{"id":2695,"date":"2012-02-07T16:15:07","date_gmt":"2012-02-07T16:15:07","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.alk.pl\/?p=2695"},"modified":"2012-02-07T16:15:07","modified_gmt":"2012-02-07T16:15:07","slug":"prof-bogumil-grott-dmowski-w-kleszczach-propagandy-poprawnie-politycznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=2695","title":{"rendered":"Prof. Bogumi\u0142 Grott: Dmowski w kleszczach propagandy "poprawnie politycznej""},"content":{"rendered":"

Dmowski w kleszczach propagandy \u201epoprawnie politycznej\u201d<\/strong><\/p>\n

czyli<\/strong><\/p>\n

skrzywiony wizerunek lidera ruchu narodowego produkcji Grzegorza Krzywca<\/strong>
\n( Rozszerzona o nowe w\u0105tki recenzja ksi\u0105\u017cki<\/strong>1<\/sup><\/a><\/strong><\/sup> z \u201ePOLITEI\u201d pisma Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego) <\/strong><\/p>\n<\/p>\n

\nNiedawno ukaza\u0142a si\u0119 kolejna ksi\u0105\u017cka po\u015bwi\u0119con\u0105 przyw\u00f3dcy Narodowej Demokracji. Po kilku opracowaniach, z po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 biografie Dmowskiego napisane przez profesor\u00f3w: Romana Wapi\u0144skiego2<\/sup><\/a><\/sup> czy Krzysztofa Kawalca3<\/sup><\/a><\/sup>, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o publicystycznej ksi\u0105\u017cce Andrzeja Micewskiego 4<\/sup><\/a><\/sup>, Grzegorz Krzywiec podj\u0105\u0142 temat na nowo. I tu ju\u017c mamy problem! Do kt\u00f3rej kategorii zaliczy\u0107 recenzowan\u0105 w\u0142a\u015bnie jego ksi\u0105\u017ck\u0119? Czy postawi\u0107 j\u0105 w jednym szeregu obok opracowa\u0144 Wapi\u0144skiego i Kawalca czy te\u017c uzna\u0107 za utw\u00f3r publicystyczny? Na to w\u0142a\u015bnie pytanie postaramy si\u0119 odpowiedzie\u0107 w niniejszej recenzji.\n <\/p>\n

\nCo prawda opracowanie Krzywca nie obejmuje ca\u0142o\u015bci \u017cyciowych dokona\u0144 Dmowskiego i ogranicza si\u0119 do kilku jego aspekt\u00f3w i to w pierwszym okresie funkcjonowania ruchu narodowo-demokratycznego. Niemniej jednak takie ograniczenie tematu ma swoje uzasadnienie, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie w tym okresie przyw\u00f3dca Narodowej Demokracji zaznaczy\u0142 si\u0119 ju\u017c w spos\u00f3b wyrazisty, jako ideolog w\u0142asnego obozu, tworz\u0105c zr\u0119by swojej filozofii politycznej. Zwyk\u0142o si\u0119 o niej m\u00f3wi\u0107, i\u017c pozostawa\u0142a pod wp\u0142ywem idei pozytywizmu5<\/sup><\/a><\/sup>.Innymi s\u0142owy okres wzi\u0119ty pod uwag\u0119 przez Krzywca wystarcza, aby zarysowa\u0107 posta\u0107 Dmowskiego, zastanowi\u0107 si\u0119 nad jego wag\u0105 gatunkow\u0105 i ferowa\u0107 s\u0105dy oceniaj\u0105ce. A o to, jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, w\u0142a\u015bnie chodzi\u0142o autorowi omawianej tu ksi\u0105\u017cki!\n <\/p>\n

\nTak wi\u0119c, jak dot\u0105d wszystko wydawa\u0142oby si\u0119 by\u0107 w porz\u0105dku, a jednak?\n <\/p>\n

\nJu\u017c na wst\u0119pie mo\u017cna postawi\u0107 kilka pyta\u0144. Dlaczego autor ograniczy\u0142 si\u0119 do pierwszych lat politycznej dzia\u0142alno\u015bci Dmowskiego pozostawiaj\u0105c poza obr\u0119bem swojego opracowania p\u00f3\u017aniejsze etapy jego \u017cycia, a w szczeg\u00f3lno\u015bci ten zapocz\u0105tkowany g\u0142o\u015bn\u0105 broszur\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142, Nar\u00f3d i Pa\u0144stwo<\/em>? Dlaczego da\u0142 ksi\u0105\u017cce w\u0142a\u015bnie taki tytu\u0142? Dlaczego akurat dedykuje j\u0105 nauczycielom a nie komu\u015b ze swoich bliskich, co zazwyczaj jest praktykowane? Czy wywo\u0142ani w dedykacji \u201enauczyciele\u201d to szkolni pedagodzy, szczeg\u00f3lnie historycy, kt\u00f3rzy przy pomocy stosowanych zabieg\u00f3w mog\u0105 rozbudzi\u0107 w m\u0142odzie\u017cy odpowiednie zami\u0142owania historyczne lub tak pokierowa\u0107 my\u015blami i emocjami swoich podopiecznych, aby pewne zjawiska, procesy, osoby przedstawi\u0107 w \u015bwietle negatywnym, doprowadzaj\u0105c do ich odrzucenia. A mo\u017ce owi \u201enauczyciele\u201d to wsp\u00f3\u0142cze\u015bni \u201ein\u017cynierowie dusz\u201d, kt\u00f3rzy dzisiaj, ju\u017c nie z woli pa\u0144stwa, ale z w\u0142asnej indywidualnej inicjatywy, lub inicjatywy jakich\u015b gremi\u00f3w czuwaj\u0105 nad \u201eprawid\u0142owym\u201d kszta\u0142towaniem wychowank\u00f3w – r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy z czasem sami podejm\u0105 badania.\n <\/p>\n

\nOdpowiedzi na takie pytania maj\u0105 nie bagatelne znaczenie! Wydaje si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cka w zamierzeniach autora ma by\u0107 bardziej narz\u0119dziem takich w\u0142a\u015bnie plan\u00f3w ni\u017c wiernym odzwierciedleniem drogi \u017cyciowej swego bohatera zawartej w wyznaczonych w tytule czasowych ramach. Krzywiec traktuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 Dmowskiego do\u015b\u0107 wybi\u00f3rczo. Nie przesadzimy wiele stwierdzaj\u0105c, \u017ce zacie\u015bnia j\u0105 do sfery warto\u015bci branych pod uwag\u0119 w takim zakresie w jakim odnosi\u0142y si\u0119 do sfery politycznej i to ze szczeg\u00f3lnym wypunktowaniem tzw. kwestii \u017cydowskiej. Profil ideowy Dmowskiego jest co prawda osadzony w szerszym strumieniu dominuj\u0105cych \u00f3wcze\u015bnie idei i wydarze\u0144, ale nie zmienia to postaci rzeczy. Wiele przemawia za tym, i\u017c ca\u0142o\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki ma s\u0142u\u017cy\u0107 jednemu celowi, jakim jest indoktrynacja czytelnika. Kulminuje ona w trzecim rozdziale ksi\u0105\u017cki pt. \u201eRasizm po polsku\u201d. Problem ten jest jeszcze raz wykazany w spisie rozdzia\u0142\u00f3w, gdzie figuruje jako jeden z podrozdzia\u0142\u00f3w o tytule \u2013 \u201eWobec \u017byd\u00f3w i kwestii \u017cydowskiej\u201d. <\/em>Mimo takiego ograniczenia odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce dla Krzywca jest to problem podstawowy i przys\u0142aniaj\u0105cy pozosta\u0142e aspekty dzia\u0142alno\u015bci Dmowskiego. Ksi\u0105\u017cka ma oskar\u017ca\u0107 a nie na\u015bwietla\u0107 wszystkie aspekty funkcjonowania tego przyw\u00f3dcy w zakre\u015blonym w tytule czasokresie.\n <\/p>\n

