*<\/em> \u043c\u0435\u0442\u0440\u043e\u043f\u043e\u043b\u0438\u044f (metropolia) rozumiana jako pa\u0144stwo imperialistyczne w stosunku do\u00a0kolonii, i.e. Wielka Brytania [przyp. t\u0142um.]<\/em><\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n Wojna o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jako liberalna rewolucja<\/strong><\/p>\n Proklamacja niepodleg\u0142o\u015bci USA poprzedzona by\u0142a przez wojn\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra wybuch\u0142a w 1776 roku, kiedy trzyna\u015bcie kolonii Nowej Anglii, jedna za drug\u0105, opowiedzia\u0142y si\u0119 za wyj\u015bciem z Imperium Brytyjskiego i, z or\u0119\u017cem w r\u0119kach, wyst\u0105pi\u0142y przeciwko tym si\u0142om, kt\u00f3re pozosta\u0142y wiernymi metropolii. G\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 w organizacji opozycji w stosunku do Anglii (kt\u00f3ra to \u015bci\u0105ga\u0142a od Amerykan\u00f3w rujnuj\u0105ce \u201eop\u0142aty skarbowe\u201d) by\u0142a tajna organizacja maso\u0144skiego typu, \u201eSynowie Wolno\u015bci\u201d (Sons of Liberty), stworzona w Massachusetts przez Samuela Adamsa (1722-1803). Innym wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 tw\u00f3rc\u0105 tej struktury by\u0142 John Adams (1735-1826), kt\u00f3ry zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej drugim prezydentem USA. Spotkania Syn\u00f3w Wolno\u015bci w Bostonie, gdzie narodzi\u0142 si\u0119 \u00f3w ruch, mia\u0142y miejsce w budynku, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 ju\u017c kwatery dw\u00f3ch maso\u0144skich lo\u017cy \u2013 Wielkiej Lo\u017cy Massachusetts i Lo\u017cy \u015bw. Andrzeja. Tam w\u0142a\u015bnie, w 1773 roku,\u00a0 podj\u0119to decyzje odno\u015bnie \u201eBosto\u0144skiej Herbaty\u201d, czyli sabota\u017cu podczas roz\u0142adunku herbaty w ameryka\u0144skich portach, kt\u00f3ry da\u0142 pocz\u0105tek ameryka\u0144skiej rewolucji i wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Co wi\u0119cej, Adams zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w 1768 roku z pismem do podobnych antybrytyjskich organizacji w ca\u0142ej Nowej Anglii, wzywaj\u0105c ich do powstania i oporu zbrojnego przeciw garnizonom Imperium, rozkwaterowanym w ameryka\u0144skich miastach.<\/p>\n Podstaw\u0105 sieciowej spo\u0142eczno\u015bci \u201eSyn\u00f3w Wolno\u015bci\u201d byli przedstawiciele ameryka\u0144skiej klasy \u015bredniej \u2013 kupcy, prawnicy, rzemie\u015blnicy. Zacz\u0119li organizowa\u0107 si\u0119 w jednostki bojowe i zdobywa\u0107 brytyjskie magazyny z broni\u0105.<\/p>\n Stopniowo populacja Nowej Anglii podzieli\u0142a si\u0119 na dwie po\u0142owy. Jedna z nich pod\u0105\u017ca\u0142a za \u201eSynami Wolno\u015bci\u201d i zacz\u0119\u0142a samoorganizowa\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 zgromadze\u0144 ustawodawczych poszczeg\u00f3lnych kolonii, odrzucaj\u0105cych nowe podatki i op\u0142aty, a\u017c do otwartego oporu wobec w\u0142adz brytyjskich. W historiografii ameryka\u0144skiej nazwano ich \u201epatriotami\u201d, \u201erewolucjonistami\u201d i \u201eAmerykanami\u201d (w terminach polityki brytyjskiej bli\u017cej im by\u0142o libera\u0142om \u2013 wigom). Druga po\u0142owa pozostawa\u0142a lojalna Brytanii i uwa\u017ca\u0142a si\u0119 za praworz\u0105dny podmiot korony. Nazywano ich \u201elojalistami\u201d i \u201ekonserwatystami\u201d (przewa\u017cnie skupieni byli wok\u00f3\u0142 Brytyjskiej Partii Konserwatywnej \u2013 Torys\u00f3w). Tak wi\u0119c, wojna o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, w pewnym sensie, by\u0142a wojn\u0105 domow\u0105, dziel\u0105c\u0105 populacj\u0119 trzynastu kolonii na p\u0142aszczy\u017anie ideologicznej:<\/p>\n \u2013 z jednej strony, byli przedstawiciele rewolucyjnej masonerii, id\u0105cej za ideami europejskiego