Dzi\u015b mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107, \u017ce wiek XIX, cho\u0107 pod wieloma wzgl\u0119dami ci\u0119\u017cki, to jednak pozwoli\u0142 na przej\u015bcie do nowoczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, jakie znamy dzi\u015b. A jest to spo\u0142ecze\u0144stwo pod wieloma wzgl\u0119dami spokojne i bogate. Mo\u017cemy by\u0107 reakcjonistami i utyskiwa\u0107 na mondo moderne<\/em>, ale jednak korzystamy z takich dobrodziejstw rozwoju cywilizacyjnego jak praktyczna eliminacja g\u0142odu (w \u015bwiecie zachodnim, rzecz jasna), centralne ogrzewanie, higiena, medycyna czy otwarta dla ka\u017cdego (przynajmniej teoretycznie) mo\u017cliwo\u015b\u0107 awansu spo\u0142ecznego \u2013 od syna robotnika do profesora, od pucybuta do milionera, a przynajmniej do lokalnego „janusza biznesu”, jak to si\u0119 dzi\u015b m\u00f3wi w m\u0142odzie\u017cowym slangu.<\/p>\n Jedni powiedz\u0105, \u017ce to wszystko zas\u0142uga XIX-wiecznego kapitalizmu, inni \u2013 \u017ce to w g\u0142\u00f3wnej mierze zas\u0142uga ogranicze\u0144 na\u0142o\u017conych na ten kapitalizm przez Bismarcka, ustawodawstwo zwi\u0105zkowe czy przepisy przeciwko pracy dzieci. Za\u0142\u00f3\u017cmy jednak nawet, na potrzeby dyskusji, \u017ce pierwsza wersja jest ca\u0142kowicie prawdziwa. Czy dla robotnika morduj\u0105cego si\u0119 w paryskiej fabryce dwa wieki temu i egzystuj\u0105cego w suterenie z pi\u0105tk\u0105 dzieci tudzie\u017c \u017con\u0105 dogorywaj\u0105c\u0105 na suchoty by\u0142aby du\u017cym pocieszeniem \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jego progenitura kilka pokole\u0144 p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie dysponowa\u0107 \u0142azienk\u0105, lod\u00f3wk\u0105, kaloryferem, codziennym obiadem i innymi luksusami? A zatem pytanie o wiek XIX jest pytaniem o to, czy cena by\u0142a idei godna \u2013 i czy nie da\u0142o si\u0119 „zrobi\u0107 tego lepiej”.<\/p>\n Ot\u00f3\u017c legitymi\u015bci (i w og\u00f3le konserwaty\u015bci, tradycjonali\u015bci czy te\u017c reakcjoni\u015bci) zostali w XIX wieku umiejscowieni pomi\u0119dzy dwiema pot\u0119\u017cnymi si\u0142ami klasowymi, kt\u00f3re by\u0142y im obce, a cz\u0119sto wrogie. Po jednej stronie \u2013 proletariat, po drugiej \u2013 wielkie mieszcza\u0144stwo. Mieszcza\u0144stwo (bankierzy, fabrykanci, kupcy) by\u0142o sojusznikiem przeciwko (faktycznej lub potencjalnej) agresji spauperyzowanych mas ludowych; bourgeois<\/em> mo\u017ce i okradli szlacht\u0119 jedno, dwa lub trzy pokolenia temu, ale ostatecznie bronili podstaw ustrojowych takich jak w\u0142adza niewielu i w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna. Z drugiej strony, proletariat (zw\u0142aszcza ch\u0142opski) by\u0142 sojusznikiem przeciwko mieszcza\u0144stwu, kt\u00f3re mia\u0142o wobec arystokrat\u00f3w i duchownych kompleks ni\u017cszo\u015bci, a zarazem ulega\u0142o nowinkom o\u015bwieceniowym, pozytywistycznym i po prostu liberalnym.