{"id":27502,"date":"2016-11-21T11:00:40","date_gmt":"2016-11-21T10:00:40","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=27502"},"modified":"2016-11-21T12:04:44","modified_gmt":"2016-11-21T11:04:44","slug":"alex-kurtagic-dlaczego-konserwatysci-zawsze-przegrywaja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=27502","title":{"rendered":"Alex Kurtagi\u0107: Dlaczego konserwaty\u015bci zawsze przegrywaj\u0105"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">W nowoczesnych spo\u0142ecze\u0144stwach zachodnich libera\u0142owie zawsze maj\u0105 z czego si\u0119 cieszy\u0107, a konserwaty\u015bci zawsze maj\u0105 powody do p\u0142aczu. Libera\u0142owie mogliby uzna\u0107 to stwierdzenie za niezwyk\u0142e, gdy\u017c w minionym stuleciu ich partie sp\u0119dzi\u0142y wi\u0119cej czasu z dala od w\u0142adzy ni\u017c ich konserwatywni rywale, a \u017cadna partia radykalnej lewicy nie posiada\u0142a nigdy wi\u0119kszo\u015bci w Izbie Gmin czy Kongresie. Zdziwienie jest jednak mo\u017cliwe tylko, je\u015bli uznamy Parti\u0119 Pracy lub Demokrat\u00f3w za \u201elewic\u0119\u201d, a Torys\u00f3w i Republikan\u00f3w za \u201eprawic\u0119\u201d \u2013 to jest w wypadku uznania polityki za ograniczon\u0105 do polityki liberalnej i uznaniu negacji liberalizmu za negacj\u0119 polityki. W rzeczywisto\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stwach zachodnich zar\u00f3wno \u201elewica\u201d, jak i \u201eprawica\u201d to libera\u0142owie dw\u00f3ch odmian: mniej i bardziej radykalnej. Etykietki libera\u0142\u00f3w i konserwatyst\u00f3w zale\u017c\u0105 nie od posiadania fundamentalnie odmiennych \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w, lecz od nat\u0119\u017cenia liberalizmu. W rezultacie dominuj\u0105ce na Zachodzie spojrzenie na polityk\u0119 zawsze dryfuje \u201ew lewo\u201d. Od czasu do czasu zmienia si\u0119 jedynie pr\u0119dko\u015b\u0107 dryfu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nie oznacza to odmawiania istnienia konserwatyzmowi. Konserwatyzm jest prawdziwy. Ale nawet w swoich najbardziej skrajnych formach operuje przeciwko dryfuj\u0105cym w lewo realiom, kt\u00f3re w nieunikniony spos\u00f3b okre\u015blaj\u0105 kierunek. Jest to kluczowe dla w\u0142a\u015bciwego zrozumienia nowoczesnego konserwatyzmu i powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych konserwaty\u015bci zawsze przegrywaj\u0105, nawet, gdy zwyci\u0119stwa wyborcze tworz\u0105 iluzje ich cz\u0119stych zwyci\u0119stw.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">By\u0142oby jednak b\u0142\u0119dem przypisywa\u0107 nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 pora\u017cki konserwatyzmu jedynie zwrotowi nowoczesnego politycznego kosmosu w lewo. Oznacza\u0142oby to zdj\u0119cie z konserwatyst\u00f3w odpowiedzialno\u015bci za ich w\u0142asne kl\u0119ski. Konserwaty\u015bci <strong><em>s\u0105<\/em><\/strong> ich winni. Przyczyny le\u017c\u0105 nie w dominacji liberalizmu, lecz raczej w samym konserwatyzmie. Triumfy liberalizmu s\u0105 mo\u017cliwe dzi\u0119ki konserwatyzmowi, a zwyci\u0119stwa konserwatyzmu prowadz\u0105 do liberalizmu. Ka\u017cdy, kto marzy od \u201eodzyskaniu tego kraju\u201d poprzez wspierania ruchu konserwatywnego i jest zadziwiony niemo\u017cno\u015bci\u0105 powstrzymania przez niego marszu liberalizmu, musi zrozumie\u0107 natur\u0119 tych przyczyn. Prawda jest brutalna: wspieranie konserwatyzmu to strata czasu.<\/p>\n<p>Pokonanie liberalizmu wymaga przyj\u0119cia dw\u00f3ch podstawowych twierdze\u0144.<\/p>\n<ul>\n<li>Tradycjonalizm nie jest konserwatyzmem.<\/li>\n<li>Pokonanie liberalizmu implikuje pokonanie konserwatyzmu.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Spora cz\u0119\u015b\u0107 trwaj\u0105cych dyskusji o przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw Zachodu koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 dekonstrukcji liberalizmu. Niewiele uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 dekonstrukcji konserwatyzmu i, jak si\u0119 przekonamy, istniej\u0105 ku temu dobre powody. Nadszed\u0142 czas by zdekonstruowa\u0107 konserwatyzm poza lewic\u0105 (a zatem tak\u017ce poza prawic\u0105). Pisz\u0119 \u201etak\u017ce\u201d, gdy\u017c ani konserwatyzmu, ani tradycjonalizmu nie zaliczam do \u201eprawicy\u201d. Nie akceptuj\u0119 te\u017c przeciwstawiania sobie \u201eLewicy\u201d i \u201eprawicy\u201d. \u201ePrawica\u201d