{"id":26987,"date":"2016-10-05T14:36:44","date_gmt":"2016-10-05T12:36:44","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=26987"},"modified":"2016-10-05T14:36:44","modified_gmt":"2016-10-05T12:36:44","slug":"maurycy-mochnacki-rewolucyjna-restauracja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=26987","title":{"rendered":"Maurycy Mochnacki: Rewolucyjna restauracja"},"content":{"rendered":"

Od Redakcji: <\/strong>Maurycy Mochnacki (1803-1834) by\u0142 w historii Polski pierwszym my\u015blicielem, kt\u00f3ry w swoich koncepcjach \u0142\u0105czy\u0142 idee uwa\u017cane dot\u0105d za przeciwstawne i wykluczaj\u0105ce si\u0119 \u2013 rewolucjonizm z konserwatyzmem i restauracjonizmem. Ten \u201efilozof stanu wyj\u0105tkowego\u201d (jak nazwa\u0142 go prof. Bronis\u0142aw \u0141agowski) by\u0142 wi\u0119c na gruncie polskim prekursorem p\u00f3\u017aniejszego o stulecie, bo dopiero dwudziestowiecznego, pr\u0105du rewolucji konserwatywnej, zak\u0142adaj\u0105cego osi\u0105gni\u0119cie konserwatywnych cel\u00f3w za pomoc\u0105 rewolucyjnych metod dzia\u0142ania. Poni\u017cej przypominamy kr\u00f3tki fragment niedoko\u0144czonego dzie\u0142a Mochnackiego, w kt\u00f3rym autor przekonuje, \u017ce polskie powstanie narodowe musi mie\u0107 charakter \u201erewolucyjnej restauracji\u201d: czynu pa\u0144stwotw\u00f3rczego i zarazem rewolucji spo\u0142ecznej, rozumianej jednak nie jako krwawy, bratob\u00f3jczy eksces wed\u0142ug wzorca francuskiego, lecz jako akcja na rzecz podniesienia ludu, w\u0142\u0105czenia go do \u017cycia narodowego. W oczach Mochnackiego powstanie mia\u0142o by\u0107 rewolucj\u0105, ale przeciw nieprawowitej, obcej w\u0142adzy, a nie przeciw wsp\u00f3\u0142rodakom; rewolucj\u0105 maj\u0105c\u0105 usun\u0105\u0107 rz\u0105dy najezdnicze, przywr\u00f3ci\u0107 za\u015b rz\u0105d narodowy. Jeszcze w drugiej po\u0142owie XX wieku poirytowani komentatorzy przyzwyczajeni do starej antynomii Rewolucji i Kontrrewolucji nie potrafili w zwi\u0105zku z tym okre\u015bli\u0107, do kt\u00f3rego obozu nale\u017ca\u0142 autor \u201ePowstania narodu polskiego\u201d. Nie pasowa\u0142 do schematu. Trafnie wyrazi\u0142 to Andrzej Kijowski: \u201e(\u2026) autorzy pisz\u0105cy o Mochnackim nie mog\u0105 si\u0119 zdecydowa\u0107, kim on w\u0142a\u015bciwie by\u0142: rewolucjonist\u0105, konserwatyst\u0105, terroryst\u0105 czy po prostu genialnym graczem.\u201d <\/em>(A.D.)<\/p>\n

Karli\u015bci we Francji* nazywaj\u0105 rozbiory Polski rewolucjami<\/strong> zrz\u0105dzonymi przez monarch\u00f3w przeciw narodowi polskiemu; a powstania nasze kontrarewolucjami<\/strong>, to jest ci\u0105g\u0142ym d\u0105\u017ceniem do restauracji. Wed\u0142ug ich przekonania sprawa nasza jest l\u00e9gitime<\/em>, jak starszej linii Burbon\u00f3w we Francji. \u201eU nas kr\u00f3lom \u2013 m\u00f3wi\u0105 i pisz\u0105 karli\u015bci \u2013 u was narodowi odj\u0119to odwieczne, s\u0142uszne, niezaprzeczone prawa.\u201d Pod pewnym wzgl\u0119dem, szczeg\u00f3lniej za\u015b pod\u0142ug teorii legitymist\u00f3w, to por\u00f3wnanie nie by\u0142oby bezzasadne! Przez rewolucj\u0105 wystawiamy sobie gwa\u0142towne wstrz\u0105\u015bnienie, kt\u00f3re burzy porz\u0105dek rzeczy dotychczasowy, prawny. Czy\u017c taka rewolucja w Polszcze ujarzmionej przez obce mocarstwa kiedykolwiek miejsce mie\u0107 mo\u017ce? Kiedy\u017c Polacy po rozbiorach kraju targn\u0119li si\u0119 u siebie na porz\u0105dek rzeczy prawy<\/strong>? Z tej strony uwa\u017cane powstania nasze nie maj\u0105 w sobie nic rewolucyjnego; by\u0142y l\u00e9gitimes<\/em>; by\u0142y tylko odparciem zewn\u0119trznej napa\u015bci; by\u0142y walk\u0105 z uzurpatorami.<\/p>\n

