Z czysto teoretycznego punktu widzenia, dla Polski m\u00f3g\u0142by by\u0107 korzystny rozpad lub demokratyzacja Rosji. Dezintegracja rosyjskiego o\u015brodka si\u0142y stworzy\u0142aby bowiem pr\u00f3\u017cni\u0119 geopolityczn\u0105 w przestrzeni eurazjatyckiej, kt\u00f3r\u0105 potencjalnie mog\u0142yby wype\u0142ni\u0107 polskie wp\u0142ywy. Scenariusz taki jest jednak obecnie niemo\u017cliwy, poniewa\u017c z jednej strony Rosja jest za silna by mog\u0142a ulec dezintegracji terytorialnej lub politycznej, z drugiej natomiast strony, Polska jest za s\u0142aba by mog\u0142a dokona\u0107 efektywnej projekcji swojej woli i si\u0142y w zdezintegrowanej przestrzeni eurazjatyckiej, formuj\u0105c tam korzystny dla siebie uk\u0142ad geopolityczny.<\/p>\n
W przypadku ewentualnego rozpadu Rosji, nale\u017ca\u0142oby si\u0119 raczej spodziewa\u0107 powstania na wsch\u00f3d od Polski ogromnego centrum niestabilno\u015bci, jak nazwa\u0142 to Zbigniew Brzezi\u0144ski „czarnej dziury”, kt\u00f3ra sta\u0142aby si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em zagro\u017ce\u0144 bezpo\u015brednio oddzia\u0142uj\u0105cych na stanowi\u0105cy geopolityczne wrota p\u00f3\u0142wyspu europejskiego pasa\u017c ba\u0142tycko-czarnomorski z Polsk\u0105 w\u0142\u0105cznie. To samo mo\u017cna powiedzie\u0107 o ewentualnej demokratyzacji Rosji, gdy\u017c specyfika tego pa\u0144stwa sprawia, \u017ce taka zmiana ustroju sta\u0142aby si\u0119 nie tylko czynnikiem os\u0142abiaj\u0105cym Rosj\u0119 i jej znaczenie w stosunkach mi\u0119dzynarodowych, lecz prowadz\u0105cym j\u0105 do chaosu wewn\u0119trznego i rozk\u0142adu pa\u0144stwowo\u015bci.<\/p>\n
Nale\u017cy wreszcie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce z punktu widzenia si\u0142 to\u017csamo\u015bciowych, Rosja jako pa\u0144stwo nie w pe\u0142ni zintegrowane w ramach koncentrycznego globalnego uk\u0142adu politycznego z USA jako jego centrum, i w pewnych wymiarach nawet wobec tego demoliberalnego uk\u0142adu globalnego rewizjonistyczne, odgrywa rol\u0119 pozytywn\u0105. Rosja pluralizuje \u015bwiatowy system polityczny, w ten spos\u00f3b dynamizuje go, chroni te\u017c do pewnego stopnia przed jednostronn\u0105 koncentracj\u0105 na zasadach ameryka\u0144skich (np. zapobieg\u0142a obaleniu w\u0142adz Syrii, pe\u0142ni rol\u0119 protektora wobec Bia\u0142orusi). Obecno\u015b\u0107 niedemoliberalnej Rosji sprawia, \u017ce \u015bwiat nie sta\u0142 si\u0119 dotychczas jednorodnie demoliberalny i wci\u0105\u017c potrafimy wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce nasz\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105 niekoniecznie musi by\u0107 planetarna demoliberalna jednorodno\u015b\u0107 ideowa i ustrojowa wedle standardu USA.<\/p>\n
Kwestia ukrai\u0144ska<\/strong><\/p>\n Jako argument przemawiaj\u0105cy za polityk\u0105 antyukrai\u0144sk\u0105 przytacza si\u0119 z kolei spraw\u0119 restytucji polskich Kres\u00f3w. Jest to jednak dla dzisiejszej Polski niemo\u017cliwe. Polak\u00f3w we wsp\u00f3\u0142czesnym Lwowie, jak i na ziemiach pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego s\u0105siaduj\u0105cych z Polsk\u0105 i mog\u0105cych wobec tego teoretycznie by\u0107 przedmiotem rewindykacji, w zasadzie nie ma. To\u017csamo\u015b\u0107 ukrai\u0144ska jest tam bardzo silna a miejscowy lud na tyle \u017cywotny, \u017ce by\u0142 w stanie skutecznie zar\u00f3wno oddzia\u0142ywa\u0107 od\u015brodkowo na przedwojenn\u0105 Polsk\u0119 i powojenny Zwi\u0105zek Sowiecki, jak i w niepodleg\u0142ej Ukrainie narzuci\u0107 sw\u0105 narracj\u0119 historyczn\u0105 i narodow\u0105 mieszka\u0144com pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kraju. Lw\u00f3w i Galicja by\u0142y polskie, ale ju\u017c nie s\u0105 i szans na przywr\u00f3cenie dawnego stanu p\u00f3ki co nie ma i trudno nawet sobie wyobrazi\u0107, jak m\u00f3g\u0142by zaistnie\u0107.