u017cycia na wsi<\/strong>, w przypadku za\u015b drobnomieszcza\u0144stwa \u2013 cn\u00f3t mieszcza\u0144skich<\/strong>[8]<\/a>.<\/p>\n Nie bez powodu przywo\u0142ujemy tu posta\u0107 akurat Floriana Ceynowy, gdy\u017c wyra\u017ca\u0142 on swoist\u0105 ideologi\u0119 ludowej kaszubszczyzny, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek dzisiejszemu kaszubskiemu regionalizmowi. Tradycjonalizm i konserwatyzm ch\u0142opski tym bowiem powinny si\u0119 jeszcze odznacza\u0107, \u017ce ich naturaln\u0105 predyspozycj\u0105 jest zogniskowanie na kwestiach lokalnych<\/strong>.<\/p>\n Ojczyzna jest \u2013 pozostawiaj\u0105c na boku nacjonalistyczn\u0105 gadanin\u0119 \u2013 tylko t\u0105 przestrzeni\u0105, kt\u00f3r\u0105 cz\u0142owiek ogarnia wzrokiem, kiedy wejdzie na wzg\u00f3rze.<\/em> (Nicol\u00e1s G\u00f3mez D\u00e1vila). W odr\u00f3\u017cnieniu od szlachty, kt\u00f3rej horyzont \u015bwiadomo\u015bci obejmowa\u0142 region (ziemi\u0119), horyzont \u015bwiadomo\u015bci ch\u0142opskiej zamyka si\u0119 w tym co lokalne; parafialne i gminne. Praktycznym postulatem konserwatyzmu ludowego jest wi\u0119c rozbudowany samorz\u0105d gromadzki i gminny<\/strong> \u2013 dysponuj\u0105cy przy tym odpowiednimi zasobami finansowymi.<\/p>\n \n Sk\u0142adniki konserwatyzmu ludowego: realizm<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Obci\u0105\u017ceniem polskiej idei narodowej s\u0105 republikanizm, idea obywatelska i pochodny wobec nich insurekcjonizm. Wywodz\u0105 si\u0119 one z tradycji szlacheckiej, kt\u00f3ra nast\u0119pnie rozszerzona zosta\u0142a na reszt\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, wraz z jego post\u0119puj\u0105cym unarodowieniem. Postawy te i sk\u0142onno\u015bci doprowadzi\u0142y Polak\u00f3w do serii narodowych kl\u0119sk wyra\u017caj\u0105cych si\u0119 w kolejnych rozbiorach w XVIII wieku, w krwawym t\u0142umieniu konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowych i powsta\u0144 narodowych w XIX wieku, a tak\u017ce w post\u0119puj\u0105cym r\u00f3wnolegle ograniczaniu samorz\u0105dno\u015bci i pogarszaniu warunk\u00f3w gospodarczych przez pa\u0144stwa zaborcze.<\/p>\n Lud polski do konspiracji i ruch\u00f3w powsta\u0144czych odnosi\u0142 si\u0119 zazwyczaj niech\u0119tnie<\/strong>, w najgorszym za\u015b razie udziela\u0142 im jedynie warunkowego kredytu zaufania. Powstanie Listopadowe i Powstanie Styczniowe by\u0142y w gruncie rzeczy wojnami szlachty. Ch\u0142opi wy\u0142apywali buntownik\u00f3w i wydawali ich w\u0142adzom. Poparcie dla w\u0142adc\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3rzy przynie\u015bli ch\u0142opom uw\u0142aszczenie w latach 1848 (Kr\u00f3lestwo Galicji i Lodomerii) i 1864 (Kr\u00f3lestwo Polskie) by\u0142o w\u015br\u00f3d ludu relatywnie wysokie.<\/p>\n W 1846 r. lud galicyjski wyst\u0105pi\u0142 nawet czynnie w obronie cesarza i rozgromi\u0142 szlacheckich rewolucjonist\u00f3w, jeszcze zanim ci zdo\u0142ali rozpocz\u0105\u0107 powstanie. Bohaterem polskiej kontrrewolucji zosta\u0142 w\u00f3wczas Jakub Szela<\/strong> (1787-1866). W efekcie, a\u017c do ko\u0144ca istnienia Kr\u00f3lestwa Galicji i Lodomerii, nie by\u0142o ju\u017c ono niepokojone szlacheckimi konspiracjami powsta\u0144czymi. Wypada w tym kontek\u015bcie jedynie \u017ca\u0142owa\u0107, \u017ce na podobne odwo\u0142anie si\u0119 do wierno\u015bci i patriotyzmu ludu, w\u0142adze nie zdecydowa\u0142y si\u0119 w Kr\u00f3lestwie Polskim.