O\u015bwiecenia, stopniowo przechodz\u0105cej od klasycznego purytanizmu do abstrakcyjnego deizmu, zwolennik\u00f3w demokracji bur\u017cuazyjnej, wolnej wymiany, indywidualizmu i liberalizmu<\/p>\n \u2013 z drugiej strony, grupa lojalnych obywateli Imperium Brytyjskiego, tak\u017ce handlowa, protestancka, bur\u017cuazyjna i zwi\u0105zana z \u201ecywilizacj\u0105 morza\u201d, lecz zachowuj\u0105ca pewne zwi\u0105zki z tradycjami, niekt\u00f3re klasowe przywileje i wierno\u015b\u0107 Koronie<\/p>\n Partia \u201ePatriot\u00f3w\u201d uciele\u015bnia\u0142a liberaln\u0105 maso\u0144sk\u0105 nowoczesno\u015b\u0107 w ko\u0144cowej formie, w wielu wypadkach antycypuj\u0105c podobne przypadki bur\u017cuazyjnych rewolucji na europejskim kontynencie. To nie przypadek, \u017ce tw\u00f3rcy Wielkiej Rewolucji Francuskiej w 1789 otwarcie przyznawali, \u017ce inspiruj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skim do\u015bwiadczeniem. Co wi\u0119cej, w warunkach kolonialnych, w kt\u00f3rych tradycje poprzednich epok europejskiej historii by\u0142y s\u0142abe, i gdzie nowe spo\u0142ecze\u0144stwo powstawa\u0142o jako \u201eczysta karta\u201d w ca\u0142o\u015bci na podstawach gospodarki handlowej, indywidualistycznej antropologii i demokratycznej organizacji polityki, mo\u017cna by\u0142o stworzy\u0107 system, kt\u00f3ry precyzyjnie odzwierciedla kierunki i warto\u015bci O\u015bwiecenia, kt\u00f3re w kontynentalnej Europie by\u0142o poprzedzone \u015bredniowieczn\u0105 histori\u0105, skomplikowan\u0105 i \u201edra\u017cni\u0105c\u0105\u201d dla tego systemu innowacji. W Nowej Anglii historii nie by\u0142o<\/strong>. Od pierwszych \u201eojc\u00f3w-pielgrzym\u00f3w\u201d z Mayflowera, by\u0142o to sztucznie utworzone utopijne \u201emiasto na wzg\u00f3rzu\u201d. Jedyn\u0105 przeszkod\u0119 stanowi\u0142a brytyjska inercja, w kt\u00f3rej okazali si\u0119 niezbyt mocni i solidarni. Dlatego, to w\u0142a\u015bnie w P\u00f3\u0142nocnej Ameryce, podczas wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, upatrywa\u0107 nale\u017cy narodzin czysto liberalnej cywilizacji, nie po prostu wywo\u0142anej kolonialnym wdr\u0105\u017ceniem Locke\u2019owskiego \u201eHeartlandu\u201d, ale stworzonej jako abstrakcyjny laboratoryjny projekt w optymalnych warunkach \u2013 w pustce (bo Indianie i ich kultura byli por\u00f3wnywani praktycznie do pasywnego \u015brodowiska, do przyrody, kt\u00f3ra, zgodnie z twierdzeniami ideolog\u00f3w wczesnego Modernizmu, takich jak F. Bacon, powinna by\u0107 podporz\u0105dkowana i zmuszona by s\u0142u\u017cy\u0107). I to w\u0142a\u015bnie ta wy\u0142aniaj\u0105ca si\u0119 liberalna cywilizacja powsta\u0142a przeciw drugiej po\u0142owie ameryka\u0144skiego kolonijnego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re uosabia\u0142o umiarkowan\u0105 \u2013 europejsk\u0105! \u2013 cz\u0119\u015b\u0107, gdzie liberalizm wci\u0105\u017c by\u0142 jeszcze wstrzymywany przez konserwatywne zasady i postaw\u0119.<\/p>\n Ameryka\u0144ska rewolucja by\u0142a liberaln\u0105 rewolucj\u0105 i oznacza\u0142a nast\u0105pienie nowej \u2013 liberalnej \u2013 epoki. I cho\u0107 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wydarzenia w Nowej Anglii wp\u0142ywa\u0142y tylko na nieznaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 europejskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, mieszka\u0144c\u00f3w dalekich kolonii i g\u0142\u0119bokich peryferii Zachodu, zaludnionych mi\u0119dzy innymi przez spo\u0142eczny margines, dewiant\u00f3w, skaza\u0144c\u00f3w i drugorz\u0119dny mot\u0142och odrzucony przez Stary \u015awiat, to w rzeczywisto\u015bci tam powstawa\u0142a historia i dominuj\u0105cy wektor europejskiej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, kt\u00f3ry w pe\u0142ni ujawni\u0142 si\u0119 znacznie p\u00f3\u017aniej \u2013 w XX wieku. Ale ideologiczny fundament ameryka\u0144skiej cywilizacji i globalnej ameryka\u0144skiej hegemonii, liberalnego globalizmu, powsta\u0142 w\u0142a\u015bnie w USA w ko\u0144cu XVIII wieku.