<\/p>\n Mniejsze znaczenie ma dla nas sama jedno\u015b\u0107 pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, kt\u00f3re ewidentnie jest tworem wewn\u0119trznie niesp\u00f3jnym, zawieraj\u0105cym w sobie wr\u0119cz cywilizacyjnie odr\u0119bne Galicj\u0119 i historyczn\u0105 „Wielk\u0105 Ukrain\u0119”, czy te\u017c w ramach tej ostatniej – w widoczny spos\u00f3b r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 od siebie Kijowszczyzn\u0119 i ziemie historycznej Nowej Rosji. Stabilno\u015bci tego kraju sprzyja\u0142oby z pewno\u015bci\u0105, gdyby, nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c po\u0142owie lat 1990., uleg\u0142 on podzia\u0142owi na cz\u0119\u015b\u0107 rosyjskoj\u0119zyczn\u0105 (wspomnian\u0105 „Wielk\u0105 Ukrain\u0119”) i ukrai\u0144skoj\u0119zyczn\u0105 Galicj\u0119. S\u0142abo\u015b\u0107 rosyjskoj\u0119zycznych elit Ukrainy, \u017cywotno\u015b\u0107 elit i spo\u0142ecze\u0144stwa galicyjskiego,oraz nieudolno\u015b\u0107 polityki rosyjskiej sprawi\u0142y jednak, \u017ce tak si\u0119 nie sta\u0142o.<\/p>\n Dzi\u015b wydaje si\u0119, \u017ce skutkiem rewolucji 2004 r. i 2014 r. oraz p\u00f3\u017aniejszego konfliktu z Rosj\u0105 b\u0119dzie post\u0119puj\u0105ca nacjonalizacja Ukrainy i jej okrzepni\u0119cie jako pa\u0144stwa narodowego. Galicja nie my\u015bli ju\u017c o autonomii lub oderwaniu si\u0119 od reszty Ukrainy, lecz dokonuje projekcji swojego wariantu nacjonalizmu na Kijowszczyzn\u0119, a nawet (przy dostrzegalnym jednak oporze) na ziemie Nowej Rosji. Ukraina op\u0142aci\u0142a ten proces utrat\u0105 Krymu i niewielkiej cz\u0119\u015bci Zag\u0142\u0119bia Donieckiego, jako ca\u0142o\u015b\u0107 jednak umocni\u0142a si\u0119 w swojej zachodniej i narodowej to\u017csamo\u015bci. Proces ten b\u0119dzie najpewniej post\u0119powa\u0142 r\u00f3wnie\u017c na polu j\u0119zykowym i religijnym, poszerzaj\u0105c na Ukrainie stopniowo zasi\u0119g to\u017csamo\u015bci narodowej takiej, jak\u0105 wykszta\u0142ci\u0142a Galicja.<\/p>\n Nale\u017ca\u0142oby zada\u0107 sobie w tym miejscu pytanie, czy procesy te s\u0105 korzystne z polskiego punktu widzenia? Zjednoczona Ukraina tworzy z jednej strony g\u0142\u0119bi\u0119 strategiczn\u0105 wobec Rosji, z drugiej natomiast, staje si\u0119 terenem wzmo\u017conej niestabilno\u015bci, dzia\u0142aj\u0105c na s\u0105siednie pa\u0144stwa i ich polityki jak pompa zasysaj\u0105ca. W przypadku podzia\u0142u Ukrainy na cz\u0119\u015b\u0107 rosyjskoj\u0119zyczn\u0105 i na Galicj\u0119, ta ostatnia traci\u0142aby sw\u00f3j walor bufora pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rosj\u0105, ta druga za\u015b z pewno\u015bci\u0105 zosta\u0142aby w jaki\u015b spos\u00f3b z Rosj\u0105 zintegrowana. W blisko\u015bci polskich granic post\u0119powa\u0142aby zatem integracja imperialnego rosyjskiego o\u015brodka si\u0142y, dzi\u0119ki temu jednak relacje polityczne w tej cz\u0119\u015bci Europy by\u0142yby strukturalnie stabilniejsze, kwestia ukrai\u0144ska nie wci\u0105ga\u0142aby za\u015b pa\u0144stw regionu we wzajemn\u0105 rywalizacj\u0119 o wp\u0142ywy. Tak czy inaczej, scenariusz tu opisany jest w daj\u0105cej si\u0119 przewidzie\u0107 przysz\u0142o\u015bci do\u015b\u0107 ma\u0142o prawdopodobny.<\/p>\n B\u0119dziemy mieli raczej do czynienia z pogr\u0105\u017con\u0105 w umiarkowanym chaosie ale konsoliduj\u0105c\u0105 si\u0119 stopniowo i nacjonalizuj\u0105c\u0105 zarazem Ukrain\u0105 w jej posowieckich granicach, cho\u0107 niemal na pewno bez Krymu i by\u0107 mo\u017ce te\u017c bez wyzwolonej przez powsta\u0144c\u00f3w cz\u0119\u015bci Zag\u0142\u0119bia Donieckiego. Z tak\u0105 w\u0142a\u015bnie Ukrain\u0105 przysz\u0142o nam s\u0105siadowa\u0107 i wobec takiej powinni\u015bmy u\u0142o\u017cy\u0107 koncepcj\u0119 naszej polityki. Wobec tego, \u017ce Polska nie posiada instrument\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych zmian\u0119 sytuacji na Ukrainie b\u0105d\u017a to w kierunku jej dalszej dezintegracji, b\u0105d\u017a w kierunku jej konsolidacji, powinna by\u0107 to polityka raczej reaktywna. Innymi s\u0142owy, powinni\u015bmy porozumiewa\u0107 si\u0119 z takim uk\u0142adem politycznym, jaki za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105 si\u0119 wy\u0142oni, dbaj\u0105c, by porozumienie to dokona\u0142o si\u0119 na korzystnych dla Polski warunkach.