{"id":26955,"date":"2016-10-01T18:29:27","date_gmt":"2016-10-01T16:29:27","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=26955"},"modified":"2016-10-02T03:15:30","modified_gmt":"2016-10-02T01:15:30","slug":"lubica-kazmerova-polonofilstwo-w-dzialalnosci-karola-sidora-w-latach-1920-1939","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=26955","title":{"rendered":"\u013dubica K\u00e1zmerov\u00e1: Polonofilstwo w dzia\u0142alno\u015bci Karola Sidora w latach 1920-1939"},"content":{"rendered":"

Od Redakcji: W przeddzie\u0144 rocznicy wkroczenia wojsk polskich na Zaolzie prezentujemy Pa\u0144stwu \u00a0tekst po\u015bwi\u0119cony pierwszemu dow\u00f3dcy Gwardii Hlinki, Karolowi Sidorowi (1901-1953). Artyku\u0142 s\u0142owackiej autorki otwiera pa\u017adziernikowy cykl publikacji na temat stosunk\u00f3w polsko-czesko-s\u0142owackich. (B.B.)<\/em><\/p>\n

Karol Sidor (1901-1953), polityk S\u0142owackiej Partii Ludowej Hlinki (s\u0142ow. Hlinkova slovensk\u00e1 \u013eudov\u00e1 strana<\/em>, HS\u013dS), przedstawiciel s\u0142owackiego ruchu autonomistycznego, publicysta i dyplomata, przejawia\u0142 pozytywne sk\u0142onno\u015bci do Polski ju\u017c od swoich najm\u0142odszych lat. Jego polonofilstwo mia\u0142o korzenie rodzinne, on sam za\u015b wspomina\u0142 o swoich polskich przodkach ze strony matki, a tak\u017ce polskich koligacjach rodzinnych swojej \u017cony. W obydwu przypadkach nie poda\u0142 jednak nigdy bli\u017cszych informacji.<\/p>\n

M\u0142odego Sidora pasjonowa\u0142o dziennikarstwo, za\u015b karier\u0119 dziennikarza rozwin\u0105\u0142 w dzienniku \u201eSlov\u00e1k\u201d, organie prasowym S\u0142owackiej Partii Ludowej (S\u013dS od 1925 HS\u013dS). Problematyk\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z Polsk\u0105 po raz pierwszy poruszy\u0142 na \u0142amach \u201eSlov\u00e1ka\u201d 29 sierpnia 1920 roku, gdy opublikowa\u0142 artyku\u0142, kt\u00f3rego tematem by\u0142a wsp\u00f3\u0142praca polsko-s\u0142owacka. Artyku\u0142 zawiera\u0142 wiele pozytywnych emocji wzgl\u0119dem Polski, a nar\u00f3d polski okre\u015bla\u0142 mianem bliskiego, s\u0142owia\u0144skiego brata. Pogl\u0105d ten wyrobi\u0142 sobie jeszcze podczas nauki w szkole \u015bredniej w Ru\u017comberku. Sidorowi, jako m\u0142odemu uczniowi, imponowa\u0142a bogata historia, narodowa suwerenno\u015b\u0107 i samodzielno\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocnego s\u0105siada. Sympatie do narodu polskiego dodatkowo wzmacnia\u0142a ta sama, chrze\u015bcija\u0144ska, katolicka tradycja, wsp\u00f3lna dla obydwu narod\u00f3w.<\/p>\n

Polonofilstwa Karola Sidora nie zosta\u0142o w \u017caden spos\u00f3b os\u0142abione przez napi\u0119te stosunki, kt\u00f3rymi charakteryzowa\u0142y si\u0119 pierwsze lata s\u0105siedztwa Czechos\u0142owacji i Polski, co by\u0142o \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z rozszerzeniem polskiego terytorium o trzyna\u015bcie miast Spisza, oraz dwana\u015bcie miejscowo\u015bci orawskich. Cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa s\u0142owackiego odebra\u0142a ten krok jako krzywd\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 S\u0142owakom, Sidor za po\u015brednictwem utworu literackiego \u201eW pieszcza\u0144skim parku\u201d w zbiorze \u201eKl\u0105twa nienarodzonych\u201d z 1922 roku, pr\u00f3bowa\u0142 wywrze\u0107 wp\u0142yw na s\u0142owackiego czytelnika za po\u015brednictwem pi\u0119kna polskiej dziewczyny. Apelowa\u0142 do czytelnik\u00f3w, aby nie przysz\u0142o im spogl\u0105da\u0107 na ni\u0105 nieprzyjacielskim okiem, tylko dlatego, \u017ce jej rodacy oderwali z naszej S\u0142owacji kawa\u0142ek \u017cywego mi\u0119sa<\/em>.<\/p>\n

Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci Sidora, oraz jego m\u0142odych koleg\u00f3w-redaktor\u00f3w, na \u0142amach \u201eSlov\u00e1ka\u201d regularnie pojawia\u0142y si\u0119 artyku\u0142y zwi\u0105zane z polsk\u0105 problematyk\u0105. Po zmianie siedziby redakcji i przeniesieniu jej z Ru\u017comberka do Bratys\u0142awy, sytuacja ta uleg\u0142a zmianie. Sekretarz generalny S\u0142owackiej Partii Ludowej Pavol Mach\u00e1\u010dek nie by\u0142 tak przekonany do polskiej orientacji w dzia\u0142aniach zagranicznych S\u013dS i \u015bwiadomie os\u0142abia\u0142 propolsk\u0105 orientacj\u0119 dziennika, co jednak\u017ce nie wp\u0142yn\u0119\u0142o na polonofilstwo Sidora. Zgodnie z lini\u0105 S\u0142owackiej Partii Ludowej, za straty terytorialne na p\u00f3\u0142nocnej S\u0142owacji obwinia\u0142 przede wszystkim \u00f3wczesnego ministra spraw zagranicznych Republiki Czechos\u0142owackiej (\u010cSR) Edvarda Bene\u0161a. Sam natomiast, w spos\u00f3b jeszcze bardziej intensywny ni\u017c wcze\u015bniej, wiele uwagi po\u015bwi\u0119ca\u0142 t\u0142umaczeniu artyku\u0142\u00f3w z polskiej prasy, a przede wszystkim tych, kt\u00f3re porusza\u0142y kwesti\u0119 wewn\u0119trznych problem\u00f3w politycznych \u010cSR i by\u0142y zwi\u0105zane ze stanowiskami centralnych w\u0142adz czechos\u0142owackich wzgl\u0119dem S\u0142owacji.<\/p>\n

