{"id":29652,"date":"2017-06-23T14:48:01","date_gmt":"2017-06-23T12:48:01","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=29652"},"modified":"2017-06-23T15:00:04","modified_gmt":"2017-06-23T13:00:04","slug":"jaroslaw-gryn-lichwiarze-w-swietle-religii-i-tradycji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=29652","title":{"rendered":"Jaros\u0142aw Gry\u0144: Lichwiarze w \u015bwietle religii i tradycji"},"content":{"rendered":"

Wszechobecny wyzysk<\/u><\/strong><\/p>\n

\u017byjemy w \u015bwiecie lichwy. By\u0107 mo\u017ce ta teza wyda si\u0119 niekt\u00f3rym zbyt \u015bmia\u0142a, jednak uwa\u017cna obserwacja otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci nie pozostawia z\u0142udze\u0144. \u015awiat wirtualnego pieni\u0105dza i wszechpot\u0119\u017cnych instytucji bankowych \u017ceruj\u0105cych na ludziach sta\u0142 si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 ma\u0142o kto kwestionuje. G\u0142osy pot\u0119piaj\u0105ce taki stan rzeczy nikn\u0105 w\u015br\u00f3d gwaru i chaosu wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, jak gdyby stworzonego z my\u015bl\u0105 o og\u0142upieniu spo\u0142ecze\u0144stwa i zduszeniu w zarodku wszystkiego, co mog\u0142oby zaszkodzi\u0107 ideologii konsumpcjonizmu, le\u017c\u0105cej u podstaw dzisiejszej dekadencji. Stawiam wi\u0119c tez\u0119, \u017ce \u017c\u0105dza zysku jest powodem takiego, a nie innego kierunku, w kt\u00f3rym zmierzamy. Pozosta\u0142e kwestie, kt\u00f3re tak rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy, s\u0105 jedynie pochodnymi pierwotnej chciwo\u015bci, kszta\u0142tuj\u0105cej \u015bwiat na swoj\u0105 mod\u0142\u0119 i za nic maj\u0105cej dobro jednostki, kt\u00f3rym w ka\u017cdy mo\u017cliwy spos\u00f3b si\u0119 zas\u0142ania. Zboczenia, przemoc i og\u00f3lny upadek obyczaj\u00f3w, to produkty chciwo\u015bci, uzurpuj\u0105cej sobie prawo do kreowania otoczenia w spos\u00f3b ur\u0105gaj\u0105cy wszelkim zdrowym standardom<\/strong>. Chciwo\u015b\u0107 nie widzi niczego poza sob\u0105, dla cz\u0142owieka ni\u0105 opanowanego nie istnieje \u017cadna \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, \u017cadna granica, jest tylko wieczny g\u0142\u00f3d i \u017c\u0105dza. Inni ludzie s\u0105 tylko obiektami wyzysku s\u0142u\u017c\u0105cymi zwi\u0119kszaniu bogactwa. Ich wewn\u0119trzne warto\u015bci s\u0105 przeszkod\u0105, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy pokona\u0107 wszelkimi sposobami. Spo\u0142ecze\u0144stwo pozbawione wiary i zasad moralnych nie zas\u0142uguje na miano cywilizowanego, bo jest jak stado zwierz\u0105t hodowlanych id\u0105cych na rze\u017a.<\/p>\n

Pierwsz\u0105 spo\u015br\u00f3d c\u00f3rek chciwo\u015bci jest lichwa. Potworny wynalazek, \u015bwietnie s\u0142u\u017c\u0105cy zniewoleniu zar\u00f3wno pojedynczych os\u00f3b, jak i ca\u0142ych narod\u00f3w. Kto z nas nie ma kredytu? Kto mieszka tak naprawd\u0119 \u201ena swoim\u201d, a nie na bankowym? Kto z nas mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na komfort bycia cz\u0142owiekiem, a nie maszynk\u0105 do zarabiania pieni\u0119dzy przez banki? Czy mo\u017ce by\u0107 woln\u0105 osoba, nad kt\u00f3r\u0105 wisi cie\u0144 strachu o przysz\u0142o\u015b\u0107, o to czy nie przyjdzie kto\u015b i nie zabierze jej tego, co mylnie uwa\u017ca\u0142a za swoje? Po\u017cyczaj\u0105 nam pieni\u0105dze na rzeczy, na kt\u00f3re powinno by\u0107 nas sta\u0107 dzi\u0119ki naszej pracy.<\/strong> Jednak w dzisiejszych czasach warto\u015b\u0107 pracy dyktowana jest przez zdolno\u015b\u0107 kredytow\u0105, a nie jej rzeczywiste skutki spo\u0142eczne. Produkcja, us\u0142ugi, to wszystko ma\u0142e piwo w por\u00f3wnaniu z tzw. inwestycjami czy spekulacjami wirtualnymi instrumentami finansowymi. Posiadaj\u0105c pieni\u0105dze, mo\u017cesz pomno\u017cy\u0107 je bez ruszania si\u0119 z domu. Wystarczy kupi\u0107 akcje i czeka\u0107 na zysk. Oczywi\u015bcie dobrze jest mie\u0107 tych pieni\u0119dzy naprawd\u0119 bardzo du\u017co, albo chocia\u017c informacje z odpowiednich \u017ar\u00f3de\u0142, co do przysz\u0142ych wydarze\u0144 mog\u0105cych mie\u0107 wp\u0142yw na notowania gie\u0142dowe. Niekt\u00f3rzy zapominaj\u0105, \u017ce ca\u0142ym rynkiem finansowym rz\u0105dzi prawo poda\u017cy i popytu, \u017ce masy drobnych inwestor\u00f3w s\u0105 oceanem faluj\u0105cym w rytm kieruj\u0105cych nimi emocji. W oceanie tym p\u0142ywaj\u0105 grube ryby, wykorzystuj\u0105ce p\u0142ywy dla nabijania sobie kabzy kosztem biednej i niedoinformowanej wi\u0119kszo\u015bci.<\/p>\n

Dlaczego spo\u0142ecze\u0144stwa tzw. cywilizacji zachodniej pozwalaj\u0105 funkcjonowa\u0107 regu\u0142om tak jawnie sprzecznym ze zdrowym rozs\u0105dkiem? Nawet nie kieruj\u0105c si\u0119 rozs\u0105dkiem mo\u017cna przecie\u017c si\u0119gn\u0105\u0107 do tradycji i wiary, od tysi\u0105cleci pot\u0119piaj\u0105cych lichw\u0119 oraz wskazuj\u0105cych po\u017c\u0105dany i wypracowany przez pokolenia kszta\u0142t jaki powinny mie\u0107 relacje spo\u0142eczne. Wiem dlaczego, jednak konkluzj\u0119 pozwol\u0119 sobie pozostawi\u0107 na koniec. Zastan\u00f3wmy si\u0119 teraz: czy istnieje dla nas inna droga? Wbrew temu, czym raczy nas oficjalna propaganda, inne mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 dost\u0119pne, a wieczne kredytowanie na procent ludzi i spo\u0142ecze\u0144stw, to \u015blepy zau\u0142ek, w kt\u00f3ry wprowadza ludzko\u015b\u0107 rz\u0105dz\u0105ca ni\u0105 \u201eelita\u201d finansowa.<\/p>\n