<\/p>\n By\u0142 jeszcze jeden interesuj\u0105cy aspekt ca\u0142ej tej sytuacji. Ot\u00f3\u017c rozwa\u017ca\u0107 mo\u017cna by\u0142o trzy lekarstwa na n\u0119dz\u0119 mas ludowych i wyzysk. Pierwsze to pomoc dora\u017ana: mi\u0142osierdzie przejawiaj\u0105ce si\u0119 w filantropii, dzia\u0142alno\u015b\u0107 ochronek, szk\u00f3\u0142 i kuchni dla bezdomnych, wreszcie \u2013 ja\u0142mu\u017cna rzucana do czapki dziada proszalnego pod Ko\u015bcio\u0142em. Drugie rozwi\u0105zanie to reformy spo\u0142eczne, a wi\u0119c takie modyfikacje przepis\u00f3w, kt\u00f3re \u0142agodzi\u0142yby los klasy robotniczej i wymusza\u0142y wi\u0119ksz\u0105 wyrozumia\u0142o\u015b\u0107 czy solidarno\u015b\u0107, cho\u0107by i nieszczer\u0105, ze strony kapitalist\u00f3w. Rozwi\u0105zanie trzecie to rewolucja, rozumiana nie tyle „technicznie”, jako obalenie rz\u0105d\u00f3w i przej\u0119cie w\u0142adzy przy pomocy zbrojnego powstania (bo\u0107 przecie\u017c i legitymi\u015bci nierzadko si\u0119 w tego rodzaju dzia\u0142ania anga\u017cowali), ale rewolucja pojmowana ideologicznie, a wi\u0119c jako zaprowadzenie porz\u0105dk\u00f3w lewicowych, dzi\u015b by\u015bmy powiedzieli: socjalistycznych. Taka rewolucja mog\u0142aby by\u0107 gwa\u0142towna i krwawa, ale nie to by\u0142o najistotniejsze; wa\u017cniejsze by\u0142o to, i\u017c ca\u0142kowicie zmienia\u0142aby fundamenty panuj\u0105cego \u0142adu, na przyk\u0142ad znosz\u0105c prywatn\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w produkcji, resztki przywilej\u00f3w szlacheckich i ko\u015bcielnych, cenzus maj\u0105tkowy w wyborach itd.<\/p>\n Pierwsze podej\u015bcie by\u0142o z pocz\u0105tku jedynym, jakie prezentowali katolicy, a tym bardziej legitymi\u015bci. Trzecie podejmowane by\u0142o jedynie przez ruchy nieortodoksyjne, b\u0119d\u0105ce na bakier z polityk\u0105 Stolicy Apostolskiej, a tak\u017ce z Magisterium. Drugie rozwijano bardzo powoli, zreszt\u0105 w r\u00f3\u017cnych formach. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce do tematu reform spo\u0142ecznych \u015brodowiska katolickie \u2013 co wida\u0107 na przyk\u0142adzie Francji, bo na niej skupia si\u0119 Duroselle \u2013 podchodzi\u0142y przez d\u0142ugi czas „jak pies do je\u017ca”, by u\u017cy\u0107 nieco wulgarnego okre\u015blenia. Bra\u0142o si\u0119 to zapewne z dw\u00f3ch rzeczy. Pierwsz\u0105 by\u0142 l\u0119k o to, by dzia\u0142ania wymierzone przeciwko bankierom i fabrykantom nie rozbudzi\u0142y przesadnych ambicji i \u017c\u0105da\u0144 w\u015br\u00f3d klas ni\u017cszych. Marks w swoim „Manife\u015bcie Komunistycznym” po\u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142y rozdzia\u0142 „socjalistom-legitymistom”. „Proletariack\u0105 torb\u0105 \u017cebracz\u0105 arystokraci potrz\u0105sali niby sztandarem, \u017ceby skupi\u0107 lud dooko\u0142a siebie”<\/em> – pisa\u0142 zgry\u017aliwie, ale poniek\u0105d oddaj\u0105c stan faktyczny. Podobnie podsumowa\u0107 mo\u017cna kolejne zdanie: „Zreszt\u0105 tak ma\u0142o ukrywaj\u0105 oni reakcyjny charakter swej krytyki, \u017ce g\u0142\u00f3wne ich oskar\u017cenie przeciw bur\u017cuazji polega w\u0142a\u015bnie na tym, i\u017c pod jej panowaniem rozwija si\u0119 klasa, kt\u00f3ra wysadzi w powietrze ca\u0142y stary porz\u0105dek spo\u0142eczny. Bardziej jeszcze zarzucaj\u0105 bur\u017cuazji, \u017ce wytwarza ona rewolucyjny proletariat, ani\u017celi, \u017ce wytwarza w og\u00f3le proletariat”.