{"id":27365,"date":"2016-11-12T10:26:08","date_gmt":"2016-11-12T09:26:08","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=27365"},"modified":"2018-01-11T13:59:37","modified_gmt":"2018-01-11T12:59:37","slug":"claudio-mutti-hiperborea","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=27365","title":{"rendered":"Claudio Mutti: Hiperborea"},"content":{"rendered":"

Wzmianki o Hiperborejczykach, ludno\u015bci mieszkaj\u0105cej na dalekiej p\u00f3\u0142nocy, wyst\u0119puj\u0105 u wielu autor\u00f3w staro\u017cytnego Rzymu i Grecji. Pierwsza relacja pojawia si\u0119 u Hekatajosa z Miletu (VI w. przed Chrystusem), kt\u00f3ry umieszcza ich na dalekiej p\u00f3\u0142nocy ziemi, mi\u0119dzy Oceanem a G\u00f3rami Ryfejskimi (czyli Sudetami \u2013 przyp. t\u0142um.<\/em>).<\/p>\n

Podobnych, lecz bogatszych danych dostarczy\u0142 Herodot, pisz\u0105c: \u201eArysteasz z Prokonezu, syn Kajstrobiusza, w eposie powiada, \u017ce zach\u0119cony przez Febusa dotar\u0142 w pobli\u017ce Issedon\u00f3w i \u017ce za Issedonami mieszkaj\u0105 Arimaspowie, ludzie o jednym oku, za nimi strzeg\u0105ce z\u0142ota gryfy, za\u015b na ko\u0144cu, za nimi, a\u017c do morza, Hiperborejczycy. Oni wszyscy, poza Hiperborejczykami, zaczynaj\u0105c od Arimasp\u00f3w, nieprzerwanie napadaj\u0105 swoich s\u0105siad\u00f3w; i tak oto przez Arimasp\u00f3w zostali wyp\u0119dzeni ze swojego kraju Issedoni, przez Issedon\u00f3w Scyci; za\u015b Kimerowie, kt\u00f3rzy mieszkali po Morze Po\u0142udniowe, zepchni\u0119ci przez Scyt\u00f3w, porzucili swoj\u0105 krain\u0119\u201d (IV, 13). Hekatajos z Abdery (IV-III w. przed Chrystusem), autor dzie\u0142a o Hiperborejczykach, z kt\u00f3rego pozosta\u0142y nam jedynie fragmenty, tak\u017ce umieszcza ich na p\u00f3\u0142nocy, na Oceanie na wyspie \u201enie mniejszej ni\u017c Sycylia\u201d. Na tej wyspie, gdzie z bliska wida\u0107 ksi\u0119\u017cyc, trzech syn\u00f3w Boreasza oddaje si\u0119 kultowi Apolla przy akompaniamencie pie\u015bni stada \u0142ab\u0119dzi przyby\u0142ych z G\u00f3r Ryfejskich.<\/p>\n

Inne wzmianki o nich mo\u017cna znale\u017a\u0107 w pierwszym Hymnie homeryckim do Dionizosa, u Pindara, Ajschylosa, Diodora Sycylijskiego i Lukiana. Za\u015b Strabon umiejscawia Hiperborejczyk\u00f3w mi\u0119dzy Morzem Czarnym, Dunajem i Adriatykiem: \u201ewszystkie ludy p\u00f3\u0142nocy by\u0142y nazywane przez historyk\u00f3w greckich Scytami lub Celtoscytami, ale jeszcze starsi pisarze czynili mi\u0119dzy nimi r\u00f3\u017cnic\u0119, nazywaj\u0105c Hiperborejczykami tych, kt\u00f3rzy mieszkali powy\u017cej Morza Czarnego, Dunaju i Adriatyku\u201d (Geografia<\/em> 11, 6, 2).<\/p>\n

W\u015br\u00f3d Rzymian znajdujemy takie s\u0142owa u Wergiliusza: \u201es\u0105 to dzicy ludzie, smagani na p\u00f3\u0142nocy hiperborejskiej ryfejskim wiatrem i okrywaj\u0105 swoje cia\u0142a w futra jaskrawych zwierz\u0105t\u201d (Georgica <\/em>3, 381-381). Ale najbogatszego \u015bwiadectwa dostarczy\u0142 Pliniusz Starszy: \u201ep\u00f3\u017aniej le\u017c\u0105 G\u00f3ry Ryfejskie i kraj nazywany Pteroforos (\u201euskrzydlony\u201d lub \u201eopierzony\u201d \u2013 przyp. t\u0142um.) <\/em>z powodu cz\u0119stych opad\u00f3w \u015bniegu, kt\u00f3rego p\u0142atki przypominaj\u0105 pi\u00f3ra; cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata, skazana przez wyrok natury na pogr\u0105\u017cenie w g\u0119stych ciemno\u015bciach pod dzia\u0142aniem ch\u0142odu i mrozu Akwilonu. Za owymi g\u00f3rami i Akwilonem, szcz\u0119\u015bliwy lud (o ile w to wierzy\u0107), zwany Hyperborejczykami, do\u017cywa staro\u015bci, s\u0142awny z powodu legendarnych cud\u00f3w. Wierzy si\u0119, \u017ce w tamtym miejscu znajduj\u0105 si\u0119 bieguny \u015bwiata i najdalsze granice obrot\u00f3w cia\u0142 niebieskich, z sze\u015bcioma miesi\u0105cami \u015bwiat\u0142a i jednym dniem bez s\u0142o\u0144ca. Nie, jak powiedzieli niedouczeni, od r\u00f3wnonocy wiosennej do jesieni; dla nich s\u0142o\u0144ce wschodzi raz do roku, na przesilenie letnie i zachodzi raz, na przesilenie zimowe\u201d (Naturalis Historia IV, 88).<\/p>\n