Sidor pragn\u0105\u0142 pozna\u0107 \u017cycie codzienne p\u00f3\u0142nocnych s\u0105siad\u00f3w S\u0142owacji, dlatego z\u0142o\u017cy\u0142 wniosek do praskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych o udzielenie stypendium na pobyt w Polsce. Pozytywne rozpatrzenie jego wniosku zosta\u0142o mu oznajmione w czerwcu 1925 roku. W czasie przygotowa\u0144 do wyjazdu publikowa\u0142 kolejne artyku\u0142y i eseje o s\u0105siednim kraju, kt\u00f3re by\u0142y utrzymane w serdecznym, zbli\u017caj\u0105cym tonie. Pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c o pewnym trendzie w polskiej polityce zagranicznej, kt\u00f3ry sprowadza\u0142 si\u0119 do dominacji interes\u00f3w kulturowych w relacjach Czechos\u0142owacj\u0105, w tym r\u00f3wnie\u017c S\u0142owacj\u0105. Swoje interesy kulturowe na S\u0142owacji strona polska zabezpiecza\u0142a za po\u015brednictwem tzw. o\u015brodka krakowskiego, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce narodowy rozw\u00f3j S\u0142owak\u00f3w le\u017cy w polskim, \u017cywotnym interesie, w zwi\u0105zku z czym wskazywano na wzajemne pokrewie\u0144stwo obydwu kultur. S\u0142owak\u00f3w uwa\u017cano za samodzielny nar\u00f3d w ramach Czechos\u0142owacji, co w czasach forsowania \u201eetnicznego czechos\u0142owakizmu\u201d w wewn\u0119trznej polityce \u010cSR, brzmia\u0142o dla Sidora co najmniej zach\u0119caj\u0105co.<\/p>\n

Polonofilstwo Sidora w skoncentrowanej formie objawi\u0142o si\u0119 w publikacji Cestou po Po\u013esku<\/em>, pierwotnie nazwanej Z cesty po Po\u013esku<\/em>. Opisy prze\u017cy\u0107 i spotka\u0144 ze swoich w\u0119dr\u00f3wek podczas lata 1926 roku Sidor publikowa\u0142 fragmentami w dzienniku \u201eSlov\u00e1k\u201d. Monografia, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w 1927 roku, by\u0142a pomy\u015blana jako przewodnik i dziennik z podr\u00f3\u017cy [cestopis<\/em>]. Opisy by\u0142y poprzetykane autentycznymi prze\u017cyciami, za\u015b celem publikacji by\u0142o dotarcie do jak najszerszego audytorium czytelnik\u00f3w. Charakterystyka \u017cycia codziennego w wa\u017cnych, historycznych miastach Polski zosta\u0142a dope\u0142niona dok\u0142adnymi opisami geograficznymi, oraz historycznymi i kulturalnymi ciekawostkami. Pr\u00f3cz tego, Sidor obserwowa\u0142 \u017cycie prostych ludzi, oraz sytuacj\u0119 mniejszo\u015bci narodowych. Prezentowa\u0142 dzieje stosunk\u00f3w s\u0142owacko-polskich, a tak\u017ce zaznajamia\u0142 czytelnik\u00f3w z rozwojem polskiego systemu politycznego.<\/p>\n

Podczas pobytu w Krakowie Sidor spotka\u0142 si\u0119 z profesorem historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego W\u0142adys\u0142awem Semkowiczem, kt\u00f3ry by\u0142 uwa\u017cany za najbardziej wp\u0142ywow\u0105 osobisto\u015b\u0107 tzw. o\u015brodka krakowskiego. Publikowane podczas I wojny \u015bwiatowej wyniki bada\u0144 Semkowicza w swoich wnioskach potwierdza\u0142y polski charakter osadnictwa na polsko-s\u0142owackim pograniczu, w p\u00f3\u0142nocnym rejonie Kysuc, Orawy i Spisza. Pogl\u0105dy na kwestie terytorialne pogranicza polsko-s\u0142owackiego Semkowicz utrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c po wojnie i zako\u0144czeniu rokowa\u0144 pokojowych w Pary\u017cu. Kr\u0119gi krakowskie przyst\u0105pi\u0142y w\u00f3wczas do organizowania akcji tzw. wybudzania [narodowego, przyp. B.B.], kt\u00f3ra mia\u0142a obj\u0105\u0107 ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105c\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105 S\u0142owacj\u0119, g\u0142\u00f3wnie na obszarach, gdzie u\u017cywano gwary g\u00f3ralskiej.<\/p>\n

Profesor Semkowicz usi\u0142owa\u0142 przekona\u0107 Sidora, \u017ce w przypadku region\u00f3w Spisza i Orawy na rokowaniach pokojowych w Pary\u017cu strona polska nie mog\u0142a dzia\u0142a\u0107 inaczej<\/em>. Podczas rozmowy z Sidorem nie ukrywa\u0142 zainteresowania kolejnymi, jego zdaniem, polskimi osadami, kt\u00f3re pozosta\u0142y w granicach Czechos\u0142owacji, a konkretnie w p\u00f3\u0142nocnej S\u0142owacji. Sidor b\u0119d\u0105cy uwa\u017cnym s\u0142uchaczem zanotowa\u0142 i opublikowa\u0142 rozmow\u0119 z Semkowiczem, ale prawdopodobnie nie zdawa\u0142 sobie sprawy z mo\u017cliwego znaczenia jego s\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Sidor powa\u017ca\u0142 Semkowicza r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce zorganizowa\u0142 on s\u0142owackim studentom stypendium na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim w Krakowie, gdzie w roku akademickim 1924-1925 studiowali J\u00e1n Holl\u00fd, Franti\u0161ek Hru\u0161ovsk\u00fd i Mikul\u00e1\u0161 Stano. Z inicjatywy Semkowicza przy krakowskim uniwersytecie powo\u0142any zosta\u0142 Zwi\u0105zek S\u0142owak\u00f3w. Polskie wsparcie dla samodzielnego narodu s\u0142owackiego, jego j\u0119zyka i literatury<\/em> zyskuje jednak inny kszta\u0142t w \u015bwietle zapytania wystosowanego przez wydzia\u0142 konsularny polskiego MSZ. Adresatem zapytania by\u0142y polskie plac\u00f3wki w Czechos\u0142owacji. Oddzia\u0142 konsularny zapytywa\u0142 o ustosunkowanie si\u0119 do problematyki rozwijania akcji, kt\u00f3rej celem by\u0142o budzenie polskiej \u015bwiadomo\u015bci narodowej w s\u0142owackiej cz\u0119\u015bci Spisza i Orawy.<\/p>\n

\u00a0Sidor nie zna\u0142 politycznego t\u0142a polskich dzia\u0142a\u0144. Interesowa\u0142 go przede wszystkim kulturalny aspekt wsp\u00f3\u0142pracy. Wz\u00f3r polskiej narodowej jedno\u015bci pos\u0142u\u017cy\u0142 mu w przygotowaniu hase\u0142 dla sierpniowych obchod\u00f3w w \u015awi\u0119tym Marcinie Turcza\u0144skim w roku 1926. Apelowa\u0142, aby s\u0142owaccy dzia\u0142acze kulturowi potrafili sobie u\u015bwiadomi\u0107 nie tylko od \u015bwi\u0119ta, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy S\u0142owakami<\/em>. R\u00f3wnocze\u015bnie wzywa\u0142 ich, by wytworzyli wi\u0119cej przestrzeni dla, jak to okre\u015bla\u0142, oryginalnej s\u0142owackiej tw\u00f3rczo\u015bci literackiej.<\/p>\n