<\/p>\n Federalizm i konstytucja: homo americanus<\/strong><\/p>\n Na pocz\u0105tku powstania trzynastu kolonii przeciw mocarstwu, ka\u017cda z nich og\u0142osi\u0142a si\u0119 niezale\u017cnym pa\u0144stwem – stanem. Termin ten, w kontek\u015bcie ameryka\u0144skiej historii, zazwyczaj t\u0142umaczy si\u0119 jako \u201estan\u201d, lecz samo s\u0142owo, w sensie prawnym, nie ma \u017cadnego znaczenia, opr\u00f3cz \u201emainstreamowego\u201d. W j\u0119zyku angielskim termin \u201estate\u201d oznacza tylko i wy\u0142\u0105cznie \u201epa\u0144stwo\u201d, w pe\u0142nym znaczeniu tego s\u0142owa \u2013 suwerenny podmiot polityczny (jak w definicji Machiavellego, Hobbesa lub Bodina), kt\u00f3ry nie uznaje \u017cadnego ponadnarodowego autorytetu [1]. Dlatego te\u017c, z prawnego punktu widzenia, bunt kolonii by\u0142 deklaracj\u0105 suwerenno\u015bci trzynastu nowo utworzonych podmiot\u00f3w narodowych i pa\u0144stwowych. Dlatego pe\u0142na nazwa Stany Zjednoczone Ameryki powinna by\u0107 t\u0142umaczona na Zjednoczone (b\u0105d\u017a Wsp\u00f3lne, Sprzymierzone) Pa\u0144stwa Ameryki. To, \u017ce chodzi nie o pa\u0144stwo, ale o pa\u0144stwa, jest prosto stwierdzone i zaakcentowane w samej nazwie. Trzyna\u015bcie kolonii sta\u0142o si\u0119 trzynastoma pa\u0144stwami.<\/p>\n Jednak w 1776 roku, gdy kolonie o\u015bwiadczy\u0142y, i\u017c wychodz\u0105 z systemu podporz\u0105dkowania Imperium, by\u0142o oczywiste, \u017ce nie poradz\u0105 sobie same z wojskami metropolii. W\u00f3wczas inspiracj\u0105 do powstania przeciwko Anglii, przede wszystkim dla \u201eSyn\u00f3w Wolno\u015bci\u201d i organizacji maso\u0144skich, by\u0142a idea utworzenia Konfederacji, kt\u00f3rej artyku\u0142y zosta\u0142y przyj\u0119te w Filadelfii w stanie Pensylwania. Pensylwania w\u0142a\u015bciwie sta\u0142a si\u0119 stolic\u0105 konfederacyjnego zwi\u0105zku trzynastu niezawis\u0142ych pa\u0144stw. Zjednoczenie i ujednolicenie stanowisk, tak\u017ce pod wzgl\u0119dem ideologicznym (ameryka\u0144ski liberalizm), wystarczy\u0142o do tego, aby konfederacja odnios\u0142a zwyci\u0119stwo nad Brytani\u0105, poniewa\u017c artyku\u0142y konstytucji skupia\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie na zagwarantowaniu wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 i wojnie przeciw wsp\u00f3lnemu wrogowi. Jednak\u017ce potem, kiedy trzyna\u015bcie pa\u0144stw (stan\u00f3w), wype\u0142ni\u0142o programowe minimum, aby uzyska\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, pojawi\u0142o si\u0119 pytanie odno\u015bnie dalszego losu konfederacji. Artyku\u0142y konstytucji z 1776 roku by\u0142y niewystarczaj\u0105ce dla bli\u017cszego zjednoczenia.<\/p>\n W tym momencie na scen\u0119 wychodzi grupa stronnik\u00f3w federalizmu. To, przede wszystkim, George Washington (1732-1799), Alexander Hamilton (1755-1804) i James Madison (1751-1836). Zasugerowali oni, \u017ce status zwi\u0105zku pa\u0144stw-stan\u00f3w powinien by\u0107 przekonstruowany w kierunku wi\u0119kszej centralizacji. Jednak\u017ce, aby nie wraca\u0107 do unitarnego systemu Wielkiej Brytanii, przeciw kt\u00f3rej kolonie Nowej Anglii walczy\u0142y w wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i kt\u00f3rej polityczne dziedzictwo pr\u00f3bowa\u0142y pokona\u0107 przechodz\u0105c na nowy stopie\u0144 rozwoju, zaproponowano nowy typ pa\u0144stwowego ustroju \u2013 ustr\u00f3j federalny. To by\u0142 kompromis pomi\u0119dzy swobodnym i niewi\u0105\u017c\u0105cym sojuszem suwerennych pa\u0144stw- stan\u00f3w (konfederacj\u0105), a unitarnym pa\u0144stwem narodowym, wewn\u0105trz kt\u00f3rego nie by\u0142o mowy o \u017cadnej suwerenno\u015bci i o \u017cadnych \u201epa\u0144stwach\u201d (stanach). Ta idea zosta\u0142a przyj\u0119ta w 1787 roku na Konwencji Konstytucyjnej w Filadelfii, kt\u00f3ra oficjalnie stan\u0119\u0142a na czele historii USA jako jednego (nie federacyjnego) pa\u0144stwa. Wtedy w\u0142a\u015bnie przyj\u0119to konstytucj\u0119.