Geografia sakralna zajmuje si\u0119 okre\u015blaniem znaczenia przestrzeni w jej relacji do sfery duchowej, tak wi\u0119c w \u015bwietle koordynat danego systemu metafizycznego. Po roz\u0142o\u017ceniu do systemu\u00a0 nauk pozytywnych, pozostaj\u0105 po niej aspekty duchowego i geopolitycznego znaczenia danej przestrzeni i jej topografii. Odtworzenie metafizycznego pogl\u0105du na \u015bwiat wymaga ponownego skombinowania ze sob\u0105 analizy duchowej i geopolitycznej. To w\u0142a\u015bnie spr\u00f3bujemy zrobi\u0107 poni\u017cej w odniesieniu do przestrzennego wymiaru wydarze\u0144 ostatnich dni \u017cycia Jezusa, kt\u00f3rych liturgiczne upami\u0119tnienie obecnie obchodzimy. Uwa\u017camy bowiem, \u017ce zadaniem tradycjonalizmu jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mi\u0119dzy innymi odbudowanie tradycyjnego \u015bwiatopogl\u0105du w obr\u0119bie chrze\u015bcija\u0144stwa i nadanie my\u015bleniu chrze\u015bcija\u0144skiemu charakteru tradycyjnego.<\/p>\n
\n
\u015awi\u0105tynia<\/strong><\/p>\n \n Liturgi\u0119 Wielkiego Tygodnia w chrze\u015bcija\u0144stwie rozpoczyna Niedziela Palmowa, gdy wspominamy triumfalny wjazd Jezusa do Jerozolimy na osio\u0142ku. Jezus przyby\u0142 do Miasta od wschodu, od strony G\u00f3ry Oliwnej, w 10 dniu miesi\u0105ca Nizan, gdy przepisy liturgiczne nakazywa\u0142y oddzielenie od stada baranka, kt\u00f3ry w paschalny wiecz\u00f3r mia\u0142 by\u0107 spo\u017cywany na sederowej wieczerzy. Jego uczniowie zorganizowali Mu triumfalny wjazd do \u015awi\u0105tyni na G\u00f3rze Moria, na kt\u00f3rej prorok Abraham mia\u0142 ofiarowa\u0107 swojego syna Izaaka, gdzie za\u015b p\u00f3\u017aniej kr\u00f3l Salomon wzni\u00f3s\u0142 bo\u017cy przybytek. \u015awi\u0105tyni\u0119 zniszczy\u0142y co prawda wojska Nabuchodonozora zdobywaj\u0105c Miasto, kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej j\u0105 jednak odbudowano, staraniem za\u015b kr\u00f3la Heroda rozsta\u0142a rozbudowana.<\/p>\n \n Wieczernik<\/strong><\/p>\n \n Kolejnym wa\u017cnym wydarzeniem Wielkiego Tygodnia jest wspomnienie Ostatniej Wieczerzy, kt\u00f3r\u0105 Jezus spo\u017cy\u0142 z uczniami w Wieczerniku. Znajdowa\u0142 si\u0119 on na po\u0142udniowo-zachodnim wzg\u00f3rzu Jerozolimy, dzi\u015b poza murami Starego Miasta, od kt\u00f3rego prowadzi ku niemu Brama Syjo\u0144ska. Chrze\u015bcijanie nazwali to wzg\u00f3rze Syjonem Chrze\u015bcija\u0144skim, w nawi\u0105zaniu do tradycji \u017cydowskiej. Pierwotnie Syjonem nazywano bowiem wzg\u00f3rze po\u0142udniowo-wschodnie, na kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 twierdza Jebuzyt\u00f3w. Po jej zdobyciu przez \u017cydowskiego kr\u00f3la Dawida i sprowadzeniu do niej Arki Przymierza, miejsce to sta\u0142o si\u0119 sakralnym i politycznym centrum \u00f3wczesnej teokratycznej \u017cydowskiej monarchii. Po wybudowaniu przez kr\u00f3la Salomona \u015awi\u0105tyni na G\u00f3rze Moria, r\u00f3wnie\u017c na j\u0105 obj\u0119to nazw\u0105 \u201eSyjon\u201d. \u201eSyjonem\u201d nazywana by\u0142a te\u017c w\u00f3wczas ca\u0142a