{"id":28238,"date":"2017-01-29T14:30:13","date_gmt":"2017-01-29T13:30:13","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=28238"},"modified":"2017-01-29T14:30:13","modified_gmt":"2017-01-29T13:30:13","slug":"ronald-lasecki-zajrzec-w-dusze-wilka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=28238","title":{"rendered":"Ronald Lasecki: Zajrze\u0107 w dusz\u0119 wilka"},"content":{"rendered":"

Historia i legendy znaj\u0105 fenomen tzw. \u201edzikich dzieci\u201d wychowanych przez wilki, psy, ma\u0142py lub niekiedy te\u017c inne stworzenia i \u017cyj\u0105cych w\u015br\u00f3d nich czasem przez wiele lat, w zupe\u0142nej izolacji od ludzi. We wszystkich tych przypadkach chodzi\u0142o jednak o dzieci porzucone, zagubione, osierocone lub zaniedbane, tak wi\u0119c takie, kt\u00f3re w swym po\u0142o\u017ceniu znalaz\u0142y si\u0119 nie z w\u0142asnego wyboru. <\/span><\/p>\n

Shaun Ellis (ur. 1964) jest prawdopodobnie pierwszym w historii cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry \u015bwiadomie i nieprzymuszony do tego do\u0142\u0105czy\u0142 do wilczej watahy i sp\u0119dzi\u0142 w niej ponad rok \u017cycia. Swoj\u0105 histori\u0119 opowiada w autobiograficznej ksi\u0105\u017cce \u017byj\u0105cy z wilkami <\/i>napisanej z pomoc\u0105 dziennikarki Penny Junor (ur. 1949). <\/span><\/p>\n

Nazwisko S<\/span>. <\/span>Ellisa<\/span> znane by\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej widzom National Geographic Channel, Animal Planet i BBC, kt\u00f3re wyemitowa\u0142y dost\u0119pne r\u00f3wnie\u017c w polskiej wersji j\u0119zykowej seriale i filmy dokumentalne, kt\u00f3rych by\u0142 on bohaterem (1). S. Ellis jest r\u00f3wnie\u017c autorem kilku innych, nieprzet\u0142umaczonych dotychczas na j\u0119zyk polski ksi\u0105\u017cek o wilkach (2). <\/span><\/p>\n

Do\u015bwiadczenia autora z pewno\u015bci\u0105 oka\u017c\u0105 si\u0119 ciekawe dla zainteresowanych survivalem; S. Ellis prze\u017cy\u0142 bowiem dwa lata w lasach p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci USA, \u015bpi\u0105c przez ca\u0142y ten czas pod go\u0142ym niebem i \u017cywi\u0105c si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie surowym mi\u0119sem. Na swoj\u0105 wypraw\u0119 badawcz\u0105 zabra\u0142 jedynie kawa\u0142ki sznurka i drutu, by zastawia\u0107 wnyki. Mia\u0142 tylko jeden komplet ubrania kt\u00f3rego przez ca\u0142y czas pobytu w lesie nie zmienia\u0142, nie goli\u0142 si\u0119, nie strzyg\u0142, nie my\u0142. \u017bywi\u0142 si\u0119 tym, czym \u017cywi\u0105 si\u0119 wilki, gdy za\u015b uda\u0142o mu si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107 do ich stada \u2013 tym, co przynosi\u0142y mu do jedzenia. <\/span><\/p>\n

Wszystko to autor robi\u0142, by maksymalnie upodobni\u0107 si\u0119 zapachem do dzikiego wilka i zwi\u0119kszy\u0107 szanse bycia przyj\u0119tym do watahy. W przetrwaniu w tak ekstremalnych warunkach pomog\u0142o mu do\u015bwiadczenie wcze\u015bniejszej s\u0142u\u017cby w jednostkach brytyjskich komandos\u00f3w i solidna zaprawa fizyczna. Pomimo tego, wielomiesi\u0119czna dieta, tak bardzo odbiegaj\u0105ca od potrzeb ludzkiego organizmu, odbi\u0142a si\u0119 niekorzystnie na jego zdrowiu i wreszcie zmusi\u0142a go do powrotu do ludzkich siedzib. <\/span><\/p>\n