I jak tu nie przypomnie\u0107 dialogu mi\u0119dzy Zaratusztr\u0105 a Ahur\u0105 Mazd\u0105 w Wendidadzie (II, 39-41)? \u201eO, stw\u00f3rco \u015bwiata materialnego, godny Aszy (centralny koncept teologii zoroastryjskiej, znacz\u0105cy mniej wi\u0119cej tyle, co \u201eprawda\u201d, \u201eprawo\u015b\u0107\u201d, \u201eporz\u0105dek\u201d \u2013 przyp. t\u0142um.<\/em>)! Czym s\u0105 te \u015bwiat\u0142a, godne Aszy, kt\u00f3re \u015bwiec\u0105 tam, w twierdzy wzniesionej przez Yim\u0119? Wtedy odpowiada Ahura Mazda: istniej\u0105 \u015bwiat\u0142a wieczne i przemijaj\u0105ce; jedyn\u0105 rzecz\u0105, jakiej tam brakuje, jest widok gwiazd, ksi\u0119\u017cyca, i s\u0142o\u0144ca, a rok wydaje si\u0119 by\u0107 tylko dniem\u201d.<\/p>\n

Donios\u0142o\u015b\u0107 tego fragmentu\u00a0 nie usz\u0142a uwadze Hermanowi Wirthowi, kt\u00f3ry komentuje go w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach: \u201eW\u0119dr\u00f3wka niebieska konstelacji tak jasno opisanych pozostawia unikaln\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 okre\u015blenia miejsca obserwacji, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 zbie\u017cne jedynie ze stref\u0105 polarn\u0105. Chcemy przypomnie\u0107 jeszcze raz ruch gwiazd, tak jak si\u0119 ukazuje spojrzeniu cz\u0142owieka arktycznego. Dla wszystkich lud\u00f3w rasy nordyckiej p\u00f3\u0142noc jest \u015bwi\u0119tym kierunkiem, wed\u0142ug kt\u00f3rego si\u0119 orientuj\u0105. Tam wysoko jest miejsce Boga, punkt kardynalny ziemskich orientacji.\u201d<\/p>\n

Powr\u00f3\u0107my jednak do opisu Pliniusza: \u201eTo s\u0142oneczna kraina o \u0142agodnym klimacie, wolna od wszelkich nieszcz\u0119\u015b\u0107. Gaje i lasy nazywaj\u0105 swoimi domami, czcz\u0105 tych samych bog\u00f3w, niezgoda i choroby s\u0105 im nieznane. Nie ma innej \u015bmierci, ni\u017c po zm\u0119czeniu \u017cyciem, po ucztach i po spokojnej staro\u015bci; wtedy rzucaj\u0105 si\u0119 w morze z klifu; ten rodzaj poch\u00f3wku jest najszcz\u0119\u015bliwszy (\u2026). Nie mo\u017cemy w\u0105tpi\u0107 w istnienie tego ludu: tylu autor\u00f3w nam przekazuje, \u017ce wysy\u0142aj\u0105 oni na Delos Apollowi, uwielbionemu przez nich spo\u015br\u00f3d wszystkich, ofiary z pierwszych plon\u00f3w. Owe ofiary przynosi\u0142y dziewice, kt\u00f3re przez d\u0142ugie lata otaczano czci\u0105 i go\u015bcinnie podejmowano na szlaku, a\u017c do czasu, gdy z powodu naruszenia dobrej wiary ustanowili zwyczaj umieszczania swoich ofiar przy najbli\u017cszych granicach s\u0105siad\u00f3w, oraz przekazywania ich dalej do swoich s\u0105siad\u00f3w, a\u017c gdy ostatecznie dotr\u0105 na Delos (Naturalis Historia <\/em>IV, 89-91).<\/p>\n

Naszym zdaniem, echo w\u0105tku hiperborejskiego mo\u017cna dostrzec nawet w Odysei. Jak zauwa\u017cono, pierwszym autorem klasycznym, u kt\u00f3rego poj\u0119cie p\u00f3\u0142nocy wydaje si\u0119 mie\u0107 konotacje redukowalne do termin\u00f3w rzeczywistych, jest autor Odysei, kt\u00f3rej wersy podaj\u0105 precyzyjny pogl\u0105d o tym, co oznacza P\u00f3\u0142noc dla \u015br\u00f3dziemnomorc\u00f3w. Gdy Ulisses zst\u0119puje do piekie\u0142, znajduje wejdzie do mrocznej i skutej lodem krainy Kimer\u00f3w. Zar\u00f3wno o Kimerii, jak i o Lajstrygonii, gdzie latem panuje nieprzerwana jasno\u015b\u0107. Homer wydaje si\u0119 mie\u0107 informacje od kupc\u00f3w odwiedzaj\u0105cych porty p\u00f3\u0142nocnego Morza Czarnego, gdzie Grecy osiedlali si\u0119 od VIII w. przed Chrystusem. (1) W rzeczywisto\u015bci, o tym co dzia\u0142o si\u0119 w p\u00f3\u0142nocnych sferach globu ziemskiego, Grecy mogliby mie\u0107 informacje nawet z epoki myke\u0144skiej, kiedy importowali bursztyn znad Ba\u0142tyku. Nie jest te\u017c wykluczone, \u017ce w ksi\u0119dze X Odysei zachowa\u0142 si\u0119 element odnosz\u0105cy si\u0119 do pierwotnego o\u015brodka lud\u00f3w indoeuropejskich w strefie arktycznej i subarktycznej; tak jak podobne elementy zachowa\u0142y si\u0119 w hymnach wedyjskich, jak to wskaza\u0142 Bal Gangadhar Tilak. (2)<\/p>\n