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, stronnictwa ludowe i odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do etosu mieszcza\u0144skiego endecja, polemicznie ustosunkowa\u0142y si\u0119 do idei insurekcyjnej i postulowa\u0142y pragmatyzm<\/strong> w stosunkach ze stanowi\u0105c\u0105 obsesj\u0119 niepodleg\u0142o\u015bciowc\u00f3w Rosj\u0105. Nawet dzi\u015b, wsp\u00f3\u0142czesny PSL i rolnicze zwi\u0105zki zawodowe podnosz\u0105 wag\u0119 gospodarczych kontakt\u00f3w ze Wschodem i zachowuj\u0105 relatywnie wi\u0119kszy ni\u017c pozostali uczestnicy sceny politycznej dystans wobec proameryka\u0144skiej i awanturniczej polityki zagranicznej elit postsolidarno\u015bciowych.<\/p>\n \n Podsumowanie: Polska jako pa\u0144stwo konserwatyzmu ludowego<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Pomimo relatywnie wysokiego w spo\u0142ecze\u0144stwie I RP udzia\u0142u szlachty, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas ma korzenie ch\u0142opskie lub drobnomieszcza\u0144skie<\/strong>. Nasi dziadowie byli ch\u0142opami, robotnikami lub rzemie\u015blnikami. Snobowanie si\u0119 na dziedzictwo szlacheckie, identyfikacja z tradycj\u0105 szlacheck\u0105, przypisywanie sobie korzeni szlacheckich i ogl\u0105d historii Polski z perspektywy stanu szlacheckiego s\u0105 wi\u0119c dla wi\u0119kszo\u015bci z nas czym\u015b g\u0142\u0119boko nienaturalnym. Tym bardziej, \u017ce postawy i tradycja ta zosta\u0142y negatywnie zweryfikowane przez histori\u0119.\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n Ewolucja pa\u0144stwa polskiego w kierunku pa\u0144stwa to\u017csamo\u015bciowego, polega\u0107 powinna mi\u0119dzy innymi na de-masyfikacji i swoistej \u201edecentralizacji\u201d spo\u0142ecznej<\/strong>. Nowoczesny nar\u00f3d musi zosta\u0107 wewn\u0119trznie zr\u00f3\u017cnicowany w swoim wymiarze zar\u00f3wno wertykalnym, jak i horyzontalnym. W ramach tak odnowionego spo\u0142ecze\u0144stwa organicznego i wewn\u0119trznie uwarstwionego, wyodr\u0119bniony powinien by\u0107 te\u017c wsp\u00f3\u0142czesny odpowiednik stanu rycerskiego. Wskazanie jednak, jaki kszta\u0142t powinien przyj\u0105\u0107 jego etos stanowy, co nale\u017ca\u0142oby w tym etosie odrzuci\u0107 a co zachowa\u0107 z etosu historycznej polskiej szlachty, wymaga\u0142oby uj\u0119cia w odr\u0119bnym tek\u015bcie.<\/p>\n W tym miejscu, zamiast tego, wska\u017cemy jakie tre\u015bci powinna wnosi\u0107 ludowa komponenta odnowionej polskiej to\u017csamo\u015bciowej wsp\u00f3lnoty politycznej<\/strong>. Skoro bowiem spo\u0142ecze\u0144stwo Polski to\u017csamo\u015bciowej ma by\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwem wewn\u0119trznie zr\u00f3\u017cnicowanym i uwarstwionym, nie wszyscy w nim b\u0119d\u0105 szlacht\u0105 i nie tylko na szlachcie opiera\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 musieli w\u0142adcy.<\/p>\n Powinno by\u0107 wi\u0119c to pa\u0144stwo o ideologii ludowej, przypominaj\u0105cej ideologi\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej Bia\u0142orusi<\/strong>; silny (i o ustalonej sukcesji) w\u0142adca kochany przez sw\u00f3j lud; kulturowy i obyczajowy konserwatyzm; patriarchalne stosunki spo\u0142eczne \u2013 bez jednak spychania kobiety wy\u0142\u0105cznie do sfery domowej; warto\u015bciowanie pracy tw\u00f3rczej rolnika, rzemie\u015blnika, pracownika umys\u0142owego, nawet robotnika; wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107; protekcjonizm; cenzura.