Geneza problemu<\/u><\/strong><\/p>\n

Lichwa w tej czy innej formie istnia\u0142a od tysi\u0105cleci. Zawsze znalaz\u0142 si\u0119 cwaniak, kt\u00f3ry chcia\u0142 wykorzysta\u0107 trudn\u0105 sytuacj\u0119 bli\u017aniego, by zarobi\u0107 \u0142atwe pieni\u0105dze. Niezale\u017cnie od epoki ludzie po\u017cyczali sobie mniejsze b\u0105d\u017a wi\u0119ksze kwoty. Podlega\u0142o to z pocz\u0105tku regulacjom zwyczajowym, a w niekt\u00f3rych przypadkach religijnym, w ko\u0144cu tak\u017ce prawnym. Pieni\u0105dz ewoluowa\u0142 wraz z rozwojem ludzko\u015bci. Nie ma tu miejsca na analiz\u0119 faz jego rozwoju i tego jak zmienia\u0142 si\u0119 na przestrzeni wiek\u00f3w. Zastan\u00f3wmy si\u0119 za to, w jaki spos\u00f3b narodzi\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesna bankowo\u015b\u0107 i w jaki spos\u00f3b plugawa, plemienna mentalno\u015b\u0107 da\u0142a jej pocz\u0105tki.<\/p>\n

Zjawisko lichwy pomimo tego, ze towarzyszy\u0142o ludzko\u015bci od samego pocz\u0105tku istnienia pieni\u0105dza, spotyka\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c od zawsze z krytyk\u0105 ludzi \u015bwiat\u0142ych. Wed\u0142ug Arystotelesa \u201e(\u2026) z najwi\u0119ksz\u0105 s\u0142uszno\u015bci\u0105 znienawidzone jest rzemios\u0142o lichwiarza, poniewa\u017c osi\u0105ga zysk z samego pieni\u0105dza, kt\u00f3ry mija si\u0119 tu ze swym przeznaczeniem.<\/strong> Stworzony bowiem zosta\u0142 dla cel\u00f3w wymiany, a tymczasem przez pobieranie procent\u00f3w sam si\u0119 pomna\u017ca. (\u2026) ten spos\u00f3b zarobkowania jest w najwy\u017cszym stopniu przeciwny naturze\u201d[1]<\/a>. Jak wida\u0107 ju\u017c w IV wieku p.n.e. po\u017cyczanie pieni\u0119dzy na procent stanowi\u0142o du\u017cy problem. Je\u015bli zjawisko nie jest rzeczywistym problemem nikt go nie pot\u0119pia i przechodzi si\u0119 nad nim do porz\u0105dku dziennego. Niestety \u201estaro\u017cytni Grecy wiele wycierpieli z powodu nadmiernie oprocentowanych po\u017cyczek, kt\u00f3re wp\u0119dzi\u0142y w niewol\u0119 ogromn\u0105 liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w Aten. Kiedy bowiem d\u0142u\u017cnik bankrutowa\u0142, wierzyciel m\u00f3g\u0142 go sprzeda\u0107 wraz z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105\u201d[2]<\/a>. Dzisiejsza sytuacja nie wygl\u0105da na szcz\u0119\u015bcie a\u017c tak \u017ale, jednak przyk\u0142ad antycznych Grek\u00f3w pokazuje do czego mo\u017ce doj\u015b\u0107, je\u015bli takiemu procederowi pozwoli si\u0119 rozwija\u0107.<\/p>\n

\u201eNie b\u0119dziesz \u017c\u0105da\u0142 od brata swego odsetek od pieni\u0119dzy, od \u017cywno\u015bci ani odsetek od czegokolwiek, co si\u0119 po\u017cycza na procent. Od obcego mo\u017cesz si\u0119 domaga\u0107, ale od brata nie b\u0119dziesz \u017c\u0105da\u0142 odsetek\u201d[3]<\/a>. Cytat ten, pochodz\u0105cy z \u017cydowskiej Tory jest przyk\u0142adem specyficznego postrzegania \u015bwiata, dziel\u0105cego ludzi na swoich i obcych. Napisa\u0142em \u201especyficznego\u201d, jednak znany jest on ka\u017cdemu z nas. Kto nie spotka\u0142 w \u017cyciu cz\u0142owieka b\u0119d\u0105cego ludzkim, tylko dla okre\u015blonej grupy i jednocze\u015bnie okrutnym dla pozosta\u0142ych. Kategoryzowanie innych os\u00f3b wed\u0142ug rozmaitych kryteri\u00f3w, w\u0142a\u015bciwe jest wszystkim ludziom, jednak dopuszczanie oszustwa, czy te\u017c nadu\u017cy\u0107 wobec tych umieszczonych w kategorii \u201eobcy\u201d, \u015bwiadczy o niskim poziomie moralnym. Przepisy tego typu s\u0142u\u017cy\u0142y ochronie relacji wewn\u0105trz danej spo\u0142eczno\u015bci przed zgubnymi skutkami lichwy i chciwo\u015bci jako takiej. Czy nie \u015bwiadczy to o inteligencji zakaz\u00f3w zawartych w Torze? \u017bydzi wiedzieli, \u017ce lichwa jest szkodliwa, jednak dopuszczali j\u0105 wzgl\u0119dem ludzi innych narodowo\u015bci i wyzna\u0144.<\/strong> Ten spos\u00f3b my\u015blenia w\u0142a\u015bciwy jest Pi\u0119cioksi\u0119gowi Moj\u017ceszowemu oraz rozmaitym jego interpretacjom zawartym w Talmudzie.<\/p>\n

Stawianie siebie w roli ludzi lepszego rodzaju, mog\u0105cych wyzyskiwa\u0107 innych, a zarazem zobowi\u0105zanych do bezwzgl\u0119dnej lojalno\u015bci wobec swoich, odbi\u0142o si\u0119 pi\u0119tnem na nowoczesnym systemie bankowym, kt\u00f3ry wyr\u00f3s\u0142 na gruncie talmudycznych rozwa\u017ca\u0144. W \u015bredniowieczu, wobec kategorycznego pot\u0119pienia lichwy przez chrze\u015bcija\u0144stwo, zajmowali si\u0119 ni\u0105 \u017bydzi. Po\u0142o\u017cyli oni fundament pod wsp\u00f3\u0142czesny, konwencjonalny system bankowy. I niech nikt sobie nie my\u015bli, ze jest w tym co\u015b z\u0142ego. Formowanie si\u0119 dzisiejszego systemu by\u0142o procesem z gruntu relatywnym i zasz\u0142o tak, a nie inaczej z przyczyn historycznych. Pewne uwarunkowania sprawi\u0142y, \u017ce w danym momencie historii na scenie by\u0142a tylko jedna spo\u0142eczno\u015b\u0107, mog\u0105ca z \u201eczystym sumieniem\u201d zajmowa\u0107 si\u0119 po\u017cyczaniem na procent. Nic dziwnego, \u017ce zasady, kt\u00f3rymi kierowa\u0142a si\u0119 ta w\u0142a\u015bnie spo\u0142eczno\u015b\u0107 sta\u0142y si\u0119 osnow\u0105 bran\u017cy przez ni\u0105 zdominowanej.<\/p>\n