Nawi\u0105za\u0142 te\u017c kontakt z polskim poet\u0105 i politykiem Feliksem Gwi\u017cd\u017cem, kt\u00f3ry w czasach przed powstaniem \u010cSR mia\u0142 przekonywa\u0107 ludno\u015b\u0107 g\u00f3ralskich osad o jej przynale\u017cno\u015bci do narodu polskiego. Za po\u015brednictwem Gwi\u017cd\u017ca Sidor otrzymywa\u0142 kolejne zaproszenia do Polski. By\u0142y to zaproszenia dotycz\u0105ce przede wszystkim wydarze\u0144 kulturalnych, jednak spotyka\u0142 si\u0119 na nich r\u00f3wnie\u017c z przedstawicielami rozmaitych kr\u0119g\u00f3w politycznych, co umo\u017cliwi\u0142o mu cz\u0119\u015bciowe zaznajomienie si\u0119 z polsk\u0105 scen\u0105 polityczn\u0105. Zapozna\u0142 si\u0119 z marsza\u0142kiem Sejmu Maciejem Ratajem i niekt\u00f3rymi polskimi pos\u0142ami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych byli r\u00f3wnie\u017c przedstawiciele ruchu socjalistycznego. Z tych ostatnich, bliskim wsp\u00f3\u0142pracownikiem Sidora zosta\u0142 dziennikarz Mieczys\u0142aw Niedzia\u0142kowski, redaktor zwi\u0105zanego z Polsk\u0105 Parti\u0105 Socjalistyczn\u0105 \u201eRobotnika\u201d.<\/p>\n

Sidor odwiedzi\u0142 Polsk\u0119 w czerwcu 1927 roku, czyli nied\u0142ugo po tym, jak krajem wstrz\u0105sn\u0105 przewr\u00f3t wojskowy, na kt\u00f3rego czele sta\u0142 marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski. W marsza\u0142ku Pi\u0142sudskim Sidor widzia\u0142 wybawienie Polski, sk\u0142aniaj\u0105c si\u0119 ku rozwi\u0105zaniom, kt\u00f3re mia\u0142y ograniczy\u0107 demokracj\u0119 parlamentarn\u0105 i rol\u0119 Sejmu. Zgadza\u0142 si\u0119 z przekonaniem, \u017ce partyjne rozbijactwo nale\u017cy zast\u0105pi\u0107 narodow\u0105 jedno\u015bci\u0105. Sytuacj\u0119 polityczn\u0105 w Europie Sidor okre\u015bla\u0142 mianem kryzysowej, za\u015b przewr\u00f3t wojskowy uwa\u017ca\u0142 za w\u0142a\u015bciwie rozwi\u0105zanie w przypadku Polski.<\/p>\n

Robi\u0105c liczne zestawienia demokracji jako formy rz\u0105dzenia, z r\u00f3\u017cnymi systemami autorytarnymi i totalitarnymi, Sidor stopniowo \u0142agodzi\u0142 sw\u00f3j radykalizm, jednak\u017ce wobec demokracji zawsze pozosta\u0142 co najmniej krytyczny. Samo poj\u0119cie demokracji \u0142\u0105czy\u0142 z francuskimi, XVIII-wiecznymi nurtami filozoficznymi, ideami wolteryzmu i wolnomy\u015blicielstwa, kt\u00f3re wyst\u0119powa\u0142y w opozycji do nauk Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Nadzieje, kt\u00f3re wi\u0105za\u0142 ze spraw\u0105 polsk\u0105, mia\u0142y mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c prze\u0142o\u017cenie na kwesti\u0119 samodzielno\u015bci narodu s\u0142owackiego.<\/p>\n

Na bezkrytyczne podej\u015bcie Sidora do polskiej rzeczywisto\u015bci politycznej w pewnej mierze wp\u0142yn\u0119\u0142o spotkanie Andreja Hlinki, s\u0142owackiego ksi\u0119dza i polityka, za\u0142o\u017cyciela S\u013dS, z marsza\u0142kiem Pi\u0142sudskim w 1919 roku, w czasie trwania konferencji pokojowej w Pary\u017cu. Hlinka do Pary\u017ca jecha\u0142 przez Polsk\u0119 [gdzie otrzyma\u0142 polski paszport wystawiony na fa\u0142szywe dane, gdy\u017c w\u0142adze czechos\u0142owackie nie umo\u017cliwi\u0142yby mu wyjazdu na konferencj\u0119, przyp. B.B.], za\u015b celem jego wyst\u0105pienia na konferencji mia\u0142o\u00a0 by\u0107 z\u0142o\u017cenie deklaracji, i\u017c nar\u00f3d s\u0142owacki nie uzyska\u0142 r\u00f3wnoprawnego statusu w ramach\u00a0 \u010cSR. Wcze\u015bniej dosz\u0142o jednak do spotkania w Warszawie z marsza\u0142kiem Pi\u0142sudskim, kt\u00f3ry wyrazi\u0142 poparcie dla planowanej akcji Hlinki w Pary\u017cu.<\/p>\n

Kr\u00f3tko po powrocie z Polski Sidor zacz\u0105\u0142 przygotowywa\u0107 wsp\u00f3lne przedsi\u0119wzi\u0119cia, na kt\u00f3rych realizacj\u0119 um\u00f3wi\u0142 si\u0119 z W. Semkowiczem i F. Gwi\u017cd\u017cem. Przygotowa\u0142 program pobytu pisarzy polskich na S\u0142owacji, kt\u00f3rego oczywist\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 mia\u0142o by\u0107 spotkanie z ich s\u0142owackimi kolegami. Stronie polskiej nie zezwolono jednak na przekroczenie granicy czechos\u0142owackiej, w zwi\u0105zku z czym do wizyty nie dosz\u0142o. Sidor nie zrezygnowa\u0142 jednak ze swoich zamiar\u00f3w i dzia\u0142alno\u015bci w obszarze kultury, a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 polsko-s\u0142owack\u0105 realizowa\u0142 w dalszym ci\u0105gu za po\u015brednictwem artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3re zawiera\u0142y wiele przejaw\u00f3w sympatii wzgl\u0119dem Polski. Wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w przestrzeni kulturalnej proponowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c innym redakcjom s\u0142owackich dziennik\u00f3w. Rozwin\u0105\u0142 tak\u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 w kr\u0119gach artystycznych. Za jego spraw\u0105 Zwi\u0105zek Artyst\u00f3w S\u0142owackich (SSU) nawi\u0105za\u0142 bezpo\u015brednie kontakty z artystami polskimi. Zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w organizacj\u0119 literacko-muzycznej akademii w Krakowie w 1927 roku. Zawi\u0105zana w ten spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142praca umo\u017cliwia\u0142a prezentowanie s\u0142owackiej kultury, oraz S\u0142owak\u00f3w jako samodzielnego narodu.<\/p>\n

