{"id":31684,"date":"2017-11-17T19:14:56","date_gmt":"2017-11-17T18:14:56","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=31684"},"modified":"2017-12-29T16:12:51","modified_gmt":"2017-12-29T15:12:51","slug":"szymon-czarnecki-nowoczesny-mit-chupacabras-i-ufo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=31684","title":{"rendered":"Szymon Czarnecki: Nowoczesny mit. Chupacabras i UFO"},"content":{"rendered":"

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wed\u0142ug latynoameryka\u0144skiej ludno\u015bci na miejscowych farmach od ostatniej \u0107wierci XX w. \u2013 a ostatnio tak\u017ce w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata \u2013 grasuje budz\u0105cy groz\u0119 potw\u00f3r, ochrzczony mianem \u201ewysysacza k\u00f3z\u201d (hiszp. chupacabra<\/em>). Wedle relacji \u015bwiadk\u00f3w stworzenie ma posta\u0107 gadziej hybrydy z cechami nietoperza, kangura, czasem psa. Chupacabra atakuje, zawsze noc\u0105, zwierz\u0119ta gospodarcze i wysysa z nich krew, czemu towarzysz\u0105 anormalne okaleczenia. W powszechnej opinii mamy do czynienia z kryptyd\u0105 \u2013 to znaczy tajemniczym, nie znanym nauce zwierz\u0119ciem. Istniej\u0105 przypuszczenia, \u017ce chupacabra mo\u017ce by\u0107 istot\u0105 inteligentn\u0105, a tak\u017ce \u017ce mo\u017ce pochodzi\u0107 \u201enie z tego \u015bwiata\u201d, tj. ze \u015bwiata podziemi, lub z kosmosu \u2013 co czyni z niej kryptyd\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105, wy\u0142\u0105czaj\u0105c z szeregu zwierz\u0105t takich, jak latimeria czy okapi, nadaj\u0105c za to charakter paranormalny i demoniczny.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Mit o chupacabrze przedstawimy, pocz\u0105wszy od nakre\u015blenia historii jego powstania i geografii wyst\u0119powania, dalej przechodz\u0105c do opisu fizycznego i zachowaniowego stworzenia,\u00a0 nast\u0119pnie referuj\u0105c popularne tezy na temat pochodzenia zjawiska. Na koniec podejmiemy si\u0119 pr\u00f3by odnalezienia jego \u017ar\u00f3de\u0142 w starych mitologiach lud\u00f3w funduj\u0105cych cywilizacj\u0119 latynoameryka\u0144sk\u0105, a tak\u017ce w teorii nowoczesnego mitu.<\/p>\n

Nowoczesne mity<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Autorem koncepcji nowoczesnego mitu jest psycholog analityczny, a tak\u017ce badacz powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy psychologi\u0105 a religi\u0105, Carl Gustav Jung. Termin ten, w ksi\u0105\u017cce Nowoczesny mit. O rzeczach widywanych na niebie<\/em>, odnosi si\u0119 przede wszystkim do wsp\u00f3\u0142czesnej ufologii, kt\u00f3ra wg Junga stanowi \u201enowoczesn\u0105\u201d mitologi\u0119, tj. zbi\u00f3r mit\u00f3w charakterystycznych dla epoki cywilizacji technicznej, gdzie w wyobra\u017ceniach, by tak rzec, ludowych, magi\u0119 \u201enie z tego \u015bwiata\u201d znan\u0105 ze starych religii zast\u0105pi\u0142a nieznana, \u201ewy\u017csza\u201d technologia \u2013 w przypadku mitu UFO pochodzenia pozaziemskiego, a tajemnice \u015bwiata zamiast zjawisk nadprzyrodzonych wyja\u015bniaj\u0105 metody naukowe (przynajmniej w mniemaniu prorok\u00f3w i wyznawc\u00f3w mitu). Wiara w kosmit\u00f3w jako starszych braci odwiedzaj\u0105cych Ziemi\u0119 lub naszych stw\u00f3rc\u00f3w jest, owszem, najwa\u017cniejsz\u0105 i najpowszechniej znan\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 nowoczesnych mit\u00f3w, jednak nie jedyn\u0105 \u2013 zak\u0142adamy, \u017ce nale\u017cy do nich r\u00f3wnie\u017c wiara w nieznane \u201eoficjalnej\u201d nauce\u00a0 istoty o charakterze paranormalnym (w nomenklaturze tradycyjnych religii: \u201enadprzyrodzonym\u201d), kt\u00f3rymi zajmuj\u0105 si\u0119 niekt\u00f3re ga\u0142\u0119zie kryptozoologii (tak\u017ce i ona posiada pozory wiedzy naukowej).<\/p>\n

Historia i geografia mitu<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Narodziny mitu mia\u0142y miejsce w okolicach marca 1995 r. na Portoryko[1]<\/a> \u2013 wtedy to chupacabra po raz pierwszy pojawia w prasie. Owe tajemnicze stworzenie miejscowa ludno\u015b\u0107 obwinia o masowe okaleczenia zwierz\u0105t gospodarskich na wyspie \u2013 okaleczenia te zdawa\u0142y si\u0119 by\u0107 niezwyk\u0142e i nienaturalne, poniewa\u017c domniemany drapie\u017cnik ca\u0142kowicie pozbawi\u0142 zwierz\u0119ta (g\u0142\u00f3wnie kozy i owce) krwi, a poza tym pozostawi\u0142 nietkni\u0119te \u2013 poza niewielkimi otworami na szyi lub piersi. Sam termin chupacabra<\/em> stworzy\u0142 portoryka\u0144ski komik i przedsi\u0119biorca Silverio Prez kr\u00f3tko po pierwszych doniesieniach prasowych[2]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wielu wskazuje jednak, \u017ce fenomen chupacabry ma nieco starszy rodow\u00f3d. W okresie masowych okalecze\u0144 w 1995 r. portoryka\u0144ska prasa zacz\u0119\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 zjawisko z podobnymi atakami, jakie mia\u0142y miejsce w 1975 r. w okolicach miasteczka Moca na Portoryko, kt\u00f3re przypisywano Wampirowi z Moca (El Vampiro de Moca<\/em>)[3]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Od pocz\u0105tku 1996 r. pojawiaj\u0105 si\u0119 informacje o podobnych atakach niemal w ca\u0142ej Ameryce \u0141aci\u0144skiej[4]<\/a>. Nasuwa si\u0119 my\u015bl, \u017ce mamy tu do czynienia z elementem latynoameryka\u0144skiego folkloru, kt\u00f3ry nast\u0119pnie staje si\u0119 znany na ca\u0142ym \u015bwiecie, m. in. na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim[5]<\/a> oraz w krajach Europy Wschodniej[6]<\/a>. Popularno\u015b\u0107 owa nie dziwi, je\u015bli pami\u0119tamy, \u017ce S\u0142owia\u0144szczyzna wraz z Rumuni\u0105 bywa uwa\u017cana za ojczyzn\u0119 wampira[7]<\/a>. Do tego tematu jeszcze powr\u00f3cimy.<\/p>\n