Jerozolima. W \u017cydowskiej teologii politycznej \u201eSyjon\u201d sta\u0142 si\u0119 z czasem poj\u0119ciem okre\u015blaj\u0105cym zamieszkanie i kr\u00f3lowanie Boga po\u015br\u00f3d wybranego przez Niego ludu. Rzeczywisto\u015b\u0107 polityczna odbiega\u0142a znacznie od tej idei, wobec czego poj\u0119cie \u201eSyjonu\u201d uleg\u0142o deterytorializacji i eschatologizacji. Kr\u00f3lestwo Syjonu zi\u015bci\u0107 si\u0119 mia\u0142o, gdy B\u00f3g powr\u00f3ci do swojego ludu i ponownie zasi\u0105dzie na tronie \u017cydowskiego kr\u00f3lestwa.<\/p>\n \n W chrze\u015bcija\u0144skiej teologii politycznej B\u00f3g zamieszkuje po\u015br\u00f3d Swego ludu i kr\u00f3luje mu w Ko\u015bciele. Nowym Izraelem staje si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142, a poj\u0119cie ludu wybranego rozci\u0105ga si\u0119 na wszystkich Jego wiernych. Dla geografii sakralnej chrze\u015bcija\u0144stwa szczeg\u00f3lne znaczenie zachowuje jednak miejsce dawnego Wieczernika. To tutaj Jezus spo\u017cy\u0142 ze swoimi uczniami Ostatni\u0105 Wieczerz\u0119, w czasie kt\u00f3rej obmy\u0142 im nogi, ustanowi\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament, oraz sakrament kap\u0142a\u0144stwa. Tutaj r\u00f3wnie\u017c zmartwychwsta\u0142y Jezus ukaza\u0142 si\u0119 Aposto\u0142om, tutaj Duch \u015awi\u0119ty zst\u0105pi\u0142 na uczni\u00f3w, tutaj tradycja lokuje miejsce Za\u015bni\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, tutaj wreszcie zbierali si\u0119 pierwsi chrze\u015bcijanie zawi\u0105zuj\u0105c \u015bwi\u0119ty Syjon Nowego Testamentu. Dzi\u015b na wzg\u00f3rzu tym wznosi si\u0119 bazylika Za\u015bni\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny oraz znajduj\u0105cy si\u0119 naprzeciw niej, wybudowany przez franciszkan\u00f3w w 1936 r. male\u0144ki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201eprzy wieczerniku\u201d, kt\u00f3ry uznawany jest za \u201ematk\u0119 wszystkich ko\u015bcio\u0142\u00f3w\u201d.<\/p>\n \n Jezus nale\u017ca\u0142 do \u017cydowskiej sekty esse\u0144czyk\u00f3w. Zamieszkiwali oni po\u0142udniowo-zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Miasta, nie uznaj\u0105c autorytetu g\u0142\u00f3wnego str\u00f3\u017ca \u015awi\u0105tyni \u2013 arcykap\u0142ana, ich zdaniem mianowanego przez obcych i wbrew Prawu. Esse\u0144czycy pos\u0142ugiwali si\u0119 innym ni\u017c reszta \u017cyd\u00f3w kalendarzem, spo\u017cywaj\u0105c uczt\u0119 paschaln\u0105 dzie\u0144 wcze\u015bniej. Wieczerz\u0119 spo\u017cywali wi\u0119c bez baranka z\u0142o\u017conego w ofierze w \u015awi\u0105tyni, na teren \u015awi\u0105tyni bowiem nie wchodzili, na czas ich wieczerzy nie przypada\u0142a za\u015b jeszcze pora zabijania barank\u00f3w. Tak samo jednak jak u pozosta\u0142ych grup \u017cydowskich, uczta paschalna mia\u0142a u nich upami\u0119tnia\u0107 Wyj\u015bcie z Egiptu. Krew spo\u017cywanego przez inne od\u0142amy jerozolimskiego \u017cydostwa w czasie paschy baranka mia\u0142a chroni\u0107 od \u015bmierci jaka zapanowa\u0142a w domach egipskich, sama uczta za\u015b w \u017cydowskiej teologii politycznej antycypowa\u0142a nadej\u015bcie Mesjasza \u2013 pomaza\u0144ca, \u015bwi\u0119tego w\u0142adcy, zgodnie z tradycyjn\u0105 wizj\u0105 \u015bwiata b\u0119d\u0105cego zarazem kr\u00f3lem i najwy\u017cszym kap\u0142anem. W \u015bwi\u0119to w\u0142a\u015bciwej \u017cydowskiej paschy Jezus sam sta\u0142 si\u0119 Barankiem, kt\u00f3rego krew przelana na Krzy\u017cu uratuje przed \u015bmierci\u0105 Jego wyznawc\u00f3w.