Tym to sposobem partia pokonana przez rewolucj\u0105 we Francji, z szczerej czy udanej ku nam \u017cyczliwo\u015bci, spraw\u0119 narodu polskiego por\u00f3wnywa ze spraw\u0105 wygnanej dynastii! My to w innym \u015bwietle widzimy. Powstania nasze maj\u0105 dwojak\u0105 natur\u0119: cz\u0119\u015bci\u0105 s\u0105 rewolucj\u0105<\/strong>, cz\u0119\u015bci\u0105 restauracj\u0105<\/strong>. Starej Polski, kt\u00f3ra zgin\u0119\u0142a nierz\u0105dem, rozpasan\u0105 swawol\u0105, fa\u0142szywym, niesprawiedliwym stosunkiem mniejszo\u015bci narodu do wi\u0119kszo\u015bci, odgrzebywa\u0107 nikt nie my\u015bli. Co przepad\u0142o u nas we wzgl\u0119dzie spo\u0142ecznym, nier\u00f3wno\u015b\u0107, przes\u0105dy urodzenia, duch zawichrze\u0144, czego by wiek dzisiejszy nie zni\u00f3s\u0142, to niechaj na zawsze pozostanie umar\u0142e! Szcz\u0105tki nawet tego tu i owdzie w Polszcze zaciera\u0107 nale\u017cy. Jednym s\u0142owem, Polska spo\u0142eczna<\/strong>, taka, jaka by\u0142a w \u015brednich wiekach, jaka by\u0142a na chwil\u0119 przed swoim upadkiem (bo j\u0105 nawet ostatnie ustawodawstwo narodu, w Sejmie Czteroletnim, poprawi\u0107 i zupe\u0142nie przekszta\u0142ci\u0107 zamierza\u0142o), nigdy wskrzeszona, nigdy wznowiona by\u0107 nie mo\u017ce. Wojna z obcymi ciemi\u0119zcami wielkich si\u0142 potrzebuje; si\u0142y te znajduj\u0105 si\u0119 w masie narodu, w jego ogromnej wi\u0119kszo\u015bci, kt\u00f3ra prawie w jednej tylko cz\u0105stce Polski (w kraju kongresowym) por\u00f3wnana zosta\u0142a z szlacht\u0105 przed obliczem prawa, a we wszystkich innych prowincjach dot\u0105d si\u0119 znajduje w stanie ciemnoty i okropnej, ludzko\u015b\u0107 obra\u017caj\u0105cej niewoli, wreszcie bez \u017cadnego we w\u0142asno\u015bci udzia\u0142u. Zainteresowa\u0107 t\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107, umie\u0107 j\u0105 pobudzi\u0107 do ruchu przeciwko zewn\u0119trznemu nieprzyjacielowi, umie\u0107 \u015br\u00f3d boju tu naglej, tam wolniej, jak miejscowe okoliczno\u015bci przepisuj\u0105, zmienia\u0107, polepsza\u0107 jej stan we wzgl\u0119dzie obywatelstwa i w\u0142asno\u015bci: ta jest cz\u0119\u015b\u0107 rewolucyjna, spo\u0142eczna<\/strong> w powstaniach polskich.<\/p>\n

Za cz\u0119\u015b\u0107 ich restauracyjn\u0105<\/strong> poczytywa\u0107 powinni\u015bmy tylko przywr\u00f3cenie dawnych granic, tylko po\u0142\u0105czenie w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 wszystkich prowincyj.<\/p>\n

A zatem, \u015brodkiem powstania w Polszcze, nie jedynym, ale g\u0142\u00f3wnym, jest rewolucja spo\u0142eczna<\/strong>, poj\u0119ta w duchu narodowym, ca\u0142kiem obcym zachodnim wyobra\u017ceniom w tym wzgl\u0119dzie; a celem jego jest restauracja terytorialna <\/strong>kraju.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>Maurycy Mochnacki, Powstanie narodu polskiego w roku 1830 i 1831<\/em>, red. Stefan Kieniewicz, t. 1, Warszawa 1984, s. 80-81. (Wyr\u00f3\u017cnienia jak w tek\u015bcie oryginalnym. Tytu\u0142 na pocz\u0105tku pochodzi od Redakcji Xportalu.)<\/p>\n

* Mianem karlist\u00f3w Mochnacki okre\u015bla\u0142 umownie legitymist\u00f3w w og\u00f3le, nie tylko hiszpa\u0144skich, ale r\u00f3wnie\u017c francuskich (przyp. Redakcji Xportalu).<\/p>\n