Opis wygl\u0105du fizycznego<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pierwsze obserwacje samego stwora mia\u0142y miejsce w 1995 r. na Portoryko. Wsp\u00f3lnym\u00a0 elementem r\u00f3\u017cnych opis\u00f3w chupacabry s\u0105 wielkie, wyd\u0142u\u017cone, czerwone, \u015bwiec\u0105ce oczy bez powiek, najcz\u0119\u015bciej osadzone sko\u015bnie. Najcz\u0119\u015bciej chupacabra jest opisywana w\u0142a\u015bnie jako dwuno\u017cny gad o wzro\u015bcie 1,2 do 1,5 metra. Ma silnie rozwini\u0119te ko\u0144czyny dolne, podobne do kangurzych, z pazurami lub z parzystymi kopytami oraz ko\u0144czyny g\u00f3rne, kt\u00f3re s\u0105 du\u017co mniejsze i prawdopodobnie chwytne. Ich palce po\u0142\u0105czone b\u0142on\u0105 zako\u0144czone s\u0105 d\u0142ugimi szponami. Stworowi cz\u0119sto przypisuje si\u0119 czarny kolor, ale inne opisy m\u00f3wi\u0105 o sk\u00f3rze o kolorze zielonym lub szarym; pono\u0107 potrafi tak\u017ce zmienia\u0107 kolor jak kameleon. G\u0142owa zw\u0119\u017ca si\u0119 w kierunku szcz\u0119k i posiada do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 m\u00f3zgoczaszk\u0119. Pozbawiona jest ma\u0142\u017cowin usznych i nosa, a usta pozbawione warg ods\u0142aniaj\u0105 ostre z\u0119by i wystaj\u0105ce z pyska k\u0142y. Czasem te\u017c wspomina si\u0119 o d\u0142ugim, ruchliwym j\u0119zyku. Chupacabra posiada z\u0142o\u017cony z kolc\u00f3w grzebie\u0144 na grzbiecie, a tak\u017ce b\u0142oniaste skrzyd\u0142a jak u nietoperza \u2013 niekt\u00f3rzy \u015bwiadkowie mieli nawet widzie\u0107 j\u0105 w locie. Istota porusza si\u0119 niezwykle szybko, jest wr\u0119cz nieuchwytna. Chupacabra budzi te\u017c skojarzenia z biorobotem \u2013 podobno uderzona wydaje g\u0142uchy, metaliczny huk, a gdy wzbija\u0142a si\u0119 w powietrze, \u015bwiadkowie s\u0142yszeli d\u017awi\u0119k startuj\u0105cego odrzutowca[8]<\/a>.<\/p>\n

Modus operandi<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Chupacabra dzia\u0142a niemal wy\u0142\u0105cznie noc\u0105, atakuj\u0105c zwierz\u0119ta hodowlane, g\u0142\u00f3wnie stadne i pasterskie, takie jak owce, kozy i trzoda chlewna. Chupacabra zabija zwierz\u0119ta, ale nigdy ich nie po\u017cera, a jedynie pozbawia krwi, pozostawiaj\u0105c \u201esuche\u201d rany \u2013 niewielkie otwory w szyi lub na piersi ofiary, si\u0119gaj\u0105ce samego serca. Drugim typem okalecze\u0144 wi\u0105zanych z chupacabr\u0105 s\u0105 skomplikowane preparacje, polegaj\u0105ce na pobieraniu z chirurgiczn\u0105 precyzj\u0105 cz\u0119\u015bci organ\u00f3w wewn\u0119trznych, kt\u00f3re w my\u015bl pog\u0142oski wydobywane s\u0105 przez owe niewielkie otwory na zewn\u0105trz cia\u0142a. Czasami jednak zadane rany s\u0105 zgo\u0142a ma\u0142o efektowne \u2013 zwierz\u0119ta znajdowane s\u0105 z poder\u017cni\u0119tymi gard\u0142ami, ale i te przypadki bywaj\u0105 przypisywane chupacabrze[9]<\/a>.<\/p>\n