<\/p>\n \n Ogr\u00f3jec<\/strong><\/p>\n \n Jako \u017cyd stosuj\u0105cy si\u0119 do \u017cydowskiego Prawa, po spo\u017cyciu wieczerzy paschalnej Jezus nie oddala si\u0119, jak zwykle, z Jerozolimy do Betanii. Prawo zabrania\u0142o opuszczania \u015bwi\u0119tego Miasta w noc paschaln\u0105. Jezus, po od\u015bpiewaniu Hallelu, uda\u0142 si\u0119 schodami ku przecinaj\u0105cej Miasto Dolinie Tyropeon (Wytw\u00f3rc\u00f3w Sera) i Dolinie Cedronu, kt\u00f3ra w swojej po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci nosi nazw\u0119 Doliny Jozafata. Nast\u0119pnie, droga kt\u00f3r\u0105 pod\u0105\u017ca\u0142 Jezus wznosi\u0107 si\u0119 pocz\u0119\u0142a ku stokom G\u00f3ry Oliwnej, u podn\u00f3\u017ca kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 ogr\u00f3d Getsemani. Jezus udaje si\u0119 wi\u0119c na swoj\u0105 wieczorn\u0105 modlitw\u0119, przechodz\u0105c z zachodniej na wschodni\u0105 stron\u0119 miasta. Jego podr\u00f3\u017c na miejsce spotkania z Ojcem jest podr\u00f3\u017c\u0105 na Wsch\u00f3d.<\/p>\n \n Ze wzg\u00f3rza Wieczernika Jezus schodzi najpierw na samo dno Doliny S\u0105du (Doliny Jozafata), by nast\u0119pnie rozpocz\u0105\u0107 wspinaczk\u0119 ku Ogr\u00f3jcowi Oliwnemu (Getsemani), gdzie na modlitwie podda si\u0119 ca\u0142kowicie woli Boga. W geografii sakralnej chrze\u015bcija\u0144stwa Ogr\u00f3d Oliwny staje si\u0119 miejscem przezwyci\u0119\u017cenia grzechu niepos\u0142usze\u0144stwa Adama w Ogrodzie Eden. Ogr\u00f3d Eden zosta\u0142 zasadzony przez Boga i powierzony cz\u0142owiekowi do dogl\u0105dania i piel\u0119gnowania. Znajdowa\u0142 si\u0119 w sakralnym centrum \u015bwiata, spod stanowi\u0105cego za\u015b jego centrum i zarazem sakraln\u0105 o\u015b \u015bwiata Drzewa \u017bycia wyp\u0142ywa\u0142y na cztery strony \u015bwiata cztery najwi\u0119ksze rzeki \u015bwiata.<\/p>\n \n B\u00f3g powierzy\u0142 Adamowi dogl\u0105danie i piel\u0119gnowanie Ogrodu Eden, tak wi\u0119c opiek\u0119 nad dzie\u0142em Swojego stworzenia. Adam przekroczy\u0142 jednak obiektywne Prawo ustanowione przez Boga. Pragn\u0105\u0142 sam, subiektywnie, decydowa\u0107 co jest dobre, a co z\u0142e. To, co subiektywne i jednostkowe, podni\u00f3s\u0142 przeciwko temu, co obiektywne i powszechne. W konsekwencji zatracona zosta\u0142a harmonia w relacji cz\u0142owieka z Bogiem, w relacjach pomi\u0119dzy lud\u017ami, oraz w relacji cz\u0142owieka i kosmosu. Wyrazem tej utraty harmonii mia\u0142y by\u0107 ci\u0119\u017cka praca, zmaganie si\u0119 z si\u0142ami natury, b\u00f3le rodzenia, napi\u0119cie w stosunkach ma\u0142\u017conk\u00f3w. Cz\u0142owiek nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c spo\u017cywa\u0107 owoc\u00f3w Drzewa \u017bycia, w\u00f3wczas bowiem jego stan dysharmonii sta\u0142by si\u0119 niezmiennym na wieczno\u015b\u0107. Musia\u0142 zosta\u0107 wygnany z Ogrodu Eden bez prawa powrotu do niego. W Ogr\u00f3jcu Oliwnym Jezus zamienia niepos\u0142usze\u0144stwo Adama Prawu na ca\u0142kowite pos\u0142usze\u0144stwo Woli Bo\u017cej. Jezus staje si\u0119 wi\u0119c \u201enowym Adamem\u201d, wskazuj\u0105c swojemu Ko\u015bcio\u0142owi na drog\u0119 ortodoksji.<\/p>\n \n Na terenie Getsemani do dzi\u015b ro\u015bnie osiem wiekowych drzew oliwnych, kt\u00f3re jakoby maj\u0105 pami\u0119ta\u0107 czasy Jezusa. Drzewa tego gatunku nale\u017c\u0105 do najstarszych uprawianych przez cz\u0142owieka i obok drzewa figowego oraz krzewu winnego nale\u017c\u0105 do najbardziej charakterystycznych upraw kraju Izraela. Drzewa oliwne s\u0105 przez ca\u0142y rok zielone, b\u0119d\u0105c w tym symbolem m\u0105dro\u015bci i bo\u017cego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa. Otrzymywana z nich oliwa s\u0142u\u017cy jako pokarm, lekarstwo, paliwo do lamp, oraz \u015brodek do namaszczania stosowany r\u00f3wnie\u017c w celach rytualnych. Getsemani to t\u0142ocznia oliwy i przybycie do niego Jezusa zapowiada, \u017ce nast\u0119pnego dnia wytoczy on w\u0142asn\u0105 krew dla zbawienia lud\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n \n W s\u0105siedztwie Ogrodu Oliwnego znajduje si\u0119 dzi\u015b Bazylika Agonii, konsekrowana w 1924 r. na miejscu istnienia wielu wcze\u015bniejszych \u015bwi\u0105ty\u0144. Po prawej stronie \u015bwi\u0105tyni znajduje si\u0119 mozaika przedstawiaj\u0105ca pojmanie Jezusa i reakcj\u0119 na Jego s\u0142owa \u201eJa jestem\u201d. Mozaik\u0119 ufundowali w 1944 r. \u017co\u0142nierze przyby\u0142ej ze Wschodu polskiej Armii Andersa, na swoim miejscu zosta\u0142a za\u015b umieszczona w 1952 r. Droga krzy\u017cowa polskich \u017co\u0142nierzy wiod\u0142a na Wsch\u00f3d. Stamt\u0105d dopiero Opatrzno\u015b\u0107 doprowadzi\u0142a ich do Ziemi \u015awi\u0119tej. To bardzo wa\u017cne, by\u015bmy zapami\u0119tali: mozaik\u0119 ufundowali przybysze w\u0119druj\u0105cy ze Wschodu i z P\u00f3\u0142nocy, zmierzaj\u0105cy ku Zachodowi i Po\u0142udniu.<\/p>\n \n Pa\u0142ac Kajfasza<\/strong><\/p>\n \n W czasie modlitwy Jezusa w Ogr\u00f3jcu uruchomiono ju\u017c realizacj\u0119 spisku przeciwko Niemu. Jego autorami by\u0142y saducejskie elity Izraela oraz faryzejscy stra\u017cnicy Prawa, staraj\u0105cy si\u0119 pilnowa\u0107 przestrzegania wszystkich jego trzystu sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu pi\u0119ciu zakaz\u00f3w i dwustu czterdziestu o\u015bmiu nakaz\u00f3w. Objawiony Mesjasz, m\u00f3wi\u0105cy o konieczno\u015bci wype\u0142nienia Prawa duchem, stanowi\u0142 w ich perspektywie zagro\u017cenie dla ustanowionego porz\u0105dku religijnego i politycznego. W Jego nauczaniu nie dostrzegli o\u017cywienia Prawa i odnowienia Porz\u0105dku, lecz zanegowanie ich obydwu. Lud Izraela nie pozna\u0142 swojego Zbawiciela. Dlatego, z inspiracji \u017cydowskiej rady kap\u0142a\u0144skiej \u2013 Sanhedrynu, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie przekupili jednego z uczni\u00f3w \u2013 Judasza, Jezus zostaje aresztowany w Ogr\u00f3jcu i doprowadzony przed oblicze arcykap\u0142ana Kajfasza.