Zetkni\u0119cie si\u0119 z polsk\u0105 kultur\u0105 wzmocni\u0142o zabiegi Sidora o pod\u017awigni\u0119cie \u017cycia kulturalnego S\u0142owak\u00f3w. W swoich artyku\u0142ach stawia\u0142 polsk\u0105 inteligencj\u0119 za wz\u00f3r, oraz zach\u0119ca\u0142 inteligencj\u0119 s\u0142owack\u0105, aby odwa\u017cy\u0142a si\u0119 dzia\u0142a\u0107 niezale\u017cnie. S\u0142owackich artyst\u00f3w wzywa\u0142 do zjednoczenia i \u015bmia\u0142o\u015bci, co pomog\u0142oby zrealizowa\u0107 program, w kt\u00f3rym S\u0142owacja b\u0119dzie nale\u017ca\u0142a do S\u0142owak\u00f3w; wszelka chwa\u0142a, chleb i praca na S\u0142owacji, b\u0119dzie w pierwszej kolejno\u015bci dla S\u0142owak\u00f3w. <\/em><\/p>\n

Listopadow\u0105 wizyt\u0119 w Polsce w 1927 roku Sidor wykorzysta\u0142 do spotkania si\u0119 ze S\u0142owakami \u017cyj\u0105cymi w Polsce. Czesi i S\u0142owacy, kt\u00f3rzy zamieszkiwali Warszaw\u0119, dzia\u0142ali w jednym stowarzyszeniu zwanym \u010ceskoslovensk\u00e1 beseda<\/em>. Sidor bardzo ceni\u0142 dzia\u0142ania zwi\u0105zku na p\u0142aszczy\u017anie kulturowo-spo\u0142ecznej, ale jedn\u0105 z w\u0142a\u015bciwo\u015bci jego charakteru by\u0142o bardzo krytyczne spojrzenie nie tylko na swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 prac\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 swojego otoczenia, czy wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym nie odm\u00f3wi\u0142 sobie zaprezentowania w\u0142asnego pogl\u0105du na b\u0142\u0119dy w dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zku.<\/p>\n

Pa\u0144stwo Sidorowie wsp\u00f3lnie zajmowali si\u0119 t\u0142umaczeniem dzie\u0142 polskich pisarzy. Angela Sidor przedstawi\u0142a na \u0142amach \u201eSlov\u00e1ka\u201d tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Feliksa Gwi\u017cd\u017ca. Zaznajomi\u0142a te\u017c czytelnik\u00f3w z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Michaliny Mo\u015bcickiej, \u017cony polskiego prezydenta. Propolska orientacja Sidora wzmocni\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzy Polakami, a S\u0142owakami, zar\u00f3wno na p\u0142aszczy\u017anie kulturowej i artystycznej, jak r\u00f3wnie\u017c u\u0142atwi\u0142a wzajemne poznawanie si\u0119 obydwu narod\u00f3w. Jego propolska dzia\u0142alno\u015b\u0107 zosta\u0142a zauwa\u017cona przez polskie kr\u0119gi rz\u0105dowe, a w roku 1928 zosta\u0142 odznaczony przez prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej medalem Polonia Restituta<\/em>. Wyprawy Sidora do Polski powtarza\u0142y si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej, a w styczniu 1932 roku by\u0142 go\u015bciem kongresu polskich pisarzy katolickich w Warszawie.<\/p>\n

Polska polityka zagraniczna stara\u0142a si\u0119 systematycznie wzmacnia\u0107 kontakty z ruchem autonomicznym na S\u0142owacji, a przede wszystkim ze S\u0142owack\u0105 Ludow\u0105 Parti\u0105 Hlinki (HS\u013dS) i jej polonofilsk\u0105 frakcj\u0105 z Karolem Sidorem na czele. Blok autonomiczny w wyborach roku 1935 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z mniejszo\u015bci\u0105 polsk\u0105 w Czechos\u0142owacji. Sidor, na przek\u00f3r 7-tygodniowemu uwi\u0119zieniu w przededniu wybor\u00f3w za \u201eantypa\u0144stwowe\u201d artyku\u0142y publikowane w \u201eSlov\u00e1ku\u201d, raczej zyska\u0142, ani\u017celi straci\u0142 sympati\u0119 wyborc\u00f3w ruchu ludackiego.<\/p>\n

W majowych wyborach parlamentarnych kandydowa\u0142 na pos\u0142a z list HS\u013dS. Wyniki wybor\u00f3w, w kt\u00f3rych HS\u013dS zyska\u0142a w ramach bloku autonomicznego 19 mandat\u00f3w, zako\u0144czy\u0142y si\u0119 dla niego sukcesem i zaprowadzi\u0142y go do \u0142awy poselskiej Zgromadzenia Narodowego, gdzie zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem komisji spraw zagranicznych. Orientacja polonofilska w polityce zagranicznej w dalszym ci\u0105gu pozosta\u0142a udzia\u0142em Sidora, tym razem przeniesiona jednak zosta\u0142a ju\u017c na p\u0142aszczyzn\u0119 parlamentarn\u0105. W swoich wyst\u0105pieniach cz\u0119sto zwraca\u0142 uwag\u0119 pos\u0142\u00f3w na to, \u017ce polityka zagraniczna Republiki Czechos\u0142owackiej jest zbytnio ukierunkowana na Francj\u0119, zamiast na bliskiego, p\u00f3\u0142nocnego s\u0105siada, czyli s\u0142owia\u0144sk\u0105 Polsk\u0119. Sidor nie znalaz\u0142 w\u00f3wczas wi\u0119kszego poparcia dla koncepcji przeorientowania czechos\u0142owackiej polityki zagranicznej, zar\u00f3wno w parlamencie, jak i w szeregach HS\u013dS. Przeciwko jego polonofilstwu wypowiada\u0142 si\u0119 z parlamentarnej m\u00f3wnicy nawet jego partyjny kolega, pose\u0142 Mikul\u00e1\u0161 Pru\u017einsk\u00fd.<\/p>\n