Popularne tezy na temat pochodzenia<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W folklorze latynoameryka\u0144skim i w badaniach kryptozoolog\u00f3w oraz ufolog\u00f3w roi si\u0119 od r\u00f3\u017cnych twierdze\u0144 na temat pochodzenia chupacabry. Powszechnie uwa\u017ca si\u0119 j\u0105 za kryptyd\u0119, to jest tajemnicze zwierz\u0119 nieznane jeszcze nauce. Przypisuje si\u0119 jej du\u017c\u0105 inteligencj\u0119 \u2013 jednak raczej tak\u0105, jak u ma\u0142py cz\u0142ekokszta\u0142tnej ni\u017c ludzk\u0105, cho\u0107 da si\u0119 s\u0142ysze\u0107 g\u0142osy sprzeciwu.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wed\u0142ug pog\u0142oski wielu \u015bwiadk\u00f3w z Portoryko utrzymuje, \u017ce widzia\u0142o, jak chupacabra zauwa\u017cona przez cz\u0142owieka ucieka w kierunku El Yunque \u2013 g\u00f3rskiego rejonu las\u00f3w tropikalnych, podziurawionego jak ser szwajcarski licznymi, s\u0142abo poznanymi jaskiniami. Tote\u017c jedna z najpopularniejszych tez zak\u0142ada, \u017ce chupacabra pochodzi ze \u015bwiata podziemi. By\u0107 mo\u017ce jest przedstawicielem lub wytworem cywilizacji \u017cyj\u0105cej pod powierzchni\u0105, towarzysz\u0105cym ludzko\u015bci od zarania dziej\u00f3w. W tej wersji mitu mieszka\u0144cy podziemi, kt\u00f3rych populacje s\u0105 bardzo niewielkie, potrzebuj\u0105 sta\u0142ego dop\u0142ywu \u015bwie\u017cych gen\u00f3w dla w\u0142asnego przetrwania[10]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wielu atakom na zwierz\u0119ta i spotkaniom z chupacabrami mia\u0142y towarzyszy\u0107 obserwacje Niezidentyfikowanych Obiekt\u00f3w Lataj\u0105cych. Zatem druga, prawdopodobnie najpopularniejsza teza zak\u0142ada, \u017ce chupacabra pochodzi z kosmosu \u2013 jest zwierz\u0119ciem domowym Obcych b\u0105d\u017a te\u017c zwierz\u0119ciem lub biorobotem czy tworem genetycznych manipulacji[11]<\/a> wys\u0142anym przez ufonaut\u00f3w w celu pobierania tkanek ziemskiej fauny. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych doniesie\u0144, jeden z odwiedzaj\u0105cych Ziemi\u0119 gatunk\u00f3w obcych istot ma powa\u017cne problemy z przetrwaniem, potrzebuje dop\u0142ywu \u015bwie\u017cych gen\u00f3w[12]<\/a>. W tej wersji mitu ataki chupacabry na zwierz\u0119ta nale\u017cy \u0142\u0105czy\u0107 bezpo\u015brednio z tzw. bliskimi spotkaniami IV stopnia, czyli wzi\u0119ciami ludzi na pok\u0142ady UFO, w czasie kt\u00f3rych na ludziach przeprowadzane s\u0105 eksperymenty lub pobierane s\u0105 od nich tkanki i p\u0142yny ustrojowe.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a mitu – wampiryzm<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pr\u00f3buj\u0105c dociec \u017ar\u00f3de\u0142 i mechanizmu powstania wierzenia o chupacabrze po pierwsze zak\u0142adamy, \u017ce ma ono \u017ar\u00f3d\u0142a w \u201estarych mitologiach\u201d i folklorze lud\u00f3w funduj\u0105cych cywilizacj\u0119 latynoameryka\u0144sk\u0105 \u2013 czyli przede wszystkim w mitach europejskich naje\u017ad\u017ac\u00f3w i india\u0144skich lud\u00f3w tubylczych. Pierwszym, najoczywistszym skojarzeniem z chupacabr\u0105, kt\u00f3re nie umkn\u0119\u0142o tak\u017ce samym wyznawcom mitu, jest europejski wampir. Termin \u201ewampir\u201d ma \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142\u00f3w s\u0142owia\u0144ski[13]<\/a>, ale \u017ar\u00f3de\u0142 mitu wampirycznego mo\u017cemy \u015bmia\u0142o doszukiwa\u0107 si\u0119 we wsp\u00f3lnym dziedzictwie indoeuropejskim.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zarazem jednak nie mo\u017cna pomija\u0107 istotnych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy chupacabr\u0105 a wampirem ze wschodnioeuropejskiego folkloru, XIX-wiecznej kultury popularnej i XX-wiecznej kultury masowej. Tradycyjny wampir to o\u017cywiony trup,\u00a0 \u017cywi\u0105cy si\u0119 krwi\u0105 ludzi, a wi\u0119c istota pochodzenia ludzkiego[14]<\/a>, jedynie dokonuj\u0105ca przemiany w uskrzydlone zwierz\u0119ta nocne \u2013 takiej, jak\u0105 zna\u0142y bractwa wilko\u0142ackie. Nie jest to jednak jedyna forma wampira znana Indoeuropejczykom. Za przodk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego wampira uwa\u017ca si\u0119 uskrzydlone demony Antyku: lamie, empuzy i syreny, kt\u00f3re bynajmniej nie mia\u0142y ludzkiego pochodzenia[15]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Inna rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy Wampirem z Moca, a tradycyjnym wampirem polega na doborze ofiar. Chupacabra niemal w og\u00f3le nie zagra\u017ca ludziom, zwykle przed nimi ucieka. Jak si\u0119 wydaje, \u201eprzesuni\u0119cie zwierz\u0119ce\u201d tycz\u0105ce si\u0119 zar\u00f3wno ofiar, jak i sprawcy, ma \u017ar\u00f3d\u0142o w zdarzeniach, b\u0119d\u0105cych bezpo\u015brednim powodem i obiektem projekcji mitu, to jest w atakach na zwierz\u0119ta gospodarskie, w kt\u00f3rych nie ucierpia\u0142 cz\u0142owiek[16]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dla przedstawienia analogicznego fenomenu oraz wykazania mechanizmu powstania mitu om\u00f3wimy polsk\u0105 tak zwan\u0105 \u201emiejsk\u0105 legend\u0119\u201d o czarnej wo\u0142dze, gdy\u017c stanowi ona przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czesnego, nowego mitu wampirycznego poprzedzaj\u0105cego latynoameryka\u0144sk\u0105 chupacabr\u0119. Jest to opowie\u015b\u0107 o tajemniczym samochodzie, kt\u00f3rym podr\u00f3\u017cowa\u0142a, w przebraniu ksi\u0119\u017cy i zakonnic, grupa Niemc\u00f3w, by zwabia\u0107 nie\u015bwiadomych przechodni\u00f3w i wytacza\u0107 z nich krew. Andrzej Szyjewski, religioznawca i etnolog religii, zauwa\u017ca, \u017ce mamy tu kompleks \u201eobcego\u201d przera\u017caj\u0105cego, nieludzkiego Niemca, wzmocniony mark\u0105 samochodu przeznaczonego dla wybitnych \u201eobcych\u201d, tj. ludzi w\u0142adzy. Mamy tu te\u017c odwo\u0142anie do sfery gro\u017anego i przera\u017caj\u0105cego sacrum, kt\u00f3re podr\u00f3\u017cuje noc\u0105. Jedna z wersji legendy wyja\u015bnia, do czego potrzebna jest \u0142owcom krew: podr\u00f3\u017cuj\u0105cy czarn\u0105 wo\u0142g\u0105, niekoniecznie Niemcy, ale na pewno ludzie w\u0142adzy, porywali dzieci, wytaczali z nich krew, kt\u00f3r\u0105 w oponach samochodowych przewo\u017cono do ZSRS, by podtrzymywa\u0107 si\u0142y s\u0142abn\u0105cego Bre\u017cniewa[17]<\/a>. Przypomnijmy, \u017ce chupacabra tak\u017ce dzia\u0142a noc\u0105, jest \u201eObcym\u201d par excellance<\/em>, to jest kosmit\u0105 \u2013 odleglejszym od nas ni\u017c okrutni Niemcy czy upiory ze \u015bwiata zmar\u0142ych. Jej mocodawcami s\u0105 istoty inteligentne o wy\u017cszym rozwoju techniki i cywilizacji, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do \u015bwiata bog\u00f3w. Na dodatek przypuszcza si\u0119, \u017ce materia\u0142 genetyczny ziemskiej fauny \u2013 za pomoc\u0105 atak\u00f3w chupacabry, oraz ludzi \u2013 w czasie bliskich spotka\u0144 IV stopnia \u2013 pobierany jest w celu ratowania wymieraj\u0105cego gatunku obcych istot. Jak widzimy, mechanizm jest wprost ten sam.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Maria Janion, historyk literatury, dowodzi, \u017ce mit wampiryczny jest mitem uniwersalnym, wiecznotrwa\u0142ym i prastarym[18]<\/a>. Ju\u017c w prehistorii poch\u00f3wki z czerwon\u0105 ochr\u0105, to jest krwi\u0105 ziemi, mia\u0142y zapewni\u0107 \u017cywym bezpiecze\u0144stwo od zaspokojonych tym substytutem krwi zmar\u0142ych, a tak\u017ce da\u0107 tym ostatnim \u017cycie wieczne[19]<\/a>. Krew, uwa\u017cana za siedzib\u0119 i no\u015bnik \u017cycia, nabiera warto\u015bci sakralnej, przed\u0142u\u017caj\u0105cej samo \u017cycie[20]<\/a>. Temat spo\u017cywania krwi i jej regeneracyjnej mocy pojawia si\u0119 w wielu religiach \u015bwiata[21]<\/a> \u2013 za przyk\u0142ad pos\u0142u\u017cy\u0107 mo\u017ce cho\u0107by religia chrze\u015bcija\u0144ska. Motywu tego nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 w wierzeniach Indian ameryka\u0144skich. Krew ludzka u Mehik\u00f3w mia\u0142a znaczenie kosmiczne \u2013 bez ofiar z je\u0144c\u00f3w pojmanych w czasie wojen kwietnych \u015bwiat przesta\u0142by istnie\u0107.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Za jednego z mo\u017cliwych przodk\u00f3w chupacabry uwa\u017cany jest Peuchen znany chilijskim Mapuczom, kt\u00f3ry tak\u017ce \u017cywi\u0142 si\u0119 krwi\u0105[22]<\/a>. Za\u015b w \u015bwi\u0119tej ksi\u0119dze Popol Vuh narodu Maj\u00f3w Quiche, dwaj bracia herosi, zst\u0119puj\u0105c do \u015bwiata podziemi walcz\u0105 ze z\u0142owrogimi demonami przypominaj\u0105cymi nietoperze[23]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 R\u00f3wnie\u017c gadzia posta\u0107 nowoczesnego wampira nie budzi zdziwienia indoeuropejskiej mitologii por\u00f3wnawczej; u wielu lud\u00f3w Eurazji gad (lub gadzia hybryda), stworzenie rozpoznawane jako odmienne od ssak\u00f3w i odleg\u0142e od sfery kultury (nie znamy bowiem \u017cadnych udomowionych gad\u00f3w) by\u0142o symbolem chaosu \u2013 litewski Aitvaras, s\u0142owia\u0144ski \u017cmij lub smok, germa\u0144ski Jormungand; natomiast Szatan (Przeciwnik) w w\u0119\u017cowym wcieleniu w micie ede\u0144skim tradycji Abrahamowych stanowi odpowied\u017a na problem z\u0142a w \u015bwiecie.<\/p>\n