<\/p>\n \n Prowadzony do pa\u0142acu Kajfasza, Jezus pokonuje drog\u0119 tym razem ze wschodu na zach\u00f3d, pa\u0142ac arcykap\u0142ana znajdowa\u0142 si\u0119 bowiem najpewniej na wzg\u00f3rzu Syjonu Chrze\u015bcija\u0144skiego, w niedalekiej odleg\u0142o\u015bci od Wieczernika, lub te\u017c nieco dalej – na wschodnim stoku tego wzniesienia. Po drodze, kolumna prowadz\u0105ca zwi\u0105zanego Jezusa zatrzymuje si\u0119 w pa\u0142acu Annasza. Nie by\u0142 on ju\u017c od lat arcykap\u0142anem, ale pozostawa\u0142 patriarch\u0105 wp\u0142ywowego rodu \u017cydowskiego: wykupywany corocznie od Rzymian urz\u0105d arcykap\u0142ana pozostawa\u0142 przez lata w r\u0119kach jego syn\u00f3w, przez ostatnich osiemna\u015bcie lat przed pojmaniem Jezusa sprawowa\u0142 go za\u015b nieprzerwanie zi\u0119\u0107 Annasza \u2013 niezwykle sprawny politycznie Kajfasz. Nie znamy lokalizacji pa\u0142acu Annasza i ma to dla nas wymiar symboliczny, osoba Annasza symbolizuje bowiem wszystkie niejawne uk\u0142ady si\u0142 i intrygi, kt\u00f3rych labirynt dr\u0105\u017cony jest pod gmachem chrze\u015bcija\u0144skiego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n \n W pa\u0142acu Kajfasza \u017cydowska Rada, najpierw podczas nocnej a p\u00f3\u017aniej te\u017c powt\u00f3rzonej za dnia sesji, uznaje Jezusa winnym i orzeka dla Niego kar\u0119 \u015bmierci. W miejscu domniemanej lokalizacji pa\u0142acu Kajfasza na wschodnim stoku Syjonu Chrze\u015bcija\u0144skiego znajduje si\u0119 dzi\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142 asumpcjonist\u00f3w pod wezwaniem \u015bw. Piotra, nazywany \u201etam, gdzie zapia\u0142 kur\u201da upami\u0119tniaj\u0105cy trzykrotne zaparcie si\u0119 Jezusa przez Piotra. Na krzy\u017cu wie\u0144cz\u0105cym niewielk\u0105 wie\u017cyczk\u0119 tej wzniesionej i konsekrowanej w 1931 r. \u015bwi\u0105tynki znajduje si\u0119 figura koguta przestrzegaj\u0105ca przed zaparciem si\u0119 Pana.<\/p>\n \n Poni\u017cej ko\u015bcio\u0142a rozci\u0105ga si\u0119 Pole Krwi nabyte za trzydzie\u015bci srebrnik\u00f3w, za kt\u00f3re Judasz zdradzi\u0142 Jezusa. Tradycyjnie grzebano tam cudzoziemc\u00f3w zmar\u0142ych w Jerozolimie, w VI w. by\u0142y tam chrze\u015bcija\u0144skie pustelnie, za\u015b w XII w. joannici powr\u00f3cili do tradycji grzebania tam zmar\u0142ych, chowaj\u0105c na Polu Krwi podopiecznych prowadzonego przez siebie hospicjum. Na wzg\u00f3rzu, w ko\u015bciele pw. \u015bw. Piotra \u201ein Gallicantu\u201d mamy zatem miejsce, w kt\u00f3rym Piotr po trzykrotnym zaparciu si\u0119 Pana zap\u0142aka\u0142, jego \u0142zy przynios\u0142y mu za\u015b odkupienie i moralne odrodzenie. W dolinie poni\u017cej rozci\u0105ga si\u0119 natomiast usiane grobami Pole Krwi. Bli\u017cej Nieba jest \u017cycie i odkupienie, w mroku i g\u0142\u0119binach czeka \u015bmier\u0107.