<\/p>\n Geopolityczny warunek porozumienia z Ukrain\u0105<\/strong><\/p>\n Warunki powinni\u015bmy mie\u0107 dwa g\u0142\u00f3wne. Jeden z obszaru geopolityki, drugi za\u015b z dziedziny polityki symbolicznej. Po pierwsze, warunkiem porozumienia polsko-ukrai\u0144skiego powinno by\u0107, \u017ce nie b\u0119dzie ono porozumieniem antyrosyjskim. Dzi\u015b wydawa\u0107 si\u0119 to mo\u017ce nieco abstrakcyjne, bo jedynym w zasadzie prawdziwym spoiwem „przyja\u017ani” polsko-ukrai\u0144skiej jest wrogo\u015b\u0107 obydwu pa\u0144stw wobec Rosji, wbrew jednak pozorom, mo\u017cliwa jest sytuacja, gdy przedmiotem stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich by\u0142yby wzajemne relacje Polski i Ukrainy, nie za\u015b relacje polsko-rosyjskie i ukrai\u0144sko-rosyjskie.<\/p>\n Ukraina d\u0105\u017cy obecnie do zacie\u015bnienia zwi\u0105zk\u00f3w z Polsk\u0105, gdy\u017c mi\u0119dzy innymi Polsk\u0119 chce wci\u0105gn\u0105\u0107 w sw\u00f3j konflikt z Rosj\u0105, tak by\u015bmy zaanga\u017cowali si\u0119 w niego po stronie Kijowa. Polska jednak nie ma najzupe\u0142niej \u017cadnego interesu w braniu kt\u00f3rejkolwiek ze stron w konflikcie w Zag\u0142\u0119biu Donieckim. Region ten po\u0142o\u017cony jest daleko od Polski i zar\u00f3wno sam konflikt, jak i jego wynik, nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y \u017cadnego wp\u0142ywu na sytuacj\u0119 Polski. Dlatego te\u017c, Polska powinna pozosta\u0107 wobec niego \u015bci\u015ble neutralna, ewentualnie, na podobie\u0144stwo Bia\u0142orusi, po\u015bredniczy\u0107 w wysi\u0142kach na rzecz jego zako\u0144czenia.<\/p>\n Polska nie powinna popiera\u0107 Ukrainy przeciw Rosji, poniewa\u017c stosunki z Rosj\u0105 maj\u0105 dla Polski wi\u0119ksze znaczenie, ni\u017c stosunki z Ukrain\u0105. Rosja jest w stanie realnie bezpiecze\u0144stwu Polski zagrozi\u0107, Ukraina natomiast nie. Poprawa stosunk\u00f3w z Rosj\u0105 podwy\u017cszy\u0142aby znacznie pozycj\u0119 naszego pa\u0144stwa w stosunkach mi\u0119dzynarodowych, Ukraina natomiast mo\u017ce nam zaoferowa\u0107 du\u017co mniej. Rosja jest regionalnym mocarstwem, podczas gdy Ukraina to pa\u0144stwo ledwie utrzymuj\u0105ce stan wzgl\u0119dnej ca\u0142o\u015bci. Rosja to samodzielny o\u015brodek si\u0142y, Ukraina natomiast jest „igrzyskiem mocarstw”.<\/p>\n W\u0142a\u015bciwa hierarchia w polskiej polityce wschodniej powinna zatem wygl\u0105da\u0107 tak, \u017ce na pierwszym miejscu s\u0105 stosunki z Rosj\u0105, na drugim za\u015b stosunki z Ukrain\u0105 i Bia\u0142orusi\u0105. Stosunki z Rosj\u0105 s\u0105 dla nas wa\u017cniejsze, tak wi\u0119c nie mo\u017cna po\u015bwi\u0119ca\u0107 ich na o\u0142tarzu stosunk\u00f3w z maj\u0105cymi mniejsze znaczenie Ukrain\u0105 i Bia\u0142orusi\u0105. Warunkiem dobrych i bliskich stosunk\u00f3w Warszawa-Kij\u00f3w i Warszawa-Mi\u0144sk powinno by\u0107, \u017ce stosunki z \u017cadn\u0105 z tych stolic nie zaszkodz\u0105 relacjom Warszawa-Moskwa, maj\u0105cym dla nas wi\u0119ksze znaczenie i potencjalnie bardziej dla nas owocnym.<\/p>\n To nie znaczy, \u017ce w imi\u0119 zadowolenia Kremla, powinni\u015bmy przyjmowa\u0107 wrog\u0105 postaw\u0119 wobec Kijowa. Polska nie powinna by\u0107 nigdy narz\u0119dziem polityki rosyjskiej. W naszym interesie le\u017c\u0105 bliskie i przyjazne stosunki z Ukrain\u0105 i dop\u00f3ki nasze w\u0142asne interesy nie b\u0119d\u0105 nas sk\u0142ania\u0142y do przyj\u0119cia wobec Kijowa innej postawy, nie powinni\u015bmy tego zmienia\u0107 tylko dlatego, \u017ce by\u0107 mo\u017ce oczekiwa\u0142oby tego kierownictwo rosyjskie. Istnieje wyra\u017ana r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy zacie\u015bnianiem stosunk\u00f3w Polski z Ukrain\u0105 pod has\u0142em wsp\u00f3lnej wrogo\u015bci obydwu pa\u0144stw wobec Rosji, a zacie\u015bnianiem ich pod has\u0142em przyja\u017ani polsko-ukrai\u0144skiej. To pierwsze jest sprzeczne z naszym interesem, to drugie natomiast jest jego cz\u0119\u015bci\u0105.<\/p>\n Zacie\u015bnianie zwi\u0105zk\u00f3w Polski z Ukrain\u0105 na fundamencie antyrosyjsko\u015bci zawiera zreszt\u0105 w sobie pewien element instrumentalizacji i niekoniecznie wcale musi sprzyja\u0107 prawdziwemu zrozumieniu i przyja\u017ani polsko-ukrai\u0144skiej. Jak wida\u0107 zreszt\u0105 w ostatnich miesi\u0105cach, wcale nie im sprzyja. Polacy chcieliby walczy\u0107 z Rosj\u0105 do ostatniego Ukrai\u0144ca, Ukrai\u0144cy natomiast chcieliby zaprz\u0105c Polsk\u0119 do walki o ukrai\u0144skie interesy. Nie idzie z tym w parze po polskiej stronie d\u0105\u017cenie do poznania i zrozumienia to\u017csamo\u015bci i potrzeb Ukrai\u0144c\u00f3w, ani analogiczne d\u0105\u017cenie po ukrai\u0144skiej stronie do zrozumienia potrzeb i to\u017csamo\u015bci Polak\u00f3w. Wr\u0119cz przeciwnie, \u017cadna ze stron nie wydaje si\u0119 tym zainteresowana, zajmuje je bowiem nie partner w uk\u0142adzie stosunk\u00f3w dwustronnych, lecz w\u0142asny konflikt z Rosj\u0105.