W Lamos-Telepylos w Lajstrygonii, jak m\u00f3wi aojda, \u201egdzie krzykiem pastuch pastucha wo\u0142a, \u017ce zap\u0119dza swoj\u0105 trzod\u0119, a ten odpowiada mu, \u017ce swoj\u0105 wyprowadza. Tam cz\u0142owiek kt\u00f3ry by nie spa\u0142, m\u00f3g\u0142by bra\u0107 dwie p\u0142ace, jedn\u0105 p\u0119dz\u0105c byd\u0142o, drug\u0105 wypasaj\u0105c bia\u0142e owce; bowiem bliskie s\u0105 \u015bcie\u017cki Dnia i Nocy. (Odyseja<\/em>, X, 82-86)<\/p>\n

Innymi s\u0142owy, pasterz kt\u00f3ry by\u0142by w stanie nieprzerwanie czuwa\u0107, m\u00f3g\u0142by wykonywa\u0107 dwie prace, poniewa\u017c w kraju Lajstrygon\u00f3w czas trwania \u015bwiat\u0142a dziennego wynosi oko\u0142o dwudziestu czterech godzin (symbol dw\u00f3ch \u015bcie\u017cek Dni i Nocy wyja\u015bnia si\u0119 w tym znaczeniu, je\u015bli go por\u00f3wnamy z Teogoni\u0105 Hezjoda \u2013 746 i nast\u0119pne). Zjawisko opisane przez Hezjoda znajduje wyja\u015bnienie w tym, co rzeczywi\u015bcie zdarza si\u0119 na dalekiej p\u00f3\u0142nocy; nawet nazwa Lamos, cytowana we wspomnianym fragmencie, przypomina w ciekawy spos\u00f3b, jak zauwa\u017cono, nazw\u0119 Lam\u01ffy, wyspy niedalekiej p\u00f3\u0142nocnym brzegom Norwegii. (3) Wreszcie, nie mo\u017cemy zlekcewa\u017cy\u0107 faktu, \u017ce Telepylos w Lajstrygonii mo\u017ce r\u00f3wnie dobrze oznacza\u0107 \u201eDalekie Bramy Lajstrygonii\u201d, w kt\u00f3rym to przypadku mamy syntagm\u0119 analogiczn\u0105 do \u201eUltima Thule\u201d.<\/p>\n

Staro\u017cytne dzie\u0142o taoistyczne Laozi<\/em> albo Ksi\u0119ga Drogi i Cnoty<\/em>, zawiera d\u0142ugi opis pewnej krainy na dalekiej p\u00f3\u0142nocy znajduj\u0105cej si\u0119 na p\u00f3\u0142noc od p\u00f3\u0142nocnego morza, \u201enie wiem, ile tysi\u0119cy lub dziesi\u0105tek tysi\u0119cy li<\/em> (chi\u0144ska jednostka d\u0142ugo\u015bci odpowiadaj\u0105ca pi\u0119ciuset metrom \u2013 przyp. t\u0142um.) <\/em>od Kraju \u015arodka\u201d. Kraj ten o \u0142agodnym kimacie (\u201enie ma tam wiatru i deszczu, mrozu i rosy\u201d), \u201edaje \u017cycie ptakom i zwierz\u0119tom, owadom i rybom, trawie i drzewom\u201d. Geografia tego kraju przypomina, pod pewnymi wzgl\u0119dami, niekt\u00f3re opisy Raju: \u201eze wszystkich czterech stron jest zupe\u0142nie p\u0142aski, b\u0119d\u0105c otoczon\u0105 stromymi wzg\u00f3rzami. Po\u015brodku tej krainy jest g\u00f3ra w kszta\u0142cie dzbanu, nazywana Hu-ling, na kt\u00f3rej szczycie jest otw\u00f3r w kszta\u0142cie okr\u0105g\u0142ej bransolety, zwany Jaskini\u0105 Obfito\u015bci, z kt\u00f3rego wyp\u0142ywa woda nazywana Nadprzyrodzon\u0105 Studni\u0105: ma zapach silniejszy ni\u017c orchidee i przyprawy, smak silniejszy ni\u017c moszcz. To samo \u017ar\u00f3d\u0142o, rozdzielaj\u0105c si\u0119, tworzy trzy biegi w\u00f3d, kt\u00f3re sp\u0142ywaj\u0105 z g\u00f3ry i u\u017cy\u017aniaj\u0105 ca\u0142\u0105 krain\u0119\u201d.<\/p>\n

Mieszka\u0144cy Dalekiej P\u00f3\u0142nocy, kontynuuje Laozi, wiod\u0105 szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie. \u201eMaj\u0105c usposobienie \u017cyczliwe i szlachetny, nie wywo\u0142uj\u0105 wa\u015bni i nie s\u0105 napastliwi; maj\u0105c czu\u0142e serce i kruchy ko\u015bciec, nie s\u0105 pyszni ani s\u0142u\u017calczy (…).\u201d<\/p>\n