<\/em><\/p>\n Tak rzeczywi\u015bcie by\u0142o, ale wynika\u0142o to by\u0107 mo\u017ce z g\u0142\u0119bszy podstaw ni\u017c te, kt\u00f3re dostrzega\u0142 Marks. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce podobny spos\u00f3b my\u015blenia prezentowany by\u0142 przez ca\u0142y XIX wiek w pismach papie\u017cy, np. w encyklikach spo\u0142ecznych. Ot\u00f3\u017c punktem wyj\u015bcia by\u0142y tu dwa stanowiska, pozornie sprzeczne. Pierwszym by\u0142 daleko posuni\u0119ty pesymizm antropologiczny, kt\u00f3ry we Francji m\u00f3g\u0142 by\u0107 dodatkowo wzmacniany przez czaj\u0105ce si\u0119 w p\u00f3\u0142mroku z\u0142ogi jansenizmu. Sam Chrystus Pan zapowiedzia\u0142, \u017ce zawsze b\u0119dziemy mie\u0107 ubogich wobec siebie, jak wi\u0119c mogliby\u015bmy my\u015ble\u0107 o tym, by „ustaw\u0105 znie\u015b\u0107 ub\u00f3stwo”? „Ubolewanie nad sytuacj\u0105 t\u0142umu jest wytaczaniem sprawy Bogu. Chcecie usun\u0105\u0107 n\u0119dz\u0119, a dlaczego nie pragniecie usun\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c uczucia g\u0142odu, a wreszcie samej \u015bmierci?” <\/em>– pisa\u0142 ultras Saint-Bonnet. Nasz autor podaje inne przyk\u0142ady takiej postawy. Na przyk\u0142ad „Gazette de France” dostrzega\u0142a problem, ale zadziwia prostota postulowanego przez ni\u0105 rozwi\u0105zania: „Od kilku lat nie przestajemy m\u00f3wi\u0107, \u017ce przyczyny cierpie\u0144 klas przemys\u0142owych le\u017c\u0105 nie w systemie spo\u0142ecznym, ale politycznym, a zatem wszystkie my\u015bli i usi\u0142owania powinny zmierza\u0107 do naprawy systemu politycznego, \u017cadn\u0105 miar\u0105 do reform spo\u0142ecznych czy ekonomicznych”.<\/em>\u00a0 A zatem \u2013 dopowiedzmy \u2013 wystarczy przegna\u0107 libera\u0142\u00f3w z Izby, znie\u015b\u0107 Kart\u0119 \u2013 i wszystko b\u0119dzie zn\u00f3w w najlepszym porz\u0105dku.<\/p>\n Podobne idee przewija\u0142y si\u0119 w \u015bwiecie prawos\u0142awnym. Bodaj Konstantin Leontjew pisa\u0142, i\u017c rol\u0105 wielkich religii jest sprawianie, by cz\u0142owiek by\u0142 w stanie pogodzi\u0107 si\u0119 z niedostatkami zastanego \u015bwiata.<\/p>\n Naturalnie nie chcemy ca\u0142kiem deprecjonowa\u0107 owego pesymizmu antropologicznego. Staat crux dum volvitur orbis<\/em>. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wiele widzia\u0142 przez prawie dwa tysi\u0105ce lat, prze\u017cy\u0142 r\u00f3\u017cne imperia i rebelie, st\u0105d te\u017c typowe sta\u0142o si\u0119 dla\u0144 prze\u015bwiadczenie, \u017ce wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 szumnie zapowiadanych zmian ko\u0144czy si\u0119 w najlepszym razie tak jak w „Lamparcie”<\/em> di Lampedusy; przy czym aby rzeczywi\u015bcie wszystko pozosta\u0142o po staremu, trzeba najpierw wiele zmieni\u0107, co odbywa si\u0119 za cen\u0119 krwi i eskalacji niskich instynkt\u00f3w. F\u00e9ron, biskup Cl\u00e9rmont, pisa\u0142 w 1854 roku: „D\u0105\u017cenie do usuni\u0119cia ub\u00f3stwa jest utopi\u0105. We wszystkich narodach klasy robotnicze tworz\u0105 mas\u0119 ludno\u015bci, a wi\u0119c nie mog\u0105 one nie wytworzy\u0107 wielkiej liczby inwalid\u00f3w porz\u0105dku spo\u0142ecznego, kt\u00f3ry zowiemy biednymi. Niszcz\u0105c bogactwo indywidualne, mo\u017cna by stworzy\u0107 og\u00f3ln\u0105 zamo\u017cno\u015b\u0107 tylko na jeden dzie\u0144”.