\"kossak\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od Redakcji: Maurycy Mochnacki (1803-1834) by\u0142 w historii Polski pierwszym my\u015blicielem, kt\u00f3ry w swoich koncepcjach \u0142\u0105czy\u0142 idee uwa\u017cane dot\u0105d za przeciwstawne i wykluczaj\u0105ce si\u0119 \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":26988,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Od Redakcji: Maurycy Mochnacki (1803-1834) by\u0142 w historii Polski pierwszym my\u015blicielem, kt\u00f3ry w swoich koncepcjach \u0142\u0105czy\u0142 idee uwa\u017cane dot\u0105d za przeciwstawne i wykluczaj\u0105ce si\u0119 \u2013 rewolucjonizm z konserwatyzmem i restauracjonizmem. Ten \u201efilozof stanu wyj\u0105tkowego\u201d (jak nazwa\u0142 go prof. Bronis\u0142aw \u0141agowski) by\u0142 wi\u0119c na gruncie polskim prekursorem p\u00f3\u017aniejszego o stulecie, bo dopiero dwudziestowiecznego, pr\u0105du rewolucji konserwatywnej, zak\u0142adaj\u0105cego osi\u0105gni\u0119cie konserwatywnych cel\u00f3w za pomoc\u0105 rewolucyjnych metod dzia\u0142ania. Poni\u017cej przypominamy kr\u00f3tki fragment niedoko\u0144czonego dzie\u0142a Mochnackiego, w kt\u00f3rym autor przekonuje, \u017ce polskie powstanie narodowe musi mie\u0107 charakter \u201erewolucyjnej restauracji\u201d: czynu pa\u0144stwotw\u00f3rczego i zarazem rewolucji spo\u0142ecznej, rozumianej jednak nie jako krwawy, bratob\u00f3jczy eksces wed\u0142ug wzorca francuskiego, lecz jako akcja na rzecz podniesienia ludu, w\u0142\u0105czenia go do \u017cycia narodowego. W oczach Mochnackiego powstanie mia\u0142o by\u0107 rewolucj\u0105, ale przeciw nieprawowitej, obcej w\u0142adzy, a nie przeciw wsp\u00f3\u0142rodakom; rewolucj\u0105 maj\u0105c\u0105 usun\u0105\u0107 rz\u0105dy najezdnicze, przywr\u00f3ci\u0107 za\u015b rz\u0105d narodowy. Jeszcze w drugiej po\u0142owie XX wieku poirytowani komentatorzy przyzwyczajeni do starej antynomii Rewolucji i Kontrrewolucji nie potrafili w zwi\u0105zku z tym okre\u015bli\u0107, do kt\u00f3rego obozu nale\u017ca\u0142 autor \u201ePowstania narodu polskiego\u201d. Nie pasowa\u0142 do schematu. Trafnie wyrazi\u0142 to Andrzej Kijowski: \u201e(\u2026) autorzy pisz\u0105cy o Mochnackim nie mog\u0105 si\u0119 zdecydowa\u0107, kim on w\u0142a\u015bciwie by\u0142: rewolucjonist\u0105, konserwatyst\u0105, terroryst\u0105 czy po prostu genialnym graczem.\u201d","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[23,12],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/Kossak.jpg?fit=900%2C700&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-71h","jetpack-related-posts":[{"id":35900,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35900","url_meta":{"origin":26987,"position":0},"title":"Korpus Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji : Operacja \u201eM\u0119czennik Solejmani\u201d to zaledwie pocz\u0105tek","date":"9 stycznia 2020","format":false,"excerpt":"Dow\u00f3dca Si\u0142 powietrzno-kosmicznych Korpusu Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej genera\u0142 brygady Amir Ali Hid\u017cazadih ujawni\u0142 niekt\u00f3re szczeg\u00f3le \u015brodowego uderzenia na jankeskie bazy w Iraku i zapowiedzia\u0142, \u017ce by\u0142 to zaledwie pocz\u0105tek wi\u0119kszej operacji. \u201eAtak rakietowy na jedne z najwa\u017cniejszych baz ameryka\u0144skich w ramach operacji o nazwie \u201eM\u0119czennik Solejmani\u201d by\u0142 pocz\u0105tkiem wi\u0119kszej operacji,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/1398101916285299319371964.jpg?fit=800%2C557&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":25531,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=25531","url_meta":{"origin":26987,"position":1},"title":"Watykan: Ofiara Rewolucji \u015bwi\u0119tym","date":"14 maja 2016","format":false,"excerpt":"10 maja papie\u017c Franciszek podczas audiencji udzielonej kardyna\u0142owi Angelo Amato, prefektowi Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, zatwierdzi\u0142 cud dokonany za wstawiennictwem b\u0142. Salomona Leclerqa, kap\u0142ana zamordowanego przez jakobin\u00f3w podczas rewolucji francuskiej. Otwiera to drog\u0119 do og\u0142oszenia go \u015bwi\u0119tym. Nicolas Leclerq urodzi\u0142 si\u0119 w 1745 r. W 1767 r. wst\u0105pi\u0142 do zakonu lasalian\u00f3w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"Salomon_Leclerq","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/Salomon_Leclerq.