<\/p>\n Ameryka\u0144ski federalizm po\u0142\u0105czy\u0142 w sobie dwa za\u0142o\u017cenia, fundamentalne dla ameryka\u0144skiego politycznego systemu:<\/p>\n Innymi s\u0142owy, w fundamentach jedno\u015bci USA tkwi\u0142 czysty liberalizm (zar\u00f3wno w polityce, jak i w ekonomii), doprowadzaj\u0105cy idee angielskich i szkockich filozof\u00f3w do logicznej skrajno\u015bci, wzniesiony w imperatyw polityczny i zak\u0142adaj\u0105cy w swym fundamencie budow\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa nowego typu \u2013 z czystej karty. Francis Bacon (1561-1626), jeden z ojc\u00f3w-za\u0142o\u017cycieli naukowego obrazu wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata [2], w swoim dziele \u201eNowa Atlantyda\u201d [3] opisa\u0142 utopijne spo\u0142ecze\u0144stwo ca\u0142kowicie oparte na ideach O\u015bwiecenia. To w\u0142a\u015bnie t\u0119 \u201eNow\u0105 Atlantyd\u0119\u201d federali\u015bci za\u0142o\u017cyli w 1787 roku. To ameryka\u0144skie do\u015bwiadczenie, realizowane na kontynencie odleg\u0142ym od Starego \u015awiata, sta\u0142o si\u0119 wzorcem do na\u015bladowania w oczach post\u0119powc\u00f3w i libera\u0142\u00f3w samej Europy, i w tym w\u0142a\u015bnie czasie podstawowe idee O\u015bwiecenia, obci\u0105\u017cone na kontynencie europejskim wielowiekowymi tradycjami i historyczn\u0105 bezw\u0142adno\u015bci\u0105, znalaz\u0142y sw\u00f3j najbardziej kompletny i najpe\u0142niejszy wyraz.<\/p>\n Po przyj\u0119ciu konstytucji i stworzeniu USA jako \u201eNowej Atlantydy\u201d, w\u015br\u00f3d federalist\u00f3w rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 spory o balans proporcji pomi\u0119dzy centralizmem, a lokaln\u0105 samorz\u0105dno\u015bci\u0105 w skali Stan\u00f3w. Cho\u0107 federalizm stanowi\u0142 kompromis pomi\u0119dzy konfederacj\u0105 i unitaryzmem, to wymagania praktycznej polityki stale d\u0105\u017cy\u0142y ku temu, aby przesun\u0105\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 w jednym, b\u0105d\u017a drugim, kierunku. George Washington i Alexander Hamilton sk\u0142onili si\u0119 wi\u0119c w stron\u0119 centralizmu, a Madison i Jefferson ku suwerenno\u015bci ka\u017cdego z pa\u0144stw-stan\u00f3w. Taka interpretacja federalizmu by\u0142a nieunikniona, poniewa\u017c liberalizm zak\u0142ada jednocze\u015bnie dwie podstawowe zasady:<\/p>\n Dysputy pomi\u0119dzy federalistami trwa\u0142y a\u017c do wybuchu wojny secesyjnej, kiedy kwestia uprawnie\u0144 w\u0142adz pa\u0144stw-stan\u00f3w w kwestii uznania lub zakazu niewolnictwa, a tak\u017ce unifikacji waluty p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skiej, sta\u0142a na kraw\u0119dzi i kiedy niepewno\u015b\u0107 i brak r\u00f3wnowagi w interpretacji federalizmu by\u0142y niedopuszczalne. Dewiza \u201ee pluribus unum\u201d, \u201ez wielu, jeden\u201d, umieszczona na herbie USA, r\u00f3wnie\u017c wymaga\u0142a jednoznacznego opowiedzenia si\u0119 co do monopolu na definicj\u0119 tego, kim dok\u0142adnie powinien by\u0107 ten \u201ejeden\u201d, to znaczy co do tego, jaki jest normatywny obraz homo americanus i jak szeroko i swobodnie mo\u017cna go interpretowa\u0107 na poziomie lokalnym (stan\u00f3w) \u2013 a konkretnie, czy prawo do posiadania istoty ludzkiej o innym kolorze sk\u00f3ry, jako w\u0142asno\u015bci prywatnej, wchodzi lub nie w \u201eprawa cz\u0142owieka\u201d jako \u201ecz\u0142owieka ameryka\u0144skiego\u201d, a tak\u017ce, czy oddzielny stan mo\u017ce wydrukowa\u0107 swoj\u0105 walut\u0119 i mie\u0107 w\u0142asn\u0105 stref\u0119 celn\u0105.