<\/p>\n \n Pa\u0142ac Pi\u0142ata<\/strong><\/p>\n \n \n \u017bydowscy dostojnicy religijni nie mieli prawa wykonywa\u0107 wyrok\u00f3w \u015bmierci kt\u00f3re pozostawa\u0142y w gestii w\u0142adz Imperium Rzymskiego. Jego przedstawicielem w Palestynie by\u0142 pretor Poncjusz Pi\u0142at rezyduj\u0105cy na sta\u0142e w Cezarei Nadmorskiej, lecz w okresie przygotowa\u0144 do \u015bwi\u0105t Paschy i Prza\u015bnik\u00f3w przybywaj\u0105cy do Jerozolimy, by czuwa\u0107 nad spokojem w powierzonej jego w\u0142adzy cz\u0119\u015bci Imperium, gdy nap\u0142ywa\u0142y do niego masy pielgrzym\u00f3w. Siedzibami rzymskich pretor\u00f3w w Jerozolimie by\u0142y obronna twierdza wzniesiona przez Heroda Wielkiego na miejscu wcze\u015bniejszych fortyfikacji w pobli\u017cu bramy miejskiej wychodz\u0105cej ku Jafie, oraz s\u0105siaduj\u0105ca z terenem \u015bwi\u0105tynnym twierdza Antonia. Poncjusz Pi\u0142at zatrzyma\u0142 si\u0119 w tej drugiej, kt\u00f3ra by\u0142a newralgicznie po\u0142o\u017conym punktem o strategicznym znaczeniu dla miasta.<\/p>\n \n Proces Jezusa u Pi\u0142ata przeci\u0105ga\u0142 si\u0119, gdy\u017c rzymski namiestnik chcia\u0142 unikn\u0105\u0107 skazania na \u015bmier\u0107 Pods\u0105dnego. Pocz\u0105tkowo odsy\u0142a Go do w\u0142adcy s\u0105siedniej Galilei, Heroda Antypasa \u2013 jednego z syn\u00f3w Heroda Wielkiego. Po podboju Izraela przez Rzymian, Jerozolima by\u0142a przez nich zarz\u0105dzana bezpo\u015brednio, podczas gdy Galilea by\u0142a wasalnym kr\u00f3lestwem pod rz\u0105dami Heroda Antypasa. Potomkowie Heroda Wielkiego utracili na rzecz Rzymian Miasto, zachowali jednak w\u0142asno\u015b\u0107 jerozolimskiego pa\u0142acu dynastii hasmonejskiej z r\u0105k kt\u00f3rej Herod Wielki przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119. Pa\u0142ac ten znajdowa\u0142 si\u0119 w pobli\u017cu \u015awi\u0105tyni, po zachodniej stronie Doliny Tyropeon. Tam w\u0142a\u015bnie zatrzyma\u0142 si\u0119 w czasie swojego pobytu w Mie\u015bcie Herod Antypas i tam zaprowadzono Jezusa.<\/p>\n \n Rozczarowany milczeniem Jezusa, Herod kaza\u0142 Go ubra\u0107 w bia\u0142\u0105 szat\u0119 niczym ob\u0142\u0105kanego, po czym odes\u0142a\u0142 w powrotem do Poncjusza Pi\u0142ata. Pi\u0142at zestawia Jezusa z Barabaszem, pr\u00f3buje zamieni\u0107 kar\u0119 \u015bmierci na biczowanie, wyprowadza Jezusa przed t\u0142um w cierniowej koronie. Ostatecznie, decyzj\u0119 pozostawia zgromadzonemu t\u0142umowi. Podburzeni przez Sanhedryn \u017cydzi krzycz\u0105 \u201eUkrzy\u017cuj Go! Ukrzy\u017cuj! Krew Jego na nas i na dzieci nasze!\u201d, przydaj\u0105c tym aktem blu\u017anierczego odrzucenia Zbawiciela tragiczny wymiar niezwyk\u0142ej historii swego ludu \u2013 ludu naszych starszych braci w wierze i ludu bogob\u00f3jc\u00f3w zarazem, ludu, kt\u00f3rego dramatyczne dzieje s\u0105 metafor\u0105 i obrazem dziej\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skiego Ko\u015bcio\u0142a. G\u0142os \u017cydowskiego t\u0142umu jest te\u017c dla nas do dzi\u015b przestrog\u0105 przed niebezpiecze\u0144stwem demokracji, w kt\u00f3rej Syn Bo\u017cy r\u00f3wny jest terrory\u015bcie i mo\u017ce zosta\u0107 przeg\u0142osowany przez jego zwolennik\u00f3w, za frazesami o \u201ew\u0142adzy ludu\u201d skrywa si\u0119 za\u015b manipuluj\u0105ca t\u0142umem oligarchia.