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":2644,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=2644","url_meta":{"origin":26987,"position":2},"title":"Iran: Arcybiskup Meram o rewolucji ira\u0144skiej","date":"4 lutego 2012","format":false,"excerpt":"Arcybiskup Chaldejskiego Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, Tomasz Meram (na zdj\u0119ciu, obok papie\u017ca Benedykta XVI), ordynariusz diecezji Urmya stwierdzi\u0142, \u017ce obchody rocznicy rewolucji w Iranie wywo\u0142uj\u0105 strach w sercach wrog\u00f3w tego kraju. Uwaga ta pad\u0142a w czasie dzisiejszej uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105cej zwyci\u0119sk\u0105 rewolucj\u0119. Arcybiskup stwierdzi\u0142, \u017ce Ira\u0144czycy - po\u015bwi\u0119caj\u0105cy si\u0119 w celu ochrony warto\u015bci\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":32154,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=32154","url_meta":{"origin":26987,"position":3},"title":"Tomasz Szymkowiak: Saakaszwili otrzymuje wsparcie od USA","date":"17 grudnia 2017","format":false,"excerpt":"Redaktor Xportal.pl Tomasz Szymkowiak udzieli\u0142 wywiadu angloj\u0119zycznemu radiu Sputnik International, w kt\u00f3rym skomentowa\u0142 niedawne pr\u00f3by zorganizowania na Ukrainie kolejnej \u201ekolorowej rewolucji\u201d, kt\u00f3rej liderem zosta\u0142 by\u0142y prezydent Gruzji, a obecnie przewodnicz\u0105cy partii \u201eRuch Nowych Si\u0142\u201d Micheil Saakaszwili. Pierwszym poruszonym tematem by\u0142 sukces Saakaszwilego w uzyskaniu ogromnego, oddolnego i nastawionego antyoligarchicznie poparcia,\u2026","rel":"","context":"In "Polityka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/25396186_1749202835103985_4455594743100544098_n.jpg?fit=851%2C315&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":34525,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=34525","url_meta":{"origin":26987,"position":4},"title":"Iran: USA musz\u0105 rozmawia\u0107 z Korpusem Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji je\u017celi chc\u0105 wej\u015b\u0107 do cie\u015bniny Ormuz","date":"27 kwietnia 2019","format":false,"excerpt":"Je\u017celi Stany Zjednoczone b\u0119d\u0105 chcia\u0142y przekroczy\u0107 do cie\u015bnin\u0119 Ormuz, to b\u0119d\u0105 musia\u0142y rozmawia\u0107 z broni\u0105cym jej Korpusem Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej - powiedzia\u0142 minister spraw zagranicznych Iranu D\u017cawad Zarif. Wcze\u015bniej Waszyngton uzna\u0142 Korpus Stra\u017cnik\u00f3w Rewolucji Islamskiej za \u201eorganizacj\u0119 terrorystyczn\u0105\u201d. \u201eOtwarto\u015b\u0107 Zatoki Perskiej i cie\u015bniny Ormuz jest kluczow\u0105 kwesti\u0105 dla naszego bezpiecze\u0144stwa\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/aa924feb-1a92-4810-9d9c-69a6e7a730da_f1400x900.jpg?fit=1200%2C771&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35700,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35700","url_meta":{"origin":26987,"position":5},"title":"Ajatollah Ali Chamenei: Iran zawsze b\u0119dzie wspiera\u0142 Palesty\u0144czyk\u00f3w","date":"16 listopada 2019","format":false,"excerpt":"Przyw\u00f3dca Rewolucji Islamskiej ajatollah Ali Chamenei powiedzia\u0142, \u017ce Teheran b\u0119dzie nadal bez zastrze\u017ce\u0144 pomaga\u0107 Palesty\u0144czykom i wezwa\u0142 do tego inne kraje islamskie. W pi\u0105tek na spotkaniu z ambasadorami pa\u0144stw muzu\u0142mia\u0144skich i uczestnikami 33 Konferencji Jedno\u015bci Muzu\u0142ma\u0144skiej w Teheranie ajatollah Chamenei powiedzia\u0142, \u017ce kwestia palesty\u0144ska jest dla Iranu jednym z najwa\u017cniejszych\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Ayatollah_Ali_Khamenei.jpg?fit=1024%2C682&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26987"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26987"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26987\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26989,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26987\/revisions\/26989"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26987"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}