<\/p>\n Jak si\u0119 przy okazji okazuje, prawa Indian w tej pryncypalnej dyskusji nie zosta\u0142y om\u00f3wione. Za\u0142o\u017cenie, \u017ce Indianie nie maj\u0105 \u017cadnych praw, by\u0142o kwesti\u0105 konsensusu wszystkich federalist\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno stronnik\u00f3w unitaryzmu, jak i konfederacji.<\/p>\n Indianie i ameryka\u0144ski Zach\u00f3d<\/strong><\/p>\n Na wst\u0119pnym etapie po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, dawne w\u0142adze kontroluj\u0105 tylko cz\u0119\u015b\u0107 przysz\u0142ego terytorium USA, znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 wcze\u015bniej pod pierwszoplanow\u0105 kontrol\u0105 Imperium Brytyjskiego. Przy tym, Kanada pozostaje we w\u0142adaniu Imperium, a szereg ziem (w szczeg\u00f3lno\u015bci Oregon \u2013 na p\u00f3\u0142nocnym zachodzie USA) posiada niepewny status i jest zarz\u0105dzana wsp\u00f3lnie przez Amerykan\u00f3w i Brytyjczyk\u00f3w. W tym samym czasie, na zach\u00f3d od wschodniego wybrze\u017ca, gdzie koncentruj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne o\u015brodki ameryka\u0144skie, znajduje si\u0119 gigantyczna przestrze\u0144 Luizjany, rozci\u0105gaj\u0105ca si\u0119 od granicy z Kanad\u0105 na p\u00f3\u0142nocy, a\u017c do Teksasu na po\u0142udniu, kt\u00f3ra kontrolowana jest przez Hiszpan\u00f3w i Francuz\u00f3w [1]. Po\u0142udnie \u2013 od Florydy na zachodzie, przez Teksas i a\u017c do szerokiego pasma zachodniego wybrze\u017ca, jest mocno trzymane przez Hiszpan\u00f3w (Nowa Hiszpania ze stolic\u0105 w Meksyku).<\/p>\n Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w tym okresie nast\u0105pi\u0142a pewna polaryzacja plemion india\u0144skich, kt\u00f3re w tamtym czasie by\u0142y og\u00f3lnie wrogo nastawione do wszystkich europejskich kolonizator\u00f3w. Od tych, kt\u00f3rych pocz\u0105tkowo uznali za sprzymierze\u0144c\u00f3w b\u0105d\u017a partner\u00f3w, otrzymywali w zamian tylko oszustwo, k\u0142amstwo, ucisk, epidemie, przemoc i \u015bmier\u0107. Dlatego, dla Indian, nie istnia\u0142y podstawy, aby pa\u0142a\u0107 uczuciem do tej, lub innej, partii w wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Niekt\u00f3re plemiona w tej wojnie zachowa\u0142y neutralno\u015b\u0107 lub sytuacyjnie obiera\u0142y t\u0119 lub inn\u0105 stron\u0119 z pragmatycznych powod\u00f3w. Plemi\u0119 Delawar\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci, stan\u0119\u0142o po stronie \u201epatriot\u00f3w\u201d jak i, w konsekwencji, \u201ePi\u0119\u0107 Cywilizowanych Plemion\u201d [pi\u0119\u0107 plemion\u00a0z p\u00f3\u0142nocno wschodnich USA, kt\u00f3re na prze\u0142omie XVIII\/XIX w. upodobni\u0142y si\u0119 do przedstawicieli\u00a0cywilizacji zachodniej, przyp. t\u0142um.].<\/em> Istnia\u0142a jednak jedna okoliczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra wst\u0119pnie okre\u015bla\u0142a poparcie wi\u0119kszo\u015bci Indian (g\u0142\u00f3wnie Irokez\u00f3w i Huron\u00f3w) dla partii konserwatywnej, lojalist\u00f3w, czyni\u0105c ich tym samym jeszcze wi\u0119kszymi wrogami \u201epatriot\u00f3w\u201d- libera\u0142\u00f3w. Dzia\u0142o si\u0119 tak, poniewa\u017c postanowienia Brytyjskiego Imperium zakazywa\u0142y kolonistom osiedlania si\u0119 na zach\u00f3d od Appalach\u00f3w, kt\u00f3rych zasi\u0119g prowadzi\u0142 r\u00f3wnolegle do wybrze\u017ca atlantyckiego przez ca\u0142\u0105 Now\u0105 Angli\u0119. To by\u0142a naturalna granica panowania, za kt\u00f3r\u0105 zaczyna\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie oddzielny \u015bwiat Wielkich R\u00f3wnin \u2013 Dziki Zach\u00f3d. Anglicy zachowali wierno\u015b\u0107 swemu talassokratycznemu charakterowi, zajmuj\u0105c jedynie obszary przybrze\u017cne, gdzie pojawi\u0142y si\u0119 kolonie punktowe \u2013 porty i fortece. Nowa Anglia powsta\u0142a na tej samej zasadzie, co kolonie fenickie \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci Kartagina. G\u00f3ry Appalach\u00f3w by\u0142y ostatecznym zapleczem l\u0105dowym, gdzie zaczyna\u0142a si\u0119 kontynentalna masa. Zarz\u0105dzanie koloniami, kt\u00f3re zasz\u0142y zbyt daleko w g\u0142\u0105b kontynentu, by\u0142o k\u0142opotliwe. Indianom taki uk\u0142ad rzeczy dawa\u0142 pewn\u0105 szans\u0119 na zbawienie. Pod naciskiem europejskich kolonizator\u00f3w, kt\u00f3rzy sztywno narzucali im w\u0142asne zasady i nie uwa\u017cali ich za istoty ludzkie, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o obywatelach, Indianie czasami musieli wycofywa\u0107 si\u0119 na zach\u00f3d, i chocia\u017c by\u0142o to obarczone nowym ryzykiem, a czasami doprowadza\u0142o do znikni\u0119cia ca\u0142ych plemion, to jednak dawa\u0142o szans\u0119 na prze\u017cycie i przetrwanie. „Patrioci” pr\u00f3bowali zdoby\u0107 nowe i nowe ziemie i byli obci\u0105\u017ceni ograniczeniami na\u0142o\u017conymi przez metropoli\u0119. Zdaj\u0105c sobie z tego spraw\u0119, id\u0105c za Irokezami, wiele plemion india\u0144skich (znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Krik\u00f3w itp.) zacz\u0119\u0142a sk\u0142ania\u0107 si\u0119 ku poparciu konserwatyst\u00f3w i lojalist\u00f3w przeciwko libera\u0142om, poniewa\u017c zwyci\u0119stwo tych ostatnich pozbawi\u0142o ich ostatniej nadziei.<\/p>\n Ten wyb\u00f3r jeszcze bardziej utwierdzi\u0142 Amerykan\u00f3w przeciw Indianom i, w \u015bwiadomo\u015bci tw\u00f3rc\u00f3w nowej liberalnej cywilizacji, Indianie ostatecznie przybrali wizerunek wroga. Ma\u0142o tego, \u017ce byli \u201edzikusami\u201d, uniemo\u017cliwiaj\u0105cymi przedsi\u0119biorczym kolonistom przechwytywanie coraz to nowych ziem, to jeszcze weszli w sojusz z si\u0142ami Imperium i stwarzali dla \u201ePatriot\u00f3w\u201d nowe problemy. Dlatego, po zwyci\u0119stwie nad swoimi przeciwnikami konserwatystami, stronnicy niepodleg\u0142o\u015bci przyst\u0105pili do systematycznego i metodycznego ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3remu zosta\u0142y poddane te plemiona, kt\u00f3re \u017cy\u0142y na terytorium 13 prowincji i te, kt\u00f3re przeniesiono na zach\u00f3d do rezerwat\u00f3w i te, kt\u00f3re sta\u0142y na drodze ku Dzikiemu Zachodowi, ku czemu nie by\u0142o \u017cadnych wi\u0119kszych prawnych przeciwwskaza\u0144. W tym samym czasie Indianie z Wielkich R\u00f3wnin, b\u0119d\u0105c wyj\u0105tkowo wojowniczymi, jeszcze bardziej zahartowali \u201ePatriot\u00f3w\u201d, co doprowadzi\u0142o do takich praktyk zniszczenia miejscowej ludno\u015bci, jak rozmieszczenie w\u015br\u00f3d nich koc\u00f3w zaka\u017conych osp\u0105, systematyczna eksterminacja bizon\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych jako g\u0142\u00f3wne po\u017cywienie dla plemion Wielkiej R\u00f3wniny, morderstwo ca\u0142ych plemion india\u0144skich osad, w tym starc\u00f3w, kobiet i dzieci.<\/p>\n Dlatego, zwyci\u0119stwo stronnik\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bci w wojnie przeciwko mocarstwu i, odpowiednio, sukces liberalnej rewolucji pod egid\u0105 maso\u0144skich tajnych zgromadze\u0144, stanowi\u0142o \u015bmiertelny czynnik dla india\u0144skich horyzont\u00f3w P\u00f3\u0142nocnej Ameryki. Rozwar\u0142y si\u0119 wrota \u015bmierci. Cywilizacja, kt\u00f3ra przed przybyciem Europejczyk\u00f3w do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej liczy\u0142a oko\u0142o 12 000 000 ludzi, gwa\u0142townie skurczy\u0142a si\u0119 do niewielkich grup, zamkni\u0119tych w rezerwatach, upokorzonych i pozbawionych praw wyborczych, pozbawionych jakiegokolwiek miejsca w publicznym, gospodarczym i politycznym \u017cyciu <\/a>[2].