<\/em><\/p>\n A teraz druga strona medalu: optymizm. Zadziwiaj\u0105cy, chrze\u015bcija\u0144ski optymizm, kt\u00f3rego wyrazem by\u0142o prze\u015bwiadczenie, \u017ce w\u0142a\u015bciwie nie by\u0142oby \u017cadnego problemu spo\u0142ecznego, gdyby tylko jednostki dzia\u0142a\u0142y moralnie; w zgodzie z cnot\u0105 mi\u0142osierdzia. Ten spos\u00f3b my\u015blenia widoczny jest nawet w papieskich encyklikach spo\u0142ecznych, pisanych ju\u017c w drugiej po\u0142owie XIX stulecia. Papie\u017ce niedwuznacznie sugeruj\u0105, \u017ce gdyby tylko w sercach obywateli zatriumfowa\u0142o moralne post\u0119powanie, wtenczas samo to wystarczy\u0142oby do u\u015bmierzenia wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci problem\u00f3w. Program reform instytucjonalnych jawi si\u0119 wi\u0119c jako rodzaj protezy, oferowanej \u2013 m\u00f3wi\u0105c biblijnie \u2013 „ze wzgl\u0119du na zatwardzia\u0142o\u015b\u0107 serc waszych”.<\/p>\n Duroselle r\u00f3wnie\u017c o tym pisze: „Porzuci si\u0119 <\/em>[po roku 1848 \u2013 przyp. ATW] wszelk\u0105 my\u015bl o reformie materialnej i spo\u0142ecznej, aby opowiedzie\u0107 si\u0119 za reform\u0105 moraln\u0105. Coraz cz\u0119\u015bciej spotykamy ten pogl\u0105d, \u017ce nale\u017cy oddzia\u0142ywa\u0107 przede wszystkim na umys\u0142y i serca”. <\/em>\u00a0Og\u00f3lnie jednak nie nale\u017cy tego generalizowa\u0107. Na przyk\u0142ad dostatecznie rozwini\u0119ta sie\u0107 instytucji charytatywnych (zw\u0142aszcza takich jak szko\u0142y czy szpitale) mo\u017ce (przynajmniej w teorii) wygenerowa\u0107 zmian\u0119 na poziomie spo\u0142ecznym, nawet je\u015bli nie b\u0119dzie ona od razu potwierdzona odpowiedni\u0105 ustaw\u0105. Poza tym katolicy prezentowali rozmaite postawy, sam Duroselle o tym pisze, a jednocze\u015bnie ci\u0119\u017cko by\u0142oby od nich oczekiwa\u0107 aprobaty dla ruch\u00f3w rewolucyjnych. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, zreszt\u0105. Co za\u015b si\u0119 tyczy „legitymist\u00f3w spo\u0142ecznych” (takiego okre\u015blenia wprost u\u017cywa autor), to od pewnego momentu ich nieoficjaln\u0105 doktryn\u0105 sta\u0142o si\u0119 to, co p\u00f3\u017aniej nazwano korporacjonizmem. A zatem lekarstwa na bol\u0105czki rozwijaj\u0105cego si\u0119 kapitalizmu upatrywali w powrocie do systemu cechowego, do sieci pozapa\u0144stwowych, ale niekomercyjnych instytucji, w kt\u00f3rych osadzone by\u0142oby \u017cycie robotnika czy rzemie\u015blnika. Przodowa\u0142 w tym np. Armand de Melun, zaanga\u017cowany w kwesti\u0119 poprawy losu robotnik\u00f3w.