<\/p>\n Wr\u00f3\u0107my zatem do zasadniczego wniosku, \u017ce Polska powinna d\u0105\u017cy\u0107 do normalizacji stosunk\u00f3w z Rosj\u0105 i do wzajemnego z ni\u0105 zbli\u017cenia, oraz do zbli\u017cenia w stosunkach z Ukrain\u0105. Zbli\u017cenie z Ukrain\u0105 nie powinno by\u0107 jednak alternatyw\u0105 ani nie powinno nam przeszkadza\u0107 w poprawie stosunk\u00f3w polsko-rosyjskich. Gdy Ukraina by w tym kierunku naciska\u0142a, nale\u017ca\u0142oby po prostu jej odm\u00f3wi\u0107. Z drugiej strony, normalizacja stosunk\u00f3w z Rosj\u0105 nie mo\u017ce polega\u0107 na zaanga\u017cowaniu Polski lub polskich \u015brodowisk politycznych we wrog\u0105 Ukrainie polityk\u0119 rosyjsk\u0105, kt\u00f3ra nie by\u0142aby zwi\u0105zana z polskimi interesami. Ozi\u0119bienie w stosunkach polsko-ukrai\u0144skich z powodu konfliktu ukrai\u0144sko-rosyjskiego by\u0142oby sprzeczne z polsk\u0105 racj\u0105 stanu. Problemy Rosji z Ukrain\u0105 i Ukrainy z Rosj\u0105 to problemy tych dw\u00f3ch pa\u0144stw i problemy pomi\u0119dzy tymi dwoma pa\u0144stwami, a nie problemy Polski, czy problemy w stosunkach polsko-rosyjskich lub polsko-ukrai\u0144skich.<\/p>\n Obecnie wszystko wskazuje na to, \u017ce konflikt ukrai\u0144sko-rosyjski doprowadzi do okrzepni\u0119cia Ukrainy jako odr\u0119bnego (i wrogiego Rosji) pa\u0144stwa narodowego, tak wi\u0119c sko\u0144czy si\u0119 „wygran\u0105” Ukrainy, cho\u0107 te\u017c ponios\u0142a ona na rzecz Rosji dotkliwe straty w postaci anektowanego przez Moskw\u0119 Krymu oraz kontrolowanej przez powsta\u0144c\u00f3w i znajduj\u0105cej si\u0119 pod protektoratem Rosji cz\u0119\u015bci Zag\u0142\u0119bia Donieckiego. Wobec takiego rozwoju sytuacji, Polska powinna dokona\u0107 normalizacji swoich stosunk\u00f3w z Rosj\u0105, ale te\u017c zachowa\u0107 przyjazne stosunki z Kijowem.<\/p>\n Gdyby rewolucja w Kijowie w 2014 r. zosta\u0142a st\u0142umiona lub gdyby p\u00f3\u017aniejsza rewolucja „Ruskiej Wiosny” zako\u0144czy\u0142a si\u0119 powodzeniem i dosz\u0142o do oderwania Nowej Rosji od Ukrainy, w\u00f3wczas Polsce przysz\u0142oby rozmawia\u0107 z okrojonym pa\u0144stwem ukrai\u0144skim i odrodzonym imperium rosyjskim. Nie wp\u0142yn\u0119\u0142oby to wcale niekorzystnie na nasz\u0105 sytuacj\u0119, je\u015bli trzymaliby\u015bmy si\u0119 imperatywu przyjaznych ale te\u017c asertywnych stosunk\u00f3w polsko-rosyjskich. Mo\u017cna nawet powiedzie\u0107, \u017ce sytuacja na wschodzie by\u0142aby bardziej stabilna, a Rosja nabra\u0142aby z pewno\u015bci\u0105 orientacji bardziej antyzachodniej i patriotycznej, tak wi\u0119c stan rzeczy by\u0142by dla nas w sumie korzystniejszy. Niezale\u017cnie zatem od wyniku konfliktu ukrai\u0144skiego, Polska nie ma interesu by anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w niego po kt\u00f3rejkolwiek ze stron.<\/p>\n Na marginesie tych rozwa\u017ca\u0144, nale\u017ca\u0142oby jeszcze poczyni\u0107 drobn\u0105 uwag\u0119 na temat aktywno\u015bci w Polsce grupek skrajnie proukrai\u0144skich. Fenomen ten nie dotyczy w r\u00f3wnym stopniu grupek prorosyjskich, bo te s\u0105 u nas niepor\u00f3wnanie s\u0142absze i bardziej spo\u0142ecznie izolowane, tote\u017c mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na mniej. Hipotetycznie jednak, opisywane zjawisko mog\u0142oby dotyczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c ich, a zatem przedstawione tu tezy nale\u017ca\u0142oby odnie\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c do nich. Chodzi mianowicie o incydenty z u\u017cyciem przemocy i pr\u00f3by zastraszania wobec zwolennik\u00f3w orientacji prorosyjskiej, jakiej dopuszczaj\u0105 si\u0119 wspomniane niewielkie grupki ukrainofilskie. Prowokowanie konflikt\u00f3w wewn\u0105trz w\u0142asnej wsp\u00f3lnoty politycznej i wobec w\u0142asnych rodak\u00f3w w imi\u0119 interes\u00f3w pa\u0144stwa trzeciego w naszym kraju, by\u0107 mo\u017ce nawet za sugesti\u0105 organizacji z tego kraju, jest niczym wi\u0119cej jak dzia\u0142aniem jako obca agentura wp\u0142ywu.