okre\u015blana jest przez \u201elewic\u0119\u201d, nie jest zatem niezale\u017cna od niej. U\u017cycie termin\u00f3w \u201elewica\u201d i \u201eprawica\u201d zawsze by\u0142o wygodne dla tego obozu. Licz\u0119, \u017ce poj\u0119cia te zostan\u0105 wyparte z u\u017cycia, gdy paradygmat polityczny ulegnie fundamentalnej zmianie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Poni\u017cej opisuj\u0119 osiem cech definiuj\u0105cych konserwatyzm, t\u0142umacz\u0119 przyczyny pora\u017cek konserwatyst\u00f3w i pokazuj\u0119, w jaki spos\u00f3b konserwatyzm i liberalizm s\u0105 raczej komplementarnymi i wzajemnie wspieraj\u0105cymi si\u0119 partnerami ni\u017c si\u0142ami odmiennymi i wrogimi sobie.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Anatomia konserwatyzmu<\/strong><\/p>\n<p><strong>Strach<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Przedstawiciele radykalnej lewicy lubi\u0105 okre\u015bla\u0107 polityk\u0119 prawicy mianem \u201epolityki strachu\u201d. Lewicowa propaganda mo\u017ce by\u0107 pe\u0142na krzywdz\u0105cych opis\u00f3w, fa\u0142szywych dychotomii i bezczelnych k\u0142amstw, ale ta uwaga w odniesieniu do konserwatyzmu jest ca\u0142kowicie na miejscu. Powodem, dla kt\u00f3rego konserwaty\u015bci konserwuj\u0105 i s\u0105 podejrzliwi wobec m\u0142odo\u015bci i innowacji jest ich strach przed zmian\u0105. Konserwaty\u015bci preferuj\u0105 porz\u0105dek, sta\u0142o\u015b\u0107, stabilno\u015b\u0107 i przewidywalne rezultaty. Jeden z ich ulubionych slogan\u00f3w to: \u201eJe\u015bli co\u015b nie jest zepsute, nie nale\u017cy tego poprawia\u0107\u201d. Jest w tym pewna m\u0105dro\u015b\u0107, a pogl\u0105d ten ma swoje plusy \u2013 wymaga bowiem mniejszego wysi\u0142ku, pozwala planowa\u0107 naprz\u00f3d i zmniejsza prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia napi\u0119\u0107. Kiedy odnaleziona zostanie skuteczny wz\u00f3r interes\u00f3w czy \u017cycia, mo\u017cna, nie bez wygody, pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 w spokojnej rutynie powoli p\u0142yn\u0105cego \u015bwiata pe\u0142nego rzeczy pewnych, kt\u00f3ra pozwala co najwy\u017cej na stopniow\u0105 i \u015bci\u015ble kontrolowan\u0105 ewolucj\u0119. Zmiana ko\u0144czy rutyn\u0119, rozbija wz\u00f3r, burzy plany i prowadzi do pe\u0142nych napi\u0119\u0107 sytuacji wymagaj\u0105cych wysi\u0142ku i szybko\u015bci, rodzi stres i niepewno\u015b\u0107, mo\u017ce mie\u0107 nieprzewidziane rezultaty. Zachowawczo\u015b\u0107 jest zatem strategi\u0105 unikania dla nielubi\u0105cych ryzyka jednostek, nie czerpi\u0105cych rado\u015bci z wyzwa\u0144 wymagaj\u0105cych tw\u00f3rczego my\u015blenia i przystosowania do nowej sytuacji. Dla konserwatyst\u00f3w zmiana jest z\u0142em, kt\u00f3rego nale\u017cy si\u0119 obawia\u0107.<\/p>\n<p><strong>Brak odpowiedzi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mo\u017cemy wysnu\u0107 wniosek, \u017ce powodem, dla kt\u00f3rego konserwaty\u015bci obawiaj\u0105 si\u0119 zmian jest fakt, i\u017c nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie tw\u00f3rczy. Kreatywno\u015b\u0107 charakteryzuje si\u0119 stosowaniem nowatorskich rozwi\u0105za\u0144, zaskakuj\u0105cymi skojarzeniami, nieprzewidywalno\u015bci\u0105. Konserwaty\u015bci s\u0105 zdenerwowani zmian\u0105, gdy\u017c zazwyczaj nie potrafi\u0105 na ni\u0105 odpowiedzie\u0107. To g\u0142\u00f3wnie z tego powodu, gdy dochodzi do zmiany \u2013 co jest nieuniknione \u2013 ich odpowiedzi s\u0105 sp\u00f3\u017anione i koncentruj\u0105 si\u0119 na objawach, zamiast na przyczynach. To tak\u017ce g\u0142\u00f3wna przyczyna snucia przez nich dalekosi\u0119\u017cnych plan\u00f3w na ka\u017cd\u0105 mo\u017cliw\u0105 sytuacj\u0105 lub zaprzeczaniu rzeczywisto\u015bci do chwili pojawienia si\u0119 bliskiego i nieuniknionego zagro\u017cenia. Strach najpierw motywuje, a potem parali\u017cuje konserwatyst\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Zawsze w defensywie<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Niestety dla konserwatyst\u00f3w, \u015bwiat wci\u0105\u017c si\u0119 zmienia, wszech\u015bwiat jest cykliczny, a wszystko, co \u017cyje, zawsze podlega nieprzewidywalnym zmianom. Poniewa\u017c zazwyczaj brak im odpowiedzi, konserwaty\u015bci zawsze znajduj\u0105 si\u0119 w defensywie. Agresywne dzia\u0142ania potrafi\u0105 podj\u0105\u0107 tylko podczas planowania kontry do wszystkiego, co mo\u017ce