\nMo\u017cna przypu\u015bci\u0107, \u017ce przeci\u0119tny, nawet wykszta\u0142cony czytelnik pozostanie bezbronny wobec jej tekstu. J\u0119zyk omawianej publikacji odbiega znacznie od j\u0119zyka typowych opracowa\u0144 historycznych. Mamy tu do czynienia z autorem, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 nie stroni\u0107 od zagadnie\u0144 ocieraj\u0105cych si\u0119 o elementy filozofii czy socjologii. Robi on wra\u017cenie erudyty, a ksi\u0105\u017cka tekstu interdyscyplinarnego. Ta z pozoru intelektualna jej szata jednocze\u015bnie zamazuje klarowno\u015b\u0107 wyk\u0142adu, kt\u00f3ry ma przemawia\u0107 nie tyle swoj\u0105 jasno\u015bci\u0105 i logik\u0105, co autorytetem hermetycznego j\u0119zyka, w kt\u00f3rym zawarta jest tak\u017ce negatywna emocja do postaci tytu\u0142owej. Ta emocja ma si\u0119 udziela\u0107 czytelnikowi. Tak\u017ce j\u0119zyk, kt\u00f3rego u\u017cywa Krzywiec nie jest j\u0119zykiem na tyle \u015bcis\u0142ym, aby mo\u017cna by\u0142o \u0142atwo kontrolowa\u0107 wyw\u00f3d zawarty w jego ponad czterystustronicowym tek\u015bcie. Mo\u017cna go uzna\u0107 za pewnego rodzaju dekoracj\u0119, kt\u00f3ra dodatkowo ma nada\u0107 ksi\u0105\u017cce odpowiedni\u0105 rang\u0119 w oczach czytelnika.\n <\/p>\n

\nBior\u0105c pod lup\u0119 pierwszy z nag\u0142o\u015bnionych w ksi\u0105\u017cce problem\u00f3w, jakim jest \u201eszowinizm\u201d musimy zapyta\u0107 co w\u0142a\u015bciwie autor rozumie pod tym poj\u0119ciem? Jak g\u0142osi encyklopedyczna definicja szowinizmu jest to \u201euczucie przywi\u0105zania i podziwu dla w\u0142asnego kraju, grupy etnicznej, lub spo\u0142ecznej, albo przyw\u00f3dcy oraz wyolbrzymienie ich zalet, a pomniejszenie lub negowanie ich wad, id\u0105ce zazwyczaj w parze z nieuzasadnionym deprecjonowaniem innych kraj\u00f3w, narodowo\u015bci i os\u00f3b oraz uznawaniem prawa do ich ujarzmiania\u201d6<\/sup><\/a><\/sup>.\n <\/p>\n

\nNale\u017ca\u0142oby wi\u0119c wykaza\u0107, \u017ce Dmowski preferowa\u0142 takie w\u0142a\u015bnie postawy. Tego jednak Krzywiec nie zdo\u0142a\u0142 zrobi\u0107. To w\u0142a\u015bnie analizowane przez niego My\u015bli<\/em> nowoczesnego Polaka<\/em> s\u0105 dowodem, i\u017c Dmowski krytykuj\u0105c tam ostro Polak\u00f3w nie wykazywa\u0142 cech szowinizmu. Zreszt\u0105 podobnie by\u0142o tak\u017ce i z innymi polskimi nacjonalistami z m\u0142odszego pokolenia, r\u00f3wnie krytycznie nastawionymi do w\u0142a\u015bciwo\u015bci charakteru narodowego Polak\u00f3w. Przede wszystkim ze znaczniejszych postaci nale\u017ca\u0142oby tu wymieni\u0107 Jana Stachniuka! Jak wi\u0119c widzimy autor Szowinizmu po polsku <\/em>nadu\u017cywa termin\u00f3w i stosuje j\u0119zyk publicystyki politycznej a nie nauki! Nie fatyguje si\u0119 z wyja\u015bnieniem co rozumie pod poj\u0119ciem szowinizmu. Co jest tym szowinizmem, a co ju\u017c nie jest i dlaczego przyjmuje takie kryteria a nie inne.\n <\/p>\n

\nKrzywiec myli te\u017c dwie r\u00f3\u017cne zupe\u0142nie sprawy: konstatacj\u0119 panuj\u0105cych w \u015bwiecie trend\u00f3w w postaci ostrej walki o byt z ich pochwa\u0142\u0105. Czy Dmowski co\u015b takiego czyni\u0142? Wydaje si\u0119 to nader w\u0105tpliwe. Czasokres rozwa\u017ca\u0144 Krzywca odnosi si\u0119 do ko\u0144ca epoki zaborowej, kiedy to nar\u00f3d polski nadwer\u0119\u017cony trwaj\u0105c\u0105 ju\u017c ponad sto lat obc\u0105 okupacj\u0105, doznawa\u0142 rozmaitych cios\u00f3w, co budzi\u0142o obawy o dalsze jego losy. W takiej sytuacji trudno by\u0142o mie\u0107 oczy zamkni\u0119te na mechanizmy rz\u0105dz\u0105ce polityk\u0105 w szerokim \u015bwiecie. Polityka ta dyktowa\u0142a warunki. Nale\u017ca\u0142o wi\u0119c rozpoznawa\u0107 je i znale\u017a\u0107 \u015brodki zaradcze. Poprzestawanie na umoralniaj\u0105cych formu\u0142ach nie wystarcza\u0142o! Narodowa Demokracja w swoim pocz\u0105tkowym okresie zajmowa\u0142a si\u0119 przede wszystkim, jak to okre\u015bli\u0142 Dmowski, \u201ekonserwowaniem narodu\u201d. To za\u015b wymaga\u0142o dobrej orientacji w trudnej rzeczywisto\u015bci. Podobnego b\u0142\u0119du, polegaj\u0105cego na nie rozr\u00f3\u017cnianiu \u015bwiadomo\u015bci stanu rzeczy w sferze ideologii i praktyki politycznej od pochwalania brutalnej rzeczywisto\u015bci dopuszcza si\u0119 Krzywiec tak\u017ce i w innych punktach. Wspomnimy o nich jeszcze poni\u017cej.\n <\/p>\n