Lichwa jest domen\u0105 \u201enieludzkich\u201d istot. Bezwzgl\u0119dne \u017cerowanie na potrzebach i biedzie innych, to czyste z\u0142o<\/strong> i obraz odcz\u0142owieczenia, jakiemu ulegaj\u0105 osobnicy zajmuj\u0105cy si\u0119 ni\u0105. Przyzwolenie na jej istnienie degeneruje tak\u017ce zdrowe relacje spo\u0142eczne. \u201eDehumanizacja wyst\u0119puje wtedy, gdy pewne istoty ludzkie uwa\u017caj\u0105 inne istoty ludzkie za wykluczone z kategorii moralnej, jak\u0105 stanowi osoba ludzka (…). W takich warunkach staje si\u0119 mo\u017cliwe, by normalni, zdrowi moralnie, a zwykle nawet idealistycznie my\u015bl\u0105cy ludzie dokonywali akt\u00f3w destrukcyjnego okrucie\u0144stwa\u201d[4]<\/a>. Wszechw\u0142adza pieni\u0105dza doprowadza do tego, \u017ce z pozoru normalni ludzie dopuszczaj\u0105 do siebie my\u015bl, \u017ce ten, kto pieni\u0119dzy nie ma lub ma ich mniej, jest mniej warty. W ten spos\u00f3b usankcjonowany prawnie wyzysk jest demoralizuj\u0105cy zar\u00f3wno dla spo\u0142ecze\u0144stw, jak i jednostek.<\/p>\n

Bankowo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska<\/u><\/strong><\/p>\n

Cywilizacja zachodnia fundament\u00f3w swego istnienia upatruje w chrze\u015bcija\u0144stwie. Dla tych, kt\u00f3rzy znaj\u0105 nauczanie Jezusa z Nazaretu mo\u017ce to wyda\u0107 si\u0119 dziwne, z racji ogromu przek\u0142ama\u0144 i naci\u0105ganych interpretacji, zniekszta\u0142caj\u0105cych obraz naszej wiary i tworz\u0105cych z niej co\u015b na wz\u00f3r konglomeratu idei, z kt\u00f3rego ka\u017cdy wyci\u0105ga tylko to, co mu pasuje. Nie ma tu miejsca na rozwa\u017cania natury teologicznej czy religioznawczej, ale faktem jest, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 zakaz\u00f3w i nakaz\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w Biblii traktowana jest co najmniej po macoszemu. Odno\u015bnie naszego systemu bankowego jedno jest jasne, stoi on w ra\u017c\u0105cej sprzeczno\u015bci nie tylko z liter\u0105 prawa, ale i duchem Pisma \u015awi\u0119tego. \u201e<\/strong>Je\u017celi brat tw\u00f3j zubo\u017ceje i r\u0119ka jego os\u0142abnie, to podtrzymasz go, aby m\u00f3g\u0142 \u017cy\u0107 z tob\u0105 przynajmniej jako przybysz i osadnik. Nie b\u0119dziesz bra\u0142 od niego odsetek ani lichwy. B\u0119dziesz si\u0119 ba\u0142 Boga swego i pozwolisz \u017cy\u0107 bratu z sob\u0105. Nie b\u0119dziesz mu dawa\u0142 pieni\u0119dzy na procent. Nie b\u0119dziesz mu dawa\u0142 pokarmu na lichw\u0119\u201d[5]<\/a>. Cytat ten, zaczerpni\u0119ty ze Starego Testamentu, jest jednym z kilku wyra\u017anie zakazuj\u0105cych lichwy. Wiele os\u00f3b powie, \u017ce odnosi\u0142 si\u0119 tylko do \u017byd\u00f3w. Jednak w \u015bwietle Nowego Testamentu oraz stwierdzenia Chrystusa: \u201enie s\u0105d\u017acie, \u017ce przyszed\u0142em znie\u015b\u0107 Prawo lub prorok\u00f3w; nie przyszed\u0142em znie\u015b\u0107, ale wype\u0142ni\u0107\u201d[6]<\/a> oraz jego zach\u0119ty: \u201eid\u017acie wi\u0119c i nauczajcie wszystkie narody, udzielaj\u0105c im chrztu w imi\u0119 Ojca i Syna, i Ducha \u015awi\u0119tego\u201d[7]<\/a>, wskazuje na co\u015b zgo\u0142a innego. Ci\u0119\u017cko jest r\u00f3wnie\u017c dyskutowa\u0107 ze \u015bw. Paw\u0142em z Tarsu, zwanym Aposto\u0142em Narod\u00f3w, prowadz\u0105cym dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105 w\u015br\u00f3d pogan, zr\u00f3wnuj\u0105c ich tym samym w obliczu Boga z \u017bydami. Tego typu dyskusje s\u0105 jednak zb\u0119dne wobec og\u00f3lnej wymowy chrze\u015bcija\u0144stwa, b\u0119d\u0105cego wyznaniem g\u0142osz\u0105cym potrzeb\u0119 braterstwa i mi\u0142o\u015bci. Gdzie tu miejsce dla lichwy? Gdzie miejsce dla lichwiarzy? Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a wyra\u017anie pot\u0119pili lichw\u0119. Nie ma tu miejsca na dyskusje.<\/p>\n