zaburzy\u0107 ich spokojne \u017cycie. Przy ka\u017cdej innej okazji inicjatyw\u0119 wykazuj\u0105 jako ostatni. Bycie pionierem jest wszak ryzykowne, pe\u0142ne stres\u00f3w i niepewno\u015bci. Konserwatyzm zawsze jest wi\u0119c ruchem oporu, ruchem permanentnie wycofuj\u0105cym si\u0119, walcz\u0105cym z nadchodz\u0105cym raz po raz przyp\u0142ywem. Konserwaty\u015bci zaj\u0119ci s\u0105 g\u0142\u00f3wnie utrzymaniem pozycji i pilnowaniem, by \u2013 kiedy odwr\u00f3t stanie si\u0119 nieunikniony \u2013 ich nowe stanowisko by\u0142o mo\u017cliwie najbli\u017cej poprzedniego. Po okopaniu si\u0119 na nowej pozycji ka\u017cde cofniecie przyp\u0142ywu staje si\u0119 okazja do odzyskania utraconego. Poniewa\u017c jednak cofni\u0119cia nie trwaj\u0105 d\u0142ugo, a odbijanie straconych pozycji jest trudne, ich kontrofensywy s\u0105 w najlepszym wypadku jedynie cz\u0119\u015bciowo zwyci\u0119skie. Z tego powodu konserwaty\u015bci postrzegani s\u0105 jako nieudacznicy i sprzedawczyki, gdy\u017c zawsze zmuszani s\u0105 do zawarcia kompromisu.<\/p>\n<p><strong>Nekrofilia<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Brak kreatywno\u015bci sk\u0142ania konserwatyst\u00f3w do szukania odpowiedzi w przesz\u0142o\u015bci. Nie ogranicza si\u0119 to do wyci\u0105gania wniosk\u00f3w z historii. Niech\u0119tni ryzyku, nie ufaj\u0105 nowo\u015bci, co sprawia, \u017ce ich tera\u017aniejszo\u015b\u0107 jest jedynie przed\u0142u\u017ceniem przesz\u0142o\u015bci. To r\u00f3\u017cni ich od libera\u0142\u00f3w i tradycjonalist\u00f3w. Dla pierwszych \u201eteraz\u201d to op\u00f3\u017aniona przysz\u0142o\u015b\u0107, dla drugich \u2013 moment mi\u0119dzy tym, co by\u0142o, a tym co b\u0119dzie. Jednocze\u015bnie konserwaty\u015bci bardziej, ni\u017c im si\u0119 wydaj podobni s\u0105 do libera\u0142\u00f3w ni\u017c do tradycjonalist\u00f3w. Jednym z powod\u00f3w jest mylenie tradycji z konserwacj\u0105, niedostrzeganie, \u017ce tradycja wi\u0105\u017ce si\u0119 z cykliczn\u0105 odnow\u0105, nie muzeologicznym restauracjonizmem. Muzeologiczny restauracjonizm to sprawa konserwatyst\u00f3w. Ich \u015bwiat to domena umar\u0142ych, zabalsamowanych lub sztucznie i uporczywie podtrzymywanych przy \u017cyciu. Jest jeszcze jeden pow\u00f3d dla kt\u00f3rego zar\u00f3wno libera\u0142owie, jak i konserwaty\u015bci maj\u0105 obsesj\u0119 na punkcie przesz\u0142o\u015bci. Poniewa\u017c tak bardzo je kochaj\u0105, konserwaty\u015bci narzekaj\u0105, \u017ce rzeczy przesz\u0142e umieraj\u0105. Poniewa\u017c tak bardzo ich nienawidz\u0105, libera\u0142owie narzekaj\u0105, \u017ce rzeczy przesz\u0142e umieraj\u0105 zbyt powoli. Z jednej strony nekrofile, z drugiej mordercy. Obydwaj skoncentrowani na \u015bmierci. Wbrew nim, tradycjonalizm patrzy na \u017cycie, kt\u00f3re jest cyklem narodzin, wzrostu, dojrza\u0142o\u015bci, \u015bmierci i odnowy.<\/p>\n<p><strong>Nuda<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Strach, op\u00f3r przed zmianami, brak kreatywno\u015bci i zauroczenie rzeczami martwymi czyni\u0105 konserwatyst\u00f3w nudnymi. Rzeczy martwe mog\u0105, rzecz jasna, by\u0107 interesuj\u0105ce, a w naszym nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie wyrzucania na \u015bmietnik mog\u0105 mie\u0107 urok egzotyki, szczeg\u00f3lnie, \u017ce nale\u017c\u0105 do czas\u00f3w, kiedy przedk\u0142adano jako\u015b\u0107 nad ilo\u015b\u0107. Jako\u015b\u0107 \u0142\u0105czy si\u0119 tu z rzadko\u015bci\u0105 czy wyj\u0105tkowo\u015bci\u0105, czym\u015b ekscytuj\u0105cym i niespodziewanym, a zatem z kreatywno\u015bci\u0105 i nieprzewidywalno\u015bci\u0105. Konserwaty\u015bci konserwuj\u0105 jednak, gdy\u017c t\u0119skni\u0105 do \u015bwiata pewno\u015bci \u2013 powolnego, bezpiecznego, wygodnego i przewidywalnego. Oczywi\u015bcie, taka egzystencja mo\u017ce by\u0107 przyjemna w optymalnych warunkach i mo\u017cna j\u0105 rekomendowa\u0107 w wielu sytuacjach, nie jest jednak ekscytuj\u0105ca. Brakuje jej dok\u0142adnie tych czynnik\u00f3w i odmiennych stan\u00f3w, kt\u00f3rych konserwaty\u015bci boj\u0105 si\u0119 i staraj\u0105 unika\u0107. Trudno zatem ekscytowa\u0107 si\u0119 czymkolwiek konserwatywnym.