Polonofilstwo Sidora w tamtym okresie straci\u0142o na kr\u00f3tko na popularno\u015bci, r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d jego wieloletnich zwolennik\u00f3w, za\u015b do opinii publicznej przenikn\u0119\u0142y informacje na temat mno\u017c\u0105cych si\u0119 konfliktach w kierownictwie HS\u013dS, kt\u00f3re mia\u0142y dotyczy\u0107 w\u0142a\u015bnie kwestii orientacji w polityce zagranicznej. Wbrew przeciwno\u015bciom Sidor wytrwa\u0142 w swoim polonofilskim stanowisku, uwa\u017caj\u0105c jednocze\u015bnie, i\u017c logika wsp\u00f3\u0142pracy s\u0142owacko-polskiej wzmacnia koncepcj\u0119 autonomii dla S\u0142owacji w ramach Czechos\u0142owacji. Na \u0142amach prasy partyjnej pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 tradycyjnym ju\u017c argumentem przyjacielskiego stosunku Andreja Hlinki wzgl\u0119dem Polski. Tymczasem niech\u0119\u0107 cz\u0119\u015bci aktywu cz\u0142onkowskiego HS\u013dS wynika\u0142a z obaw, kt\u00f3re wywo\u0142ywa\u0142a wsp\u00f3\u0142praca polsko-w\u0119gierska. Polscy dyplomaci, cho\u0107 nie kryli swojego przyjaznego nastawienia wobec W\u0119gier, zapewniali Sidora, \u017ce polsko-w\u0119gierskie kontakty nie kolidowa\u0142y z interesami s\u0142owackimi.<\/p>\n

Na S\u0142owacji w latach trzydziestych poprzedniego stulecia dzia\u0142a\u0142y r\u00f3\u017cne organizacje, kt\u00f3re rozwija\u0142y polsko-s\u0142owack\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturaln\u0105, g\u0142\u00f3wnie na obszarze p\u00f3\u0142nocnej Czechos\u0142owacji. Za ich po\u015brednictwem realizowano r\u00f3wnie\u017c polityczne interesy Polski i Czechos\u0142owacji. Podobnie jak w latach dwudziestych poprzedniego wieku, organizacje te opiera\u0142y si\u0119 o s\u0142owia\u0144sk\u0105 wzajemno\u015b\u0107, katolick\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 i j\u0119zykowe pokrewie\u0144stwo Polak\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w. Zmianie nie uleg\u0142y r\u00f3wnie\u017c \u015brodki, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych realizowano polityk\u0119 zbli\u017cenia dw\u00f3ch narod\u00f3w, jak np. wymiana student\u00f3w, przek\u0142ady tw\u00f3rczo\u015bci literackiej, oraz zwi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 ruch turystyczny, g\u0142\u00f3wnie w obszarze p\u00f3\u0142nocnej S\u0142owacji.<\/p>\n

\u00a0Karol Sidor mia\u0142 bardzo umiarkowane pogl\u0105dy, je\u015bli chodzi o kwestie terytorialne i kulturowe na s\u0142owacko-polskim pograniczu. By\u0142 lojalny wobec czechos\u0142owackiej w\u0142adzy i popar\u0142 jej \u017c\u0105dania przed\u0142o\u017cone w 1935 roku, kt\u00f3re dotyczy\u0142y kulturowej ochrony s\u0142owackiej mniejszo\u015bci po polskiej stronie Orawy i Spisza. Nie zapar\u0142 si\u0119 jednak swojej duszy dziennikarza naznaczonej sk\u0142onno\u015bciami literackimi, a na sytuacj\u0119 mniejszo\u015bci s\u0142owackiej zareagowa\u0142 artyku\u0142em, kt\u00f3ry napisa\u0142 w imieniu, jak sam twierdzi\u0142, \u201edyplomacji serca\u201d. Wezwa\u0142 w nim polski rz\u0105d do zapewnienia S\u0142owakom praw mniejszo\u015bci narodowej na polskim terytorium.<\/p>\n

Aktywno\u015b\u0107 polityczna Sidora pod koniec lat trzydziestych przejawia\u0142a si\u0119 w szerokim spektrum r\u00f3\u017cnych kwestii, oraz wynika\u0142a z problematyki sytuacji wewn\u0119trznej \u010cSR i polityki mi\u0119dzynarodowej w Europie. Orientacja na p\u00f3\u0142nocnego s\u0105siada by\u0142a silnie zakotwiczona w my\u015bli politycznej Sidora i przetrwa\u0142a bez szwanku pr\u00f3b\u0119 czasu. Jego d\u0142ugoterminowe i solidne polskie kontakty pomog\u0142y partii ludowej i ruchowi autonomicznemu zrealizowa\u0107 wa\u017cny cel, jakim by\u0142o sprowadzenie ze Stan\u00f3w Zjednoczonych do Czechos\u0142owacji orygina\u0142 dokumentu zwanego \u201eUmow\u0105 pittsbursk\u0105\u201d. Dokument zosta\u0142 podpisany w maju 1918 roku przez przedstawicieli Czech\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w w USA, oraz Tomasza G. Masaryka. Dla partii ludowej by\u0142 to dokument szczeg\u00f3lnie wa\u017cny, dlatego, i\u017c wspomina\u0142 on m. in. o autonomicznym statusie S\u0142owacji w ramach wsp\u00f3lnego pa\u0144stwa Czech\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w, do czego bezpo\u015brednio po utworzeniu \u010cSR jednak nie dosz\u0142o.<\/p>\n

Przedstawiciele partii ludowej z pomoc\u0105 \u201eUmowy pittsburskiej\u201d argumentowali swoje postulaty autonomiczne, za\u015b ich adwersarze z czechos\u0142owackich partii centralistycznych kwestionowali wa\u017cno\u015b\u0107 tych zapis\u00f3w dokumentu. Ich stanowisko sk\u0142ania\u0142o Sidora do wzmocnienia postulat\u00f3w autonomicznych w dzia\u0142alno\u015bci opozycyjnej partii ludowej.<\/p>\n

W maju 1938 roku, gdy up\u0142yn\u0119\u0142o dwadzie\u015bcia lat od podpisania \u201eUmowy pittsburskiej\u201d, przedstawiciele partii ludowej uznali, \u017ce konieczne jest zorganizowanie uroczysto\u015bci maj\u0105cych upami\u0119tni\u0107 jej podpisanie. HS\u013dS zacz\u0119\u0142a przygotowania do \u015bwi\u0119towania jubileuszu ju\u017c w roku 1937. Pierwszym krokiem w tym kierunku by\u0142o wydanie publikacji Kon\u0161tant\u00edna \u010culena pod tytu\u0142em \u201eUmowa pittsburska\u201d. Autor monografii zadedykowa\u0142 j\u0105 Karolowi Sidorowi, co by\u0142o wyrazem szacunku dla jego walki o autonomi\u0119 S\u0142owacji. G\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 obchod\u00f3w mia\u0142y jednak stanowi\u0107 zgromadzenia publiczne, kt\u00f3re ludacy zacz\u0119li przygotowywa\u0107 w nast\u0119pnej kolejno\u015bci.<\/p>\n

Dwudziesty kongres Ligi S\u0142owackiej w Ameryce, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w kwietniu 1938 roku w Pittsburgu, poleci\u0142 prezesowi Ligi Petrovi Hletce, razem z Jozefem Hu\u0161ekiem, Andrejem Ril\u00edkiem, Andrejem Nov\u00e1kiem, Jozefem Pru\u0161em i Michalem Sin\u010d\u00e1kiem, aby wzi\u0119li udzia\u0142 uroczysto\u015bciach podpisania Umowy pittsburskiej, kt\u00f3re mia\u0142y odby\u0107 si\u0119 w Bratys\u0142awie, oraz zabrali ze sob\u0105 orygina\u0142 dokumentu Umowy.<\/p>\n