Motywy hiperborejskiego raju i polarnego rodowodu, za\u015bwiadczone w najstarszych tradycyjnych postaciach, s\u0105 w okre\u015blony spos\u00f3b tak\u017ce w nowszych tradycjach takich jak islamska, kt\u00f3ra umieszcza na dalekiej p\u00f3\u0142nocy \u201ekrain\u0119 niebia\u0144sk\u0105\u201d Hurkalia. Doktryna ta, w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych szko\u0142ami reprezentowana przez szyickie szko\u0142y szajchi i iszraqi, podejmowa\u0142a mazdejski motyw \u201eZiemi przeobra\u017conej\u201d: rzeczywi\u015bcie, geograf Jakut utrzymuje, \u017ce g\u00f3ra Kaf, \u201ematka wszystkich g\u00f3r\u201d, z kt\u00f3rej wychodzi droga polarna do Allaha, nazywa\u0142a si\u0119 kiedy\u015b Alborz. Z kolei Henry Corbin zwraca uwag\u0119, \u017ce Wschodu, o kt\u00f3rym m\u00f3wi kosmologia Awicenny nale\u017cy szuka\u0107 w \u201ewymiarze polarnym\u201d, nie za\u015b na wschodzie wskazywanym przez nasze atlasy geograficzne. \u201eW rzeczywisto\u015bci \u2013 wyja\u015bnia Henry Corbin, Wsch\u00f3d ten jest biegunem niebieskim, \u00abcentrum\u00bb wszelkich mo\u017cliwych orientacji. Musimy go szuka\u0107 na P\u00f3\u0142nocy kosmicznej, kierunku \u00abjasnej Ziemi\u00bb\u201d (5). W \u201eKsi\u0119dze o cz\u0142owieku doskona\u0142ym\u201d (Kitab Al-Insan al-Kamil<\/em>), Abd al-Karim al-D\u017cili (1365-1403) opowiada o miejscu zwanym w Koranie (VII, 44-46) al-Araf<\/em> (Wysoko\u015bci), za\u015b w LIV, 55 jest okre\u015blane mianem \u201eschronienia prawdy przy pot\u0119\u017cnym kr\u00f3lu\u201d; ten, kto mieszka w tym miejscu, jest \u201ecz\u0142owiekiem przytomnym\u201d, \u201estra\u017cnikiem\u201d (po arabsku yaqzan<\/em>, odpowiednik homeryckiego \u00e0ypnos<\/em>); z drugiej strony, s\u0105siednia kraina anio\u0142a Yuh, w kt\u00f3rym panuje sajjidin al-Chidr jest krain\u0105 s\u0142o\u0144ca p\u00f3\u0142nocy, gdzie nie obowi\u0105zuj\u0105 rytualne modlitwy wieczorne (salat al-maghreb<\/em>), poniewa\u017c tutaj \u015bwit poprzedza wiecz\u00f3r.<\/p>\n

\u201eGdzie\u015b za sze\u015bcioma i si\u00f3dmym krajem, za Kryszta\u0142ow\u0105 G\u00f3r\u0105, za Morzem Operencji, by\u0142 raz\u2026\u201d (6) W idei \u201esze\u015bciu i si\u00f3dmego kraju\u201d\u00a0 (hetedh\u00e9torsz\u00e1g<\/em>), albo siedmiu \u015bwiat\u00f3w (h\u00e9tvil\u00e1g<\/em>), jaka pojawia si\u0119 zwykle na pocz\u0105tku ludowych poda\u0144 w\u0119gierskich, folklor w\u0119gierski zachowa\u0142 prastare relikty pewnego elementu tradycyjnej doktryny szeroko rozpowszechnionej w kulturach Eurazji. Owe \u201esiedem kraj\u00f3w\u201d lub \u201esiedem \u015bwiat\u00f3w\u201d tradycji w\u0119gierskiej spotyka si\u0119 tak\u017ce w geografii sakralnej hinduistycznych Puran\u00f3w, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o siedmiu dwipach<\/em>, a wi\u0119c siedmiu \u201ewyspach\u201d kontynentalnych wy\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 z wody jedna po drugiej. Jednak motyw \u201esiedmiu krain\u201d jest obecny tak\u017ce w ira\u0144skiej geografii sakralnej rozr\u00f3\u017cniaj\u0105cej siedem keszwar <\/em>(awest. karszwar<\/em>), siedem \u201ekrain\u201d b\u0119d\u0105cych w rzeczywisto\u015bci siedmioma strefami Ziemi. Keszwar \u015brodkowy wyobra\u017caj\u0105cy przestrze\u0144 ziemsk\u0105 dost\u0119pn\u0105 obecnie ludziom, jest z kolei dzielony (na przyk\u0142ad przez al-Buriniego) na siedem region\u00f3w: 1) Indie, 2) Arabi\u0119 i Abisyni\u0119, 3) Syri\u0119 i Egipt, 4) Iran, 5) Bizancjum i \u015bwiat s\u0142owia\u0144ski, 6) Turkiestan, 7) Chiny i Tybet. W ezoteryzmie islamskim \u201esiedem krain\u201d wyobra\u017ca siedem kategorii (tabakat<\/em>) ziemskiego istnienia: ka\u017cda jest w\u0142adana przez O\u015b lub Biegun (Kutb<\/em>), a te siedem Osi podlega jednej, Najwy\u017cszej (al-Kutb al-Ghawth; <\/em>\u201eosi\u0105\u201d lub \u201ebiegunem\u201d nazywani mistrzowie duchowi, przez kt\u00f3rych, wed\u0142ug tradycji sufickiej, B\u00f3g jest obecny w \u015bwiecie). Siedem Osi islamu (siedem rsi<\/em> indyjskich, siedmiu m\u0119drc\u00f3w staro\u017cytnej Grecji itd.) odpowiada siedmiu Madziarom (hetumoger<\/em>) wspominanych \u015bredniowieczne kroniki \u2013 h\u00e9t vez\u00e9r<\/em> (w\u0119g. \u201esiedmiu wodz\u00f3w\u201d \u2013 przyp. t\u0142um.<\/em>) \u00a0plemion w\u0119gierskich przewodzonych przez Arpada.<\/p>\n