Pisz\u0105c o ojcach Ko\u015bcio\u0142a nie chcia\u0142bym by\u0107 go\u0142os\u0142ownym. Jednym z najbardziej znanych wrog\u00f3w po\u017cyczania na procent by\u0142 \u015bw. Tomasz z Akwinu. W jego opinii \u201ebranie procent\u00f3w od po\u017cyczonych pieni\u0119dzy jest niedozwolone. Jest niedozwolone, bo jest niesprawiedliwe, a niesprawiedliwe jest dlatego, \u017ce sprowadza si\u0119 do sprzeda\u017cy czego\u015b, co nie istnieje<\/strong>: quia venditur id quo non est<\/em>\u201d[8]<\/a>. Jest to nad wyraz s\u0142uszne stwierdzenie, poniewa\u017c pami\u0119tajmy, \u017ce pieni\u0105dz ma warto\u015b\u0107 umown\u0105. Nie jest dobrem, kt\u00f3re mo\u017cna spo\u017cy\u0107, zbudowa\u0107 co\u015b z niego, czy w jakikolwiek sensowny spos\u00f3b wykorzysta\u0107. Jedyn\u0105 warto\u015b\u0107 jak\u0105 posiada nadaj\u0105 mu ludzie, na mocy umowy zgadzaj\u0105cy si\u0119 da\u0107 mu moc \u015brodka p\u0142atniczego. Jest to jednak w znacznym stopniu iluzja, co wida\u0107 w okresach wielkich kryzys\u00f3w finansowych. W trakcie hiperinflacji w Niemczech w latach 1918-1924 banknotami mo\u017cna by\u0142o co najwy\u017cej pali\u0107 w piecu. \u201eW 1914 roku kurs wymiany pomi\u0119dzy dolarem a niemieck\u0105 mark\u0105 wynosi\u0142 ok. 1:4. W 1923 roku wska\u017anik ten podskoczy\u0142 do poziomu 1 USD za 1 bilion marek! Zazwyczaj posiadanie tak du\u017cej ilo\u015bci pieni\u0119dzy, \u017ce musisz mie\u0107 w\u00f3zek, aby je przenosi\u0107 brzmi naprawd\u0119 nie\u017ale, ale nie w sytuacji kiedy nie wystarcza to nawet na bochenek chleba\u201d[9]<\/a>. Oczywi\u015bcie podej\u015bcie do idei p\u0142acenia za po\u017cyczone pieni\u0105dze w uj\u0119ciu \u015bw. Tomasza uwzgl\u0119dnia\u0142o pewne niuanse, jak chocia\u017cby aspekt<\/strong> rzeczywistej szkody poniesionej przez wierzyciela<\/strong>. \u201e\u015aw. Tomasz wierny swej zasadzie utrzymuje stanowczo, i\u017c nie wolno sprzedawa\u0107 prawa do u\u017cytkowania po\u017cyczonych pieni\u0119dzy; ale s\u0105 inne jeszcze sposoby u\u017cytkowania pieni\u0119dzy ni\u017c ich wydawanie. Mo\u017cna na przyk\u0142ad z\u0142o\u017cy\u0107 pieni\u0105dze w zastaw, co nie jest r\u00f3wnoznaczne z wydawaniem ich. W podobnym wypadku u\u017cytek uczyniony z pieni\u0119dzy jest czym\u015b od samych pieni\u0119dzy odr\u0119bnym, tote\u017c mo\u017ce by\u0107 sprzedany oddzielnie, wskutek czego po\u017cyczaj\u0105cy ma prawo do otrzymania wi\u0119cej, ni\u017c po\u017cyczy\u0142\u201d[10]<\/a>. Niemniej jednak \u015bw. Tomasz stoi twardo na stanowisku pi\u0119tnuj\u0105cym lichw\u0119 jako grzech. Ostrze jego krytyki spada jednak tylko na po\u017cyczkodawc\u0119. Po\u017cyczkobiorca jest w jego oczach niewinny.<\/p>\n

Warto te\u017c wspomnie\u0107 osob\u0119 \u017cyj\u0105cego bli\u017cej naszych czas\u00f3w Papie\u017ca Benedykta XIV. W jednej ze swoich encyklik pochyli\u0142 si\u0119 nad problemem lichwy, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c w jego czasach by\u0142 nabrzmia\u0142y i cuchn\u0105cy nie mniej ni\u017c dzisiaj. \u201eNatura grzechu zwanego lichw\u0105 le\u017cy i \u017ar\u00f3d\u0142o swe znajduje w umowie po\u017cyczki. Ta umowa finansowa mi\u0119dzy dwoma sk\u0142onnymi do jej zawarcia stronami wymaga, zgodnie ze sw\u0105 natur\u0105, aby jedna strona zwr\u00f3ci\u0142a drugiej kwot\u0119 dok\u0142adnie tej samej wysoko\u015bci, jaka zosta\u0142a po\u017cyczona. Grzechem jest w tym przypadku to, \u017ce czasami wierzyciel \u017c\u0105da zwrotu wi\u0119kszej kwoty ni\u017c ta, kt\u00f3r\u0105 po\u017cyczy\u0142.<\/strong> Utrzymuje on, i\u017c nale\u017cy mu si\u0119 zysk, kt\u00f3rym jest suma wykraczaj\u0105ca poza kwot\u0119 po\u017cyczki, ale wszelki taki zysk jest bezprawny i lichwiarski\u201d[11]<\/a>.<\/p>\n

Z rodzimego podw\u00f3rka i czas\u00f3w ju\u017c nam wsp\u00f3\u0142czesnych nale\u017cy przypomnie\u0107 osob\u0119 ksi\u0119dza Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego. Celnie punktuje on mankamenty kapitalizmu pisz\u0105c: \u201ePowsta\u0142a nowa religia \u2013 pieni\u0105dza i bogactwa. Jej dogmaty \u2013 to nieograniczona wolno\u015b\u0107 gospodarcza, wolna konkurencja, rozdzia\u0142 kapita\u0142u i pracy, najemnictwo, prawo poda\u017cy i popytu, mechanizm cen. Jej moralno\u015b\u0107 \u2013 to brak wszelkiej moralno\u015bci, przewaga kapita\u0142u nad cz\u0142owiekiem i prac\u0105, dobro produkcji, zysk jako dobry uczynek. Jej o\u0142tarze \u2013 to wielkie fabryki, maszyny, narz\u0119dzia, kartele, syndykaty, banki, gdzie za cen\u0119 chciwo\u015bci ofiarowywano \u017cycie ludzkie. Cel ostateczny \u2013 b\u0142ogos\u0142awiony bogaty. Bogatymi b\u0105d\u017acie za wszelk\u0105 cen\u0119 \u2013 kto mo\u017ce i jak tylko mo\u017ce!\u201d[12]<\/a>. Kardyna\u0142 Wyszy\u0144ski w jasny spos\u00f3b zwraca wi\u0119c uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 ochrony wolno\u015bci przy jednoczesnej konieczno\u015bci pami\u0119tania o nakazach moralnych. W jego opinii Ko\u015bci\u00f3\u0142 pot\u0119pia wszelkie \u201edzikie formy anarchii gospodarczej, wiod\u0105ce nieliczn\u0105 gar\u015b\u0107 ludzi do opanowania \u015bwiata przy pomocy pieni\u0105dza i kredytu<\/strong>\u201d[13]<\/a>. C\u00f3\u017c wi\u0119cej mo\u017cna tu doda\u0107?<\/p>\n

Jak wida\u0107, pomimo wielu zniekszta\u0142ce\u0144 doktryny katolickiej oraz wsp\u00f3\u0142czesnej mody na jej \u0142agodzenie, stosunek Ko\u015bcio\u0142a do lichwy pozostaje niezmienny. Pocz\u0105wszy od czas\u00f3w pierwszych chrze\u015bcijan, poprzez \u015bredniowiecznych doktor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i papie\u017cy, a na wsp\u00f3\u0142czesnych przedstawicielach hierarchii ko\u015bcielnej sko\u0144czywszy, lichwa postrzegana jest jako zjawisko negatywne i szkodliwe.<\/p>\n