Sidor d\u0105\u017cy\u0142 do tego, aby zmierzaj\u0105ca do Czechos\u0142owacji delegacja przyby\u0142a od strony Polski, nie za\u015b od strony Niemiec, z jednego z niemieckich port\u00f3w. W zwi\u0105zku z t\u0105 spraw\u0105 prowadzi\u0142 rokowania z polskim konsulem w Bratys\u0142awie Wac\u0142awem \u0141aci\u0144skim. W po\u0142owie maja 1938 Sidor wyjecha\u0142 do Polski, a\u017ceby na miejscu zabezpieczy\u0107 powitanie delegacji Ligi S\u0142owackiej, kt\u00f3ra wioz\u0142a ze sob\u0105 tak wa\u017cny dokument dla partii ludowej. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za powitanie delegacji w Polsce wzi\u0119li na siebie przedstawiciele Zwi\u0105zku Przyjaci\u00f3\u0142 S\u0142owak\u00f3w im. \u013dudov\u00edta \u0160t\u00fara, z kt\u00f3rymi spotka\u0142 si\u0119 w Warszawie. W ceremonii przybycia przedstawicieli Ligi S\u0142owackiej wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c pose\u0142 Czechos\u0142owacji w Polsce Juraj Sl\u00e1vik, kt\u00f3ry oficjalnie powita\u0142 delegacj\u0119.<\/p>\n

Dziennik \u201eSlov\u00e1k\u201d obszernie informowa\u0142 czytelnik\u00f3w o przybyciu przedstawicieli Ligi S\u0142owackiej, kt\u00f3rzy przyp\u0142yn\u0119li do gdy\u0144skiego portu z oryginalnym dokumentem Umowy pittsburskiej. Cho\u0107 w uroczysto\u015bciach w Gdyni wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 dziesi\u0119ciu pos\u0142\u00f3w i senator\u00f3w HS\u013dS, na czele z Jozefem Budayem, oraz delegacje s\u0142owackich rolnik\u00f3w i robotnik\u00f3w, najwi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119cono w s\u0142owackich dziennikach Sidorowi, kt\u00f3ry by powita\u0107 naszych braci z Ameryki wyp\u0142yn\u0105\u0142 osobn\u0105 \u0142odzi\u0105 na szerokie morze<\/em>.<\/p>\n

Delegacja Ligi S\u0142owackiej uda\u0142a si\u0119 nast\u0119pnie do Warszawy, gdzie na jej cz\u0119\u015b\u0107 zorganizowano uroczyste przyj\u0119cie. Wyst\u0105pi\u0142 na nich prezydent Warszawy Stefan Starzy\u0144ski, pose\u0142 na Sejm RP pu\u0142kownik Jan Walewski, za\u015b ze strony s\u0142owackiej Peter Hletko i Karol Sidor. Przed wjazdem na terytorium Czechos\u0142owacji delegacja zatrzyma\u0142a si\u0119 w Cz\u0119stochowie, gdzie Sidor odebra\u0142 dar od rady miasta dla Andreja Hlinki \u2013 z\u0142ot\u0105 tarcz\u0119 z wygrawerowanym Or\u0142em Bia\u0142ym na kt\u00f3rego piersiach b\u0142yszcza\u0142 obraz Matki Boskiej odlany w srebrze<\/em>.<\/p>\n

Delegacj\u0119 Ligi S\u0142owackiej podr\u00f3\u017cuj\u0105cej z orygina\u0142em Umowy pittsburskiej uroczy\u015bcie powitano w Czechos\u0142owacji w Ru\u017comberku, nast\u0119pnie w \u015awi\u0119tym Marcinie Turcza\u0144skim, gdzie spotka\u0142 si\u0119 z ni\u0105 prezydent miasta J\u00e1n Fra\u0148o i przewodnicz\u0105cy Macierzy S\u0142owackiej Jozef \u0160kult\u00e9ty. Dalsza droga delegacji wiod\u0142a do stolicy \u010cSR, Pragi. Delegaci zostali oficjalnie podj\u0119ci przez prezydenta \u010cSR Edvarda Bene\u0161a i premiera Milana Hod\u017e\u0119.<\/p>\n

Przygotowania do przyj\u0119cia delegacji nie by\u0142y tak \u0142atwe, jak mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 obserwuj\u0105c sam akt powitania. Sidor powstrzyma\u0142 si\u0119 od komentowania sytuacji przed przybyciem Ligi S\u0142owackiej, a wcze\u015bniej tylko odnotowa\u0142: Pomin\u0119 to na razie milczeniem \u2013 ale kiedy\u015b to opisz\u0119 \u2013 jakie intrygi uskuteczniano, aby nasi ameryka\u0144scy S\u0142owacy przyp\u0142yn\u0119li \u201eraczej na niemieckiej \u0142odzi\u201d, ani\u017celi polskiej. Pomin\u0119 r\u00f3wnie\u017c drwiny, \u017ce Sidor chce w Gdyni ameryka\u0144skiego powitania, ale jest na to za kr\u00f3tki, \u017ce w Europie tak nie mo\u017cna\u2026 W Polsce ten plan jednak zrozumieli. M\u00f3j stary, dobry przyjaciel Feliks Gwi\u017cd\u017c jako prezes Zwi\u0105zku Przyjaci\u00f3\u0142 S\u0142owak\u00f3w im. \u013dudov\u00edta \u0160t\u00fara sta\u0142 na czele ca\u0142ej akcji w Polsce.<\/em><\/p>\n

Wyra\u017ana pomoc polskich przyjaci\u00f3\u0142 przy dostarczeniu orygina\u0142u dokumentu na S\u0142owacj\u0119 jeszcze bardziej umocni\u0142a polonofilstwo Sidora, a tak\u017ce jego pozycj\u0119 w partii ludowej. Zast\u0119py zgromadzonych wita\u0142y go na bratys\u0142awskim Rynku Hviezdoslava okrzykami: \u201eHlinka \u2013 Sidor pod\u017awign\u0119li nar\u00f3d!\u201d (s\u0142ow. Hlinka \u2013 Sidor n\u00e1rod zdvihol!<\/em>). Has\u0142a skandowane przez zgromadzonych wzbudzi\u0142y w Sidorze poczucie satysfakcji i zado\u015b\u0107uczynienia, cho\u0107 w swoim przem\u00f3wieniu nie odm\u00f3wi\u0142 sobie demagogicznego ataku na swoich przeciwnik\u00f3w politycznych m\u00f3wi\u0105c, \u017ce \u00a0stare i nowe bratys\u0142awskie mury nie mia\u0142y jeszcze szcz\u0119\u015bcia powita\u0107 tylu S\u0142owak\u00f3w, co dzisiaj<\/em>. Sidor, jako jeden z organizator\u00f3w i inicjator\u00f3w bratys\u0142awskich uroczysto\u015bci dwudziestolecia podpisania Umowy pittsburskiej, pojmowa\u0142 je jako wydarzenie, kt\u00f3re w ca\u0142o\u015bci podporz\u0105dkowane jest poparciu idei autonomii narodu s\u0142owackiego.<\/p>\n