Poza \u201esiedmioma krainami\u201d, poza \u201esiedmioma \u015bwiatami\u201d, mi\u0119dzy innymi ba\u015bniowymi bohaterami istnieje r\u00f3wnie\u017c Ion Mocny (Er\u00f6s J\u00e1nos, Er\u00f6s Jancsi). W tej postaci (odpowiadaj\u0105cej Batyrowi Iwanowi z ba\u015bni czuwaskich i Starkerowi Hansowi z ba\u015bni niemieckich) znajdujemy odbicie ca\u0142ego szeregu mitycznych \u201eboskich dzieci\u201d, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105, jak wskaza\u0142 \u00a0K\u00e1roly Ker\u00e9nyi (7), tak\u017ce Kullervo z Kalewali i Mir-Susne-Hum z mitologii wogulskiej (Wogu\u0142\u00f3w nazywamy dzi\u015b Mansami \u2013 przyp. t\u0142um<\/em>). Ba\u015bnie podaj\u0105, \u017ce J\u00e1nos Mocny jest synem pewnej wdowy, tak jak Parcifal, jak te\u017c i Mani; inne przekazuj\u0105, \u017ce nie ma ani ojca, ani matki, jak Melchizedek (Hbr 7,3), identyfikowany przez niekt\u00f3rzych z sajjidn\u0105 al-Chidrem. Ponadto, motyw \u201eboskiego dziecka\u201d odnosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do arch\u00e9<\/em>; cz\u0119sto te\u017c owej arch\u00e9<\/em> towarzysz\u0105 odwo\u0142ania \u201epolarne\u201d i hiperborejskie.<\/p>\n

W pewnej legendzie J\u00e1nos Mocny poskramia napotkanego w lesie nied\u017awiedzia; niekt\u00f3re warianty tej legendy wyja\u015bniaj\u0105 niespotykan\u0105 si\u0142\u0119 fizyczn\u0105 ch\u0142opca, przypisuj\u0105c mu nied\u017awiedzie ojcostwo. Wiemy, \u017ce symbol nied\u017awiedzia odpowiada, w jednym ze swoich wariant\u00f3w, P\u00f3\u0142nocy: przypomina nam o Wielkiej Nied\u017awiedzicy; tak\u017ce wi\u0105zana z p\u00f3\u0142noc\u0105 terminologia geograficzna i astronomiczna w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach bierze swoje pochodzenie z greckiego \u00e0rktos<\/em> (\u201enied\u017awied\u017a\u201d). Jednak, wed\u0142ug tradycji hinduskiej, p\u00f3\u0142nocna \u201ekraina nied\u017awiedzia\u201d istnia\u0142a wcze\u015bniej od \u201ekrainy dzika\u201d, Warahi, poniewa\u017c dzik (waraha <\/em>w sanskrycie) symbolizuje trzecie \u201ezej\u015bcie\u201d Wisznu w wsp\u00f3\u0142czesnej manwantarze, czyli w obecnym cyklu dziej\u00f3w ludzko\u015bci. To przesuni\u0119cie nazewnictwa, wyja\u015bnia Ren\u00e9 Gu\u00e9non, mo\u017ce by\u0107 efektem rewolty kasty wojownik\u00f3w przeciwko ka\u015bcie kap\u0142a\u0144skiej, rewolty kt\u00f3rej kres po\u0142o\u017cy\u0142 sz\u00f3sty awatar Winsznu, Para\u015burama.<\/p>\n

Je\u015bliby J\u00e1nos Mocny ograniczy\u0142 si\u0119 do ujarzmienia nied\u017awiedzia, jego rola by\u0142aby to\u017csama z rol\u0105 Para\u015buramy i bohater w\u0119gierskiej ba\u015bni by\u0142by wariantem folklorystycznym motywu tego\u017c awatara<\/em>. Ponownie, by pozosta\u0107 przy sferze ugrofi\u0144skiej, J\u00e1nos mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiany z Mir-Susne-Hum \u015bledz\u0105cym nied\u017awiedzia i pokonuj\u0105cym go. Jednak J\u00e1nos \u0142\u0105czy w sobie i nied\u017awiedzia i dzika, jakby w celu pokazania, \u017ce \u201eoba symbole, dzika i nied\u017awiedzia, niekoniecznie zawsze pojawiaj\u0105 si\u0119 w opozycji lub w walce, ale w pewnych przypadkach mog\u0105 nawet reprezentowa\u0107 w\u0142adz\u0119 duchow\u0105 i doczesn\u0105 lub dwie kasty druid\u00f3w i rycerzy swych normalnych i harmonijnych stosunkach. (8) Tak wi\u0119c, je\u015bli \u0142\u0105czenie symboli w tej ba\u015bni nie jest przypadkowe, musi odnosi\u0107 si\u0119 do odleg\u0142ej epoki, w kt\u00f3rej mi\u0119dzy obiema funkcjami wci\u0105\u017c istnia\u0142a doskona\u0142a harmonia.<\/p>\n