Bankowo\u015b\u0107 islamska<\/strong><\/p>\n

A ci, kt\u00f3rzy po\u017ceraj\u0105 lichw\u0119,<\/em><\/p>\n

nie powstaj\u0105 inaczej, ni\u017c powstaje ten,<\/em><\/p>\n

kt\u00f3rego przewr\u00f3ci\u0142 szatan przez dotkni\u0119cie.<\/em><\/p>\n

Tak jest, poniewa\u017c oni m\u00f3wi\u0105:<\/em><\/p>\n

\u201eHandel jest podobny do lichwy\u201d.<\/em><\/p>\n

Lecz B\u00f3g dozwoli\u0142 handel a zakaza\u0142 lichwy<\/em>[14]<\/a>.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Bankowo\u015b\u0107 islamska r\u00f3wnie\u017c wyros\u0142a na gruncie religijnym. W przeciwie\u0144stwie do tzw. bankowo\u015bci konwencjonalnej, cechuje si\u0119 naciskiem k\u0142adzionym na kwestie moralne oraz zasady sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Oddajmy tu g\u0142os samym muzu\u0142manom: \u201eBankowo\u015b\u0107 islamska ma ten sam cel, co bankowo\u015b\u0107 konwencjonalna, z wyj\u0105tkiem tego, \u017ce dzia\u0142a zgodnie z zasadami Szariatu, znanymi jako Fiqh al-Muamalat (islamskie zasady dotycz\u0105ce transakcji). Islamska dzia\u0142alno\u015b\u0107 bankowa musi by\u0107 praktykowana zgodnie z Szariatem i jego praktycznym zastosowaniem w rozwoju islamskiej ekonomii. Wiele z zasad, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 bankowo\u015b\u0107 islamu, jest powszechnie akceptowana na ca\u0142ym \u015bwiecie od wiek\u00f3w\u201d[15]<\/a>. Brzmi to wszystko pi\u0119knie, jednak jakie s\u0105 cechy r\u00f3\u017cni\u0105ce banki respektuj\u0105ce prawo Szariatu od znanych nam z rodzimego podw\u00f3rka, bankowych moloch\u00f3w? Przede wszystkim wyja\u015bnijmy sobie dwa podstawowe sposoby kszta\u0142towania relacji na linii klient-bank, w kontek\u015bcie naszych rozwa\u017ca\u0144 nad niekonwencjonalnymi modelami bankowo\u015bci. W sytuacji, gdy jedna osoba (b\u0105d\u017a instytucja) posiada kapita\u0142, a druga chce z tego kapita\u0142u skorzysta\u0107 na rzecz swojej wizji biznesowej, w bankowo\u015bci konwencjonalnej zastosowanie znajduje instrument kredytu<\/strong>. Polega on z grubsza na tym, \u017ce \u201ekredytodawca zobowi\u0105zuje si\u0119 udost\u0119pni\u0107 okre\u015blon\u0105 kwot\u0119 na okre\u015blony cel oraz czas, a kredytobiorca zobowi\u0105zuje si\u0119 wykorzysta\u0107 kredyt zgodnie z jego przeznaczeniem oraz zwr\u00f3ci\u0107 pobran\u0105 kwot\u0119 wraz z nale\u017cnym bankowi wynagrodzeniem w postaci prowizji i odsetek\u201d[16]<\/a>. W\u0142a\u015bciciel kapita\u0142u bazuje na odzyskaniu kwoty g\u0142\u00f3wnej i dodatkowej na podstawie sta\u0142ej stopy procentowej, jako rodzaju odszkodowania za utrat\u0119 p\u0142ynno\u015bci finansowej na pewien czas. P\u0142atno\u015b\u0107 ta jest nale\u017cna, niezale\u017cnie od tego, czy przedsi\u0119biorca osi\u0105gn\u0105\u0142 zysk dzi\u0119ki po\u017cyczonym pieni\u0105dzom. W przypadku poniesionej straty kredytobiorca i tak musi sp\u0142aci\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 kwot\u0119 po\u017cyczki, a tak\u017ce naliczone odsetki z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w, podczas gdy w\u0142a\u015bciciel kapita\u0142u nie traci nic<\/strong>. Nie brzmi to zbyt sprawiedliwie. Wygl\u0105da raczej na praktyczne zastosowanie prawa silniejszego, wykorzystuj\u0105cego cudz\u0105 potrzeb\u0119 dla zysku, za usprawiedliwienie maj\u0105c jedynie to, \u017ce\u00a0 mo\u017ce to zrobi\u0107.<\/p>\n

Drugim ze sposob\u00f3w rozwi\u0105zania sytuacji, w kt\u00f3rej jedna osoba ma plan i zdolno\u015bci, a druga \u015brodki, jest ten stosowany w bankowo\u015bci islamskiej zwany Mudarabah: \u201eJest to umowa zawarta pomi\u0119dzy dwoma podmiotami, w kt\u00f3rej kapita\u0142odawca (Rabb al-Mal), powierza pieni\u0105dze zarz\u0105dzaj\u0105cemu (Mudarib). Zarz\u0105dzaj\u0105cy kapita\u0142em wykorzystuje go w spos\u00f3b ustalony w umowie, a nast\u0119pnie zwraca go kapita\u0142odawcy. Zysk wypracowany przez zarz\u0105dzaj\u0105cego dzielony jest pomi\u0119dzy strony w spos\u00f3b ustalony w umowie, natomiast straty ponosi tylko kapita\u0142odawca\u201d[17]<\/a>. Co do zasady chodzi tu o to, \u017ce bank dzieli si\u0119 zyskami i ryzykiem z osob\u0105, kt\u00f3rej po\u017cycza pieni\u0105dze<\/strong>. Brzmi dziwnie, nierealnie? Jednak takie s\u0105 za\u0142o\u017cenia. Aby to wszystko doprecyzowa\u0107 zapoznajmy si\u0119 z g\u0142\u00f3wnymi, wynikaj\u0105cymi z Szariatu, zakazami obowi\u0105zuj\u0105cymi bankowo\u015b\u0107 islamsk\u0105. \u201eNajwa\u017cniejszym ograniczeniem jest zakaz riba<\/em>. W\u015br\u00f3d muzu\u0142man\u00f3w riba<\/em> jest rozumiana jako zysk, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 zarobiony, procent od po\u017cyczki. Drugim wa\u017cnym ograniczeniem bankowo\u015bci islamskiej jest zakaz gharar<\/em>. W odniesieniu do handlu oznacza on niedopuszczalno\u015b\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej kupuj\u0105cy nie wie, co kupi\u0142, a sprzedaj\u0105cy – co sprzeda\u0142. Trzecim ograniczeniem jest zakaz maysir<\/em>. Chodzi tu og\u00f3lnie o gry losowe (gdy wynik zale\u017cy od przypadku). Nie jest natomiast oczywi\u015bcie zakazane podejmowanie ryzyka w celu osi\u0105gni\u0119cia zysku, czyli typowa dzia\u0142alno\u015b\u0107 przedsi\u0119biorcy\u201d[18]<\/a>.<\/p>\n