\nRasizm po polsku<\/em> to nast\u0119pne has\u0142o, kt\u00f3rym bezrefleksyjnie a mo\u017ce raczej z\u0142o\u015bliwie pos\u0142uguje si\u0119 Krzywiec. Tu znowu mamy do czynienia ze zideologizowanym i w konsekwencji bardzo potocznym u\u017cyciem tego terminu. Autor wydaje si\u0119 by\u0107 nie\u015bwiadomy faktu, \u017ce s\u0142owo \u201erasa\u201d by\u0142o w ko\u0144cu XIX i w XX wieku u\u017cywane w r\u00f3\u017cnych znaczeniach. Cz\u0119sto oznacza\u0142o w ustach (tekstach) rozmaitych polityk\u00f3w i publicyst\u00f3w tyle co po prostu aspekt cielesny narodu wyst\u0119puj\u0105cy wraz z drugim, czyli duchowym. Nie wi\u0105za\u0142o si\u0119 z jak\u0105\u015b, wyr\u00f3\u017cnian\u0105 przez antropologi\u0119 ras\u0105 uznawan\u0105 za lepsz\u0105 lub gorsz\u0105 od innych. Nie zawiera\u0142o wi\u0119c tre\u015bci jakie nadawali mu autentyczni rasi\u015bci rozszerzaj\u0105cy swoje wp\u0142ywy w Niemczech od prze\u0142omu XIX-tego i XX-tego wieku. Poj\u0119cia tego u\u017cywano i nadu\u017cywano w ro\u017cnych krajach i okresach co bywa\u0142o przyczyn\u0105 mg\u0142awicowo\u015bci wielu wypowiadanych pogl\u0105d\u00f3w. Pozostawienie takiego problemu bez nale\u017cytego komentarza ma charakter nadu\u017cycia a mo\u017ce nawet pom\u00f3wienia. Mo\u017cna wi\u0119c przypuszcza\u0107, \u017ce mamy tu do czynienia ze z\u0142\u0105 wol\u0105 albo z niewiedz\u0105. A mo\u017ce z jednym i drugim?\n <\/p>\n

\nPonadto autor wydaje si\u0119 nie rozr\u00f3\u017cnia\u0107 pomi\u0119dzy rasizmem a antysemityzmem, kt\u00f3ry mia\u0142 swoj\u0105 daleko starsz\u0105 metryk\u0119, bo si\u0119gaj\u0105c\u0105 co najmniej \u015bredniowiecza. W\u00f3wczas to nie m\u00f3wiono o rasach, a miarodajnym czynnikiem w tym wzgl\u0119dzie by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142. To \u015bw. Tomasz z Akwinu 7<\/sup><\/a><\/sup> oraz synody ko\u015bcielne narzuca\u0142y odpowiedni stosunek do \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry mia\u0142 ich separowa\u0107 od chrze\u015bcijan i zamyka\u0107 we w\u0142asnym \u015bwiecie. Taki antysemityzm mia\u0142 charakter religijno-kulturowy i chocia\u017c w praktyce przyczynia\u0142 si\u0119 do uzasadniania pojawiaj\u0105cej si\u0119 od czasu do czasu wrogo\u015bci w stosunku do \u017byd\u00f3w, to jednak teoretycznie nie przewidywa\u0142 stosowania w stosunku do nich przemocy. Natomiast historia rasizmu zacz\u0119\u0142a si\u0119 dopiero w dziewi\u0119tnastym wieku, praktycznie w Niemczech, osi\u0105gaj\u0105c swoje apogeum w latach III Rzeszy, kt\u00f3ra podejmuj\u0105c i rozwijaj\u0105c jego has\u0142a dopu\u015bci\u0142a si\u0119 dawniej niewyobra\u017calnych zbrodni ludob\u00f3jstwa, a ofiar\u0105 padali przede wszystkim \u017bydzi. W nast\u0119pnej kolejce do zag\u0142ady czekali S\u0142owianie, a w\u015br\u00f3d nich przede wszystkim, jako najbli\u017csi s\u0105siedzi Niemc\u00f3w – Polacy!\n <\/p>\n

\nO warsztacie Krzywca dobitnie te\u017c \u015bwiadczy zamieszczony w jego recenzji ksi\u0105\u017cki Z\u0142ote serca czy z\u0142ote \u017cniwa <\/strong><\/em>pogl\u0105d na wybitnych polskich przedwojennych antropolog\u00f3w. Mowa tu o Janie Czekanowskim, Karolu Stojanowskim i Ludwiku Jaxie-Bykowskim. Krzywiec wyra\u017ca sugestie jakoby byli oni wyznawcami rasizmu. Gdyby chocia\u017c si\u0119gn\u0105\u0142 do pracy profesora M. Marsza\u0142a, uczonego kt\u00f3ry dzia\u0142a w kr\u0119gu wydawc\u00f3w serii Studia nad<\/strong><\/em> faszyzmem i zbrodniami hitlerowskimi,<\/strong><\/em> to zapozna\u0142 by si\u0119 z zupe\u0142nie inn\u0105 ocen\u0105 postaci profesora Stojanowskiego. Marsza\u0142 pisze: \u201epolski uczony (Karol Stojanowski B.G.) by\u0142 jednym z najlepszych znawc\u00f3w zjawisk spo\u0142eczno-politycznych zachodz\u0105cych w Niemczech w latach mi\u0119dzywojennych. Spostrze\u017cenia Stojanowskiego sprawdzi\u0142y si\u0119 w praktyce politycznej Trzeciej Rzeszy. Analiza rasizmu dokonana przez pozna\u0144skiego antropologa u\u015bwiadomi\u0142a polskiej opinii publicznej zagro\u017cenia, jakie ni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 nordyzm i narodowy socjalizm\u201d8<\/sup><\/a><\/sup>.\n <\/p>\n

\nPodobn\u0105 opini\u0119 o pozosta\u0142ych zaatakowanych przez Krzywca antropologach wyrobi\u0142 sobie pisz\u0105cy te s\u0142owa podczas uczestnictwa w rocznym wyk\u0142adzie antropologii na UJ. Trzeba wiedzie\u0107 o czym si\u0119 pisze i mie\u0107 jakie\u015b kompetencje! Tych za\u015b u Krzywca stanowczo jest za ma\u0142o. Stojanowski postulowa\u0142 w sferze politycznej oparcie si\u0119 o jak\u0105\u015b ide\u0119 uniwersaln\u0105, a za najlepsz\u0105 dla Polski uwa\u017ca\u0142 katolicyzm. Z tej te\u017c pozycji nacjonalizm polski lat trzydziestych traktowa\u0142 rasizm, uznaj\u0105c go za ide\u0119 materialistyczn\u0105 i antykatolick\u0105, ponadto dodatkowo niebezpieczn\u0105 poniewa\u017c plany rasist\u00f3w niemieckim zak\u0142ada\u0142y ju\u017c na pocz\u0105tku XX-tego wieku wyssanie przedstawicieli rasy nordycznej z innych narod\u00f3w, zgermanizowanie ich i wcielenie do pangerma\u0144skiej Rzeszy.9<\/sup><\/a><\/sup> Krzywiec stroni jednak od istniej\u0105cych materia\u0142\u00f3w i opracowa\u0144, kt\u00f3rych przecie\u017c nie brakuje i s\u0105 one powszechnie dost\u0119pne w polskich bibliotekach. Zagadnienia te opracowywa\u0142 w ostatnich trzydziestu latach w spos\u00f3b interdyscyplinarny ni\u017cej podpisany. Krzywiec myli w sowich pracach zupe\u0142nie odr\u0119bne sprawy. Nie odr\u00f3\u017cnia ekspert\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 rasizmem jako
\nzagro\u017ceniem od zwolennik\u00f3w rasizmu. Zadawala si\u0119 zbitkami poj\u0119ciowymi i nie si\u0119ga w skomplikowan\u0105 tkank\u0119 kultury, z kt\u00f3rej gleby wyrasta\u0142y i idee polityczne.\n <\/p>\n