<\/p>\n We wczesnym okresie, w czasach ultras\u00f3w, zg\u0142aszano te\u017c \u2013 np. ustami Bonalda \u2013 postulat deindustrializacji kraju, a w ka\u017cdym razie pomstowano na to, \u017ce koleje \u017celazne zabijaj\u0105 interes przydro\u017cnych karczmarzy, maszyny odbieraj\u0105 prac\u0119 rzemie\u015blnikom etc. To jednak by\u0142a jedna z tych sytuacji, w kt\u00f3rych trzymanie si\u0119 przesz\u0142o\u015bci do niczego nie prowadzi. Zatrzymanie tych proces\u00f3w nie by\u0142oby chyba mo\u017cliwe, a gdyby nawet do niego dosz\u0142o, to w\u00f3wczas Francja sta\u0142aby si\u0119 na tle Europy cokolwiek archaiczn\u0105 enklaw\u0105, przegrywaj\u0105c\u0105 w starciu z pa\u0144stwami przemys\u0142owymi. C\u00f3\u017c, w poci\u0105gu historii warto urz\u0105dzi\u0107 sobie w\u0142asny przedzia\u0142 \u2013 ale wpierw trzeba do tego poci\u0105gu wsi\u0105\u015b\u0107. Na tej trasie nie wraca si\u0119 do starych stacji, ka\u017cda popada w zapomnienie.<\/p>\n Wr\u00f3\u0107my na koniec do rozr\u00f3\u017cnienia podanego na pocz\u0105tku. Ot\u00f3\u017c katolicyzm spo\u0142eczny jest dla Duroselle’a czym\u015b innym ni\u017c zwyk\u0142e nauczanie spo\u0142eczne. Tomi\u015bci i scholastycy mogli pisa\u0107 o uczciwej cenie, ale nie pisali o kompleksowej przemianie spo\u0142ecznej, politycznej i gospodarczej, kt\u00f3ra mia\u0142aby zmieni\u0107 po\u0142o\u017cenie klas ni\u017cszych czy nawet zmodyfikowa\u0107 samo poj\u0119cie klasy lub stanu jako takie. Tymczasem na teren katolicyzmu spo\u0142ecznego wchodzimy, jak pisze Duroselle, „gdy tylko przestajemy m\u00f3wi\u0107 o 'biednych’, lecz zastanawiamy si\u0119 nad ub\u00f3stwem, nie m\u00f3wimy wi\u0119cej o 'mi\u0142osierdziu’, ale o 'ekonomii dobroczynno\u015bci’; gdy wreszcie ja\u0142mu\u017cn\u0119 indywidualn\u0105 zast\u0119pujemy ambicj\u0105 czynu zbiorowego”<\/em>.\u00a0 Autor uwa\u017ca, \u017ce tym samym „opuszczamy dziedzin\u0119 tradycyjnego mi\u0142osierdzia”<\/em>,\u00a0 ale wydaje si\u0119 to przesadnym wnioskiem. To znaczy: tak mo\u017ce si\u0119 dzia\u0107, ale by\u0142oby przecie\u017c lepiej, gdyby jedno wsp\u00f3\u0142gra\u0142o z drugim. Owszem, zdaje si\u0119, \u017ce istotnie w XIX wieku pojawi\u0142 si\u0119 pal\u0105cy problem spo\u0142eczny, domagaj\u0105cy si\u0119 pewnych dzia\u0142a\u0144 systemowych, ale nie znaczy to, \u017ce klasyczne mi\u0142osierdzie nale\u017cy deprecjonowa\u0107. Jak wiemy, w skrajnych przypadkach prowadzi to do konsekwencji znanych z dzia\u0142alno\u015bci komunist\u00f3w i rewolucjonist\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce indywidualna, charytatywna pomoc jest wr\u0119cz zapor\u0105 na drodze do autentycznej rewolucji.<\/p>\n Celem katolik\u00f3w spo\u0142ecznych, przynajmniej tych, kt\u00f3rzy nie pogr\u0105\u017cyli si\u0119 w b\u0142\u0119dach pot\u0119pionych przez Rzym, nie by\u0142a zreszt\u0105 rewolucja. Mo\u017ce i nie chcieli poprzestawa\u0107 na ja\u0142mu\u017cnie (a je\u015bli ju\u017c, to chcieli nada\u0107 jej zorganizowany charakter, buduj\u0105c sieci dom\u00f3w opieki, biur po\u015brednictwa pracy czy szk\u00f3\u0142), ale te\u017c nie marzyli o przewrocie unicestwiaj\u0105cym w\u0142asno\u015b\u0107. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w ich podej\u015bcia by\u0142a np. walka o \u015bwi\u0119towanie niedzieli, a wi\u0119c o to, by nie przymusza\u0107 w ten dzie\u0144 robotnik\u00f3w do pracy; innym postulatem „systemowym” by\u0142 program korporacjonistyczny. Zak\u0142adano te\u017c liczne stowarzyszenia, takie jak Towarzystwo \u015bw. Franciszka Ksawerego czy Towarzystwo \u015bw. Wincentego a Paulo. W pewnej mierze pracowa\u0142y one nad koncepcjami reform, zasadniczo jednak stawia\u0142y na oddoln\u0105 samoorganizacj\u0119 (kolonie rolne, warsztaty, \u017c\u0142obki, patronaty nad terminatorami) i doskonalenie moralne klas ni\u017cszych.<\/p>\n Katolicy spo\u0142eczni to nie byli jedynie legitymi\u015bci, bo tak\u017ce monarchi\u015bci orleanistyczni, libera\u0142owie katoliccy, chrze\u015bcija\u0144scy demokraci (nie \u017ceby\u015bmy ich aprobowali) i wreszcie \u2013 apolityczni duchowni. Ksi\u0105\u017cka Duroselle’a, licz\u0105ca grubo ponad p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca stron, daje rozleg\u0142y przegl\u0105d tych wszystkich ludzi, \u015brodowisk i zagadnie\u0144. Legitymistom i reakcjonistom zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony jeden pe\u0142ny rozdzia\u0142, si\u0142\u0105 rzeczy pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak tak\u017ce w innych cz\u0119\u015bciach pracy. Naturalnie jest mowa r\u00f3wnie\u017c o tych katolikach, kt\u00f3rych zapatrywania sta\u0142y si\u0119 w pewnym momencie mniej lub bardziej nieortodoksyjne \u2013 o ksi\u0119\u017cach socjalistach czy katolickich fourierystach. Jest to wi\u0119c panorama obejmuj\u0105ca wiele \u015brodowisk. Dzi\u015b to ju\u017c tylko historia \u2013 katolicyzm nad Loar\u0105 zamar\u0142, a w gospodarce pojawi\u0142y si\u0119 inne problemy; to jednak temat na odr\u0119bny tekst.<\/p>\n Roch Witczak<\/p>\n B. Duroselle, Pocz\u0105tki katolicyzmu spo\u0142ecznego we Francji (1822 \u2013 1870)<\/em>, wyd. Instytut Wydawniczy PAX, 1961.<\/p>\n Na ilustracji: Louis Veuillot (1813-1883)\u00a0\u2013 ultramontanin, legitymista, antylibera\u0142<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Autor tej grubej i dobrze udokumentowanej ksi\u0105\u017cki k\u0142adzie du\u017cy nacisk na odr\u00f3\u017cnienie spo\u0142ecznego nauczania Ko\u015bcio\u0142a od „katolicyzmu spo\u0142ecznego”. Te dwa zjawiska nie s\u0105 co prawda […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":30305,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"\"Katolicy spo\u0142eczni to nie byli jedynie legitymi\u015bci, bo tak\u017ce monarchi\u015bci orleanistyczni, libera\u0142owie katoliccy, chrze\u015bcija\u0144scy demokraci (nie \u017ceby\u015bmy ich aprobowali) i wreszcie \u2013 apolityczni duchowni. Ksi\u0105\u017cka Duroselle'a, licz\u0105ca grubo ponad p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca stron, daje rozleg\u0142y przegl\u0105d tych wszystkich ludzi, \u015brodowisk i zagadnie\u0144. Legitymistom i reakcjonistom zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony jeden pe\u0142ny rozdzia\u0142, si\u0142\u0105 rzeczy pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak tak\u017ce w innych cz\u0119\u015bciach pracy. Naturalnie jest mowa r\u00f3wnie\u017c o tych katolikach, kt\u00f3rych zapatrywania sta\u0142y si\u0119 w pewnym momencie mniej lub bardziej nieortodoksyjne \u2013 o ksi\u0119\u017cach socjalistach czy katolickich fourierystach. Jest to wi\u0119c panorama obejmuj\u0105ca wiele \u015brodowisk. Dzi\u015b to ju\u017c tylko historia \u2013 katolicyzm nad Loar\u0105 zamar\u0142...