<\/p>\n \u015arodowiska dopuszczaj\u0105ce si\u0119 takich zachowa\u0144 powinny zosta\u0107 wykluczone z polskiego spektrum patriotycznego jako ukrai\u0144ska agentura wp\u0142ywu. Zwracanie si\u0119 przeciwko w\u0142asnym rodakom dla dobra innego pa\u0144stwa to narodowe zaprza\u0144stwo i pospolita zdrada. Analogicznie oczywi\u015bcie powinno si\u0119 traktowa\u0107 inicjatywy, kt\u00f3re atakowa\u0142yby jakie\u015b patriotyczne \u015brodowiska polskie w imi\u0119 interes\u00f3w Rosji. Pa\u0144stwo polskie powinno t\u0119pi\u0107 wszystkie obce agentury, niezale\u017cnie czy dzia\u0142a\u0142yby na rzecz Wschodu, czy Zachodu, na rzecz Rosji, czy Ukrainy. Na podobnej zasadzie, polskie \u015brodowiska patriotyczne t\u0119pi\u0107 powinny obce agentury w swoich w\u0142asnych szeregach.<\/p>\n Symboliczny warunek porozumienia z Ukrain\u0105<\/strong><\/p>\n Pora przej\u015b\u0107 do drugiego ze wspomnianych wcze\u015bniej warunk\u00f3w poprawy stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich, kt\u00f3ry zapewne dla wielu os\u00f3b b\u0119dzie bardziej oczywisty. Chodzi mianowicie o kwestie historyczne zwi\u0105zane z upami\u0119tnieniem OUN-UPA i dokonanych przez nie zbrodni na kresowych Polakach. Po stronie polskiej podnosi si\u0119 cz\u0119sto w zwi\u0105zku z tym argument, \u017ce nale\u017ca\u0142oby si\u0119 domaga\u0107 od strony ukrai\u0144skiej oficjalnego pot\u0119pienia obydwu tych organizacji, uznania ich za zbrodnicze i zaprzestania oddawania ich dzia\u0142aczom ho\u0142du jako bohaterom narodowym. Strona polska domaga si\u0119 zatem zastosowania przez Ukrain\u0119 wobec OUN-UPA „wariantu niemieckiego”, to jest „debanderyzacji”, kt\u00f3ra by\u0142aby wzorowana na niemieckiej „denazyfikacji”.<\/p>\n Strona ukrai\u0144ska odpowiada na to, \u017ce OUN-UPA to ukrai\u0144scy bohaterowie walki z sowietyzmem i integralny sk\u0142adnik ukrai\u0144skiej to\u017csamo\u015bci narodowej, bez kt\u00f3rego nie by\u0142aby ona w og\u00f3le mo\u017cliwa. Trudno nie uzna\u0107, \u017ce w argumentacji tej tkwi pewna wewn\u0119trzna logika, trudno za\u015b przede wszystkim wyobrazi\u0107 sobie, by Ukrai\u0144cy przychylili si\u0119 do polskich postulat\u00f3w i w warunkach wykuwania to\u017csamo\u015bci narodowej, wykl\u0119li z w\u0142asnej historii jeden z g\u0142\u00f3wnych wehiku\u0142\u00f3w ukrai\u0144skiego nacjonalizmu. Takie oczekiwania strony polskiej, realistycznie trzeba to przyzna\u0107, nie maj\u0105 dzi\u015b szans na spe\u0142nienie, najbardziej prawdopodobn\u0105 za\u015b reakcj\u0105 Ukrai\u0144c\u00f3w na \u017c\u0105dania rezygnacji z kultu OUN-UPA, b\u0119dzie dalsze okopanie si\u0119 przez nich na pozycjach historycznego negacjonizmu.<\/p>\n Bardziej koncyliacyjnie nastawione wobec Polski kr\u0119gi na Ukrainie przyj\u0119\u0142y formu\u0142\u0119 w ich przekonaniu kompromisow\u0105, jak\u0105 jest pot\u0119pienie zbrodni i uczczenie ich ofiar, bez r\u00f3wnoczesnego pot\u0119pienia OUN-UPA. Takie stanowisko zajmuje mi\u0119dzy innymi nacjonalistyczna partia Korpus Narodowy wy\u0142oniona z pu\u0142ku „Azow”. To oczywi\u015bcie krok w dobr\u0105 stron\u0119 i gesty takie jak z\u0142o\u017cenie kwiat\u00f3w na grobach polskich ofiar ukrai\u0144skiego ludob\u00f3jstwa na Wo\u0142yniu mog\u0105 budzi\u0107 jedynie nasze uznanie. Jest to jednak krok niewystarczaj\u0105cy, mamy bowiem obecnie do czynienia z sytuacj\u0105, gdy Ukrai\u0144cy poddawani s\u0105 przyspieszonej indoktrynacji nacjonalistycznej, nie dowiaduj\u0105c si\u0119 jednak niczego o zbrodniach OUN-UPA na Polakach. W kolejnych ukrai\u0144skich miastach wyrastaj\u0105 tablice ku czci Dmytro K\u0142aczkiwskiego i Romana Szuchewycza, jednocze\u015bnie za\u015b przyjmuje si\u0119 ustaw\u0119 zakazuj\u0105c\u0105 krytyki UPA, tak wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c wspominania o dokonanych przez ni\u0105 zbrodniach.