<\/p>\n Powinno by\u0107 to pa\u0144stwo katolickie<\/strong>, bo lud polski tradycyjnie jest wyznania katolickiego. Ludowy polski katolicyzm przeciwstawi\u0107 trzeba zachodniemu liberalizmowi we wszystkich jego odmianach. Dzi\u015b, warunki ku temu rysuj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie dogodnie, gdy kompradorskie wielkomiejskie elity oraz odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do nich liberalne tytu\u0142y prasowe (np. \u201eGazeta Wyborcza\u201d), portale internetowe (np. naTemat.pl) i ugrupowania polityczne (np. KOD), odr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 wyra\u017anie i s\u0105 powszechnie pi\u0119tnowane jako rzecznicy laicyzacji, zepsucia moralnego, kapitalizmu i imigracji.<\/p>\n Ludowa pobo\u017cno\u015b\u0107 katolicka<\/strong> jest te\u017c czym\u015b innym, ni\u017c zintelektualizowany lub zdoktrynalizowany katolicyzm inteligencki w swoim konserwatywnym lub lewicowym wydaniu. Przypomina bardziej tradycyjne adogmatyczne chrze\u015bcija\u0144stwo na Ukrainie, wch\u0142aniaj\u0105c wiele wierze\u0144 i rytua\u0142\u00f3w przedchrze\u015bcija\u0144skich. W otoczeniu religijnym takiego ludowego katolicyzmu, zapewne \u0142atwiej odnale\u017a\u0107 mogliby si\u0119 r\u00f3wnie\u017c prawos\u0142awni, tatarscy muzu\u0142manie, tradycyjni wyznawcy judaizmu, czy nawet konserwatywni protestanci, wobec kt\u00f3rych to wsp\u00f3lnot pa\u0144stwo to\u017csamo\u015bciowe powinno prowadzi\u0107 polityk\u0119 tolerancji religijnej<\/strong>.<\/p>\n Pa\u0144stwo ludowego konserwatyzmu powinno by\u0107 r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwem o strukturze w\u0142asno\u015bciowej zbli\u017conej do za\u0142o\u017ce\u0144 dystrybucjonizmu<\/strong>. Tradycyjne spo\u0142ecze\u0144stwo w naszej cz\u0119\u015bci \u015bwiata sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z wolnych kmieci i zamo\u017cniejszej od nich oraz ciesz\u0105cej si\u0119 okre\u015blonymi przywilejami elity mo\u017cnych. Gospodarka latyfundialno-pa\u0144szczy\u017aniana stworzona przez szlacht\u0119 by\u0142a opartym na wyzysku ludu systemem spo\u0142ecznej niesprawiedliwo\u015bci, przy tym zupe\u0142nie nieelastycznym historycznie. W odr\u00f3\u017cnieniu od konserwatyzmu szlacheckiego, konserwatyzm ludowy nie t\u0119skni zatem za pa\u0144szczyzn\u0105 i nie pot\u0119pia samej idei reformy rolnej.<\/p>\n W Polsce to\u017csamo\u015bciowej gospodarka b\u0119dzie mia\u0142a charakter ludowy<\/strong> i w swojej szerokiej podstawie b\u0119dzie opiera\u0107 si\u0119 na w rodzinnych gospodarstwach rolnych oraz zak\u0142adach rzemie\u015blniczych. Kluczowe jej sektory, podobnie jak w Bia\u0142orusi, powinny zosta\u0107 znacjonalizowane, by s\u0142u\u017cy\u0107 dobru ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty politycznej, nie za\u015b by\u0107 po prostu elementem systemu globalnego kapitalizmu. Pa\u0144stwowe regulacje, protekcjonizm gospodarczy oraz polityka pomocniczo\u015bci dope\u0142ni\u0105 system, kt\u00f3ry umo\u017cliwi ludziom \u017cycie na swoim.<\/p>\n Pa\u0144stwo to\u017csamo\u015bciowe powinno by\u0107 pa\u0144stwem zregionalizowanym i samorz\u0105dnym<\/strong>. Najbli\u017csze jest cz\u0142owiekowi jego bezpo\u015brednie otoczenie, tak wi\u0119c gmina. Samorz\u0105d gminny powinien mie\u0107 zatem nie tylko rozleg\u0142e kompetencje, ale r\u00f3wnie\u017c baz\u0119 finansow\u0105 do korzystania z nich. Kompetencje samorz\u0105dowe powinny te\u017c naby\u0107 jednostki ni\u017cszego jeszcze szczebla, jak na przyk\u0142ad osiedla czy wsie. Samorz\u0105d powiatowy odzwierciedla natomiast perspektyw\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 szlachcie (identyfikacja z ziemiami) i wobec braku tej\u017ce, jego sens staje si\u0119 w\u0105tpliwy.