<\/p>\n Po zako\u0144czeniu wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1783 roku zawarto Paryski Traktat Pokojowy, zgodnie z kt\u00f3rym Wielka Brytania oficjalnie uzna\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych. Jednak po staremu kontynuowa\u0142a ona zapewnianie wojskowego i ekonomicznego wsparcia plemionom india\u0144skim, kt\u00f3re opiera\u0142y si\u0119 armii ameryka\u0144skiej, do 1815 roku, kiedy Londyn ostatecznie przyzna\u0142 si\u0119 do utraty kolonii po imponuj\u0105cym zwyci\u0119stwie Stan\u00f3w Zjednoczonych w decyduj\u0105cej bitwie z Brytyjczykami pod Nowym Orleanem.<\/p>\n Bezpo\u015brednio po wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ekspansja Stan\u00f3w Zjednoczonych w kierunku zachodnim. Trwa\u0142a ona od 1783 do 1853 r. i zako\u0144czy\u0142a si\u0119 przyj\u0119ciem przez Stany Zjednoczone tych granic, kt\u00f3re pa\u0144stwo ma do dnia dzisiejszego.<\/p>\n Na pocz\u0105tku zajmowane by\u0142y terytoria od Appalach\u00f3w do rzeki Missisipi. Zasiedlali je Indianie, kt\u00f3rzy byli sojusznikami Anglik\u00f3w w wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Po wojnie wszystkie ziemie przed Missisipi zosta\u0142y uznane przez Angli\u0119 za nale\u017c\u0105ce do Stan\u00f3w Zjednoczonych, a wojna z Indianami sta\u0142a si\u0119 ich [USA] w\u0142asnym wewn\u0119trznym zadaniem.<\/p>\n Indianie w tym czasie byli uznawani za „niesuwerenny nar\u00f3d pod opiek\u0105 Amerykan\u00f3w” i na tej podstawie kontynuowano ich aktywn\u0105 eksterminacj\u0119 i uwi\u0119zienie. Ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli, ruszyli dalej na zach\u00f3d \u2013 za Missisipi.<\/p>\n W 1812 USA poczu\u0142y si\u0119 wystarczaj\u0105co silne, aby zn\u00f3w wst\u0105pi\u0107 w konflikt z Wielk\u0105 Brytani\u0105. Tym razem, celem by\u0142o odebra\u0107 jej terytorium Kanady i jednocze\u015bnie zabra\u0107 Hiszpanom Floryd\u0119. Thomas Jefferson (1743 \u2014 1826) [3] by\u0142 ideologiem tej wojny, zosta\u0142a ona jednak og\u0142oszona przez Jamesa Madisona (1751 \u2014 1836). Wojna toczy\u0142a si\u0119 ze zmiennym sukcesem, a jednak, pomimo faktu, \u017ce Amerykanie z Kanady byli w stanie odrzuci\u0107 Brytyjczyk\u00f3w, bior\u0105c Kanad\u0119 pod swoje panowanie, nie zdo\u0142ali zada\u0107 ostatecznego ciosu, a ponadto musieli zaprzesta\u0107 regularnej pomocy dla plemion india\u0144skich \u017cyj\u0105cych na zach\u00f3d od Appalach\u00f3w, na wsch\u00f3d od Missisipi, co ostatecznie otwiera\u0142o Amerykanom drog\u0119 na zach\u00f3d, a samych Indian skazywa\u0142o na zag\u0142ad\u0119. Po tym, jak w bitwie pod Nowym Orleanem Amerykanie zadali brytyjskim wojskom powa\u017cny cios, ameryka\u0144scy libera\u0142owie uznali siebie za zdolnych by sta\u0107 si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 na kontynencie i, w daj\u0105cej si\u0119 przewidzie\u0107 przysz\u0142o\u015bci, wyprowadzi\u0107 stamt\u0105d europejskie si\u0142y \u2013 zar\u00f3wno w sensie militarnym, politycznym, jak i gospodarczym. T\u0119 ide\u0119 po raz pierwszy jasno sformu\u0142owa\u0142 pi\u0105ty prezydent USA, James Monroe (1758 \u2013 1831), na cze\u015b\u0107 kt\u00f3rego zosta\u0142a ona nazwana Doktryn\u0105 Monroe\u2019a. Sformu\u0142owana by\u0142a prosto: \u201eAmeryka dla Amerykan\u00f3w\u201d, co w kontek\u015bcie epoki znaczy\u0142o \u201eAmeryka dla Amerykan\u00f3w, nie dla Europejczyk\u00f3w\u201d.<\/p>\n Po wojnie Amerykanie otrzymali od Hiszpan\u00f3w Floryd\u0119 i kontynuowali ekspansj\u0119 na zach\u00f3d. Za pierwszego prezydenta z Partii Demokratycznej, Andrew Jacksona (1767 – 1845), w latach trzydziestych, poprzez decyzj\u0119 Kongresu i administracji prezydenta, mia\u0142a miejsce jedna z najwi\u0119kszych czystek etnicznych w historii: masowa deportacja Indian za rzek\u0119 Missisipi do oboz\u00f3w koncentracyjnych, \u201erezerwat\u00f3w\u201d, stworzonych podczas administracji Jamesa Monroe\u2019a. Wysiedleniu podlega\u0142o tak\u017ce \u201ePi\u0119\u0107 Cywilizowanych Plemion\u201d, kt\u00f3re by\u0142y sojusznikami Amerykan\u00f3w w ich konfrontacji z Anglikami. Znacz\u0105cy jest fakt, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ameryka\u0144scy Demokraci podj\u0119li systemowe \u015brodki by unicestwi\u0107 Indian.