Szkoda, \u017ce w\u0105tek przetrwania w le\u015bnych ost\u0119pach nie zosta\u0142 w ksi\u0105\u017cce rozbudowany. Sze\u015b\u0107 rozdzia\u0142\u00f3w w kt\u00f3rych opisano pobyt autora w lesie pozostawia czytelnika z poczuciem wielkiego niedosytu. Wiedza o sztuce przetrwania nabyta w wojsku, z kt\u00f3rej S. Ellis \u2013 jak przyznaje \u2013 wiele razy korzysta\u0142, przede wszystkim za\u015b do\u015bwiadczenia zebrane podczas wyprawy, pozwoli\u0142yby mu z pewno\u015bci\u0105 na g\u0142\u0119bsze potraktowanie tego zagadnienia i szkoda \u017ce si\u0119 tego nie podj\u0105\u0142. I w tak ograniczonej formule otrzymujemy jednak kilka ciekawych informacji, na przyk\u0142ad o tym, na jak d\u0142ugo cz\u0142owiekowi w\u0119druj\u0105cemu po lesie wystarcza posi\u0142ek z surowego mi\u0119sa kr\u00f3lika. <\/span><\/p>\n

Drugim opisanym w ksi\u0105\u017cce zagadnieniem kt\u00f3re zas\u0142uguje na uwag\u0119 jest behawior ps\u00f3w. S. Ellis pomniejsza znaczenie r\u00f3\u017cnic gatunkowych pomi\u0119dzy wilkiem i psem, dla wyja\u015bnienia zachowa\u0144 ps\u00f3w si\u0119gaj\u0105c po analogi\u0119 z zachowaniami wilk\u00f3w. Pies jest dla niego zwierz\u0119ciem stadnym, jego zachowania s\u0105 za\u015b funkcj\u0105 pozycji jak\u0105 zajmowa\u0142by w stadzie. Inaczej zachowuje si\u0119 decydent, inaczej ochroniarz, inaczej tester, jeszcze inaczej zwierz\u0119ta zajmuj\u0105ce \u015brednie i ni\u017csze pozycje w stadzie, wreszcie w jeszcze odmienny spos\u00f3b zachowuje si\u0119 najni\u017cszy w hierarchii rozbrajacz. Spostrze\u017cenia S. Ellisa s\u0105 niekiedy zaskakuj\u0105ce a wnioski zupe\u0142nie sprzeczne z popularnymi przes\u0105dami kt\u00f3re ka\u017c\u0105 nam przypisywa\u0107 okre\u015blone zachowania osobnikowi alfa, beta lub omega. <\/span><\/p>\n