Wreszcie, pewne spostrze\u017cenie na temat imienia protagonisty. W swoim studium nad \u201eDacj\u0105 hiperborejsk\u0105\u201d (9), Geticus (w\u0142a\u015bciwie: Vasile Lovinescu) podaje imi\u0119 Iona, kt\u00f3re wed\u0142ug jego interpretacji oznacza\u0142o \u201eKr\u00f3la \u015awiata\u201d w ludowej tradycji rumu\u0144skiej – imi\u0119 Janusa, boga panuj\u0105cego nad Lacjum w Z\u0142otym Wieku. Mo\u017cna by doda\u0107, \u017ce \u0142acinski Janus, niezale\u017cnie od jakichkolwiek wzgl\u0119d\u00f3w etymologicznych, wykazuje dziwne wsp\u00f3\u0142brzmienie z w\u0119gierskim J\u00e1nos; do tej przypadkowej analogii fonetycznej nale\u017cy doda\u0107 zasadnicze podobie\u0144stwo mi\u0119dzy tymi dwoma postaciami, poniewa\u017c i Janus dwuobliczny (Janus bifrons<\/em>) i J\u00e1nos, kt\u00f3ry panuje nad nied\u017awiedziami i dzikami reprezentuj\u0105 prymordialn\u0105 jedno\u015b\u0107, jeszcze nie rozdzielon\u0105 przez dwoisto\u015b\u0107.<\/p>\n

Tezy Geticusa-Lovinescu s\u0105 znane. Wed\u0142ug niego, Dacja mia\u0142a by\u0107 w pewnym okresie staro\u017cytno\u015bci siedzib\u0105 o\u015brodka duchowego o hiperborejskiej proweniencji; innymi s\u0142owy, Hiperborejczycy, przemieszczaj\u0105c si\u0119 ze swojej pierwotnej p\u00f3\u0142nocnej siedziby na po\u0142udnie, mieliby zatrzyma\u0107 si\u0119 na obszarze po\u0142o\u017conym mi\u0119dzy Dunajem a Karpatami, gdzie za\u0142o\u017cyli swoj\u0105 drug\u0105 siedzib\u0119. Na poparcie tego rodzaju przypuszczenia, autor \u201eDacji hiperborejskiej\u201d, dokonuje analizy obszernego materia\u0142u dokumentacyjnego, pochodz\u0105cego zasadniczo z dzie\u0142a N. Densu\u015fianu (10): s\u0105 to folklor, toponomastyka, numizmatyka, \u017ar\u00f3d\u0142a greckie i rzymskie, a nawet historia hospodarstw wo\u0142oskich, wspieraj\u0105ca, wed\u0142ug Geticusa-Lovinescu, hipotez\u0119 wed\u0142ug kt\u00f3rej tradycja dacka mia\u0142aby przetrwa\u0107 do czas\u00f3w wzgl\u0119dnie niedawnych.<\/p>\n

Geticus-Lovinescu przedstawia swoje pogl\u0105dy w serii artyku\u0142\u00f3w opublikowanych w \u201e\u00c9tudes Traditionnelles\u201d w latach 1936-1937. Publikacje te zyska\u0142y szerszy rozg\u0142os pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, kiedy dzi\u0119ki wydaniu w\u0142oskiemu z 1984 r. i francuskiemu w 1987 r., Vintil\u0103 Horia m\u00f3wi\u0142 o nich z wielkim podziwem, podczas gdy w Rumunii Virgil C\u00e2ndea zwraca\u0142 uwag\u0119 na obraz archaicznej Dacji przedstawiany przez \u201eB. P. Ha\u015fdeu, Nicolae Densu\u015fianu, Mihaila Sadoveanu, Matil\u0119 Ghyka, Mircz\u0119 Eliade, Mihaiego V\u00e2lsan, Mihaiego Avramescu, Vasile (a nawet Hori\u0119) Lovinescu, Nichit\u0119 St\u0103nescu, by przytoczy\u0107 tylko tych zmar\u0142ych autor\u00f3w, kt\u00f3rzy uprawiali philosophia perennis<\/em> za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych \u015brodk\u00f3w, w r\u00f3\u017cnych celach i z r\u00f3\u017cnymi skutkami\u201d (11). Szczeg\u00f3lnie wydanie francuskie wzbudzi\u0142o zainteresowanie niekt\u00f3rych badaczy, jak Charles Ridoux czy Paul Georges Sansonetti; ten ostatni, ucze\u0144 Henry\u2019ego Corbina i Gilberta Duranda, prowadzi\u0142 na Sorbonie wyk\u0142ady o \u201eDacji hiperborejskiej\u201d.<\/p>\n