Neodemonologia jako nowoczesny mit<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zak\u0142adamy tak\u017ce, \u017ce wiara w paranormalne stworzenia takie jak chupacabra, stanowi ga\u0142\u0105\u017a nowoczesnych mit\u00f3w. Przedstawili\u015bmy ju\u017c powi\u0105zania domniemanej kryptydy z ufologi\u0105 \u2013 najs\u0142ynniejszym i wiod\u0105cym dzi\u015b nowoczesnym mitem. Jedn\u0105 z odmian ufologii, jedn\u0105 z najbardziej popularnych, jest paleoastronautyka \u2013 paranauka zajmuj\u0105ca si\u0119, jak twierdzi Jerzy Prokopiuk, \u201ezbieraniem i interpretacj\u0105 domniemanych \u015bwiadectw dawnych odwiedzin Ziemi przez istoty inteligentne przyby\u0142e z innych planet, opieraj\u0105c si\u0119 przy tym na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce \u2013 z racji swojej wy\u017cszo\u015bci cywilizacyjnej \u2013 odegra\u0142y one w dziejach gatunku ludzkiego rol\u0119 tradycyjnie przypisywan\u0105 bogom: stworzy\u0142y cz\u0142owieka na drodze manipulacji genetycznych, wydobywaj\u0105c go ze \u015bwiata zwierz\u0105t, lub rol\u0119 przypisywan\u0105 herosom: da\u0142y pocz\u0105tek ludzkiej kulturze duchowej i materialnej[24]<\/a> \u2013 np. przekazuj\u0105c Sumerom wiedz\u0119 le\u017c\u0105c\u0105 u podstaw pierwszej ziemskiej cywilizacji[25]<\/a>. Obecnie najs\u0142ynniejszym przedstawicielem paleoastronautyki jest Erich von D\u00e4niken. Prokopiuk pisze o nim:<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wizja \u015bwiata D\u00e4nikena \u00abnowym mitem\u00bb sui generis: jest to epoki naukowo-technicznej, tj. taki, kt\u00f3ry widzi konieczno\u015b\u0107 odwo\u0142ywania si\u0119 do bada\u0144 naukowych i ich rezultat\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c wykorzystuje znajomo\u015b\u0107 osi\u0105gni\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej techniki, dowolnie je zreszt\u0105 ekstrapoluj\u0105c. W rezultacie jest to mit, kt\u00f3ry wprawdzie z jednej strony ma pozory naukowej hipotezy roboczej, z<\/em> drugiej jednak rodzi si\u0119 z irracjonalnej, quasi-religijnej potrzeby jego tw\u00f3rc\u00f3w (i licznych odbiorc\u00f3w) i potrzeb\u0119 t\u0119 zaspokaja. Przyczyny, dla kt\u00f3rych w naszych czasach \u2013 obok istniej\u0105cego wci\u0105\u017c zapotrzebowania na \u201estare\u201d mity religijne \u2013 pojawia si\u0119 \u015bci\u015ble z nimi zwi\u0105zana potrzeba \u201enowych\u201d mit\u00f3w, s\u0105 nader z\u0142o\u017cone. Wystarczy, je\u015bli stwierdzimy, \u017ce niema\u0142\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 tu \u2013 by u\u017cy\u0107 okre\u015blenia Bohdana Suchodolskiego – \u201edoktrynerska ciasnota\u201d i \u201eminimalistyczna rezygnacja\u201d nowo\u017cytnego racjonalizmu, wylewaj\u0105cego dziecko wraz z k\u0105piel\u0105, tj. t\u0119pi\u0105cego mity \u2013 wraz z fantazj\u0105[26]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mo\u017cemy doda\u0107, \u017ce sama koncepcja obcych istot narodzi\u0142a si\u0119, gdy ziemscy astronomowie dostrzegli rzekome kana\u0142y nawadniaj\u0105ce na pustynnej planecie Mars, a sta\u0142o si\u0119 tak, gdy\u017c nie chcieli\u015bmy by\u0107 sami i samotni we Wszech\u015bwiecie. Wielu, co jest widoczne w niekt\u00f3rych przedwcze\u015bnie triumfuj\u0105cych doniesieniach, do dzi\u015b \u017cywi rozpaczliw\u0105 wr\u0119cz nadziej\u0119, \u017ce na Marsie uda si\u0119 odnale\u017a\u0107 umieraj\u0105c\u0105 i ukryt\u0105 cywilizacj\u0119. Drug\u0105 z potrzeb zwi\u0105zanych z przekonaniem o istnieniu istot pozaziemskich jest potrzeba Opatrzno\u015bci, czuwaj\u0105cej jak dobry B\u00f3g nad losem ludzi. L\u0119k przed zag\u0142ad\u0105 wzr\u00f3s\u0142 szczeg\u00f3lnie wraz z gro\u017ab\u0105 u\u017cycia broni atomowej w czasie zimnej wojny. Zbieg\u0142o si\u0119 to w czasie z narodzinami nowoczesnej ufologii. Musimy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce najpopularniejszym i niemal wszechobecnym wyja\u015bnieniem dla wzmo\u017conej aktywno\u015bci UFO po II Wojnie \u015awiatowej jest podobno zaniepokojenie kosmit\u00f3w w\u0142a\u015bnie broni\u0105 j\u0105drow\u0105. Ma ona zagra\u017ca\u0107 kosmicznemu porz\u0105dkowi, a wy\u017csze cywilizacje maj\u0105 nas broni\u0107 przed nami samymi, tj. w razie potrzeby doprowadz\u0105 do rozbrojenia atomowego, kt\u00f3re marzy si\u0119 wielu z nas. W boskiej interwencji u\u017cyta ma by\u0107 nie bro\u0144, lecz si\u0142y naturalne kosmosu, kt\u00f3rymi nowi bogowie umiej\u0105 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107[27]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Carl Gustav Jung, uznawa\u0142, \u017ce widzenia oraz sny o UFO s\u0105 wizjami tworzonymi przez nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 zbiorow\u0105, cho\u0107 dopuszcza\u0142 tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce obserwacje nieznanych obiekt\u00f3w mog\u0105 stawa\u0107 si\u0142 fizycznymi powodami projekcji mitu. Kontynuatorzy teorii Junga, Jerome Clark i Lorem Coleman utrzymuj\u0105, \u017ce:<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pewne nie\u015bwiadome procesy psychiczne kszta\u0142tuj\u0105 wizj\u0119 innego \u015bwiata, jak\u0105 posiada dana kultura. Formy przez nie wytworzone maj\u0105 charakter zar\u00f3wno pradawny, jak i nowoczesny. S\u0105 pradawne w tym sensie, \u017ce zawsze by\u0142y immanentn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 psychiki, nowoczesne za\u015b w tym znaczeniu, \u017ce postrzegamy je w kontek\u015bcie wyobra\u017ce\u0144 naszej psychiki \u015bwiadomej<\/em>[28]<\/a>.<\/p>\n