Jak wida\u0107 \u015bwiat muzu\u0142ma\u0144ski, nie rezygnuj\u0105c z rozdzia\u0142u religii od innych dziedzin \u017cycia, wypracowa\u0142 ciekaw\u0105 form\u0119 bankowo\u015bci, w kt\u00f3rej nie po\u017cycza si\u0119 na procent, a bank jest swego rodzaju wsp\u00f3lnikiem w inwestycji<\/strong>. Czy to nie s\u0105 przypadkiem zasady, kt\u00f3rymi kieruj\u0105 si\u0119 ludzie dbaj\u0105cy nie tylko o sw\u00f3j interes, ale r\u00f3wnie\u017c o dobro wsp\u00f3lnoty? Przecie\u017c ta forma bankowo\u015bci buduje wsp\u00f3lnotow\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za spo\u0142ecze\u0144stwo, zaufanie pomi\u0119dzy lud\u017ami i instytucjami. Nie warto chyba nawet wspomina\u0107 o twardych regu\u0142ach Szariatu, kt\u00f3rych przekroczenie wyklucza sprawc\u0119 z ummy<\/em> (wsp\u00f3lnoty muzu\u0142ma\u0144skiej) i skazuje go na ostracyzm, b\u0119d\u0105cy od zawsze najlepszym narz\u0119dziem egzekwowania spo\u0142ecznego porz\u0105dku. Ostracyzm jednak jest mo\u017cliwy tylko w spo\u0142eczno\u015bciach zwartych ideologicznie lub religijnie. W spo\u0142ecze\u0144stwach tak zatomizowanych jak zachodnie ci\u0119\u017cko dzi\u015b o prawdziwe wi\u0119zi i sp\u00f3jny, jednocz\u0105cy ludzi zestaw warto\u015bci. Tym spo\u0142eczno\u015bci muzu\u0142ma\u0144skie g\u00f3ruj\u0105 nad nami, jednak nie zawsze tak by\u0142o. Jako spo\u0142ecze\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skie wyro\u015bli\u015bmy z podobnego zbioru zasad, kt\u00f3re jednak z biegiem lat s\u0105 coraz mniej przestrzegane. Bankowo\u015b\u0107 konwencjonalna, kt\u00f3rej jeste\u015bmy ofiarami, jest odej\u015bciem od naszego rzeczywistego dziedzictwa.<\/p>\n

Konkluzja<\/u><\/strong><\/p>\n

Niestety w dzisiejszych czasach lichwiarze \u015bwi\u0119c\u0105 triumfy i bryluj\u0105 na salonach za\u015b uczciwi ludzie cierpi\u0105 bied\u0119. Obraz \u015bwiata, kt\u00f3ry znamy bli\u017cszy jest apokaliptycznym wizjom \u015bw. Jana ni\u017c intencjom Jezusa.<\/strong> Niech nikt mi nie wmawia, \u017ce \u017cyjemy w cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej. Konsumpcjonistyczno-ateistyczna mieszanka ideowa przenikaj\u0105ca na wskro\u015b nasz\u0105 codzienno\u015b\u0107,\u00a0 to najzwyklejsza ha\u0144ba dla ludzko\u015bci. Chcia\u0142em napisa\u0107 co\u015b o bankowo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej, o tym jak j\u0105 widz\u0119, czy te\u017c jak mog\u0142aby wygl\u0105da\u0107, ale ci\u0119\u017cko zrobi\u0107 co\u015b z niczego. Nie ma czego\u015b takiego jak bankowo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska<\/strong>, poniewa\u017c chrze\u015bcija\u0144stwo jest w g\u0142\u0119bokiej zapa\u015bci. Zast\u0105pi\u0142y je bo\u017cki pieni\u0105dza i w\u0142adzy oraz chuci i lenistwa, zaszczepiane nam przez ich wyznawc\u00f3w. Ludzki intelekt atakowany jest przez przedstawicieli medi\u00f3w, show biznesu, polityki i finansjery, w celu odwiedzenia od tego, co naprawd\u0119 wa\u017cne. Oddajemy ho\u0142d pieni\u0105dzu nie zdaj\u0105c sobie z tego sprawy<\/strong>. Prawdziwe \u017cycie zast\u0105pili\u015bmy iluzj\u0105, czy te\u017c raczej zast\u0105piono je nam niepostrze\u017cenie, by zrobi\u0107 z nas g\u0142upi t\u0142um, z rado\u015bci\u0105 bior\u0105cy kredyty dla zaspokojenia, ju\u017c nie tylko istotnych, ale r\u00f3wnie\u017c b\u0142ahych potrzeb. Ok\u0142amano nas wmawiaj\u0105c nam, \u017ce tak musi by\u0107 i wszyscy to zaakceptowali. \u015awiat bez warto\u015bci i moralno\u015bci, za to w wiecznej pogoni za iluzorycznym szcz\u0119\u015bciem, obiecywanym nam w kolorowych reklamach przez sztucznie u\u015bmiechaj\u0105cych si\u0119 ludzi, w zamian za zakup tego czy innego produktu.<\/p>\n