<\/p>\n Ludowy konserwatyzm jest zatem propozycj\u0105 doktryny<\/strong>, mog\u0105cej fundowa\u0107 stworzenie w Polsce wsp\u00f3lnoty politycznej odmiennego charakteru ni\u017c dzisiejsza wsp\u00f3lnota demoliberalna. Jest propozycj\u0105, odpowiadaj\u0105c\u0105 warunkom spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rym szlachta przesta\u0142a istnie\u0107, za\u015b stosunki w\u0142asno\u015bciowe naznaczy\u0142y komunistyczna reforma rolna i wczesnokapitalistyczna powszechna prywatyzacja. Jest to zarazem propozycja nadania konserwatywnej to\u017csamo\u015bci warstwom ludowym w przysz\u0142ym pa\u0144stwie to\u017csamo\u015bciowym, kt\u00f3rego stanowi\u0107 b\u0119d\u0105 one musia\u0142y najbardziej podstawow\u0105 i najrozleglejsz\u0105 baz\u0119 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n Nie tylko sam charakter wsp\u00f3lnoty politycznej w ramach konserwatyzmu ludowego b\u0119dzie odmienny od dotychczasowego. Inny b\u0119dzie tak\u017ce idea\u0142 osobowy<\/strong>. Swoje w\u0142asne wzorce i etos b\u0119dzie mia\u0142a arystokratyczna elita. Jak wspomniano wcze\u015bniej, ich om\u00f3wienie wymaga\u0142oby odr\u0119bnego tekstu. W\u0142asny etos i wzorzec osobowy powinien mie\u0107 tak\u017ce prosty lud, do kt\u00f3rego sk\u0105din\u0105d spora cz\u0119\u015b\u0107, je\u015bli nie wi\u0119kszo\u015b\u0107 z dzisiejszych zwolennik\u00f3w doktryny to\u017csamo\u015bciowej i konserwatywnej, by si\u0119 zalicza\u0142a. Niech za punkt odniesienia pos\u0142u\u017cy nam tu zatem obraz kre\u015blony pi\u00f3rem cytowanego ju\u017c tu kilkukrotnie Knuta Hamsuna (1859-1952):<\/p>\n \u201eTam kroczy Izak, kroczy przez pola i sieje. Izak, cz\u0142owiek mocny, cz\u0142owiek spi\u017cowy. Ma na sobie przyodziewek w\u0142asnej roboty, we\u0142n\u0119 wzi\u0105\u0142 z w\u0142asnych owiec, a sk\u00f3r\u0119 na buty z w\u0142asnych ciel\u0105t i kr\u00f3w. Wed\u0142ug nabo\u017cnego zwyczaju kroczy przez pola z go\u0142\u0105 g\u0142ow\u0105 i sieje (\u2026) <\/em>\u00a0Izak \u2014 to ch\u0142op pustkowia z krwi i ko\u015bci, z krwi i ko\u015bci rolnik. Zmartwychwsta\u0142y z dawnych wiek\u00f3w, ukazuj\u0105cy przysz\u0142o\u015b\u0107, cz\u0142owiek z pierwszej epoki rolnictwa, cz\u0142owiek znany wzd\u0142u\u017c i wszerz, w g\u00f3rach i dolinach, cz\u0142owiek dziewi\u0119\u0107setletni, a przecie\u017c znowu cz\u0142owiek dzisiejszy. (\u2026) Izak sieje\u2026 Zachodz\u0105ce s\u0142o\u0144ce o\u015bwieca ziarno rzucane pracowit\u0105, \u015bwi\u0119t\u0105 d\u0142oni\u0105 w szerokim \u0142uku i ziarno spada na gleb\u0119 niby deszcz z\u0142oty. I oto przybli\u017ca si\u0119 Sywert, i bronuje, potem wa\u0142kuje i nast\u0119pnie ponownie bronuje. Las odwieczny i odwieczne g\u00f3ry stoj\u0105 dooko\u0142a i przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 zbo\u017cnej pracy. Wszystko jest tu pot\u0119g\u0105 i dostojno\u015bci\u0105, przyczyn\u0105 i skutkiem, wielk\u0105 celowo\u015bci\u0105\u201d<\/em>[9]<\/em><\/a>. <\/em><\/p>\n Ronald Lasecki<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n [1]<\/a>G. R\u0105kowski, Polska egzotyczna<\/em>, t. 1 Pruszk\u00f3w 2013, s. 326.<\/p>\n [2]<\/a>Z. Do\u0142\u0119ga-Chodakowski, O S\u0142awia\u0144szczy\u017anie przed chrze\u015bcija\u0144stwem<\/em>.<\/p>\n [3]<\/a>J. Evola, Revolt Against the Modern World<\/em>, Rochester, Vermont 1995, s. 153.<\/p>\n [4]<\/a>K. Hamsun, B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo ziemi<\/em>, (wydanie PDF).<\/p>\n [5]<\/a>Tam\u017ce.<\/p>\n [6]<\/a>Tam\u017ce.<\/p>\n [7]<\/a>J. Evola, dz. cyt., s. 97.<\/p>\n![\"Stachiewicz\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/Stachiewicz.jpg?resize=450%2C337\")
\n<\/strong><\/p>\n