Same uroczysto\u015bci odbywa\u0142y si\u0119 w kontek\u015bcie bardzo z\u0142o\u017conej sytuacji mi\u0119dzynarodowej. Po posiedzeniu kierownictwa partii ludowej w maju 1938 roku Sidor zapisa\u0142 w swoim dzienniku notatk\u0119 na temat narodowej przysz\u0142o\u015bci S\u0142owak\u00f3w: Zwi\u0105zanie si\u0119 z Berlinem oznacza\u0142oby wiele, a\u017c za du\u017co. Wej\u015bcie do germa\u0144skiego bloku jest dla S\u0142owak\u00f3w niebezpiecznie. Ucierpimy na tym. Doradza\u0142em, aby\u015bmy przyj\u0119li pozycj\u0119 wyczekuj\u0105c\u0105. Porozmawiamy z Polakami. Zgodzili si\u0119. Uda\u0142em si\u0119 do Warszawy a we czwartek 19 maja 1938 roku przyj\u0105\u0142 mnie Beck<\/em>. Wyniki rozm\u00f3w zosta\u0142y jednak w dzienniku zamazane. Uczestnicy spotkania mieli ponownie skonsultowa\u0107 si\u0119 dopiero po tym, jak uspokoi si\u0119 sytuacja mi\u0119dzynarodowa\u2026<\/p>\n

Tymczasem sytuacja mi\u0119dzynarodowa nie uk\u0142ada\u0142a si\u0119 po my\u015bli Czechos\u0142owacji, a wydarzenia w jej polityce wewn\u0119trznej zacz\u0119\u0142y nabiera\u0107 dramatycznej pr\u0119dko\u015bci. Po dyktacie monachijskim cz\u0119\u015b\u0107 s\u0142owackich si\u0142 politycznych na czele z HS\u013dS og\u0142osi\u0142a 6 pa\u017adziernika 1938 roku autonomi\u0119 S\u0142owacji. Wsp\u00f3\u0142pracownicy Sidora w Polsce oczekiwali, podobnie jak propolsko zorientowani ludacy i sympatyzuj\u0105ca z Sidorem cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce zostanie on skierowany do pe\u0142nienia wa\u017cnej funkcji w s\u0142owackim rz\u0105dzie autonomicznym. Tymczasem Sidor zosta\u0142 ministrem w centralnym rz\u0105dzie praskim.<\/p>\n

Natychmiast po obj\u0119ciu tej funkcji, wyjecha\u0142 w drugiej po\u0142owie pa\u017adziernika 1938 roku do Warszawy, gdzie po spotkaniu z sekretarzem stanu zosta\u0142 przyj\u0119ty przez ministra spraw zagranicznych J\u00f3zefa Becka. W Warszawie Sidor wyst\u0119powa\u0142 jednak w charakterze urz\u0119dowego pe\u0142nomocnika rz\u0105du s\u0142owackiego, oraz udziela\u0142 dla polskiej \u00a0prasy wywiad\u00f3w na temat wewn\u0105trzpolitycznej sytuacji w Czechos\u0142owacji. Kilka lat p\u00f3\u017aniej, ju\u017c na stanowisku pos\u0142a Republiki S\u0142owackiej w Watykanie, za najwa\u017cniejsz\u0105 swoj\u0105 \u00f3wczesn\u0105 wypowied\u017a dla polskiej prasy, Sidor uznawa\u0142 wywiad i podsumowuj\u0105cy go tekst \u201eEkspresu Porannego\u201d: S\u0142owacki rz\u0105d realizuje program odrodzenia S\u0142owacji. Stanowisko S\u0142owacji wzgl\u0119dem Pragi opiera si\u0119 na fundamencie r\u00f3wno\u015bci obydwu narodowych organizm\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 wzgl\u0119dem siebie jednocze\u015bnie pokrewne, jak i niezale\u017cne. Dlatego ich wsp\u00f3\u0142praca mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 jedynie na gruncie pe\u0142nej r\u00f3wnoprawno\u015bci. Co si\u0119 tyczy Orawy i Spisza, Sidor og\u0142osi\u0142, \u017ce jest pewny, i\u017c mi\u0119dzy Polsk\u0105 i S\u0142owacj\u0105 osi\u0105gni\u0119te zostanie porozumienie.<\/em><\/p>\n

W czasie wyj\u0105tkowo napi\u0119tej sytuacji wewn\u0105trzpolitycznej, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a po tzw. Puczu Homoli (s\u0142ow. Homolov pu\u010d<\/em>), kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce 9 marca 1939 roku, Sidor odrzuci\u0142 w nocy z 11 na 12 marca naciski emisariuszy Hitlera, by zgodnie z ich \u017c\u0105daniem og\u0142osi\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 S\u0142owacji. Powstanie Pa\u0144stwa S\u0142owackiego og\u0142osi\u0142 dopiero 14 marca s\u0142owacki sejm regionalny w drodze aklamacji, po uprzednim spotkaniu Jozefa Tisy z Adolfem Hitlerem w Berlinie.<\/p>\n

Sidor zosta\u0142 ministrem spraw wewn\u0119trznych w rz\u0105dzie Pa\u0144stwa S\u0142owackiego, cho\u0107 swoj\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0142 kr\u00f3tko. Politycznie by\u0142 on dla Niemc\u00f3w osob\u0105 bardzo niepo\u017c\u0105dan\u0105. Ze S\u0142owacji do Watykanu wyjecha\u0142 ju\u017c w czerwcu 1939 roku, gdzie mia\u0142 pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 pos\u0142a rz\u0105du s\u0142owackiego przy Stolicy Apostolskiej. Agr\u00e9ment otrzyma\u0142 9 czerwca 1939 roku. R\u00f3wnie\u017c w Watykanie Sidor nie zrezygnowa\u0142 ze swojej polonofilskiej orientacji, kt\u00f3ra jednak za po\u015brednictwem polskiego dyplomaty Kazimierza Pap\u00e9e, przybra\u0142a ju\u017c inn\u0105 form\u0119 dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n