<\/p>\n<p><strong>Staro\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u0105 dobre powody do kojarzenia konserwatyzmu ze staro\u015bci\u0105. Starzej\u0105c si\u0119, cz\u0142owiek traci upodobanie do przygody, jego cia\u0142o s\u0142abnie, ma mniej energii, sztywnieje na ciele i umy\u015ble, jest mniej zdolny do szybkich, elastycznych reakcji wymuszanych przez nag\u0142e wstrz\u0105sy i intensywne sytuacje. Przesuwanie si\u0119 do konserwatyzmu wraz z wiekiem ma sens, ale ma\u0142o kto raduje si\u0119 tym procesem. Gdy jeste\u015bmy na tyle starzy, by traktowano nas powa\u017cnie, zawsze pragniemy pozosta\u0107 m\u0142odzi i oddali\u0107 oznaki staro\u015bci. Wyra\u017caj\u0105c znudzenie, twierdz\u0105c, \u017ce co\u015b \u201esi\u0119 zestarza\u0142o\u201d, implikujemy potrzeb\u0119 zmiany. Konserwaty\u015bci sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 zmianom, st\u0105d starzej\u0105 si\u0119 bardzo szybko.<\/p>\n<p><strong>Niewa\u017cno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zajmowanie si\u0119 przesz\u0142o\u015bci\u0105, op\u00f3r wobec zmian, brak zaufania do nowo\u015bci w pewnym momencie czyni konserwatyst\u00f3w nieistotnymi. Wida\u0107 to szczeg\u00f3lnie w \u015bwiecie zbudowanym na pragnieniu post\u0119pu i nieustannej innowacji. Konserwaty\u015bci ko\u0144cz\u0105 jako polityczni antykwariusze, a nie skuteczni gracze. Dzia\u0142aj\u0105 nie jak przyw\u00f3dcy, lecz jak muzealni kuratorzy.<\/p>\n<p><strong>Przegrani<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej, w wyniku odmowy przystosowania si\u0119 a\u017c do osuni\u0119cia w nieistotno\u015b\u0107, konserwaty\u015bci zostaj\u0105 daleko z ty\u0142u, gniewnie gro\u017c\u0105c pi\u0119\u015bci\u0105 niezrozumia\u0142emu dla nich \u015bwiatu. Poniewa\u017c ich przetrwanie wymaga regularnego kapitulowania i przegrupowywania si\u0119 na coraz bardziej przesuwanych na lewo pozycjach, konserwaty\u015bci zacz\u0119li by\u0107 postrzegani, jako tch\u00f3rzliwi, zawsze w odwrocie, kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c \u2013 przegrani. W obecnym spo\u0142ecze\u0144stwie misj\u0105 konserwatyst\u00f3w sta\u0142o si\u0119 organizowanie kapitulacji, zapewnianie uporz\u0105dkowanego odwrotu i podtrzymywanie pr\u00f3\u017cnych nadziei na restauracj\u0119, tak aby nigdy nie pojawi\u0142o si\u0119 ryzyko rewolucyjnego powstania.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Najlepsi sojusznicy liberalizmu<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W \u015bwietle powy\u017cszych uwag, trudno nie uzna\u0107 konserwatyzmu za kontrolowan\u0105 opozycj\u0119 liberalizmu. Mo\u017ce jest inaczej, ale efekt jest taki sam. Konserwatyzm dostarcza chwili oddechu po liberalnym ciosie, pozwala obywatelom dostosowa\u0107 si\u0119 i przyzwyczai\u0107 do jego efekt\u00f3w, nim nadejdzie kolejna fala liberalizmu. Co gorsza, konserwaty\u015bci trzymaj\u0105cy si\u0119 kurczowo spraw trac\u0105cych na wa\u017cno\u015bci dostarczaj\u0105 libera\u0142om argument\u00f3w uzasadniaj\u0105cych, dlaczego to tylko lewica powinna si\u0119 liczy\u0107. Libera\u0142owie kochaj\u0105 konserwatyst\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Konserwatyzm i tradycja<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Konserwatyzm nie musi by\u0107 najlepszym sojusznikiem liberalizmu: mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 sojusznikiem ruchu przeciwko establishmentowi, gdy\u017c zawsze reprezentuje nudn\u0105 alternatyw\u0119. Konserwaty\u015bci broni\u0105 tego, co bliskie, lecz \u201eza\u017cy\u0142o\u015b\u0107 rodzi lekcewa\u017cenie\u201d, zatem po jakim\u015b czasie ludzie trac\u0105 szacunek dla tego, co jest i pragn\u0105 do\u015bwiadczy\u0107 odrobiny zawirowa\u0144. Ich wyniki s\u0105 nieprzewidywalne, mog\u0105 nawet okaza\u0107 si\u0119 bardzo negatywne, ale zawirowania sprawiaj\u0105, ze ludzie czuj\u0105, \u017ce \u017cyj\u0105 i mog\u0105 si\u0119 w co\u015b aktywnie zaanga\u017cowa\u0107. W epoce liberalizmu konserwatyzm jest w swej istocie liberalny: nie broni tradycji \u2013 ta zosta\u0142a w wi\u0119kszo\u015bci zapomniana na skutek liberalizmu \u2013 ale wcze\u015bniejszej wersji liberalizmu. W epoce tradycji konserwatyzm m\u00f3g\u0142by r\u00f3wnie dobrze\u00a0 zosta\u0107 najlepszym sojusznikiem konkurencyjnej tradycji, gdy\u017c zawsze doprowadza do stagnacji tego, co jest, zwi\u0119kszaj\u0105c pragnienie jakiejkolwiek zmiany. Konserwatyzm tworzy zatem warunki do destrukcyjnych form zmiany.