\"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[22,12],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/Louis_Veuillot_by_Andr\u00e9_Gil.jpg?fit=360%2C324&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-7SM","jetpack-related-posts":[{"id":13962,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=13962","url_meta":{"origin":30304,"position":0},"title":"Adam Danek: Post\u0119p czyli rozpad","date":"3 lipca 2012","format":false,"excerpt":"W nowoczesnej socjologii popularno\u015b\u0107 zyskiwa\u0142y rozmaite typy teorii rozwoju spo\u0142ecznego. Jednym z ich rodzaj\u00f3w s\u0105 tzw. teorie dychotomiczne. Zak\u0142adaj\u0105 one istnienie dw\u00f3ch zasadniczych, biegunowo od siebie r\u00f3\u017cnych modeli spo\u0142ecze\u0144stwa. Rozw\u00f3j spo\u0142eczny za\u015b opisuj\u0105 i analizuj\u0105 jako rozci\u0105gni\u0119ty w czasie, nawet na wiele wiek\u00f3w (multisekularny), proces stopniowego, ewolucyjnego przechodzenia spo\u0142eczno\u015bci od\u2026","rel":"","context":"In "Adam Danek"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":18467,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=18467","url_meta":{"origin":30304,"position":1},"title":"Polska: Zaczniemy budowa\u0107 czynsz\u00f3wki","date":"6 stycznia 2015","format":false,"excerpt":"Klapa ostatniego rz\u0105dowego programu Mieszkanie dla M\u0142odych (MdM), nazywanego czasem bardziej trafnie \u201ewsparciem dla dewelopera\u201d, by\u0107 mo\u017ce sk\u0142oni rz\u0105d do zmiany prowadzonej polityki mieszkaniowej. Ju\u017c wcze\u015bniej zreszt\u0105 s\u0142ycha\u0107 by\u0142o zapowiedzi dochodz\u0105ce z Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju, sugeruj\u0105ce, \u017ce rz\u0105d przestanie pomaga\u0107 w nabywaniu przez Polak\u00f3w mieszka\u0144 na w\u0142asno\u015b\u0107, a skupi\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Mieszkania-czynszowe-z-rzadowym-wsparciem-121303-640x640.jpg?fit=640%2C426&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":30358,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30358","url_meta":{"origin":30304,"position":2},"title":"Polska: 122 miasta zagro\u017cone spo\u0142eczno-gospodarcz\u0105 zapa\u015bci\u0105","date":"16 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Polska Akademia Nauk alarmuje, \u017ce blisko 122 miast jest zagro\u017conych marginalizacj\u0105 poprzez utrat\u0119 swoich spo\u0142eczno-gospodarczych funkcji, co prze\u0142o\u017cy si\u0119 na pojawienie si\u0119 w nich sytuacji kryzysowych. To oznacza, i\u017c blisko zapa\u015bci jest prawie po\u0142owa wszystkich \u015brednich polskich miast, kt\u00f3re cierpi\u0105 na powa\u017cne problemy demograficzne przek\u0142adaj\u0105ce si\u0119 negatywnie na pozosta\u0142e