Autorzy przepowiadaj\u0105 rych\u0142e za\u0142amanie si\u0119 racjonalizmu i nastanie epoki irracjonalnej reakcji:
\nCz\u0142owiek znalaz\u0142 si\u0119 kraw\u0119dzi katastrofy, poniewa\u017c nasza epoka odm\u00f3wi\u0142a mu prawa do magiczno\u015bci i cudowno\u015bci. Zniszczy\u0142a ona mistyczne, nieracjonalne wi\u0119zy \u0142\u0105cz\u0105ce go tradycyjnie z natur\u0105 i innymi lud\u017ami. (\u2026) Tote\u017c nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 zbiorowa, t\u0142umiona d\u0142ugo, uwolni si\u0119 teraz, zalewaj\u0105c \u015bwiat i otwieraj\u0105c er\u0119 szale\u0144stwa, przes\u0105d\u00f3w i terroru<\/em>[29]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jednak abstrahuj\u0105c od profetyzmu autor\u00f3w, sami wyznawcy mitu zdaj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 jednym g\u0142osem tak z Jerzym Prokopiukiem, Jeromem Clarkiem, Loremem Colemanem, jak i Carlem Gustavem Jungiem. Marek Rymuszko, redaktor naczelny \u201eNieznanego \u015awiata\u201d, w komentarzu na temat bada\u0144 statystycznych dowodz\u0105cych, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w wierzy w zjawiska paranormalne, niezwykle krytycznie i z szyderstwem ocenia \u015bwiatopogl\u0105d materialistyczno-racjonalistyczny, \u015bwi\u0119tuj\u0105c triumf nowej duchowo\u015bci[30]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jedna z wyznawczy\u0144 i propagatorek ufologii, kt\u00f3ra sama mia\u0142a do\u015bwiadcza\u0107 wzi\u0119\u0107, Lisa Oakman, osobi\u015bcie doskonale wyja\u015bnia nam powody narodzin nowoczesnego mitu:<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Od dziecka ch\u0119tnie czyta\u0142am o religii, mitologii i folklorze (\u2026). Moj\u0105 uwag\u0119 najbardziej zaprz\u0105ta\u0142y jednak opowie\u015bci o najr\u00f3\u017cniejszych istotach i ich obyczajach. Przepada\u0142am za wyst\u0119puj\u0105cymi w folklorze elfami, wr\u00f3\u017ckami i trollami, za bogami, anio\u0142ami i demonami napotkanymi w religii oraz mitologii. (\u2026) Czu\u0142am r\u00f3wnie\u017c silny poci\u0105g do niekt\u00f3rych religii. Jedn\u0105 z nich by\u0142 hinduizm \u2013 z uwagi na przestawione w nim z\u0142o\u017cone hierarchie oraz zwi\u0105zki istot[31]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gdy opowiada o swoich wizjach, w kt\u00f3rych spotyka si\u0119 obcymi istotami przypominaj\u0105cymi m. in. anio\u0142y i elfy, pisze:<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Najwa\u017cniejszy by\u0142 podzia\u0142 na istoty szlachetne i dobroczynne, psotne i podst\u0119pne, a tak\u017ce demoniczne i z\u0142e. (\u2026) Wszystkie one przedstawia\u0142y pe\u0142n\u0105 gam\u0119 typ\u00f3w moralnych. (…) Z kolei szlachetne, wra\u017cliwe istoty by\u0142y wr\u0119cz \u015bwi\u0119te. Kontakty z nimi rodzi\u0142y we mnie poczucie teofanii oraz czci, daj\u0105ce si\u0119 przyr\u00f3wna\u0107 co najwy\u017cej do religijnej ekstazy[32]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Lisa Oakman wyja\u015bnia nam tak\u017ce, dlaczego maj\u0105c potrzeby religijne nie wybra\u0142a po prostu jednej ze starych religii:<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zale\u017ca\u0142o mi na znalezieniu jakiego\u015b bardziej og\u00f3lnego paradygmatu. Zacz\u0119\u0142am gustowa\u0107 w towarzystwie os\u00f3b religijnych, chocia\u017c nigdy nie by\u0142am szczeg\u00f3lnie pobo\u017cna. Z rozczarowaniem odkry\u0142am jednak, \u017ce wielu z nich uwa\u017ca\u0142o istoty ze swoich wierze\u0144 wy\u0142\u0105cznie za wytw\u00f3r ludzkiej wyobra\u017ani. Dopuszczali, \u017ce by\u0107 mo\u017ce wszystko to jest prawd\u0105, jednak w gruncie rzeczy sami w nie nie wierzyli. Wobec moich bezpo\u015brednich do\u015bwiadcze\u0144, takie rozwodnione pogl\u0105dy niewiele mog\u0142y mi pom\u00f3c[33]<\/strong><\/a>.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Konkludujemy, \u017ce w wizji \u015bwiata nowoczesnego mitu, w kt\u00f3rej mamy ju\u017c nowych bog\u00f3w, tak dobrych, jak i z\u0142ych, stw\u00f3rc\u00f3w ludzko\u015bci czuwaj\u0105cych nad jej losami, a tak\u017ce nowych heros\u00f3w, kt\u00f3rzy jako nauczyciele ludzko\u015bci zapocz\u0105tkowali nasz\u0105 kultur\u0119, do \u2013 by tak rzec \u2013 mitologicznej pe\u0142ni brakuje warstwy demonologicznej. Zak\u0142adamy wi\u0119c, \u017ce w nowoczesnym micie rol\u0119 t\u0119 pe\u0142ni kryptozoologia, czyli paranauka o \u201eukrytych\u201d (nieznanych nauce) stworzeniach, a zw\u0142aszcza te jej odmiany, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 istotami o cechach paranormalnych, do kt\u00f3rych nale\u017cy chupacabra. Dla tej warstwy wierze\u0144 proponujemy miano neodemonologii.<\/p>\n