<\/p>\n Skoro jednak eliminacja kultu OUN-UPA w Ukrainie nie jest dzi\u015b mo\u017cliwa, zarazem za\u015b obecna „polityka historyczna” wychowuje Ukrai\u0144c\u00f3w w nie\u015bwiadomo\u015bci zbrodni dokonanych przez t\u0119 formacj\u0119, jakie stanowisko powinna zaj\u0105\u0107 Polska? Wydaje si\u0119, \u017ce kompromisow\u0105 i pozostaj\u0105c\u0105 w zasi\u0119gu dost\u0119pnych mo\u017cliwo\u015bci formu\u0142\u0105, by\u0142oby uzupe\u0142nienie ukrai\u0144skiej polityki historycznej o pomijane lub marginalizowane w niej w tej chwili informacje na temat polskiej obecno\u015bci na Ukrainie i ludob\u00f3jstwa dokonanego na Polakach przez OUN-UPA. Innymi s\u0142owy, nie powinni\u015bmy domaga\u0107 si\u0119, by Ukrai\u0144cy zaprzestali upami\u0119tniania OUN-UPA jako bohater\u00f3w walki o wolno\u015b\u0107 narodu ukrai\u0144skiego, pod warunkiem jednak, \u017ce b\u0119d\u0105 zarazem informowa\u0107 swoich rodak\u00f3w i upami\u0119tnia\u0107 fakt, \u017ce walka ta prowadzona by\u0142a r\u00f3wnie\u017c zbrodniczymi i ludob\u00f3jczymi metodami.<\/p>\n Na poziomie pa\u0144stwowym polsko-ukrai\u0144ska komisja ds. podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych powinna uzgodni\u0107 ich uzupe\u0142nienie o informacje na temat rzezi wo\u0142y\u0144skiej i poprzedzaj\u0105cej j\u0105 polskiej obecno\u015bci na Ukrainie. Wszelkie upami\u0119tnienia OUN-UPA powinny zawiera\u0107 wzmianki na temat dokonanych przez nie zbrodni. Podobne informacje powinny zawiera\u0107 po\u015bwi\u0119cone tym formacjom ukrai\u0144skie ksi\u0105\u017cki i filmy historyczne. Powinno si\u0119 przet\u0142umaczy\u0107 na ukrai\u0144ski i wyda\u0107 w Ukrainie podstawowe polskie opracowania na temat rzezi wo\u0142y\u0144skiej. Strona polska powinna przygotowa\u0107 objazdow\u0105 wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 polskiej obecno\u015bci na Ukrainie i ludob\u00f3jstwu dokonanemu na Polakach przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w. Wystawa taka odwiedzi\u0107 powinna jak najwi\u0119cej miejscowo\u015bci i o\u015brodk\u00f3w w Ukrainie. Polska powinna tak\u017ce przygotowa\u0107 ksi\u0105\u017cki i filmy dokumentalne upami\u0119tniaj\u0105ce kresowych Polak\u00f3w i ich wo\u0142y\u0144sk\u0105 tragedi\u0119, kt\u00f3re w porozumieniu ze stron\u0105 ukrai\u0144sk\u0105, by\u0142yby rozpowszechniane w Ukrainie w charakterze materia\u0142\u00f3w dydaktycznych i informacyjnych.<\/p>\n W przypadku organizacji spo\u0142ecznych, w tym r\u00f3wnie\u017c nacjonalistycznych i patriotycznych, warunkiem nawi\u0105zania kontakt\u00f3w z analogicznymi grupami po stronie ukrai\u0144skiej powinna by\u0107 zgoda z ich strony na niepomijanie i nieprzemilczanie zbrodni ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 i odrobina finezji pozwoli\u0142yby z pewno\u015bci\u0105 godnie odda\u0107 ho\u0142d bohaterom narodowym, nie pomijaj\u0105c zarazem tego, co w ich dzia\u0142alno\u015bci by\u0142o zbrodnicze i haniebne. Wydaje si\u0119 zreszt\u0105, \u017ce sama strona polska te\u017c mog\u0142aby przyj\u0105\u0107 podobn\u0105 postaw\u0119 i oddaj\u0105c ewentualnie ho\u0142d postaciom kt\u00f3re pragn\u0119liby\u015bmy czci\u0107 jako narodowych bohater\u00f3w, zaznacza\u0107 zarazem, \u017ce odcinamy si\u0119 od dokonanych przez nie zbrodni. Nie m\u00f3wimy tu zatem od „odbr\u0105zawianiu” bohater\u00f3w narodowych, ani o „dekonstrukcji” narodowych mit\u00f3w, lecz o patriotyzmie refleksyjnym i moralnie dojrza\u0142ym, zdolnym do namys\u0142u nad samym sob\u0105 i do wyci\u0105gania wniosk\u00f3w ze swoich w\u0142asnych b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/p>\n Pojawia si\u0119 oczywi\u015bcie pytanie, czy w zaproponowanej tu metodzie, ujmowanej w d\u0142u\u017cszej perspektywie czasowej, nie kryje si\u0119 sprzeczno\u015b\u0107? Czy mo\u017cna bowiem stawia\u0107 na patriotycznym piedestale kogo\u015b, o kim wiemy \u017ce splami\u0142 swoje r\u0119ce niewinn\u0105 krwi\u0105 i \u017ce jest zbrodniarzem? Wydaje si\u0119, \u017ce na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie. Rzetelna historiografia i uczciwa ocena moralna musi w takim przypadku prowadzi\u0107 do dysonansu ka\u017cdego, kto czci ludzi zabijaj\u0105cych niewinnych lub maj\u0105cych wr\u0119cz na sumieniu odra\u017caj\u0105ce zn\u0119canie si\u0119 i zadawanie tortur. Dlatego rzetelna edukacja historyczna wzbudzi\u0142a by u Ukrai\u0144c\u00f3w refleksj\u0119, czy aby na pewno wszystkie postacie i \u015brodowiska umieszczane przez nich w patriotycznym panteonie na to zas\u0142uguj\u0105? Mo\u017cna oczywi\u015bcie oddawa\u0107 ho\u0142d zbrodniarzom i zapewne zawsze tacy by si\u0119 w Ukrainie znale\u017ali (w Polsce te\u017c mo\u017cna dzi\u015b spotka\u0107 ludzi, dla kt\u00f3rych np. „Bury” lub „Ogie\u0144” s\u0105 wzorcami patriotyzmu), kto jednak czu\u0142by si\u0119 dobrze czcz\u0105c formacj\u0119 odpowiedzialn\u0105 za wycinanie p\u0142od\u00f3w z \u0142ona \u017cywych kobiet albo przybijanie gwo\u017adziami dzieci za j\u0119zyk do blatu sto\u0142u lub do futryny drzwi?