\nPodejmuj\u0105c tego rodzaju bardzo z\u0142o\u017cone zagadnienia trzeba sprosta\u0107 wysokim standardom naukowym. W przeciwnym razie dany badacz zbli\u017ca si\u0119 do poziomu propagandy i chc\u0105c nie chc\u0105c staje si\u0119 \u201eoficerem politycznym\u201d tej czy innej opcji. Za tak\u0105 konstatacj\u0105 w wypadku osoby Krzywca przemawiaj\u0105 pewne fakty. Pom\u00f3wmy wi\u0119c o nich, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119, jak funkcjonuje Szowinizm po polsku<\/strong><\/em> w obiegu spo\u0142ecznym. Tu nie mo\u017cna si\u0119 oby\u0107 bez d\u0142u\u017cszej dygresji.\n <\/p>\n

\nOt\u00f3\u017c niejaki Stefan Zgliszczy\u0144ski ze \u015brodowiska Krytyki Politycznej <\/strong><\/em>sp\u0142odzi\u0142 tekst zatytu\u0142owany Roman Dmowski \u2013 hitlerowcem. <\/strong><\/em>Jest on dost\u0119pny w internecie jako datowany na 5 listopada 2011 roku. Czytamy tam: \u201eDo tej pory sadzi\u0142em, i\u017c w\u015bciekle antysemicki j\u0119zyk polskiej prasy pierwszych dekad XX wieku ko\u0144czy\u0142 si\u0119 na planach wysiedlenia \u017byd\u00f3w z Polski \u2013 dobrowolnie lub sil\u0105. Czyli nie wiele r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od szalej\u0105cego w\u00f3wczas w Europie antysemityzmu. \/\u2026\/ Krzywiec przeczyta\u0142 Dmowskiego et consortes znacznie uwa\u017cniej. Okazuje si\u0119, \u017ce ju\u017c na ca\u0142\u0105 epok\u0119 przed Mein Kampf<\/strong><\/em>, bo w 1901 roku na \u0142amach prasy narodowej Dmowski zada\u0142 pytanie <czy \u017byd\u00f3w zasymilowa\u0107, czy wyp\u0119dzi\u0107 czy wymordowa\u0107>\u201d.\n <\/p>\n

\nOstatnie s\u0142owa zosta\u0142y zaczerpni\u0119te z ksi\u0105\u017cki Krzywca ze strony 251 gdzie autor ten podaje, i\u017c to w Przegl\u0105dzie Wszechpolskim<\/strong><\/em> z roku 1901, nr 7, na stronie 424 znajduje si\u0119 taka wypowied\u017a! I co? Otwieramy tom na tej stronie i nic takiego nie znajdujemy. Czytamy wi\u0119c ca\u0142y artyku\u0142 i te\u017c wypowiedzi takiej tam nie ma. A wiec blef? Liczenie na niedok\u0142adno\u015b\u0107 czytelnika, kt\u00f3ry nie sprawdzi zgodno\u015bci przypisu ze stanem faktycznym?\n <\/p>\n

\nTekst Zgliszczy\u0144skiego, jak mi opowiedzia\u0142 jeden z m\u0142odych pracownik\u00f3w Instytutu Nauk Politycznych i Administracji UJ, by\u0142 rozk\u0142adany na parapetach, tu i tam na uczelni. Natomiast jeden ze student\u00f3w wyst\u0105pi\u0142 na \u0107wiczeniach z takim w\u0142a\u015bnie twierdzeniem wsp\u00f3\u0142brzmi\u0105cym z tytu\u0142em nadanym przez Zgliszczynskiego jego artyku\u0142owi. Zapytany sk\u0105d ma takie rewelacje odpar\u0142, \u017ce z ksi\u0105\u017cki Krzywca przynosz\u0105c p\u00f3\u017aniej, jako dow\u00f3d rzeczowy na nast\u0119pne zaj\u0119cia artyku\u0142 Zgliszczy\u0144skiego. Wed\u0142ug informacji innego studenta tekst ten by\u0142 rozdawany przez \u201ekolorowych\u201d 11 listopada 2011 roku w Warszawie.\n <\/p>\n

\nCo tu doda\u0107? Co uj\u0105\u0107? O\u015bwiata idzie w lud. I w\u0142a\u015bnie o to chodzi!\n <\/p>\n

\nPowtarzaj\u0105cy bezmy\u015blnie has\u0142o \u201eDmowski \u2013 hitlerowiec\u201d student politologii po wyja\u015bnieniu mu sprawy spu\u015bci\u0142 z tonu wydaj\u0105c si\u0119 by\u0107 stropionym. Ale inni? Inni, kt\u00f3rych kszta\u0142towa\u0142y rodziny ograniczaj\u0105ce swoj\u0105 refleksj\u0119 w obcowaniu z dziecmi do codziennych spraw bytowych c\u00f3\u017c mog\u0105 pocz\u0105\u0107. S\u0105 oni bezbronni wobec takiej techniki dzia\u0142ania, jak\u0105 operuje Krzywiec.\n <\/p>\n

\nO ile w minionym okresie przed rokiem 1989 mieli\u015bmy do czynienia ze spor\u0105 ilo\u015bci\u0105 tekst\u00f3w podporz\u0105dkowanych ideologicznym schematom wyprowadzanym z urz\u0119dowego marksizmu, to tu sytuacja jest nieco inna. Autor Szowinizmu po polsku<\/strong><\/em>\u2026<\/em>mimo r\u00f3\u017cnych przek\u0142ama\u0144 jest znacznie bardziej finezyjny ni\u017c jego dawni koledzy sprzed roku 1989. Jak si\u0119 wydaje na podstawie sposobu formu\u0142owania swoich tez i ca\u0142ego zreszt\u0105 wywodu, posiada on umys\u0142 bardziej gi\u0119tki, robi\u0105cy wra\u017cenie, \u017ce umie si\u0119ga\u0107 w g\u0142\u0105b poruszanych spraw. Jest to jednak g\u0142\u0119bia pozorna co za pewne nie dla wszystkich b\u0119dzie uchwytne. I w tym te\u017c tkwi zagro\u017cenie wynikaj\u0105ce z jego ksi\u0105\u017cki.\n <\/p>\n

\nDrugim w\u0105tkiem, kt\u00f3ry w odczuciu autora niniejszych uwag wype\u0142nia omawian\u0105 tu ksi\u0105\u017ck\u0119 jest w\u0105tek zwi\u0105zany z My\u015blami nowoczesnego Polaka<\/strong><\/em>,<\/em> g\u0142\u00f3wnej pozycji Romana Dmowskiego z prze\u0142omu XIX i XX wieku. Dmowski jest tam przedstawiany jako reprezentant tzw. \u201efilozofii \u017cycia\u201d. I tu Krzywiec znowu ze\u015blizguje si\u0119 po problemie i myli poj\u0119cia. Jakby nie zauwa\u017ca\u0142 czy nie chcia\u0142 zauwa\u017ca\u0107, realnych kwestii, kt\u00f3re zawieraj\u0105 kartki My\u015bli nowoczesnego Polaka<\/strong><\/em>,<\/em> a kt\u00f3re mia\u0142y niebagatelne znaczenia dla funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego na schy\u0142ku epoki zaborowej a nawet i p\u00f3\u017aniej. W tym miejscu warto przypomnie\u0107, \u017ce poruszane w tej ksi\u0105\u017cce problemy by\u0142y r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cane i przez innych \u00f3wczesnych autor\u00f3w nawet reprezentuj\u0105cych inne ni\u017c Narodowa Demokracja obozy polityczne. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tu Stanis\u0142aw Brzozowski z lat kiedy to powstawa\u0142a jego Legenda M\u0142odej Polski<\/strong><\/em> <\/em>i kt\u00f3re biografista tego my\u015bliciela prof. Suchodolski nazwa\u0142 u niego okresem \u201enacjonalizmu proletariackiego\u201d. Zar\u00f3wno Dmowskiemu jak i Brzozowskiemu chodzi\u0142o o s\u0142ab\u0105
\nwydajno\u015b\u0107 cywilizacyjn\u0105 narodu polskiego i o zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z takiego stanu rzeczy. Krzywiec w swoich interpretacjach nie tyle przedstawia My\u015bli nowoczesnego Polaka,<\/strong><\/em> jako wyk\u0142ad wa\u017cnych dla narodu spraw, co chce mo\u017cliwie jak najbardziej przybli\u017cy\u0107 pozycje, kt\u00f3re w\u00f3wczas zajmowa\u0142 Dmowski do takich, kt\u00f3re dzisiaj raczej nie ciesz\u0105 si\u0119 sympati\u0105 w liberalnym \u015bwiecie. Wida\u0107 tu pewn\u0105 wyra\u017an\u0105 dydaktyk\u0119! Mo\u017cna mie\u0107 wra\u017cenie, \u017ce autor wykonuje z g\u00f3ry powzi\u0119ty plan.\n <\/p>\n