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Inaczej tradycja \u2013 jest ewolucj\u0105 i dop\u00f3ki unika pu\u0142apki konserwatyzmu (stagnacji), \u017cyj\u0105cy w jej obr\u0119bie s\u0105 w ni\u0105 zaanga\u017cowani. Nie znaczy to, \u017ce tradycje s\u0105 odporne na samozniszczenie i nigdy nie powinny by\u0107 porzucane: przerost formy nad tre\u015bci\u0105, nieprzystosowanie czy patologiczna ewolucja mog\u0105 zniszczy\u0107 tradycj\u0119 od \u015brodka. Tu jednak zajmujemy si\u0119 zagro\u017ceniami z zewn\u0105trz.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Mylenie tradycji z zachowawczo\u015bci\u0105<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W epoce liberalizmu, z powodu zapomnienia tradycji, mylona jest ona z zachowawczo\u015bci\u0105. Z tego powodu niekt\u00f3rzy konserwaty\u015bci opisuj\u0105 siebie jako tradycjonalist\u00f3w, chocia\u017c s\u0105 tylko archaicznymi libera\u0142ami. Niekt\u00f3rzy samozwa\u0144czy tradycjonali\u015bci mog\u0105 b\u0142\u0119dnie przyjmowa\u0107 cechy konserwatyst\u00f3w, mo\u017ce z powodu pragnienia odrzucenie liberalnej wizji post\u0119pu. Tradycja i konserwacja to osobne i odmienne procesy. Liberalizm mo\u017ce zawiera\u0107 swoje w\u0142asne tradycje. Mo\u017ce te\u017c sta\u0107 si\u0119 konserwatywny w swoim odrzuceniu tradycji,. Podobnie konserwatyzm, ze swoim ostentacyjnym, lecz pozostaj\u0105cym na poziomie frazes\u00f3w odrzuceniem liberalizmu.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Koniec liberalizmu<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Koniec liberalizmu oznacza koniec konserwatyzmu. Nigdy nie powinni\u015bmy okre\u015bla\u0107 si\u0119 jako konserwaty\u015bci. Zawsze musi by\u0107 dokonywane rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy tradycj\u0105 i konserwacj\u0105, gdy\u017c przekraczanie obecnego we wsp\u00f3\u0142czesnej polityce demokratycznego Zachodu paradygmatu \u201eprawica-lewica\u201d wymaga oddzielenia tego, co tradycyjne od tego, co konserwatywne, by drugie mog\u0142o by\u0107 odkryte, a nast\u0119pnie odrzucone jako cz\u0119\u015b\u0107 aparatu liberalnego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Czyni\u0105c to, musimy uwa\u017ca\u0107 na pu\u0142apk\u0119 reakcji. Reakcjoni\u015bci definiowani s\u0105 przez swoich wrog\u00f3w, przez co staj\u0105 si\u0119 wi\u0119\u017aniami ich konstrukt\u00f3w, fa\u0142szywych dychotomii i niewypowiedzianych przypuszcze\u0144. Kluczowy s\u0142owem powinno by\u0107 raczej przekraczanie, ni\u017c odrzucanie. Koniec liberalizmu osi\u0105gni\u0119ty zostanie przez przekroczenie go, zredukowanie jego znaczenia do zera.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wobec zam\u0119tu naszych czas\u00f3w, trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce tradycja to nie powr\u00f3t do wyobra\u017conej przesz\u0142o\u015bci ani wskrzeszanie zapomnianych praktyk i kontynuowanie ich w formie, w kt\u00f3rej zosta\u0142y porzucone. Mog\u0142y by\u0107 wa\u017cne powody porzucenia konkretnych praktyk, a wprowadzenie nowych mog\u0142o by\u0107 wymogiem dalszego trwania tradycji. Tradycja po ponownym odkryciu musi by\u0107 niesiona <em>naprz\u00f3d<\/em>. Kontynuacja nie oznacza nieko\u0144cz\u0105cego si\u0119 powielania.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Po liberalizmie<\/strong><\/p>\n<p>Stopie\u0144 sukcesu naszego przedsi\u0119wzi\u0119cia b\u0119dzie widoczny w j\u0119zyku.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Liberalizm odni\u00f3s\u0142 sukces, bo wielu z nas okre\u015bla si\u0119 poprzez negacj\u0119 wszystkiego, co okre\u015bla liberalizm. Liczne s\u0142owa opisuj\u0105ce nasze stanowiska polityczne poprzedzone s\u0105 przedrostkiem \u201eanty\u201d. Oznacza to przyjmowanie przez \u201eantylibera\u0142\u00f3w\u201d to\u017csamo\u015bci negatywnych wytworzonych przez libera\u0142\u00f3w w celu utwierdzenia si\u0119 w s\u0142uszno\u015bci ich pogl\u0105d\u00f3w, s\u0142u\u017cy ich interesom i schlebia ich pr\u00f3\u017cno\u015bci.