<\/p>\n Zaleta zaproponowanej tu metody polega na tym, \u017ce formalnie nie wymusza ona na stronie ukrai\u0144skiej nic ponad zgod\u0119 na ukazanie historycznej prawdy. D\u017centelmeni o faktach nie dyskutuj\u0105, tak wi\u0119c warunek taki nie powinien by\u0107 przeszkod\u0105 nie do przezwyci\u0119\u017cenia r\u00f3wnie\u017c dla strony ukrai\u0144skiej. Ostateczn\u0105 decyzj\u0119 moraln\u0105 i polityczn\u0105 w ocenie OUN-UPA pozostawia si\u0119 tu natomiast Ukrai\u0144com. Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce s\u0105 oni na tyle dojrza\u0142ym narodem, \u017ce w decyzji takiej nie nale\u017cy ich ani wyr\u0119cza\u0107, ani przymusza\u0107 ich do przyjmowania z g\u00f3ry narzuconych wniosk\u00f3w. Pr\u00f3by w tym kierunku ze strony Polski zosta\u0142yby zreszt\u0105 w Ukrainie odebrane jako wyraz syndromu postkolonialnego. Mamy natomiast prawo wobec Ukrai\u0144c\u00f3w, jak i powinno\u015b\u0107 wobec naszych rodak\u00f3w-kresowian, by wymaga\u0107 od strony ukrai\u0144skiej, by nie przemilcza\u0142a ani nie zak\u0142amywa\u0142a ani historii Polak\u00f3w na Kresach, ani tragedii kt\u00f3ra ich tam dotkn\u0119\u0142a, ani te\u017c by nie wybiela\u0142a winnych tej tragedii.<\/p>\n Ronald Lasecki<\/strong><\/p>\n Temat stosunk\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich jest u nas w \u015brodowisku nacjonalistycznym i prawicowym przedmiotem do\u015b\u0107 gor\u0105cych polemik. Demoliberalny g\u0142\u00f3wny nurt polityczny do niedawna by\u0142 bezkrytycznie proukrai\u0144ski, cho\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":30564,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Pow\u015bci\u0105gaj\u0105c zatem emocje i wznosz\u0105c si\u0119 ponad uprzedzenia, spr\u00f3bujmy zdefiniowa\u0107 zasady polskiej polityki wschodniej w duchu rzeczywi\u015bcie realistycznym, obieraj\u0105c sobie za aksjologiczny punkt wyj\u015bcia idee to\u017csamo\u015bciowe i tradycjonalistyczne. Przede wszystkim, oczywiste wydaje si\u0119, \u017ce Polska powinna d\u0105\u017cy\u0107 do posiadania jak najlepszych i jak najbli\u017cszych stosunk\u00f3w ze wszystkimi swoimi s\u0105siadami, w tym r\u00f3wnie\u017c z Rosj\u0105 i z Ukrain\u0105. Pow\u00f3d jest banalny, mianowicie Polska nie jest w stanie doprowadzi\u0107 obecnie do upadku \u017cadnego z tych pa\u0144stw i na tym zyska\u0107.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/Ukraine.jpg?fit=1280%2C720&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-7WX","jetpack-related-posts":[{"id":21761,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=21761","url_meta":{"origin":30563,"position":0},"title":"Ukraina: „Prawy Sektor” zmienia front?","date":"22 lipca 2015","format":false,"excerpt":"Dmytro Jarosz opowiedzia\u0142 si\u0119 za pozablokowym statusem Ukrainy, przeciwko przynale\u017cno\u015bci do Unii Europejskiej i NATO. Jest to sprzeczne z oficjalnym stanowiskiem kijowskiej junty, za to zbie\u017cne z celami ukrai\u0144skiej opozycji, w tym powsta\u0144c\u00f3w Donbasu. W\u00f3dz \"Prawego Sektora\" odni\u00f3s\u0142 si\u0119 tak\u017ce pojednawczo do \"g\u00f3rnik\u00f3w Doniecka\". - Prawy Sektor nie wyst\u0119powa\u0142 i\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"1436881842_pravyy-sektor","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/1436881842_pravyy-sektor.