dziedziny\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/m46ktkpTURBXy83ZjE4ZDIxMzA1NTE2ZDE4ODM2MTc0MTQ3ODI4N2RhZS5qcGeRkwIAzQHk.jpg?fit=724%2C484&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35822,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35822","url_meta":{"origin":30304,"position":3},"title":"Nowa ksi\u0105\u017cka Aleksandra Dugina ju\u017c w sprzeda\u017cy!","date":"17 grudnia 2019","format":false,"excerpt":"Na polskim rynku ukaza\u0142a si\u0119 druga po \"Czwartej Teorii Politycznej\" ksi\u0105\u017cka Aleksandra Dugina pt. \"Putin kontra Putin. Dwa oblicza jednego systemu\". Obydwie ksi\u0105\u017cki s\u0105 dost\u0119pne na stronach Wydawnictwa Revolta. Prezentujemy Pa\u0144stwu \"Wst\u0119p od wydawcy\" red. nacz. Xportal.pl\u00a0Bartosza Bekiera. \u00a0 \u00a0 Wsp\u00f3\u0142czesna Rosja jest bez w\u0105tpienia pa\u0144stwem kontrast\u00f3w. G\u0142\u0119boko zakorzeniona wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107,\u2026","rel":"","context":"In "Og\u0142oszenia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Ok\u0142adka-ca\u0142o\u015b\u0107-png.png?fit=1200%2C829&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":20327,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=20327","url_meta":{"origin":30304,"position":4},"title":"Nigeria: Niemoralno\u015b\u0107 imperializmu","date":"16 kwietnia 2015","format":false,"excerpt":"Gabriel 'Leke Abegunrin, arcybiskup nigeryjskiej diecezji Ibadan oskar\u017cy\u0142 Zach\u00f3d, USA i Uni\u0119 Europejsk\u0105 o niszczenie jago kraju i ca\u0142ej Afryki poprzez promowanie w nich imperialistycznej kultury. Wed\u0142ug hierarchy przejawia si\u0119 ona w promowaniu aborcji, homoseksualizmu i rozmywania koncepcji p\u0142ci. Zdaniem abp. Abegunrina, idee te nabieraj\u0105 znaczenia w Nigerii gdy\u017c s\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/uganda-481709725.jpg?fit=620%2C350&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":240,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=240","url_meta":{"origin":30304,"position":5},"title":"Leopold Caro: Bezu\u017cyteczno\u015b\u0107 Misesa","date":"13 listopada 2011","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Od kilku lat zapatrzone w anglosask\u0105 my\u015bl ekonomiczn\u0105 \u015brodowiska liberalne energicznie propaguj\u0105 na lu\u017ano poj\u0119tej prawicy koncepcje Ludwiga Misesa. Nie tylko przedstawiaj\u0105 je jako bezdyskusyjne, jedynie s\u0142uszne stanowisko w dziedzinie ekonomii, ale czyni\u0105 wr\u0119cz kryterium \u201eprawicowo\u015bci\u201d, \u201ekonserwatyzmu\u201d, a nawet \u201ekatolicyzmu\u201d ze zgodno\u015bci zapatrywa\u0144 na gospodark\u0119 z pogl\u0105dami tego\u2026","rel":"","context":"In "Ekonomia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30304"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30304"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30306,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30304\/revisions\/30306"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/Louis_Veuillot_by_Andr\u00e9_Gil.jpg?resize=360%2C324\")
<\/p>\n