\nOczywi\u015bcie okres pocz\u0105tkowy w dziejach Narodowej Demokracji, o kt\u00f3rym jest tu w\u0142a\u015bnie mowa, pod pewnymi wzgl\u0119dami spotyka\u0142 si\u0119 z wyrazami krytyki ze strony cz\u0119\u015bci duchowie\u0144stwa10<\/sup><\/a><\/sup>, a nawet w p\u00f3\u017aniejszych latach i we w\u0142asnym obozie11<\/sup><\/a><\/sup> ,to jednak takie stwierdzenie nie wyczerpuje zagadnienia. U Krzywca Dmowski ma by\u0107 gro\u017anym \u201eszowinist\u0105\u201d i \u201edarwinist\u0105\u201d, kt\u00f3ry nie mo\u017ce budzi\u0107 sympatii. Jest to kwestia odpowiedniego wystylizowania tekstu ksi\u0105\u017cki i wykreowania na jej kartkach pewnej sugestywnej atmosfery. Bior\u0105c pod uwag\u0119 s\u0142uchy z przed kilku lat o zamiarze uczynieniu z My\u015bli nowoczesnego<\/strong><\/em> Polaka<\/strong><\/em> obowi\u0105zuj\u0105cej lektury w szko\u0142ach mo\u017cna rozumie\u0107, zamieszczon\u0105 na ksi\u0105\u017cce Krzywca dedykacj\u0119 \u2013 \u201enauczycielom\u201d- jako form\u0119 przyznania si\u0119, i\u017c ma ona by\u0107 ostrze\u017ceniem przed tym co Dmowski na prze\u0142omie wiek\u00f3w mia\u0142 do przekazania Polakom i co do dzisiaj mimo up\u0142ywu stu lat w du\u017cej mierze nie straci\u0142o sensu. Wbrew twierdzeniu jednego z recenzent\u00f3w Szowinizmu po polsku<\/strong><\/em>\u2026 <\/em> – prof. Szymona Rudnickiego, i\u017c \u201eautor dokona\u0142 kolejnego wa\u017cnego kroku w kierunku poznania \u015bwiatopogl\u0105du i pogl\u0105d\u00f3w politycznych Dmowskiego i jego \u015brodowiska\u201d i \u017ce \u201epo tej ksi\u0105\u017cce do niekt\u00f3rych twierdze\u0144 o ruchu narodowo-demokratycznym trudno b\u0119dzie wr\u00f3ci\u0107\u201d mamy tu do czynienia nie tyle z jakim\u015b g\u0142\u0119bokim, wywa\u017conym, interdyscyplinarnym i udokumentowanym wywodem, co raczej przejawem zideologizowanej publicystyki politycznej, kt\u00f3ra ma na celu oddzia\u0142ywanie na szersz\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105.\n <\/p>\n

\nNikt kto umie patrze\u0107 prawdzie w oczy nie b\u0119dzie kwitowa\u0107 milczeniem stosunku tak samego Dmowskiego jak i ca\u0142ej Narodowej Demokracji do kwestii \u017cydowskiej. Ba \u2013 posunie si\u0119 nawet dalej, uznaj\u0105c, \u017ce prezentowany przez to \u015brodowisko stosunek do \u017byd\u00f3w niwelowa\u0142 w bardzo du\u017cym stopniu oddzia\u0142ywanie konstruktywnego krytycyzmu odnosz\u0105cego si\u0119 do r\u00f3\u017cnorakich polskich wad i niepowodze\u0144 oraz znajdywa\u0142 dla nich rodzaj alibi w tzw. kwestii \u017cydowskiej oraz dzia\u0142alno\u015bci masonerii. Taka konstatacja nie wyczerpuje jednak zagadnienia podj\u0119tego przez Krzywca. Jego rozumowanie i tu jest wybi\u00f3rcze w stosunku do ca\u0142okszta\u0142tu fakt\u00f3w historycznych. Wszak\u017ce nie popadaj\u0105c w przesad\u0119 trzeba przyj\u0105\u0107, \u017ce kwestia \u017cydowska w najnowszych dziejach Polski nie stanowi\u0142a przecie\u017c zagadnienia podstawowego. Skupianie si\u0119 przy rozpatrywaniu donios\u0142ych problem\u00f3w w\u0142a\u015bnie na niej, prowadzi do zwichni\u0119cia proporcji i skrzywienia obrazu. Problematyka polska schy\u0142ku epoki zaborowej przekracza\u0142a daleko ten problem i by\u0142a znacznie bardziej bogata ni\u017c pisze o niej Krzywiec. Dlatego powinna by\u0107 traktowana inaczej, w szerokich kontekstach z uwzgl\u0119dnieniem wszystkich czynnik\u00f3w, politycznych, gospodarczych, spo\u0142ecznych, kulturalnych, religijnych i innych. Tymczasem Krzywiec przesuwa akcenty w jednym kierunku i tak powsta\u0142 obraz skrzywiony.\n <\/p>\n