Ka\u017cdy cz\u0142owiek chce co\u015b mie\u0107. Potrzebuje tego samego co maj\u0105 inni, albo wi\u0119cej. Zapomina o sobie, o tym, \u017ce jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c biologiczn\u0105 maszyn\u0105 kierowan\u0105 przez uk\u0142ad hormonalny. Nie patrzy na siebie tylko na innych, oceniaj\u0105c swoje \u017cycie w \u015bwietle cudzego stanu posiadania i cudzych dokona\u0144. \u017beruj\u0105 na tym lichwiarze, paso\u017cyty ludzko\u015bci. Zakazy zawarte w \u015bwi\u0119tych ksi\u0119gach wielu religii nie s\u0105 zwyk\u0142ym wymys\u0142em. S\u0105 uzasadnione z punktu widzenia dobra og\u00f3\u0142u, s\u0105 elementarnymi zasadami \u201ehigieny spo\u0142ecznej\u201d. Gdy pojawia si\u0119 lichwa zanikaj\u0105 wi\u0119zi, zanika prawda i rzeczywisto\u015b\u0107, polegaj\u0105ca na tym, \u017ce rzeczy maj\u0105 swoj\u0105 wymiern\u0105 warto\u015b\u0107. Sztuczna kreacja pieni\u0105dza praktykowana przez banki nakr\u0119ca spiral\u0119 zad\u0142u\u017cenia, kt\u00f3rej nie da si\u0119 ju\u017c zatrzyma\u0107. Ludzie i pa\u0144stwa wpadaj\u0105ce w pu\u0142apk\u0119 d\u0142ugu, mo\u017ce z niej wyjd\u0105, a mo\u017ce nie, tak czy owak skorzysta bankier<\/strong>. Zastan\u00f3wmy si\u0119 nad sensem dalszego ci\u0105gni\u0119cia tego niemoralnego procederu. Zaka\u017cmy lichwy na wz\u00f3r muzu\u0142ma\u0144ski i poczekajmy na efekty. Z pewno\u015bci\u0105 skutki b\u0119d\u0105 zadziwiaj\u0105ce. Ca\u0142y szereg warto\u015bci niszczonych przez sztuczn\u0105 kreacj\u0119 pieni\u0105dza wr\u00f3ci wtedy do \u0142ask. Ludzie zaczn\u0105 rozumie\u0107, czym jest praca i czym s\u0105 wi\u0119zi rodzinne i spo\u0142eczne. Nikt nie da im pieni\u0119dzy znik\u0105d, tak jak to dzieje si\u0119 dzisiaj. Zaspokajanie \u017cywotnych potrzeb ludzi nie powinno by\u0107 uzale\u017cnione od bankiera, lecz od pa\u0144stwa. Nie powinno si\u0119 tak bardzo promowa\u0107 drogich kredyt\u00f3w mieszkaniowych, tylko budownictwo czynszowe. Niepotrzebne s\u0105 nam chwil\u00f3wki na \u015bwi\u0119ta, tylko realne wsparcie i solidaryzm gospodarczy, ucz\u0105cy ludzi odpowiedzialno\u015bci za wsp\u00f3lnot\u0119. To da si\u0119 zrobi\u0107, tylko trzeba do tego woli politycznej i niezale\u017cno\u015bci od bankowego lobby. I niech nikt nie my\u015bli, \u017ce naiwnie idealizuj\u0119 muzu\u0142ma\u0144ski system bankowy. Wszystko ma swoje wady i zalety. Wszelkie posuni\u0119cia na skal\u0119 globaln\u0105, powinny mie\u0107 mocne etyczne pod\u0142o\u017ce lokalne.<\/strong> U nas nie jest z tym najlepiej, jednak wyznaczenie kierunku, to by\u0142by dobry pocz\u0105tek. Zacznijmy wi\u0119c kwestionowa\u0107 zastany uk\u0142ad i dr\u0105\u017cmy w poszukiwaniu lepszego. Zaprezentowane w tym artykule przyk\u0142ady, pokazuj\u0105, \u017ce mo\u017cna post\u0119powa\u0107 inaczej, a przede wszystkim uczciwiej.<\/p>\n

Jaros\u0142aw Gry\u0144<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

[1]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [1]Arystoteles, Polityka<\/em>, ks. I, Warszawa 1964, s. 20<\/p>\n

[2]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [2]A. Krajewski, Jak omin\u0105\u0107 Boga, czyli lichwa, po\u017cyczki i banki wed\u0142ug wielkich religii<\/em>, \u201eGazeta Prawna\u201d, http:\/\/biznes.gazetaprawna.pl\/artykuly\/766685,jak-ominac-boga-czyli-lichwa-pozyczki-i-banki-wedlug-wielkich-religii.html<\/a>, [dost\u0119p: 20.06.2017]<\/p>\n

[3]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Biblia Tysi\u0105clecia<\/em>, Pwt. 23:20, Pozna\u0144 2000<\/p>\n

[4]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [4]P. Zimbardo, Efekt Lucyfera. Dlaczego dobrzy ludzie czyni\u0105 z\u0142o?<\/em>, Warszawa 2008, s. 12<\/p>\n

[5]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Biblia Tysi\u0105clecia<\/em>,<\/em> 3 Moj\u017c. 25: 35-37, Pozna\u0144 2000<\/p>\n

[6]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [6]Ibidem<\/em>, Mt. 5: 17.<\/p>\n

[7]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [7]Ibidem<\/em>, Mt. 28: 19.<\/p>\n

[8]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 [8]\u00a0\u00a0\u00a0 E. Gilson, Tomizm. Wprowadzenie do filozofii \u015bw. Tomasza z Akwinu<\/em>, Warszawa 1998, s. 372.<\/p>\n

[9]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [9] 10 najwi\u0119kszych kryzys\u00f3w finansowych w historii<\/em>, Puls Biznesu, https:\/\/www.pb.pl\/10-najwiekszych-kryzysow-finansowych-w-historii-485016<\/a>, [dost\u0119p: 20.06.2017]<\/p>\n

[10]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 [10]\u00a0\u00a0 \u00a0E. Gilson, op. cit., <\/em>s. 373.<\/p>\n

[11]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [11]\u00a0\u00a0 Benedykt XIV, Encyklika Vix Pervenit, O lichwie i innych nieuczciwych zyskach, s.1<\/em><\/p>\n

[12]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [12]\u00a0\u00a0 Ks. Stefan Wyszy\u0144ski, Ko\u015bci\u00f3\u0142 a duch kapitalizmu, <\/em>cyt. za: \u201eDystrybucjonizm.pl\u201d, http:\/\/www.dystrybucjonizm.pl\/ks-kardynal-stefan-wyszynski-kosciol-a-duch-kapitalizmu\/<\/a>, [dost\u0119p: 20.06.2017]<\/p>\n

[13]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [13] \u00a0I<\/em>bidem,<\/em><\/p>\n

[14]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [14] Koran<\/em> 2: 275, T\u0142umaczenie Koranu, J\u00f3zef Bielawski, Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1986<\/p>\n

[15]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 What is Islamic banking?<\/em>, \u201eInstitute of Islamic Banking and Insurance\u201d, http:\/\/www.islamic-banking.com\/what_is_ibanking.aspx<\/a>, [dost\u0119p: 20.06.2017]<\/p>\n

[16]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [16]Kredyt bankowy,<\/em> \u201ePortal Edukacji Ekonomicznej NBP\u201d, https:\/\/www.nbportal.pl\/slownik\/pozycje-slownika\/kredyt-bankowy<\/a>, [dost\u0119p: 20.06.2017]<\/p>\n

[17]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [17]Mudarabah<\/em>, \u201eFinansopedia\u201d,\u00a0 http:\/\/finansopedia.forsal.pl\/encyklopedia\/finanse\/hasla\/911250,mudarabah.html<\/a>, [dost\u0119p:20.06.2017]<\/p>\n