S. Ellis by\u0142 za\u0142o\u017cycielem fundacji Wolf Pack Management i korzystaj\u0105c ze swoich obserwacji wilk\u00f3w, zar\u00f3wno na wolno\u015bci jak i w niewoli, opracowa\u0142 sposoby wp\u0142ywania na zachowania zbiorowe watah i modelowania ich struktury. Te same wnioski zastosowa\u0142 z powodzeniem w tresurze ps\u00f3w, doradzaj\u0105c i skutecznie pomagaj\u0105c zar\u00f3wno hodowcom indywidualnym jak i instytucjonalnym. W ksi\u0105\u017cce znajdziemy mi\u0119dzy innymi wskaz\u00f3wki, jak manipuluj\u0105c diet\u0105 psa, u\u0142atwi\u0107 sobie jego tresur\u0119 \u2013 nawet gdy jest ju\u017c doros\u0142y. Charakterystyka zachowa\u0144 ps\u00f3w dokonana przez S. Ellisa pomo\u017ce nam te\u017c okre\u015bli\u0107, jaki szczebel w hierarchii stada zajmowa\u0142by nasz pies i jak\u0105 pozycj\u0119 my sami powinni\u015bmy zaj\u0105\u0107 wobec niego oraz jak wzgl\u0119dem niego post\u0119powa\u0107. <\/span><\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 wywody autora dotycz\u0105ce behawioru wilka i psa r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna by rozbudowa\u0107. Zajmuj\u0105 stanowczo zbyt ma\u0142o miejsca w zestawieniu z zupe\u0142nie nieinteresuj\u0105cymi szczeg\u00f3\u0142ami biograficznymi z prywatnego \u017cycia autora. By\u0107 mo\u017ce, gdyby S. Ellis posiada\u0142 akademickie wykszta\u0142cenie w dziedzinie biologii lub gdyby w pisaniu ksi\u0105\u017cki pomaga\u0142 mu naukowiec a nie dziennikarka znana z autorstwa biografii cz\u0142onk\u00f3w brytyjskiej rodziny kr\u00f3lewskiej, proporcje poszczeg\u00f3lnych tre\u015bci by\u0142yby bardziej korzystne. <\/span><\/p>\n

Sta\u0142o si\u0119 jednak inaczej i, niestety, najbardziej warto\u015bciowe fragmenty ksi\u0105\u017cki zosta\u0142y w niej potraktowane zbyt powierzchownie, za wiele miejsca zajmuj\u0105 za\u015b w\u0105tki melodramatyczne i plotkarskie oraz do\u015b\u0107 m\u0119tne \u201eekologiczne\u201drozwa\u017cania autora. Warto by\u0142oby chyba przet\u0142umaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142e ksi\u0105\u017cki S. Ellisa, gdzie, niewykluczone, \u017ce akcenty roz\u0142o\u017cone s\u0105 bardziej w\u0142a\u015bciwie i autor pisze raczej o przedmiocie swych bada\u0144 i o \u015brodowisku i technice tych bada\u0144, a nie o sobie samym i o swoich rozterkach \u017cyciowych. <\/span><\/p>\n

Pomimo jednak nieco be\u0142kotliwego charakteru refleksji S. Ellisa nad rol\u0105 cz\u0142owieka wobec biosfery i niekiedy nadmiernie sentymentalnego stosunku autora do wilk\u00f3w, kolejn\u0105, po dw\u00f3ch ju\u017c wymienionych, zalet\u0105 pracy jest, \u017ce jej lektura pozostawia nas z zupe\u0142nie nowym obrazem wilka i psa. Kultura i nasze w\u0142asne uwarunkowania gatunkowe ka\u017c\u0105 nam patrze\u0107 na zwierz\u0119ta ludzkimi oczami i ocenia\u0107 je wedle ludzkich kryteri\u00f3w. Shaun Ellis sw\u00f3j spos\u00f3b \u017cycia upodobni\u0142 do sposobu \u017cycia wilka tak dalece i sp\u0119dzi\u0142 w towarzystwie wilk\u00f3w tak wiele czasu, \u017ce jest w stanie spojrze\u0107 na wilka oczami wilka i ocenia\u0107 te zwierz\u0119ta w spos\u00f3b du\u017co mniej uwarunkowany przes\u0105dami. Ksi\u0105\u017cka pomaga zrozumie\u0107 wilki i psy, zrozumienie za\u015b u\u0142atwia harmonijne z nimi wsp\u00f3\u0142istnienie i prawid\u0142owe reagowanie w sytuacjach, gdy b\u0142\u0105d mo\u017ce nas kosztowa\u0107 \u017cycie lub zdrowie. <\/span><\/p>\n

Ronald Lasecki<\/p>\n

\"\"
\n<\/span><\/strong><\/p>\n

(Shaun Ellis, Penny Junor, \u017byj\u0105cy z wilkami<\/i>, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2011). <\/span><\/p>\n