\nAutor jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107 na podstawie wielu jego wypowiedzi operuje stereotypami nie cofaj\u0105c si\u0119 nawet przed oczywistym k\u0142amstwem. Np. w swoim wywodzie dotycz\u0105cym rasizmu, jako grup\u0119 rasistowsk\u0105 podaje Zadrug\u0119, kt\u00f3ra b\u0119d\u0105c formacj\u0105 o charakterze nie tylko neopoga\u0144skim, ale i \u201enarodowo-bolszewickim\u201d, jednak z rasizmem nic wsp\u00f3lnego nie mia\u0142a. W dodatku, aby udokumentowa\u0107 tak\u0105 tez\u0119, przywo\u0142uje na stronie 415 w przypisie 14, moj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. Religia, cywilizacja, rozw\u00f3j \u2013 wok\u00f3\u0142 idei<\/em> Jana Stachniuka <\/em>bez podania stron, na kt\u00f3rych mia\u0142aby by\u0107 mowa o rasizmie Zadrugi, co pozwala wnosi\u0107, i\u017c nie zasz\u0142a tu jaka\u015b pomy\u0142ka tylko Krzywiec wiedzia\u0142, \u017ce nie znajdzie w niej nic, co by \u015bwiadczy\u0142o o rasizmie \u015brodowiska skupionego wok\u00f3\u0142 Jana Stachniuka. Zasymulowa\u0142 wi\u0119c usterk\u0119 w postaci braku strony. Autor ten jak wida\u0107 nadu\u017cywa zaufania czytelnika albo tak jest przekonany, \u017ce ka\u017cda radykalniejsza formacja nacjonalistyczna musi by\u0107 rasistowska, i\u017c pozwala sobie na tak\u0105 dezinformacj\u0119. Podobnych lapsus\u00f3w w omawianej tu ksi\u0105\u017cce jest wi\u0119cej! Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107 obowi\u0105zuje w niej metoda – je\u015bli fakty nie pasuj\u0105 do schematu, to tym gorzej dla fakt\u00f3w. Warto tu doda\u0107, \u017ce do dnia dzisiejszego powsta\u0142y ju\u017c cztery ksi\u0105\u017cki o Stachniuku i Zadrudze, z kt\u00f3rych jedna jest w j\u0119zyku niemieckim ale trzy po polsku. Z \u017cadnej z nich nie wynika aby ta formacja ideowa by\u0142a rasistowska. Ale po co czyta\u0107 opracowania innych autor\u00f3w skoro ju\u017c z g\u00f3ry ma si\u0119 \u201ejedynie s\u0142uszne\u201d zdanie.\n <\/p>\n

\nKsi\u0105\u017cka Szowinizm po polsku- przypadek Romana Dmowskiego (1886-1905) <\/em>nie wniesie wiele nowego do poruszanego w niej tematu. Natomiast mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce przede wszystkim generuje ona odpowiedni\u0105 atmosfer\u0119. Dla typowych historyk\u00f3w jest zbyt zawi\u0142a i wykraczaj\u0105ca w swoich wywodach poza praktycznie funkcjonuj\u0105c\u0105 u nas w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w w tej dyscyplinie metod\u0119. U innych, b\u0119d\u0105cych w stanie \u015bledzi\u0107 wywody autora, kt\u00f3ry odwo\u0142uje si\u0119 do r\u00f3\u017cnych w\u0105tk\u00f3w pozahistorycznych, wzbudzi zapewne mieszane uczucia a mo\u017ce nawet i z\u0142o\u015b\u0107. Jeszcze u innych pozostawi pewien emocjonalny \u015blad i uczucie wsparcia, poniewa\u017c wyznaj\u0105 te same \u201eartyku\u0142y wiary\u201d co jej autor. Zapewne znajd\u0105 si\u0119 i tacy, kt\u00f3rzy zra\u017ceni jej jednostronno\u015bci\u0105 jeszcze raz podejm\u0105 temat dochodz\u0105c mo\u017ce do ca\u0142kiem odmiennych wniosk\u00f3w. Ale te\u017c i nie jest wykluczone, \u017ce mo\u017ce u niekt\u00f3rych przyczyni si\u0119 do reanimowania zamar\u0142ego ju\u017c od dawna w Polsce antysemityzmu12<\/sup><\/a><\/sup>. Bo jak wiadomo akcja cz\u0119sto rodzi reakcj\u0119. B\u0119dzie to skutek ma\u0142o chwalebny i zapewne nie le\u017c\u0105cy w planach autora.\n <\/p>\n

\nPisz\u0105cy te s\u0142owa doskonale rozumie emocje \u015brodowisk \u017cydowskich, a tak\u017ce i Grzegorza Krzywca w zakresie problemu relacji pomi\u0119dzy \u017bydami a polskim nacjonalizmem. Niemniej jednak trudno jest nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce stanowi\u0105 one istotne utrudnienie dla bezstronnych bada\u0144 naukowych, a tak\u017ce i zaspakajania prostej ciekawo\u015bci ludzi my\u015bl\u0105cych, kt\u00f3rzy chcieliby zrozumie\u0107, jak to naprawd\u0119 by\u0142o i co z czego wynika\u0142o?\n <\/p>\n

\nGrzegorz Krzywiec ko\u0144czy swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 takim oto stwierdzeniem: \u201eW potocznym my\u015bleniu ci\u0105gle pokutuj\u0105cym za\u0142o\u017ceniem jest uznanie, \u017ce \u00f3w komponent mentalno\u015bci tradycyjnej (czytaj katolickiej \u2013 B.G.) wp\u0142ywa\u0142 \u0142agodz\u0105co na brutalno\u015b\u0107 uprzednio przyswojonych przes\u0142anek naturalistycznych. Jak pokazuje do\u015bwiadczenie nie tylko ubieg\u0142ego wieku, takie zwi\u0105zki mi\u0119dzy nowoczesnym nacjonalizmem a tradycyjnymi ideami, w tym tak\u017ce religijnymi, prowadzi\u0142y raczej do brutalizacji \u017cycia publicznego, a nie na odwr\u00f3t\u201d.\n <\/p>\n

\nTrudno jest dok\u0142adnie powiedzie\u0107, jakie zjawiska ma tu na my\u015bli Krzywiec i na jakich podstawach jest oparte takie twierdzenie? Zwr\u00f3ci\u0142em jednak na nie szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 z pozycji badacza relacji pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi nacjonalizmami i ich aksjologi\u0105 a religi\u0105. I w\u0142a\u015bnie z tej pozycji patrz\u0105c si\u0119 na zagadnienie uwa\u017cam, \u017ce bardziej jest to kolejna manifestacja jego przekona\u0144 ni\u017c wynik starannych analiz. Gdyby zosta\u0142y przez niego dokonane musia\u0142yby i jego doprowadzi\u0107 do wniosku, \u017ce jednak to w\u0142a\u015bnie systemy zrywaj\u0105ce z duchem cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej i bazuj\u0105ce na kulturach wyzutych w znacznej mierze lub w ca\u0142o\u015bci z pierwiastk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich dopu\u015bci\u0142y si\u0119 niewyobra\u017calnych zbrodni. Uwalnianie si\u0119 od wp\u0142ywu chrze\u015bcija\u0144stwa na og\u00f3\u0142 stanowi\u0142o pod tym wzgl\u0119dem rodzaj przekraczania przys\u0142owiowego Rubikonu! Teatrem takiego rozwoju sytuacji by\u0142y mi\u0119dzywojenne Niemcy. Zniszczenie chrze\u015bcija\u0144stwa u\u0142atwi\u0142o te\u017c zbrodnicze praktyki w Zwi\u0105zku Sowieckim!\n <\/p>\n

\nKrzywiec u\u017cywaj\u0105c okre\u015blenia \u201etradycyjne idee, w tym tak\u017ce religijne\u201d nie wiadomo w\u0142a\u015bciwie do czego si\u0119 odnosi. Zar\u00f3wno mog\u0142oby w takim wypadku chodzi\u0107 o r\u00f3\u017cne koncepcje \u201evolkistowskie\u201d w Niemczech i zwi\u0105zane z nimi wysi\u0142ki w kierunku \u201egermanizowania chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d, a wi\u0119c m\u00f3wi\u0105c w wielkim skr\u00f3cie innymi s\u0142owy, o pr\u00f3by kasowania jego etycznych zasad przy pozostawieniu form zewn\u0119trznych, jak te\u017c i o tamtejsze koncepcje neopoga\u0144skie. Nie sadz\u0119 jednak aby Krawiec m\u00f3g\u0142 co\u015b na ten temat powiedzie\u0107 na odpowiednim poziomie. Raczej my\u015bla\u0142 tu o Polsce i katolicyzmie, kt\u00f3ry zar\u00f3wno w naszym kraju, jaki i w ro\u017cnych innych katolickich krajach Europy wyra\u017anie z\u0142agodzi\u0142 tamtejsze nacjonalizmy wypieraj\u0105c \u201enaturalizm\u201d i jego \u201ewarto\u015bci\u201d oraz nadaj\u0105c tym nacjonalizmom charakter umiarkowany.\n <\/p>\n