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Koniec liberalizmu implikuje zatem rozwini\u0119cie terminologii przekraczaj\u0105cej jego konstrukty. Tylko gdy zaczn\u0105 opisywa\u0107 si\u0119 jako negacj\u0119 tego, czym jeste\u015bmy, b\u0119dziemy wiedzie\u0107, \u017ce odnie\u015bli\u015bmy sukces, gdy\u017c ich brak pozytywnego, afirmuj\u0105cego s\u0142ownictwa b\u0119dzie wskazywa\u0142 na pe\u0142n\u0105 dekonstrukcj\u0119 ich to\u017csamo\u015bci i umieszczenie ich poza spo\u0142ecznym, moralnym i filozoficznym nawiasem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rozwini\u0119cie takiego s\u0142ownika ma jeszcze raz okre\u015bli\u0107, kim jeste\u015bmy i do czego d\u0105\u017cymy. Bez metafizyki definiuj\u0105cej tradycj\u0119 i kieruj\u0105cej j\u0105 naprz\u00f3d, ka\u017cda pr\u00f3ba rewolucji kulturalnej jest skazana na kl\u0119sk\u0119. Ludzie potrzebuj\u0105 metafizyki, je\u015bli maj\u0105 przedstawi\u0107 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107. Je\u015bli opowie\u015b\u0107 o tym, kim jeste\u015bmy i dok\u0105d zmierzamy nie mo\u017ce by\u0107 przedstawiona z braku okre\u015blaj\u0105cej j\u0105 metafizyki, ka\u017cda pr\u00f3ba rewolucji kulturalnej musi opiera\u0107 si\u0119 na minionych opowie\u015bciach i konsekwentnie stoczy\u0107 si\u0119 w konserwatyzm, zatem w nud\u0119 i nieistotno\u015b\u0107.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Po konserwatyzmie<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nie mo\u017cna sta\u0107 po stronie zachodniej kultury bez stania po stronie tego, co j\u0105 okre\u015bla. Metafizyka, a zatem \u201enasza opowie\u015b\u0107\u201d definiowana jest poprzez sztuk\u0119. Sztuka w najszerszym znaczeniu stanowi wyraz warto\u015bci, idea\u0142\u00f3w i uczu\u0107, kt\u00f3re lud podziela i odczuwa w g\u0142\u0119bi swego jestestwa, ale kt\u00f3rych cz\u0119sto nie da si\u0119 wyrazi\u0107 s\u0142owami. Zatem to na tym poziomie toczy si\u0119 bitwa o kultur\u0119 zachodni\u0105, nie za\u015b na szczeblu politycznym, nawet, je\u015bli to\u017csamo\u015b\u0107 uznamy za spraw\u0119 polityczn\u0105. Podobnie, ka\u017cda pr\u00f3ba u\u017cycia sztuki do cel\u00f3w politycznych ko\u0144czy si\u0119 fiaskiem, gdy\u017c polityka b\u0119d\u0105ca zaledwie sztuk\u0105 tego, co mo\u017cliwe, definiowana jest przez kultur\u0119, nie na odwr\u00f3t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Poszukuj\u0105c \u201enaszej opowie\u015bci\u201d, nie mo\u017cemy myli\u0107 sztuki z rzemios\u0142em. Rzemios\u0142o mo\u017ce by\u0107 definiowane przez tradycj\u0119, a tradycja mo\u017ce znale\u017a\u0107 wyraz w rzemio\u015ble, czyni\u0105c je \u201etradycyjnym\u201d, ale nie s\u0105 one to\u017csame. Podobnie rzemios\u0142o mo\u017ce usprawni\u0107 sztuk\u0119, ale nie jest ono sztuk\u0105, tak jak sztuka nie jest rzemios\u0142em. Sztuka eksploruje i definiuje. Rzemios\u0142o odtwarza i utrwala. Sztuka jest zatem dla tradycji tym, czym rzemios\u0142o dla konserwatyzmu. Dlatego sztuka wsp\u00f3\u0142czesna stanowi\u0105ca skrajny wyraz idea\u0142\u00f3w liberalnych pozbawiona jest rzemios\u0142a, a sztuka korzystaj\u0105ca z rzemios\u0142a uznawana jest za konserwatywn\u0105, ilustracyjn\u0105 lub \u201epoboczn\u0105\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zatroskani o trwanie Zachodu cz\u0119sto traktuj\u0105 czytanie tylko klasyki i literatury naukowej jako spos\u00f3b na wykazanie si\u0119 powag\u0105 i oddaniem, ale dopiero gdy zaczn\u0105 czyta\u0107 i tworzy\u0107 literatur\u0119 pi\u0119kn\u0105, stan\u0105 si\u0119 najbardziej powa\u017cni i oddani. Je\u015bli tradycja implikuje ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107, a nie proste odtwarzanie, to implikuje tak\u017ce tworzenie, a nie proste konserwowanie.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Po tradycji<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u017badna tradycja nie \u017cyje wiecznie. Nasza pewnego dnia osi\u0105gnie kres. Liberalizm swoje spe\u0142nienie widzi w ko\u0144cu historii, ale to ich kosmologia, nie nasza. Liberalizm nie wskazuje nam (i nigdy nie powinien), \u017ce dotarli\u015bmy do ko\u0144ca. Degeneracja Zachodu zwi\u0105zana jest z degeneracj\u0105 liberalizmu. Zach\u00f3d prze\u017cyje odnow\u0119, gdy liberalizm z hukiem upadnie. Zostanie zredukowany do przestarza\u0142ej i pozbawionej znaczenia subkultury, \u017cyj\u0105cej wspomnieniami i zaj\u0119tej konserwowaniem wszystkiego, co jej zosta\u0142o. Odnowiony Zach\u00f3d b\u0119dzie trwa\u0142, p\u00f3ki jego tradycja zniszczy si\u0119 sama lub zostanie zast\u0105piona inn\u0105. Tradycja, kt\u00f3ra zast\u0105pi nasz\u0105 mo\u017ce by\u0107 autochtoniczna, lecz r\u00f3wnie dobrze mo\u017ce by\u0107 tradycj\u0105 innej rasy. W tym wypadku b\u0119dzie to koniec naszej rasy. P\u00f3ki nasza rasa pozostaje tw\u00f3rcza, zdolna da\u0107 \u017cycie nowym metafizykom po \u015bmierci starych, b\u0119dziemy \u017cy\u0107 i pozostaniemy panami swego losu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Alex Kurtagi\u0107<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0<\/strong>radixjournal.com<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>(T\u0142umaczenie z j\u0119z. angielskiego nades\u0142ane do Redakcji Xportalu.)