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":39289,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=39289","url_meta":{"origin":30563,"position":1},"title":"Europie grozi nielegalny \u201erewers\u201d broni z Ukrainy","date":"28 lipca 2022","format":false,"excerpt":"Jak powszechnie wiadomo, Stany Zjednoczone udzielaj\u0105 Ukrainie wsparcia na du\u017c\u0105 skal\u0119 w obliczu agresji militarnej ze strony Rosji. W ci\u0105gu czterech miesi\u0119cy Pentagon dostarczy\u0142 Kijowowi bro\u0144 o warto\u015bci blisko 50 miliard\u00f3w dolar\u00f3w. Wielko\u015b\u0107 ameryka\u0144skiej pomocy wojskowej przewy\u017csza wszystkie inne kraje Zachodu \u0142\u0105cznie. Waszyngton oczywi\u015bcie wierzy, \u017ce nowe \u201eLend-Lease\u201d umo\u017cliwi Ukrainie\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/000DMJQVYDYQU1LY-C322.jpg?fit=1024%2C682&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":21981,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=21981","url_meta":{"origin":30563,"position":2},"title":"Rosja: Powsta\u0142 Komitet Ocalenia Ukrainy","date":"4 sierpnia 2015","format":false,"excerpt":"By\u0142y premier Ukrainy Myko\u0142a Azarow og\u0142osi\u0142 wczoraj w Moskwie powstanie Komitetu Ocalenia Ukrainy, maj\u0105cego pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 ukrai\u0144skiego rz\u0105du na wygnaniu. Podczas konferencji prasowej w moskiewskim hotelu Ukraina Azarow tak okre\u015bli\u0142 cel utworzenia KOU - \"Zapad\u0142a decyzja o w\u0142\u0105czeniu w sk\u0142ad Komitetu wszystkich ludzi, kt\u00f3rzy swoim praktycznym do\u015bwiadczeniem, wiedz\u0105 s\u0105 w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/azarow.jpeg?fit=625%2C416&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":39413,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=39413","url_meta":{"origin":30563,"position":3},"title":"Ukraina wzywa Ambasadora RP. Zarzuca Polakom „ZDRAD\u0118”!","date":"1 sierpnia 2023","format":false,"excerpt":"MSZ Ukrainy wezwa\u0142o na rozmow\u0119 Ambasadora RP w Kijowie Bartosza Cichockiego. Ma to zwi\u0105zek z wypowiedzi\u0105 ministra Kancelarii Prezydenta RP, szefa Biura Polityki Mi\u0119dzynarodowej Marcina Przydacza. Ten ostatni stwierdzi\u0142 wcze\u015bniej, \u017ce Ukraina otrzyma\u0142a du\u017ce wsparcie od Polski i \"warto by by\u0142o, \u017ceby zacz\u0119\u0142a docenia\u0107 to, jak\u0105 rol\u0119 przez ostatnie miesi\u0105ce\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/002_Andrzej_Duda_Ukraina_parlament_Zelenski_20220522_JSZ_2489.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14731,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=14731","url_meta":{"origin":30563,"position":4},"title":"\u0141uga\u0144sk: Du\u017ce straty wojsk Kijowa","date":"18 czerwca 2014","format":false,"excerpt":"Mychai\u0142o Kowal, minister obrony Ukrainy poinformowa\u0142, \u017ce wyst\u0105pi\u0142 do kierownictwa Obrony Narodowej Donbasu, z pro\u015bb\u0105 o zawieszenie broni. Przyczyn\u0105 ma by\u0107 ch\u0119\u0107 wywiezienia z terenu cia\u0142 zabitych ukrai\u0144skich \u017co\u0142nierzy. Wed\u0142ug jego s\u0142\u00f3w w rejonie boju o lotnisko \u0141uga\u0144skie rz\u0105d kijowski utraci\u0142 120 zabitych \u017co\u0142nierzy. Obro\u0144cy zgodzili si\u0119 na t\u0105 ofert\u0119.\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":33789,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=33789","url_meta":{"origin":30563,"position":5},"title":"W\u0119gry: Ukraina to pa\u0144stwo upad\u0142e i zagro\u017cenie dla s\u0105siad\u00f3w","date":"1 czerwca 2018","format":false,"excerpt":"Zaprzysi\u0119\u017cony niedawno rz\u0105d Viktora Orb\u00e1na oficjalnie zainicjowa\u0142 rewizj\u0119 stosunk\u00f3w Ukrainy z NATO w sferze politycznej i wojskowej. Podczas inauguracyjnego posiedzenia w\u0119gierskiego rz\u0105du 18 maja przyj\u0119to dwa dokumenty \u2013 jeden z nich dotyczy\u0142 podzia\u0142u kompetencji mi\u0119dzy ministerstwami, drugi za\u015b odnosi\u0142 si\u0119 do polityki Budapesztu wobec Ukrainy. Przyj\u0119ty przez rz\u0105d Orb\u00e1na dokument\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/1511257336_165110.jpg?fit=700%2C462&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30563"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30563"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30565,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30563\/revisions\/30565"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/Ukraine-1024x576.jpg?resize=810%2C456\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"