Szymon Czarnecki<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Camazotz<\/em> [online:] http:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Camazotz [28.05.2013].<\/li>\n
  2. Dodd, Niewidzialni drapie\u017ccy<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1998, nr 95.<\/li>\n
  3. M. Eberhart, Mysterious Creatures. A Guide to Cryptozoology<\/em>, Santa Barbara 2002.<\/li>\n
  4. Janion, Wampir. Biografia symboliczna<\/em>, Gda\u0144sk 2008.<\/li>\n
  5. Listkiewicz, Strach nad polami<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1998, nr 95.<\/li>\n
  6. Listkiewicz, Wampir z Puerto Rico<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1998, nr 95.<\/li>\n
  7. M. Mott, Mieszka\u0144cy g\u0142\u0119bokich podziemi<\/em>, \u201eNexus\u201d, 2001, nr 18.<\/li>\n
  8. Oakman, Obce istoty, folklor i mitologia w \u015bwietle w\u0142asnych prze\u017cy\u0107<\/em>, \u201eUFO\u201d, 2001, nr 46.<\/li>\n
  9. Petoia, Wampiry i wilko\u0142aki. \u0179r\u00f3d\u0142a, historia, legendy od antyku do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci<\/em>, t\u0142um. A . Pers, Krak\u00f3w 2003.<\/li>\n
  10. Pietkiewicz, Czarne wo\u0142gi i inne \u2013 dlaczego w nie wierzymy. Czar czarnej Wo\u0142gi <\/em>[on-line:] http:\/\/www.polityka.pl\/spoleczenstwo\/artykuly\/1528537,2,czarne-wolgi-i-inne—dlaczego-w-nie-wierzymy.read, [6.04.2013].<\/li>\n
  11. Piuch\u00e9n<\/em> [online:] http:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Piuch%C3%A9n [28.05.2013].<\/li>\n
  12. Prokopiuk, Wst\u0119p<\/em>, [w:] C. G. Jung, Nowoczesny mit. O rzeczach widywanych na niebie, t\u0142um. J. Prokopiuk<\/em>, Krak\u00f3w 1982.<\/li>\n
  13. L. Rom\u00e1n, Governing spirits. Religion, miracles, and spectacles in Cuba and Puerto Rico, 1898-1956<\/em>, Chapel Hill 2007.<\/li>\n
  14. Rymuszko, Z\u0142e wiadomo\u015bci<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1999, nr 105.<\/li>\n
  15. \u015awietlik-Oszubska, T. Oszubski, Chupacabras \u2013 krwiopijca<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1998, nr 93.<\/li>\n
  16. Turski, Systematyka ewolucyjna obcych istot (doko\u0144czenie)<\/em>, \u201eUFO\u201d, 2001, nr 47.<\/li>\n<\/ol>\n