\u013dubica K\u00e1zmerov\u00e1<\/p>\n

(T\u0142umaczenie: Bartosz Bekier)<\/p>\n

\"Sidor3\"<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od Redakcji: W przeddzie\u0144 rocznicy wkroczenia wojsk polskich na Zaolzie prezentujemy Pa\u0144stwu \u00a0tekst po\u015bwi\u0119cony pierwszemu dow\u00f3dcy Gwardii Hlinki, Karolowi Sidorowi (1901-1953). Artyku\u0142 s\u0142owackiej autorki otwiera […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":26956,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Od Redakcji: W przeddzie\u0144 rocznicy wkroczenia wojsk polskich na Zaolzie prezentujemy Pa\u0144stwu tekst po\u015bwi\u0119cony pierwszemu dow\u00f3dcy Gwardii Hlinki, Karolowi Sidorowi (1901-1953). Artyku\u0142 s\u0142owackiej autorki otwiera pa\u017adziernikowy cykl publikacji na temat stosunk\u00f3w polsko-czesko-s\u0142owackich.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[23],"tags":[4471,4467,4472,4468,4470,916,4469],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Sidor3.png?fit=583%2C470&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-70L","jetpack-related-posts":[{"id":27000,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=27000","url_meta":{"origin":26955,"position":0},"title":"Du\u0161an Sege\u0161: Przegl\u0105d kluczowych wydarze\u0144 w stosunkach polsko-s\u0142owackich w latach 1938-1939 i podczas II wojny \u015bwiatowej","date":"7 pa\u017adziernika 2016","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: W ramach naszego pa\u017adziernikowego cyklu artyku\u0142\u00f3w omawiaj\u0105cych stosunki polsko-s\u0142owacko-czeskie, prezentujemy Pa\u0144stwu t\u0142umaczenie z j\u0119zyka s\u0142owackiego obszernego tekstu, kt\u00f3ry stanowi pog\u0142\u0119bione studium nad koncepcjami powo\u0142ania unii polsko-s\u0142owackiej, oraz federacji polsko-czechos\u0142owackiej. Zapraszamy do lektury\u00a0- dok\u0142adnie w rocznic\u0119 spotkania ks. Jozefa Tisy i Karola Sidora z przedstawicielami polskiego MSZ w 1938\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/00238.jpg?fit=600%2C492&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":1309,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=1309","url_meta":{"origin":26955,"position":1},"title":"Bartosz Bekier: Unia polsko-s\u0142owacka w koncepcjach ruchu ludackiego na S\u0142owacji","date":"13 grudnia 2011","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Tekst ten jest zmienion\u0105 i poszerzon\u0105 wersj\u0105 wyst\u0105pienia przygotowanego przez Autora na spotkanie w Towarzystwie S\u0142owak\u00f3w w Polsce, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce 29 XI A.D. 2011 w Krakowie. Tatry od wiek\u00f3w istniej\u0105 w polskiej zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci jako szczeg\u00f3lne miejsce na mapie Ojczyzny. Nar\u00f3d, kt\u00f3ry w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci zamieszkuje krainy\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":27279,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=27279","url_meta":{"origin":26955,"position":2},"title":"R\u00f3bert \u0160vec dla Xportalu: NATO to bandycka marionetka USA","date":"2 listopada 2016","format":false,"excerpt":"Prezentujemy Pa\u0144stwu wywiad przeprowadzony z liderem S\u0142owackiego Ruchu Odrodzenia, ugrupowania, kt\u00f3re zorganizowa\u0142o w tym roku na S\u0142owacji masowe protesty przeciwko polityce migracyjnej UE. Z\u00a0R\u00f3bertem \u0160vecem rozmawia\u0142 Bartosz Bekier. BB: Prosz\u0119 opisa\u0107 Pa\u0144stwa organizacj\u0119. Czy S\u0142owacki Ruch Odrodzenia (SHO, s\u0142ow. Slovensk\u00e9 Hnutie Obrody) czerpie z inspiracji HS\u013dS (pol. S\u0142owackiej Partii Ludowej\u2026","rel":"","context":"In "Wywiady"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/komunalne-volby-nitra-robert-svec-titulka.jpg?fit=608%2C246&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":27225,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=27225","url_meta":{"origin":26955,"position":3},"title":"Valeri\u00e1n Bystrick\u00fd: S\u0142owacja w latach trzydziestych XX wieku","date":"27 pa\u017adziernika 2016","format":false,"excerpt":"W ramach pa\u017adziernikowego cyklu tekst\u00f3w dotycz\u0105cych relacji polsko-czesko-s\u0142owackich, prezentujemy\u00a0artyku\u0142 s\u0142owackiego autora na temat r\u00f3\u017cnych koncepcji pa\u0144stwowo-prawnego statusu S\u0142owacji, kt\u00f3re istnia\u0142y w latach trzydziestych XX wieku, pozostaj\u0105c w \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku z polityk\u0105\u00a0Warszawy, Berlina i Budapesztu. Zapraszamy do lektury. (B.B) Przygotowywanie, a nast\u0119pnie realizacja agresywnych plan\u00f3w nazistowskich Niemiec w drugiej po\u0142owie lat\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/10653817_712532155506147_4844889310716404068_n.jpg?fit=602%2C720&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6476,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=6476","url_meta":{"origin":26955,"position":4},"title":"Polska: Zmar\u0142a ksi\u0119\u017cna Maria Krystyna","date":"2 pa\u017adziernika 2012","format":false,"excerpt":"Ksi\u0119\u017cna Maria Krystyna Habsburg, potomkini \u017cywieckiej ga\u0142\u0119zi domu Habsburg\u00f3w, zmar\u0142a rankiem 2 pa\u017adziernika w \u017bywcu w wieku 88 lat. Zgodnie z ostatni\u0105 wol\u0105 Zmar\u0142ej cia\u0142o ksi\u0119\u017cnej spocznie w krypcie rodzinnej Habsburg\u00f3w w \u017cywieckiej konkatedrze. Pogrzeb odb\u0119dzie si\u0119 w przysz\u0142ym tygodniu. Maria Krystyna Immaculata El\u017cbieta Renata Alicja Gabriela Habsburg-Lotary\u0144ska, ksi\u0119\u017cniczka von\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":3773,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=3773","url_meta":{"origin":26955,"position":5},"title":"Ukraina: Archiprezbiter skazany na trzy lata","date":"28 marca 2012","format":false,"excerpt":"Nie cichn\u0105 spory wok\u00f3\u0142 skazania przez ukrai\u0144ski s\u0105d archiprezbitera Dymitra Sidora \u2013 d\u0142ugoletniego przyw\u00f3dcy zakarpackich Rusin\u00f3w. Ojciec Sidor oskar\u017cony zosta\u0142 o separatyzm i zamach na terytorialn\u0105 integralno\u015b\u0107 Ukrainy. Proces wszcz\u0119ty zosta\u0142 jeszcze przez administracj\u0119 prezydenta Juszczenki, oskar\u017cenie podtrzyma\u0142a za\u015b administracja prezydenta Janukowycza. Sam ojciec Sidor oskar\u017cenie komentowa\u0142 nast\u0119puj\u0105co: \u201eBez wzgl\u0119du\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26955"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26955"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26955\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26962,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26955\/revisions\/26962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26955"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}