1. The Wolfman<\/i> (2007), Living With the Wolfman<\/i> (2008), Mr and Mrs Wolf<\/i> (2009). Dwa pierwsze seriale w polskiej wersji j\u0119zykowej emitowane by\u0142y jako Cz\u0142owiek-Wilk<\/i> i \u017byj\u0105cy z wilkami<\/i>.<\/span><\/span><\/p>\n

2. The Wolf Talk<\/i> (2003), Spirit of the Wolf <\/i>(2006), Living With Wolves<\/i> (2010), The Wolf Within: How I Learned To Talk Dog<\/i> (2011). <\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia i legendy znaj\u0105 fenomen tzw. \u201edzikich dzieci\u201d wychowanych przez wilki, psy, ma\u0142py lub niekiedy te\u017c inne stworzenia i \u017cyj\u0105cych w\u015br\u00f3d nich czasem przez wiele […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":28239,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Do\u015bwiadczenia autora z pewno\u015bci\u0105 oka\u017c\u0105 si\u0119 ciekawe dla zainteresowanych survivalem; S. Ellis prze\u017cy\u0142 bowiem dwa lata w lasach p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci USA, \u015bpi\u0105c przez ca\u0142y ten czas pod go\u0142ym niebem i \u017cywi\u0105c si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie surowym mi\u0119sem. Na swoj\u0105 wypraw\u0119 badawcz\u0105 zabra\u0142 jedynie kawa\u0142ki sznurka i drutu, by zastawia\u0107 wnyki. Mia\u0142 tylko jeden komplet ubrania kt\u00f3rego przez ca\u0142y czas pobytu w lesie nie zmienia\u0142, nie goli\u0142 si\u0119, nie strzyg\u0142, nie my\u0142. \u017bywi\u0142 si\u0119 tym, czym \u017cywi\u0105 si\u0119 wilki, gdy za\u015b uda\u0142o mu si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107 do ich stada \u2013 tym, co przynosi\u0142y mu do jedzenia.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[29,26],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/Ellis.jpg?fit=904%2C1368&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-7ls","jetpack-related-posts":[{"id":30473,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30473","url_meta":{"origin":28238,"position":0},"title":"Syria: Islami\u015bci ucz\u0105 dzieci, jak udawa\u0107 ofiary ataku gazowego?","date":"23 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Wczoraj media spo\u0142eczno\u015bciowe obieg\u0142o zdj\u0119cie z enklawy islamist\u00f3w Kafar Batna, po\u0142o\u017conej 8 km na wsch\u00f3d od Damaszku - przedstawiaj\u0105ce dzieci w wieku szkolnym, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 udaje martwe a pochylaj\u0105cy si\u0119 nad nimi m\u0119\u017cczyzna najwyra\u017aniej robi im zdj\u0119cie (smartfonem? ma\u0142ym aparatem?). Reszta dzieci przygl\u0105da si\u0119 scenie; wiele z zaciekawieniem i\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/Kafr-Batna-2.jpg?fit=861%2C646&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":36142,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=36142","url_meta":{"origin":28238,"position":1},"title":"Afganistan: 11 tysi\u0119cy cywili zabitych lub rannych w 2019 r.","date":"6 lutego 2020","format":false,"excerpt":"Niezale\u017cna Komisja Praw Cz\u0142owieka w Afganistanie wyrazi\u0142a g\u0142\u0119bokie zaniepokojenie ofiarami cywilnymi w kraju. Z opublikowanych przez komisj\u0119 danych wynika, \u017ce w 2019 r. w Afganistanie zgin\u0119\u0142o lub zosta\u0142o rannych 10772 cywili, w tym kobiety i dzieci. Jako winnych wskazuje si\u0119 zar\u00f3wno bojownik\u00f3w talibskich jak i afga\u0144skie si\u0142y bezpiecze\u0144twa wraz z\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/image1170x530cropped.jpg?fit=1178%2C530&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":23800,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=23800","url_meta":{"origin":28238,"position":2},"title":"Peru: Z r\u0119ki \u015awietlistego Szlaku","date":"5 grudnia 2015","format":false,"excerpt":"5 grudnia Stolica Apostolska beatyfikowa\u0142a trzech duchownych, zamordowanych w Peru w 1991 r. przez lewackich terroryst\u00f3w z organizacji \u015awietlisty Szlak. Nowi\u00a0b\u0142ogos\u0142awieni to dwaj polscy franciszkanie, ojcowie Zbigniew Strza\u0142kowski i Micha\u0142 Tomaszek,\u00a0oraz w\u0142oski ksi\u0105dz Alessandro Dordi. B\u0142. Zbigniew Strza\u0142kowski (ur. 1958) wst\u0105pi\u0142 do franciszka\u0144skiego nowicjatu w 1979 r. Wcze\u015bniej pracowa\u0142 jako\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/franciszkanie_Peru.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":30856,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30856","url_meta":{"origin":28238,"position":3},"title":"Polska: Tradycjonalista w Trybunale Konstytucyjnym","date":"18 wrze\u015bnia 2017","format":false,"excerpt":"Sejm wybra\u0142 s\u0119dziego Trybuna\u0142u Konstytucyjnego na miejsce opr\u00f3\u017cnione przez zmar\u0142ego prof. Lecha Morawskiego. Jego nast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 dr hab. Justyn Piskorski, kierownik Katedry Prawa Karnego na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Nowy s\u0119dzia TK jest osob\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z Bractwem Kap\u0142a\u0144skim \u015bw. Piusa X. Obok publikacji naukowych og\u0142asza\u0142 artyku\u0142y publicystyczne w \"Naszym\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Justyn_Piskorski.jpg?fit=639%2C426&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":24015,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=24015","url_meta":{"origin":28238,"position":4},"title":"Polska: Bieda nie odbierze dzieci","date":"22 grudnia 2015","format":false,"excerpt":"Zgodnie z przyj\u0119tym na wczorajszym posiedzeniu Rady Ministr\u00f3w projekcie ustawy dotycz\u0105cej zmian w Kodeksie rodzinnym i opieku\u0144czym ju\u017c wkr\u00f3tce dzieci ubogich rodzic\u00f3w nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y zosta\u0107 im odebrane wy\u0142\u0105cznie z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej rodziny. W komunikacie opublikowanym na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci przeczyta\u0107 mo\u017cna, \u017ce nowelizacja \"zmierza do wskazania,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/dzieci.jpg?fit=640%2C499&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":37882,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37882","url_meta":{"origin":28238,"position":5},"title":"USA: Coraz wi\u0119cej os\u00f3b \u017cyje pod progiem ub\u00f3stwa","date":"19 pa\u017adziernika 2020","format":false,"excerpt":"Od maja liczba Amerykan\u00f3w \u017cyj\u0105cych w ub\u00f3stwie wzros\u0142a o osiem milion\u00f3w. Wzrost wska\u017anik\u00f3w ub\u00f3stwa nast\u0105pi\u0142, gdy usta\u0142a pomoc Waszyngtonu dla ludzi, kt\u00f3rzy z powodu koronawirusa stracili prac\u0119 lub musieli zamkn\u0105\u0107 swoje firmy. Wed\u0142ug ameryka\u0144skiego Ministerstwa Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej czteroosobowa rodzina zarabiaj\u0105ca do 26 200 dolar\u00f3w rocznie \u017cyje poni\u017cej granicy\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Bieda-bezdomny-usa-CC-By-NC-SA-Ed-Yourdon.jpg?fit=1120%2C880&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28238"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28238"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28240,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28238\/revisions\/28240"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}