    [1]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P. Listkiewicz, Wampir z Puerto Rico<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1998, nr 95, s. 34.<\/p>\n

    [2]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 R. L. Rom\u00e1n, Governing spirits. Religion, miracles, and spectacles in Cuba and Puerto Rico, 1898-1956<\/em>, Chapel Hill 2007, s. 198.<\/p>\n

    [3]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P. Listkiewicz, loc. cit.<\/em><\/p>\n

    [4]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P. Listkiewicz, loc. cit.<\/em><\/p>\n

    [5]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 G. M. Eberhart, Mysterious Creatures. A Guide to Cryptozoology<\/em>, Santa Barbara 2002, s. 106.<\/p>\n

    [6]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Liczne relacje w prasie popularnej, na portalach internetowych, zw\u0142aszcza prowadzonych przez wyznawc\u00f3w mitu, m\u00f3wi\u0105 o atakach chupacabry w Rosji, na Bia\u0142orusi, w Bu\u0142garii, a tak\u017ce w Polsce. W naszym kraju poszukiwaniem chupacabry w okolicach miasta Sochaczew zajmowa\u0142a si\u0119 Fundacja Nautilus.<\/p>\n

    [7]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M. Janion, Wampir. Biografia symboliczna<\/em>, Gda\u0144sk 2008, s. 17-18.<\/p>\n

    [8]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 M. Turski, Systematyka ewolucyjna obcych istot (doko\u0144czenie)<\/em>, \u201eUFO\u201d, 2001, nr 47, s. 45-47. W. M. Mott, Mieszka\u0144cy g\u0142\u0119bokich podziemi<\/em>, \u201eNexus\u201d, 2001, nr 18, s. 52. G. M. Eberhart, loc. cit<\/em>.<\/p>\n

    [9]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 G. M. Eberhart, loc.cit<\/em>. A. \u015awietlik-Oszubska, T. Oszubski, Chupacabras \u2013 krwiopijca<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1998, nr 93, s. 14-15. A. Dodd, Niewidzialni drapie\u017ccy<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1998, nr 95, s. 33-34.<\/p>\n

    [10]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 W. M. Mott, loc. cit<\/em>.<\/p>\n

    [11]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 G. M. Eberhart, op. cit.<\/em>, s. 108.<\/p>\n

    [12]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 P. Listkiewicz, Strach nad polami<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1998, nr 95, s. 38.<\/p>\n

    [13]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 E. Petoia, Wampiry i wilko\u0142aki. \u0179r\u00f3d\u0142a, historia, legendy od antyku do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci<\/em>, t\u0142um. A . Pers, Krak\u00f3w 2003, s. 191.<\/p>\n

    [14]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Ibidem<\/em>, s. 35-39.<\/p>\n

    [15]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Ibidem<\/em>, s. 36-29. M. Janion, op. cit.<\/em>, s. 20.<\/p>\n

    [16]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Dla np. legendy o czarnej wo\u0142dze takim zdarzeniem mog\u0142o by\u0107 s\u0142ynne w PRL porwanie i zab\u00f3jstwo Bohdana Piaseckiego, syna Boles\u0142awa Piaseckiego ze Stowarzyszenia \u201ePAX\u201d. B. Pietkiewicz, Czarne wo\u0142gi i inne \u2013 dlaczego w nie wierzymy. Czar czarnej Wo\u0142gi <\/em>[on-line:] http:\/\/www.polityka.pl\/spoleczenstwo\/artykuly\/1528537,2,czarne-wolgi-i-inne—dlaczego-w-nie-wierzymy.read [6.04.2013].<\/p>\n

    [17]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 A. Szyjewski, Religia S\u0142owian<\/em>, Krak\u00f3w 2010, s. 13-14.<\/p>\n

    [18]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 M. Janion, op. cit.<\/em>, s. 7.<\/p>\n

    [19]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Ibidem<\/em>, s. 39-40.<\/p>\n

    [20]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Ibidem<\/em>, s. 35.<\/p>\n

    [21]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Ibidem<\/em>, s. 37.<\/p>\n

    [22]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Piuch\u00e9n<\/em> [online:] http:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Piuch%C3%A9n [28.05.2013].<\/p>\n

    [23]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Camazotz<\/em> [online:] http:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Camazotz [28.05.2013].<\/p>\n

    [24]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 J. Prokopiuk, Wst\u0119p<\/em>, [w:] C. G. Jung, Nowoczesny mit. O rzeczach widywanych na niebie<\/em>, t\u0142um. J. Prokopiuk, Krak\u00f3w 1982, s. 6.<\/p>\n

    [25]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 ibidem<\/em>, s. 35-36.<\/p>\n

    [26]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Ibidem<\/em>, s. 7.<\/p>\n

    [27]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Ibidem<\/em>, s. 18.<\/p>\n

    [28]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Cyt. za: ibidem<\/em>, s. 41-42.<\/p>\n

    [29]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Cyt. za: ibidem<\/em>, s. 42.<\/p>\n

    [30]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 M. Rymuszko, Z\u0142e wiadomo\u015bci<\/em>, \u201eNieznany \u015awiat\u201d, 1999, nr 105, s. 3.<\/p>\n

    [31]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 L. Oakman, Obce istoty, folklor i mitologia w \u015bwietle w\u0142asnych prze\u017cy\u0107<\/em>, \u201eUFO\u201d, 2001, nr 46, s. 17.<\/p>\n

    [32]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 L. Oakman, op. cit.<\/em>, s. 19.<\/p>\n