\nTo w\u0142a\u015bnie wychowanie w etosie kultury chrze\u015bcija\u0144skiej, niezale\u017cnie od tego czy dana jednostka by\u0142a wierz\u0105ca lub nie, stanowi\u0142o barier\u0119, kt\u00f3r\u0105 z\u0142amano w Niemczech i w Rosji sowieckiej. W pierwszym z tych kraj\u00f3w sta\u0142o si\u0119 to za spraw\u0105 owego \u201egermanizmu\u201d i neopoga\u0144stwa, o kt\u00f3rych w Polsce przed wojn\u0105 i po wojnie pisywa\u0142 wiele profesor Leon Halban. To w\u0142a\u015bnie takie wychowanie powodowa\u0142o, \u017ce niekt\u00f3rzy onrowcy pomagali w latach okupacji \u017bydom, a jeden z nich Edward Kemnitz – osoba prominentna w swoim kr\u0119gu – zosta\u0142 nawet odznaczony orderem \u201eSprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata\u201d. O przyjaznych zachowaniach w stosunku do \u017byd\u00f3w, ludzi z tego \u015brodowiska w latach okupacji, tu i tam mo\u017cna przeczyta\u0107 w r\u00f3\u017cnych miejscach13<\/sup><\/a><\/sup> . Pod wp\u0142ywem takich wiadomo\u015bci zw\u0142aszcza m\u0142odym, my\u015bl\u0105cym ludziom nasuwaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne pytania. Dotycz\u0105 one zazwyczaj zagadnie\u0144 kultury, \u015bwiata wyznawanych tam warto\u015bci i ich praktycznych skutk\u00f3w. Zaczyna si\u0119 okazywa\u0107, \u017ce my\u015blowe \u201egotowce\u201d p\u0119kaj\u0105 w szwach. A po co? Ksi\u0105\u017cka Krzywca zdaniem pisz\u0105cego te s\u0142owa ma przeciwdzia\u0142a\u0107 takim procesom. Wraz z pomocnikami stara si\u0119 on wsadzi\u0107 do g\u0142\u00f3w m\u0142odych odpowiednie \u201egotowce\u201d. Takim \u201egotowcem\u201d jest w\u0142a\u015bnie <Roman Dmowski-hitlerowcem>, kt\u00f3ry by\u0142 przecie\u017c jednym z najwa\u017cniejszych architekt\u00f3w odrodzenia pa\u0144stwa polskiego po pierwszej wojnie \u015bwiatowej.\n <\/p>\n

\nKto tego wszystkiego nie rozumie ten nie mo\u017ce sobie ro\u015bci\u0107 pretensji do miana bezstronnego badacza naukowego. Co najwy\u017cej jest publicyst\u0105 politycznym lansuj\u0105cym racj\u0119 jakiej\u015b jednej opcji!\n <\/p>\n

\n *\n <\/p>\n

\nZamykaj\u0105c niniejsze refleksje nad ksi\u0105\u017ck\u0105 Szowinizm po polsku; przypadek Romana Dmowskiego (1886-1905) <\/strong><\/em>trzeba przypomnie\u0107, \u017ce chc\u0105c dog\u0142\u0119bnie zrozumie\u0107 stosunki polsko-\u017cydowskie ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem roli nacjonalizmu polskiego warto by tak\u017ce rozpatrzy\u0107 kwesti\u0119 opuszczania przez Palesty\u0144czyk\u00f3w ich ojczyzny od czasu powt\u00f3rnego osiedlania si\u0119 tam \u017byd\u00f3w w XX-tym wieku. Por\u00f3wnania mog\u0105 by\u0107 bardzo interesuj\u0105ce! Ostatnio nasz rynek ksi\u0119garski dostarczy\u0142 nawet kilka ciekawych publikacji. Trzeba po nie si\u0119ga\u010714<\/sup><\/a><\/sup>. <\/strong><\/em>\n <\/p>\n

\n Prof. dr hab. Bogumi\u0142 Grott\n <\/p>\n

\n

\n 1<\/a>
\n G. Krzywiec, Szowinizm po polsku. Przypadek Romana Dmowskiego (1886-1905),<\/strong><\/em> Warszawa 2009\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 2<\/a>
\n R. Wapi\u0144ski, Roman Dmowski<\/strong><\/em> (Lublin: Wyd. Lubelskie, 1989).\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 3<\/a>
\n K. Kawalec, Roman Dmowski<\/strong><\/em> (Wroc\u0142aw: Ossolineum, 2002).\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 4<\/a>
\n A. Micewski, Roman Dmowski<\/strong><\/em> (Warszawa: \u201eVerbum\u201d, 1971).\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 5<\/a>
\n S. Kozicki, Historia Ligi Narodowej<\/strong><\/em>, tak charakteryzuje pierwszy etap rozwoju ideowego narodowych demokrat\u00f3w: \u201eNie
\n wy\u0142o\u017cyli nigdzie metody, wedle kt\u00f3rej przyst\u0105pili do poznawania praw rz\u0105dz\u0105cych \u017cyciem cz\u0142owieka i spo\u0142ecze\u0144stwa, pisma ich s\u0105 jednak \u015bwiadectwem,
\n \u017ce byli empirykami, zgodnie zreszt\u0105 z duchem czasu, jako wychowawcy okresu pozytywistycznego w Polsce. Nie zajmowali si\u0119 oni ani badaniem pocz\u0105tk\u00f3w
\n \u017cycia spo\u0142ecznego na ziemi, ani jego cel\u00f3w ostatecznych (\u2026). Cel by\u0142 polityczny, zakresem polityka polska, zadanie na wskro\u015b praktyczne. By\u0142o to
\nzgodne z maksym\u0105 Comte,a: wiedzie\u0107, aby przewidzie\u0107 celem zaradzenia\u201d. Cyt. za: R\u00f3\u017cne oblicza nacjonalizm\u00f3w \u2013 polityka, religia, etos<\/strong><\/em>, red. B. Grott (Krak\u00f3w: Wyd. Nomos, 2010): s. 49.\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 6<\/a>
\nJ. Bartyzel, \u201eSzowinizm\u201d<\/strong><\/em>, Encyklopedia Bia\u0142ych Plam<\/em>, t. 17, Radom 2006 s. 77. Podobnie poj\u0119cie szowinizmu ujmuje S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego<\/em>, pod. red. M. Szymczaka, t. 3 (Warszawa: wyd. PWN 1981): s. 421.\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 7<\/a>
\n Por. A. D. Dru\u017cbacka, Moralne oblicze kwestii \u017cydowskiej \u015bwietle nauki \u015bw. Tomasza<\/strong><\/em> , Katowice 1937\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 8<\/a>
\n M. Marsza\u0142, Karol Stojanowski wobec niemieckiego rasizmu<\/strong><\/em> (w:) Studia nad faszyzmem i zbrodniami hitlerowskimi, t. 20,
\n Wroc\u0142aw 1997, s. 99.\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 9<\/a>
\nW pocz\u0105tku wieku najpe\u0142niej zamiary takie propagowali J. Reimer, Ein<\/strong><\/em> Pangermanisches Deutschland<\/strong><\/em>, Leipzig 1902 i L. Woltman. Politische Antropologie<\/strong><\/em>.\/pismo\/\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 10<\/a>
\n B. Grott, \u201eRola katolicyzmu w ideologii obozu narodowego w \u015bwietle pism jego ideolog\u00f3w i krytyki katolickiej. Zarys problematyki badawczej”<\/strong><\/em>, Dzieje Najnowsze, 1980, z. 1, s. 63\u201394.\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 11<\/a>
\n J. Giertych, Nacjonalizm chrze\u015bcija\u0144ski<\/strong><\/em>, Stuttgart 1948, s. 46.\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 12<\/a>
\n Przywo\u0142ywane nieraz jako \u015bwiadectwo polskiego antysemityzmu obserwowane gdzie niegdzie antysemickie napisy na murach nie s\u0105 odbiciem rzeczywistych
\n postaw spo\u0142ecze\u0144stwa, a jedynie wybrykami prostackich nastolatk\u00f3w z do\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 13<\/a>
\n Np. E. Ringelnblum, Kronika getta warszawskiego<\/strong><\/em>, Warszawa 1983, s. 43,51,80,101,159,252,312.\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