<\/p>\n Do 1871 w\u0142adze USA dosz\u0142y do wniosku, \u017ce porozumienia z Indianami nie s\u0105 ju\u017c potrzebne, i \u017ce \u017cadni Indianie i \u017cadne india\u0144skie plemi\u0119 (wliczaj\u0105c lojalne \u201ePi\u0119\u0107 Cywilizowanych Plemion\u201d) nie mo\u017ce uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za niezale\u017cn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 lub pa\u0144stwo. W 1880 roku, w rezultacie masowego odstrza\u0142u ameryka\u0144skiego bizona, prawie ca\u0142a jego populacja zanik\u0142a, i Indianie z Wielkich R\u00f3wnin stracili g\u0142\u00f3wny przedmiot swoich \u0142ow\u00f3w. Teraz w\u0142adze USA zmusi\u0142y Indian do porzucenia swojego zwyczajowego sposobu \u017cycia i osiedlenia wy\u0142\u0105cznie w rezerwatach. Wielu Indian, jednak\u017ce, sprzeciwia\u0142o si\u0119 temu, wi\u0119c przesiedlano ich si\u0142\u0105 lub po prostu zabijano. Droga plemion india\u0144skich na terytorium, wydzielone dla nich w Arkansas i wschodniej Oklahomie, zosta\u0142a nazwana w historii USA \u201eDrog\u0105 \u0142ez\u201d. Na india\u0144skie terytorium zostali przesiedleni Czirokezi, Czikasawowie, Czoktawowie, Seminole, Delawarowie, Szaunisi, Potawatomi, Kuapo, Kikapowie, Meskuakowie [\u201eludzie czerwonej ziemi\u201d, tzw. Lisy, przyp. t\u0142um.],<\/em> Mingo, Huroni [po przesiedleniu zwani Wyandot, przyp. t\u0142um.],<\/em> Ottawowie, Czejenowie, Arapaho, Apacze Kiowa, Tonkawa i wiele innych plemion.<\/p>\n Ostatnim wielkim konfliktem zbrojnym bia\u0142ych Amerykan\u00f3w z rdzenn\u0105 ludno\u015bci\u0105 by\u0142a Wojna o Czarne Wzg\u00f3rza (1876-1877), kiedy to Siuksowie zaatakowali Amerykan\u00f3w kilkoma nieoczekiwanymi uderzeniami, a nawet wygrali bitw\u0119 na rzece Little Big Horn w 1876 roku. Ale Indianie nie mogli przetrwa\u0107 na preriach pod nieobecno\u015b\u0107 bizon\u00f3w i, wyczerpani g\u0142odem, zostali ostatecznie zmuszeni do poddania si\u0119 i wygnano ich do rezerwat\u00f3w. Oddzielne starcia z ma\u0142ymi grupami Indian oraz ich eksterminacja trwa\u0142y a\u017c do 1918 roku.<\/p>\n \n \n \n \n PRZYPISY<\/strong><\/p>\n [1] Od 1762 r. Luizjana by\u0142a koloni\u0105 hiszpa\u0144sk\u0105. W 1800 r., na mocy umowy zawartej w San Ildefonso, Hiszpania przekaza\u0142a kontrol\u0119 nad Luizjan\u0105 Francji. Jednak traktat podpisany w San Ildefonso by\u0142 tajny i wierzono, \u017ce Luizjana by\u0142a pod hiszpa\u0144sk\u0105 jurysdykcj\u0105, dop\u00f3ki nie zosta\u0142a ca\u0142kowicie przeniesiona pod kontrol\u0119 pa\u0144stwa francuskiego. Ostatecznie, przeniesienie kontroli nad Luizjan\u0105 z Hiszpanii do Francji mia\u0142o miejsce 30 listopada 1803 r., zaledwie trzy tygodnie przed sprzeda\u017c\u0105 Stanom Zjednoczonym.<\/p>\n <\/a>[2]\u00a0Memi A.<\/em>\u00a0The Colonizer and the Colonized. Boston: Beacon Press, 1965.<\/p>\n <\/a>[3]\u00a0\u0421\u0435\u0432\u043e\u0441\u0442\u044c\u044f\u043d\u043e\u0432<\/em> \u0413<\/em>. <\/em>\u041d<\/em>., <\/em>\u0423\u0442\u043a\u0438\u043d<\/em> \u0410<\/em>. <\/em>\u0418<\/em>.<\/em>\u00a0\u0422\u043e\u043c\u0430\u0441 \u0414\u0436\u0435\u0444\u0444\u0435\u0440\u0441\u043e\u043d. \u041c.: \u041c\u044b\u0441\u043b\u044c, 1976.<\/p>\n <\/a>[4]\u00a0May Ernest<\/em>\u00a0R. The Making of the Monroe Doctrine. Cambridge: Harvard University Press, 1975.<\/p>\n\n
\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/dugin.png?resize=400%2C305\")
<\/p>\n