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Alex Kurtagi\u0107 <\/strong>(1970) \u2013 brytyjski pisarz, muzyk, publicysta i grafik. Zwi\u0105zany z licznymi inicjatywami angloj\u0119zycznej \u201eNowej Prawicy\u201d. Za\u0142o\u017cyciel wydawnictwa <em>Wermod and Wermod Publishing<\/em> i wytw\u00f3rni muzycznej <em>Supernal Music<\/em>.<\/p>\n<p><img data-attachment-id=\"27508\" data-permalink=\"https:\/\/xportal.press\/?attachment_id=27508\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?fit=832%2C545&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"832,545\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"kurtagic\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?fit=300%2C197&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?fit=810%2C531&amp;ssl=1\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-full wp-image-27508\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?resize=810%2C531\" alt=\"kurtagic\" width=\"810\" height=\"531\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?w=832&amp;ssl=1 832w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?resize=300%2C197&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?resize=84%2C55&amp;ssl=1 84w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?resize=650%2C426&amp;ssl=1 650w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?resize=256%2C167&amp;ssl=1 256w, https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?resize=276%2C180&amp;ssl=1 276w\" sizes=\"(max-width: 810px) 100vw, 810px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W nowoczesnych spo\u0142ecze\u0144stwach zachodnich libera\u0142owie zawsze maj\u0105 z czego si\u0119 cieszy\u0107, a konserwaty\u015bci zawsze maj\u0105 powody do p\u0142aczu. Libera\u0142owie mogliby uzna\u0107 to stwierdzenie za niezwyk\u0142e, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":27508,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"'W nowoczesnych spo\u0142ecze\u0144stwach zachodnich libera\u0142owie zawsze maj\u0105 z czego si\u0119 cieszy\u0107, a konserwaty\u015bci zawsze maj\u0105 powody do p\u0142aczu. Libera\u0142owie mogliby uzna\u0107 to stwierdzenie za niezwyk\u0142e, gdy\u017c w minionym stuleciu ich partie sp\u0119dzi\u0142y wi\u0119cej czasu z dala od w\u0142adzy ni\u017c ich konserwatywni rywale, a \u017cadna partia radykalnej lewicy nie posiada\u0142a nigdy wi\u0119kszo\u015bci w Izbie Gmin czy Kongresie. Zdziwienie jest jednak mo\u017cliwe tylko, je\u015bli uznamy Parti\u0119 Pracy lub Demokrat\u00f3w za \u201elewic\u0119\u201d, a Torys\u00f3w i Republikan\u00f3w za \u201eprawic\u0119\u201d \u2013 to jest w wypadku uznania polityki za ograniczon\u0105 do polityki liberalnej i uznaniu negacji liberalizmu za negacj\u0119 polityki. W rzeczywisto\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stwach zachodnich zar\u00f3wno \u201elewica\u201d, jak i \u201eprawica\u201d to libera\u0142owie dw\u00f3ch odmian: mniej i bardziej radykalnej. Etykietki libera\u0142\u00f3w i konserwatyst\u00f3w zale\u017c\u0105 nie od posiadania fundamentalnie odmiennych \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w, lecz od nat\u0119\u017cenia liberalizmu.' - pisze Alex Kurtagi\u0107. I analizuje osiem cech konserwatyzmu, kt\u00f3rymi s\u0105: strach, brak odpowiedzi, wieczna defensywa, nekrofilia, nuda, staro\u015b\u0107, niewa\u017cno\u015b\u0107, przegrana.