[18]<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 [18]Jacek Karwowski, Uwagi na temat bankowo\u015bci islamskiej<\/em>, \u201eBank i kredyt\u201d, http:\/\/bankikredyt.nbp.pl\/home.aspx?f=\/content\/2005\/2005_09\/karwowski_pl.html<\/a>, [dost\u0119p: 20.06.2017]<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wszechobecny wyzysk \u017byjemy w \u015bwiecie lichwy. By\u0107 mo\u017ce ta teza wyda si\u0119 niekt\u00f3rym zbyt \u015bmia\u0142a, jednak uwa\u017cna obserwacja otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci nie pozostawia z\u0142udze\u0144. \u015awiat […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":28112,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Pewne uwarunkowania sprawi\u0142y, \u017ce w danym momencie historii na scenie by\u0142a tylko jedna spo\u0142eczno\u015b\u0107, mog\u0105ca z \u201eczystym sumieniem\u201d zajmowa\u0107 si\u0119 po\u017cyczaniem na procent. Nic dziwnego, \u017ce zasady, kt\u00f3rymi kierowa\u0142a si\u0119 ta w\u0142a\u015bnie spo\u0142eczno\u015b\u0107 sta\u0142y si\u0119 osnow\u0105 bran\u017cy przez ni\u0105 zdominowanej. \r\n\r\nLichwa jest domen\u0105 \u201enieludzkich\u201d istot. Bezwzgl\u0119dne \u017cerowanie na potrzebach i biedzie innych, to czyste z\u0142o i obraz odcz\u0142owieczenia, jakiemu ulegaj\u0105 osobnicy zajmuj\u0105cy si\u0119 ni\u0105.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[22],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/raskolnikow.jpg?fit=390%2C269&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-7Ig","jetpack-related-posts":[{"id":5537,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=5537","url_meta":{"origin":29652,"position":0},"title":"Adam Danek: Militia super terram","date":"2 lipca 2012","format":false,"excerpt":"Stosunek do \u015bwiata doczesnego jako ca\u0142o\u015bci od zawsze stanowi\u0142 w chrze\u015bcija\u0144stwie wa\u017cny przedmiot namys\u0142u. W najmniejszym stopniu zapewne dotyczy\u0142o to pierwszych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy oczekiwali rych\u0142ej Paruzji, w zwi\u0105zku z czym swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 na ziemi postrzegali jako przemijaj\u0105cy epizod. Z up\u0142ywem czasu jednak obecno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwiecie zacz\u0119\u0142a by\u0107 pojmowana jako\u2026","rel":"","context":"In "Adam Danek"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":24823,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=24823","url_meta":{"origin":29652,"position":1},"title":"Polska: „Nacjonali\u015bci z ISIS”","date":"23 marca 2016","format":false,"excerpt":"Ataki bombowe w Brukseli, jak zwykle tego rodzaju wydarzenia,\u00a0wywo\u0142a\u0142y zalew komentarzy\u00a0autorstwa tzw. os\u00f3b publicznych.\u00a0Na jeden z najbardziej groteskowych zdoby\u0142 si\u0119 Janusz Palikot, kt\u00f3ry obwie\u015bci\u0142:\u00a0Nacjonali\u015bci z ISIS i narodowcy w Europie wsp\u00f3lnymi r\u0119kami chc\u0105 zniszczy\u0107 nasz \u015bwiat!\u00a0 Podczas swego sezonowego pos\u0142owania na Sejm Palikot zd\u0105\u017cy\u0142 wytropi\u0107 nacjonalizm, a nawet faszyzm, nie\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/konferencja_Palikota.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7015,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7015","url_meta":{"origin":29652,"position":2},"title":"Aleksander Dugin: Tradycja przeciw Ponowoczesno\u015bci","date":"17 listopada 2012","format":false,"excerpt":"Tradycja przeciw Ponowoczesno\u015bci (abstrakt sekcji II konferencji \u201ePrzeciwko \u015bwiatu ponowoczesnemu\u201d) (link do t\u0142umaczenia abstraktu sekcji I \u201eChrze\u015bcija\u0144stwo i neoplatonizm\") \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0W tradycjonalizmie jako w filozofii i w \u015bwiatopogl\u0105dzie istnieje komponenta wyra\u017anie rewolucyjna. U Evoli jest ona wyra\u017cona wyra\u017anie (teza o powstaniu przeciw \u015bwiatu wsp\u00f3\u0142czesnemu). Ale u Gu\u00e9nona jest\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":31930,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=31930","url_meta":{"origin":29652,"position":3},"title":"Jaros\u0142aw Gry\u0144: Jest tylko Teraz","date":"1 grudnia 2017","format":false,"excerpt":"Jest tylko teraz. Ca\u0142a przebyta przez nas droga jest iluzj\u0105. Ca\u0142a nasza przysz\u0142o\u015b\u0107 jest fantazj\u0105. Wydaje nam si\u0119, \u017ce p\u0142yniemy z nurtem czasu. Czas jednak jest totaln\u0105 fikcj\u0105, oszustwem jakie podsuwa nam umys\u0142. Zastan\u00f3wmy si\u0119 przez chwil\u0119 nad nasz\u0105 sytuacj\u0105. Zacznijmy od przesz\u0142o\u015bci. Gdzie jest nasze kiedy\u015b? Czym jest? Czy\u017c\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/tumblr_mb1h0iEpeC1qie3w6o1_500.jpg?fit=500%2C358&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":28670,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=28670","url_meta":{"origin":29652,"position":4},"title":"Jaros\u0142aw Gry\u0144: Cywilizacja budowana na resentymencie","date":"11 marca 2017","format":false,"excerpt":"Jak zapewne wszyscy wiedz\u0105, \u015bwiat w kt\u00f3rym \u017cyjemy, funkcjonuje na zasadzie pewnego zbioru praw. Czy nazwiemy je prawami natury, fizyki czy jakkolwiek inaczej nie ma to znaczenia. Zbi\u00f3r zasad reguluj\u0105cych nasze \u017cycie istnieje i nie spos\u00f3b temu zaprzeczy\u0107. Powiem wi\u0119cej, nawet funkcjonowanie martwej materii we wszech\u015bwiecie rz\u0105dzi si\u0119 okre\u015blonymi prawami.\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/kosmos_geocentryczny.jpg?fit=1024%2C854&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8313,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=8313","url_meta":{"origin":29652,"position":5},"title":"UPJPII: Rektor przeciwko indywidualizmowi","date":"1 kwietnia 2013","format":false,"excerpt":"W swoim tradycyjnym li\u015bcie na drugi dzie\u0144 \u015awi\u0105t Zmartwychwstania Pa\u0144skiego ks. dr hab. W\u0142adys\u0142aw Zuziak odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do problemu krzewienia Wiary i przywi\u0105zania do Ewangelii w dzisiejszym \u015bwiecie. Wskaza\u0142 na potrzeb\u0119 codziennej modlitwy, w celu wsparcie tego dzie\u0142a, oraz konieczno\u015b\u0107 odwa\u017cnego przeciwstawienia si\u0119 wypierania religii ze sfery publicznej: \u201eNie pozw\u00f3lmy,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29652"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29652"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29654,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29652\/revisions\/29654"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}