    [33]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 L. Oakman, op. cit.<\/em>, s. 22.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wed\u0142ug latynoameryka\u0144skiej ludno\u015bci na miejscowych farmach od ostatniej \u0107wierci XX w. \u2013 a ostatnio tak\u017ce w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata \u2013 grasuje budz\u0105cy groz\u0119 potw\u00f3r, […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":31685,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"W wizji \u015bwiata nowoczesnego mitu, w kt\u00f3rej mamy ju\u017c nowych bog\u00f3w, tak dobrych, jak i z\u0142ych, stw\u00f3rc\u00f3w ludzko\u015bci czuwaj\u0105cych nad jej losami, a tak\u017ce nowych heros\u00f3w, kt\u00f3rzy jako nauczyciele ludzko\u015bci zapocz\u0105tkowali nasz\u0105 kultur\u0119, do \u2013 by tak rzec \u2013 mitologicznej pe\u0142ni brakuje warstwy demonologicznej. Zak\u0142adamy wi\u0119c, \u017ce w nowoczesnym micie rol\u0119 t\u0119 pe\u0142ni kryptozoologia, czyli paranauka o \u201eukrytych\u201d (nieznanych nauce) stworzeniach, a zw\u0142aszcza te jej odmiany, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 istotami o cechach paranormalnych, do kt\u00f3rych nale\u017cy chupacabra. Dla tej warstwy wierze\u0144 proponujemy miano neodemonologii.","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[26,12],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/Chupacabra.jpg?fit=640%2C360&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-8f2","jetpack-related-posts":[{"id":7015,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7015","url_meta":{"origin":31684,"position":0},"title":"Aleksander Dugin: Tradycja przeciw Ponowoczesno\u015bci","date":"17 listopada 2012","format":false,"excerpt":"Tradycja przeciw Ponowoczesno\u015bci (abstrakt sekcji II konferencji \u201ePrzeciwko \u015bwiatu ponowoczesnemu\u201d) (link do t\u0142umaczenia abstraktu sekcji I \u201eChrze\u015bcija\u0144stwo i neoplatonizm\") \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0W tradycjonalizmie jako w filozofii i w \u015bwiatopogl\u0105dzie istnieje komponenta wyra\u017anie rewolucyjna. U Evoli jest ona wyra\u017cona wyra\u017anie (teza o powstaniu przeciw \u015bwiatu wsp\u00f3\u0142czesnemu). Ale u Gu\u00e9nona jest\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":5535,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=5535","url_meta":{"origin":31684,"position":1},"title":"Adam Danek: Symbolika Krzy\u017ca","date":"2 lipca 2012","format":false,"excerpt":"Indyjski tradycjonalista integralny Ananda Kentish Coomaraswamy (1877-1947) odnotowa\u0142 w jednej ze swych prac, \u017ce krzy\u017c \u201ereprezentuje struktur\u0119 wszech\u015bwiata\u201d. Jest wi\u0119c symbolem o charakterze wszech\u015bwiatowym, uniwersalnym (\u0142ac. universum \u2013 \u201ewszech\u015bwiat\u201d). Jak cz\u0119sto zdajemy sobie spraw\u0119, co ogl\u0105damy w tym niewielkim przedmiocie, wisz\u0105cym na \u015bcianie? Kiedy patrzymy na Krzy\u017c, rozumiemy, i\u017c jego\u2026","rel":"","context":"In "Adam Danek"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":12108,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12108","url_meta":{"origin":31684,"position":2},"title":"Boles\u0142aw Piasecki: W zwi\u0105zku z agresj\u0105 Izraela przeciw krajom arabskim","date":"15 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"Zadanie zaostrzenia walki z wp\u0142ywami ideologii bur\u017cuazyjnej w Polsce trzeba r\u00f3wnie\u017c rozpatrywa\u0107 na tle polityki wsp\u00f3\u0142istnienia prowadzonej przez pa\u0144stwa socjalistyczne, wsp\u00f3\u0142istnienia zak\u0142\u00f3canego agresywno\u015bci\u0105 imperializmu. Jest oczywiste, cho\u0107 niedostatecznie ukazywane przez propagand\u0119, \u017ce wewn\u0119trzne sukcesy ekonomiczne kapitalizmu s\u0105 osi\u0105gane m.in. kosztem wywo\u0142ywania wojen przez wsp\u00f3\u0142czesny imperializm lub wywo\u0142ywania napi\u0119\u0107, kt\u00f3re gro\u017c\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/1d16b19579cdf038ada4c3c6911b6732641000.jpg?fit=640%2C455&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":20205,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=20205","url_meta":{"origin":31684,"position":3},"title":"USA: Nowa polityka w Azji","date":"7 kwietnia 2015","format":false,"excerpt":"Jak mo\u017cna wnioskowa\u0107 ze s\u0142\u00f3w ameryka\u0144skiego sekretarza obrony Asha Cartera, administracja Obamy planuje wypracowanie nowej d\u0142ugofalowej polityki w regionie Azji i Pacyfiku, co wida\u0107 na przyk\u0142ad w inwestowaniu w nowe technologie wojskowe (nowy projekt bombowca dalekiego zasi\u0119gu), zacie\u015bnienie sojuszu wojskowego z Japoni\u0105 i nowe umowy handlowe z krajami w tej\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/5.jpg?fit=615%2C340&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":20361,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=20361","url_meta":{"origin":31684,"position":4},"title":"Jaros\u0142aw Tomasiewicz: Front Antyimperialistyczny","date":"18 kwietnia 2015","format":false,"excerpt":"Od \"za\u015bciankowej polskiej prawicy\" dzieli mnie dystans dok\u0142adnie taki sam, co od \"lewicy\" uwi\u0119zionej w XIX-wiecznych dogmatach. Co wi\u0119cej - nic zgo\u0142a wsp\u00f3lnego nie mam z \"centrum\". Nie uto\u017csamiam si\u0119 z \u017cadn\u0105 parti\u0105 czynn\u0105 na polskiej scenie. Dlaczego? Bo wszystkie polskie ugrupowania polityczne - od lewak\u00f3w przez socjaldemokrat\u00f3w, libera\u0142\u00f3w i\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/che_zdekonstruowany1.png?fit=598%2C412&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":34555,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=34555","url_meta":{"origin":31684,"position":5},"title":"Masz prawicowe lub antysystemowe pogl\u0105dy? Ju\u017c nied\u0142ugo twoja MasterCard mo\u017ce przesta\u0107 dzia\u0142a\u0107!","date":"3 maja 2019","format":false,"excerpt":"Dystopia, w kt\u00f3rej wielkie korporacje odcinaj\u0105 nieprawomy\u015blnych ludzi od konta bankowego zaczyna realizowa\u0107 si\u0119 na naszych oczach. Na pomys\u0142, by wprowadzi\u0107 regulacj\u0119 uzale\u017cniaj\u0105c\u0105 \u015bwiadczenie us\u0142ug bankowych od pogl\u0105d\u00f3w politycznych klienta, wpad\u0142a korporacja MasterCard. Pomys\u0142 zaakceptowa\u0142a ju\u017c Ameryka\u0144ska Komisja Papier\u00f3w Warto\u015bciowych (United States Securities and Exchange Commission, SEC). - Fakt, \u017ce\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/RT2.png?fit=1053%2C572&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31684"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31684"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32358,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31684\/revisions\/32358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31685"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}