Informacje zawarte w \u201eDacji hiperborejskiej\u201d rozbudowano w Rosji, pismach Aleksandra Dugina, kt\u00f3ry jeszcze w 1991 r. wypu\u015bci\u0142 w obieg samizdat<\/em> swojej \u201eTeorii hiperborejskiej\u201d. (12) Dugin pisze: \u201eDacja hiperborejska Geticusa reprezentuje wsp\u00f3ln\u0105 o\u015b dw\u00f3ch przeciwstawnych kr\u0119g\u00f3w: po\u0142udniowego kr\u0119gu \u015br\u00f3dziemnomorskiego i kr\u0119gu p\u00f3\u0142nocnego (…) rusko-s\u0142owia\u0144skiego (zawieraj\u0105cego tak\u017ce komponenty ba\u0142to-skandynawskie). (…) Tak czy inaczej, \u00abDacja hiperborejska\u00bb reprezentuje po\u0142udniow\u0105 granic\u0119 Rusi hiperborejskiej, koncentruj\u0105c w sobie \u015bwi\u0119te moce P\u00f3\u0142nocy i solarne mity hiperborejskie. Jednak jej pozycja przej\u015bciowa mi\u0119dzy dwoma wspomnianymi wy\u017cej kr\u0119gami wyja\u015bnia cz\u0119\u015bciowo korzenie tendencji hiperborejskich na obszarach rumu\u0144skich\u201d. (13) W 1997 w Rosji Walerij Diomin poprowadzi\u0142 ekspedycj\u0119 naukow\u0105 na P\u00f3\u0142wysep Kolski, gdzie odkryto pozosta\u0142o\u015bci cywilizacji datowanej prawdopodobnie na dwadzie\u015bcia tysi\u0119cy lat wstecz. Odnosz\u0105c si\u0119 do wynik\u00f3w tej\u017ce ekspedycji, prasa rosyjska zawiadamia\u0142a, \u017ce Hyperborea \u201ekolebka wszystkich lud\u00f3w hiperborejskich (…) nie tylko istnia\u0142a, ale i znajdowa\u0142a na obszarze rosyjskiej P\u00f3\u0142nocy\u201d. (14)<\/p>\n

Claudio Mutti<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>claudiomutti.com<\/p>\n

T\u0142umaczenie z j\u0119z. rumu\u0144skiego: Szymon Czarnecki<\/p>\n

Przypisy:<\/p>\n

1) Luigi De Anna, Conoscenza e immagine della Finlandia e del Settentrione nella cultura classico-medievale<\/em>, Turun Yliopisto, Turku 1988, s. 17-18.<\/p>\n

2) Bal Gangadhar Tilak, The Arctic Home in the Vedas<\/em>, t\u0142um. w\u0142. La dimora artica nei Veda, Ecig, Genova 1986.<\/p>\n

3) Felice Vinci, Homericus nuncius. Il mondo di Omero nel Baltico<\/em>, Solfanelli, Chieti 1993, s. 45.<\/p>\n

4) Testi taoisti<\/em>, trad. di F. Tomassini, Utet, Torino 1977, s. 275-276.<\/p>\n

5) Henry Corbin, Corpo spirituale e Terra celeste<\/em>, Adelphi, Milano 1986, s. 94.<\/p>\n

6) Por. Anik\u00f3 Steiner, Sciamanesimo e folclore<\/em>, Edizioni all’insegna del Veltro, Parma 1980, s. 26.<\/p>\n

7) Carl G. Jung e K\u00e1roly Ker\u00e9nyi, Prolegomeni allo studio scientifico della mitologia<\/em>, Boringhieri, Torino 1972.<\/p>\n

8) Ren\u00e9 Gu\u00e9non, Simboli della Scienza sacra<\/em>, Adelphi, Torino 1975, s. 150-151.<\/p>\n

9) Geticus, La Dacia iperborea<\/em>, Edizioni all’insegna del Veltro, Parma, 1984.<\/p>\n

10) Nicolae Densusianu, Dacia preistorica<\/em>, editia a II-a, studiu introductiv si note de Manole Neagoe, Editura Meridiane, Bucuresti 1986.<\/p>\n

11) Virgil C\u00e2ndea, Viziuni ale Daciei arhaice \u00een perspectiva istoriei ideilor<\/em>, „Viaa Rom\u00e2neasca”, nn. 2, febbraio 1990, s. 41.<\/p>\n

12) Edizione a stampa: Aleksandr Dugin, Giperborejskaja teorija<\/em>, Arktogeja, Moskva 1993.<\/p>\n

13) Alexandr Dughin, Rusia. El misterio de Eurasia<\/em>, Grupo Libro 88, Madrid 1992, s. 67-72.<\/p>\n

14) Vittorio Strada, Scoperta Iperborea. Nuova linfa per i neonazisti russi<\/em>, „Corriere della Sera”, 19 aprile 1998.<\/p>\n