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24,12],"tags":[4638,459,513,644,2843,942,943],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/Kurtagic.png?fit=832%2C545&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-79A","jetpack-related-posts":[{"id":30249,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30249","url_meta":{"origin":27502,"position":0},"title":"Niemcy: Nawet libera\u0142owie za Rosj\u0105","date":"7 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Wskutek wybor\u00f3w do Bundestagu z 2013 r. niemieccy libera\u0142owie z Wolnej Partii Demokratycznej po raz pierwszy w historii powojennych Niemiec znale\u017ali si\u0119 poza parlamentem. Sonda\u017ce przeprowadzane przed tegorocznymi wyborami prognozuj\u0105, \u017ce uda im si\u0119 do niego powr\u00f3ci\u0107. W takim wypadku FDP ma szans\u0119 na wej\u015bcie do rz\u0105du; wed\u0142ug niemieckich komentator\u00f3w\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/Christian_Lindner_FDP.jpg?fit=550%2C309&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":16726,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=16726","url_meta":{"origin":27502,"position":1},"title":"Edward Limonow: Nienawi\u015b\u0107 do ojczyzny","date":"28 wrze\u015bnia 2014","format":false,"excerpt":"To, \u017ce marsz odby\u0142 si\u0119 za zgod\u0105 w\u0142adz dowodzi, \u017ce w Rosji mamy do czynienia z w\u0142adz\u0105 do pewnego stopnia liberaln\u0105. Gdybym ja mia\u0142 w\u0142adz\u0119, nie dopu\u015bci\u0142bym do tego. Potrzebne nam rz\u0105dy autorytarne, ale liberalne w swym autorytaryzmie. Ludzie s\u0142usznie nazwali marsz 21 wrze\u015bnia marszem zdrajc\u00f3w podkre\u015blaj\u0105c tym samym jego\u2026","rel":"","context":"In &quot;Inne&quot;","img":{"alt_text":"0c26a3756c5bf876d16fb2528e51ebb4","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/0c26a3756c5bf876d16fb2528e51ebb4.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15369,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=15369","url_meta":{"origin":27502,"position":2},"title":"Adam Danek: Cnota p\u0142acenia podatk\u00f3w","date":"25 lipca 2014","format":false,"excerpt":"W\u015br\u00f3d rzeczy najbardziej znienawidzonych przez rodzimych libera\u0142\u00f3w poczesne miejsce zajmuj\u0105 podatki. W ustach libera\u0142a podatek to prosty synonim kradzie\u017cy i ucisku, a najgorszym z\u0142odziejem i bandyt\u0105 w jego oczach nie jest \u017caden przest\u0119pca ani przyw\u00f3dca mafii, lecz fiskus. Nadwi\u015bla\u0144scy libera\u0142owie nierzadko nawo\u0142uj\u0105 otwarcie do niep\u0142acenia podatk\u00f3w, a oszustwa podatkowe oraz\u2026","rel":"","context":"In &quot;Adam Danek&quot;","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":10188,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=10188","url_meta":{"origin":27502,"position":3},"title":"Adam Danek: \u201eWarto\u015bci rodzinne\u201d","date":"3 wrze\u015bnia 2013","format":false,"excerpt":"\u00a0 \u00a0\u015arodowiska katolickie oraz ta cz\u0119\u015b\u0107 lu\u017ano pojmowanej prawicy w Polsce, kt\u00f3ra si\u0119 z katolicyzmem uto\u017csamia, maj\u0105 swoj\u0105 charakterystyczn\u0105 retoryk\u0119 polityczn\u0105. Jej wyr\u00f3\u017cnik to nieustanne odwo\u0142ywanie si\u0119 do poj\u0119cia rodziny oraz powo\u0142ywanie si\u0119 w sporach politycznych na tak zwane \u201ewarto\u015bci rodzinne\u201d, wymagaj\u0105ce respektu i ochrony. \u00a0\u00a0 Krytyka \u201ewarto\u015bci rodzinnych\u201d wydaje\u2026","rel":"","context":"In &quot;Adam Danek&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/assadBdayCake_2283528k.jpg?fit=858%2C536&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35186,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35186","url_meta":{"origin":27502,"position":4},"title":"Eugeniusz Onufryjuk: Zasady polityki kresowej","date":"20 sierpnia 2019","format":false,"excerpt":"Trudno m\u00f3wi\u0107 o czym\u015b, co nie istnieje. Po raz ostatni pr\u00f3by sformu\u0142owania czego\u015b, co mo\u017cna by\u0142aby nazwa\u0107 polityk\u0105 kresow\u0105, by\u0142y podejmowane w II RP, ale nawet wtedy pa\u0144stwo, poka\u017an\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kt\u00f3rego stanowi\u0142y tereny, nazywane Kresami Wschodnimi, zamieszka\u0142e przez konglomerat lud\u00f3w i religii, nie wypracowa\u0142o sp\u00f3jnego programu post\u0119powania z tymi terytoriami.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Polityka&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/kresy.jpg?fit=750%2C488&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":27970,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=27970","url_meta":{"origin":27502,"position":5},"title":"Ronald Lasecki: Atlanty\u015bci &#8211; partia zdrajc\u00f3w","date":"10 stycznia 2017","format":false,"excerpt":"Co to jest polityka zagraniczna? Polityka zagraniczna, jak ka\u017cda inna publiczna (sektorowa) polityka pa\u0144stwa (w\u0142adcy), porz\u0105dkowana jest w my\u015bl okre\u015blonej koncepcji jej prowadze