\n 14<\/a>
\n Zob. np. E. Jasiewicz, Podpali\u0107 Gaz\u0119<\/strong><\/em>, Warszawa 2011, passim.\n <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dmowski w kleszczach propagandy \u201epoprawnie politycznej\u201d czyli skrzywiony wizerunek lidera ruchu narodowego produkcji Grzegorza Krzywca ( Rozszerzona o nowe w\u0105tki recenzja ksi\u0105\u017cki1 z \u201ePOLITEI\u201d pisma […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2702,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[23,6,29,26,12],"tags":[235,605,725],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-Ht","jetpack-related-posts":[{"id":19481,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=19481","url_meta":{"origin":2695,"position":0},"title":"Niemcy: Kr\u00f3tki kurs propagandy","date":"22 lutego 2015","format":false,"excerpt":"Niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych rozda\u0142o swoim urz\u0119dnikom broszurk\u0119, w kt\u00f3rej w osiemnastu punktach wymieniono \u201emity\u201d szerzone przez \u201epropagand\u0119 Rosji\u201d na temat sytuacji na Ukrainie i konfliktu w Donbasie wraz z wyja\u015bnieniem, dlaczego s\u0105 one nieprawdziwe. W\u015br\u00f3d owych \u201emit\u00f3w\u201d na pierwszym miejscu wymienione zosta\u0142y stwierdzenia, i\u017c Zach\u00f3d miesza\u0142 si\u0119 w wewn\u0119trzne\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/maxresdefault.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":37315,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37315","url_meta":{"origin":2695,"position":1},"title":"Konrad R\u0119kas: Ciszej nad t\u0105 krypt\u0105","date":"24 sierpnia 2020","format":false,"excerpt":"Co roku, przewa\u017cnie w okolicach 12. maja i 15. sierpnia - wraca rytualny sp\u00f3r endek\u00f3w z pi\u0142sudczykami. Pomijaj\u0105c szur\u00f3w z obu stron, k\u0142\u00f3c\u0105cych si\u0119 dla samej k\u0142\u00f3tni oraz tych upieraj\u0105cych si\u0119 przy historycznej racji - teoretycznie ma to by\u0107 nadal aktualne odniesienie do zasadniczych dylemat\u00f3w polskich strategii politycznych, a nie\u2026","rel":"","context":"In "Polityka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/ada.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":32849,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=32849","url_meta":{"origin":2695,"position":2},"title":"Marcin Skalski: Jestem „ruskim agentem” – i jestem z tego dumny","date":"31 stycznia 2018","format":false,"excerpt":"Zawi\u0105zanie nowej grupy o nazwie Endecja przez Rafa\u0142a Ziemkiewicza, Paw\u0142a Kukiza oraz odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do idei narodowej parlamentarzyst\u00f3w stawia na porz\u0105dku dziennym pytanie, czy w XXI wieku narodowa demokracja jest jeszcze komu\u015b potrzebna. Zdawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce, \u017ce od czas\u00f3w Romana Dmowskiego zmieni\u0142o si\u0119 wszystko, co da\u0142o si\u0119 zaobserwowa\u0107 jeszcze za\u2026","rel":"","context":"In "Polityka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/th1_12580_sobor4.jpg?fit=950%2C637&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":32105,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=32105","url_meta":{"origin":2695,"position":3},"title":"Aleksandr Dugin: Czwarta Teoria Polityczna i problem diab\u0142a","date":"13 grudnia 2017","format":false,"excerpt":"\u00a0 Obja\u015bnienie natury 4TP \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czwarta Teoria Polityczna (4PT \u2013 the Fourth Political Theory) jest poj\u0119ciow\u0105 matryc\u0105, kt\u00f3ra opisuje alternatyw\u0119 dla tendencji politycznych, kt\u00f3re zdominowa\u0142y epok\u0119 nowoczesno\u015bci. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Trzy g\u0142\u00f3wne ideologie polityczne epoki nowoczesno\u015bci, do kt\u00f3rych zalicza si\u0119 liberalizm (pierwsza teoria polityczna), komunizm (druga teoria polityczna) i nacjonalizm (trzecia teoria\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/prof-aleksandr_dugin-1.jpeg?fit=535%2C535&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7600,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7600","url_meta":{"origin":2695,"position":4},"title":"Rewolucja z Prawa! Templum Novum 13\/2013","date":"11 lutego 2013","format":false,"excerpt":"Od Redakcji Xportal.pl:\u00a0 Jak zawsze polecamy najnowszy numer pisma Templum Novum - kanonady narodowego romantyzmu, na kt\u00f3rego \u0142amach po raz kolejny goszcz\u0105 tak\u017ce redaktorzy Xportal.pl. Recenzja numeru ju\u017c wkr\u00f3tce na \u0142amach naszego portalu! Pismo, kt\u00f3rego nie trzeba ju\u017c nachalnie reklamowa\u0107. To ju\u017c \u201etrzynasty\u201d tom TN, kt\u00f3remu przy\u015bwieca aforyzm Michaela Klonovsky\u2019ego:\u2026","rel":"","context":"In "Og\u0142oszenia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":15175,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=15175","url_meta":{"origin":2695,"position":5},"title":"Noworosja: Zamkni\u0119to kocio\u0142","date":"16 lipca 2014","format":false,"excerpt":"Si\u0142y noworosyjskiej samoobrony poinformowa\u0142y po po\u0142udniu w \u015brod\u0119 16 lipca o zaj\u0119ciu wsi Marinowka pod Snie\u017cnym i tym samym zamkni\u0119ciu ukrai\u0144skiej ekspedycji karnej w okr\u0105\u017ceniu przy granicy z Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105. Si\u0142y ukrai\u0144skie kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w kotle mia\u0142y za zadanie odci\u0105\u0107 powsta\u0144c\u00f3w od granicy z Rosj\u0105. W wyniku sprawnych dzia\u0142a\u0144\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"10513331_1511613082401862_7445168869348951051_n","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/10513331_1511613082401862_7445168869348951051_n.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2695"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2695"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2695\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}