\"hyperborea1\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wzmianki o Hiperborejczykach, ludno\u015bci mieszkaj\u0105cej na dalekiej p\u00f3\u0142nocy, wyst\u0119puj\u0105 u wielu autor\u00f3w staro\u017cytnego Rzymu i Grecji. Pierwsza relacja pojawia si\u0119 u Hekatajosa z Miletu (VI […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":27366,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"We wszystkich wielkich tradycjach religijnych pojawiaj\u0105 si\u0119 wspomnienia o mitycznej P\u00f3\u0142nocy, duchowym centrum, \"kraju nied\u017awiedzia i dzika\", miejscu, przez kt\u00f3re przechodzi O\u015b \u015awiata (Axis Mundi) i gdzie znajduje si\u0119 Biegun. Pod\u0105\u017caj\u0105c ich \u015bladem, prof. Claudio Mutti zabiera nas w podr\u00f3\u017c do tej krainy - Hiperborei. Polecamy!","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[23,12],"tags":[53,4600,4601,1100,3773,272,326,4603,4602,3400,4598,383,396,462,3270,4599,3267,822,3377,847,4430,3392,4540,4431,944],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/hyperborea1.jpg?fit=543%2C511&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-77n","jetpack-related-posts":[{"id":11597,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=11597","url_meta":{"origin":27365,"position":0},"title":"Rosja: Wy\u015bcig do Arktyki","date":"11 grudnia 2013","format":false,"excerpt":"Rosja stworzy w 2014 roku nowe jednostki wojskowe w Arktyce, kt\u00f3re zapewni\u0105 militarne bezpiecze\u0144stwo i b\u0119d\u0105 chroni\u0107 jej narodowych interes\u00f3w w regionie. Rozkaz sformowania wojsk i rozbudowy infrastruktury wojskowej na dalekiej p\u00f3\u0142nocy wyda\u0142 W\u0142adimir Putin - informuje telewizja Russia Today. Rosyjski prezydent wymieni\u0142 aktywno\u015b\u0107 w obszarze arktycznym w\u015br\u00f3d priorytet\u00f3w rz\u0105du\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":36497,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=36497","url_meta":{"origin":27365,"position":1},"title":"Jemen: Ofensywa na p\u00f3\u0142nocy kraju","date":"18 marca 2020","format":false,"excerpt":"Rzecznik jeme\u0144skiej armii genera\u0142 brygady Jahja Sare ujawni\u0142 we wtorek szczeg\u00f3\u0142y wielkiej operacji wojskowej, w kt\u00f3rej Jeme\u0144skie Si\u0142y Zbrojne i sprzymierzone z nimi Komitety Ludowe wyzwoli\u0142y i obroni\u0142y wszystkie okr\u0119gi prowincji al-D\u017cauf, za wyj\u0105tkiem niekt\u00f3rych obszar\u00f3w w okr\u0119gu Chab Waszaf i pustyni al-Hazm. W o\u015bwiadczeniu rzecznik powiedzia\u0142, \u017ce nast\u0105pi\u0142o to\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/unnamed-3.jpg?fit=512%2C288&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":36877,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=36877","url_meta":{"origin":27365,"position":2},"title":"Korea: W\u0142adze korea\u0144skie zrywaj\u0105 stosunki z re\u017cimem w Seulu","date":"9 czerwca 2020","format":false,"excerpt":"Korea P\u00f3\u0142nocna zapowiedzia\u0142a, \u017ce zerwie gor\u0105ce linie \u0142\u0105cz\u0105ce j\u0105 z po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 p\u00f3lwyspu, co b\u0119dzie pierwszym krokiem na drodze do zerwania wszystkich kontakt\u00f3w z Seulem - poinformowa\u0142a p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144ska agencja informacyjna KCNA. Od kilku dni Korea wyra\u017ca swoje niezadowolenie zachowaniem Seulu, gro\u017c\u0105c zamkni\u0119ciem mi\u0119dzykorea\u0144skiego biura \u0142\u0105cznikowego i innych projekt\u00f3w je\u015bli Po\u0142udnie\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/AR-200609342.jpg?fit=1024%2C612&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12139,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12139","url_meta":{"origin":27365,"position":3},"title":"W\u0142ochy: Lewacy przeciwko eurazjatom","date":"17 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"W Mediolanie dosz\u0142o do rozruch\u00f3w w zwi\u0105zku z konferencj\u0105 \"W kierunku przysz\u0142ego \u015bwiata wielobiegunowego\" zorganizowan\u0105 przez think-tank Millennium. Oko\u0142o stu dzia\u0142aczy lewackich i anarchistycznych pr\u00f3bowa\u0142o wedrze\u0107 si\u0119 na teren miejscowej politechniki gdzie odbywa\u0142 si\u0119 obrady. Powodem ich sprzeciwu by\u0142 dob\u00f3r go\u015bci w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znale\u017ali si\u0119 profesorowie Aleksandr Dugin i Claudio\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/1183921048.jpg?fit=638%2C390&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8950,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=8950","url_meta":{"origin":27365,"position":4},"title":"Globalny Sojusz Rewolucyjny: Turecka rewolucja?","date":"15 czerwca 2013","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Od dw\u00f3ch tygodni uwag\u0119 \u015bwiata przyci\u0105gaj\u0105 protesty w Turcji. Demonstracje m\u0142odzie\u017cy wyst\u0119puj\u0105cej w obronie stambulskiego parku przeistoczy\u0142y si\u0119 w og\u00f3lnokrajowe protesty przeciw polityce premiera Erdogana, nierzadko prowadz\u0105c do brutalnych star\u0107 z si\u0142ami porz\u0105dkowymi. Kim s\u0105 protestuj\u0105cy? O co walcz\u0105? Czy mo\u017cna w tej sytuacji m\u00f3wi\u0107 o rewolucji czy\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/169866606-620x413.jpg?fit=620%2C413&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12208,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12208","url_meta":{"origin":27365,"position":5},"title":"Jemen: Zamordowano przedstawiciela szyit\u00f3w","date":"21 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"Nieznani sprawcy zastrzelili w Sanie prominentnego intelektualist\u0119 i przedstawiciela z ramienia szyickiego plemienia Houthi na konferencji na rzecz narodowego dialogu z jeme\u0144skim rz\u0105dem - poda\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142a w si\u0142ach bezpiecze\u0144stwa. Ahmad Szarafeddin, dziekan wydzia\u0142u prawa na Uniwersytecie w Sanie, zgin\u0105\u0142 we w\u0142asnym samochodzie w centrum jeme\u0144skiej stolicy, gdy nieznani sprawcy otworzyli\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27365"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27392,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27365\/revisions\/27392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}