<\/p>\n \n Droga krzy\u017cowa<\/strong><\/p>\n \n Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 droga krzy\u017cowa Jezusa od pretorium Poncjusza Pi\u0142ata w po\u0142o\u017conej we wschodniej cz\u0119\u015bci Jerozolimy twierdzy Antonia, ku g\u00f3ruj\u0105cemu nad Miastem od zachodu wzg\u00f3rzu Gareb. Droga wiod\u0142a przez zapadlisko Doliny Tyropeon do dzi\u015b przecinaj\u0105ce Star\u0105 Jerozolim\u0119 z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie. Skazaniec zmierza\u0142 na Zach\u00f3d – ku \u015bmierci. Zmaltretowany biczowaniem, przygnieciony przywi\u0105zan\u0105 do ramion belk\u0105 krzy\u017ca, schodzi\u0142 ku Dolinie Wytw\u00f3rc\u00f3w Sera. Po zej\u015bciu na d\u00f3\u0142 upad\u0142 po raz pierwszy, straciwszy r\u00f3wnowag\u0119 po gwa\u0142townej zmianie nachylenia pod\u0142o\u017ca.<\/p>\n \n W miejscu dawnej m\u0119cze\u0144skiej drogi Jezusa w Jerozolimie i na terenie Bazyliki Grobu Pa\u0144skiego powsta\u0142o ostatecznie czterna\u015bcie stacji drogi krzy\u017cowej, kt\u00f3re zosta\u0142y przeniesione do licznych, rozsianych po ca\u0142ym \u015bwiecie Kalwarii, oraz do wszystkich ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u015bwiata, gdzie przedstawiane s\u0105 w formie obraz\u00f3w lub krzy\u017cy. Jerozolima i jej Via Dolorosa jest wi\u0119c sakralnym centrum chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiata. W geografii sakralnej chrze\u015bcija\u0144stwa Jerozolima zajmuje miejsce centralne. Jest sakraln\u0105 osi\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiata, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej ten si\u0119 duchowo obraca.\u00a0\u00a0 Polskimi \u201eJerozolimami\u201d s\u0105 kalwarie: zebrzydowska (1602), w Pako\u015bci nad Noteci\u0105 (1628), \u017cydowska (1640), \u017cmudzka (1642), wejcherowska (1649), w Werkach ko\u0142o Wilna (1664), pac\u0142awska (1668), w G\u00f3rze Kalwarii (1670), krzeszowska (1672), wambierzycka (1681-1708), na G\u00f3rze \u015awi\u0119tej Anny (1700-1709), ujazdowska (1731). W wyniku zmian granic po ostatniej wojnie, poza granicami dzisiejszego pa\u0144stwa polskiego znalaz\u0142y si\u0119 kalwarie: \u017cydowska, werkowska i \u017cmudzka, w granice pa\u0144stwa polskiego w\u0142\u0105czono za\u015b kalwarie \u015bl\u0105skie – m.in. w Wambierzycach, w Krzeszowie, i na G\u00f3rze \u015awi\u0119tej Anny.<\/p>\n \n W jerozolimskiej Via Dolorosa teren III i IV stacji od 1856 r. nale\u017cy do Katolickiego Ko\u015bcio\u0142a Ormia\u0144skiego. W latach 1947-48, staraniem ksi\u0119dza Stefana Pietruszki-Jab\u0142onowskiego i dzi\u0119ki datkom polskich \u017co\u0142nierzy i uchod\u017ac\u00f3w, podj\u0119to budow\u0119 obecnej kaplicy, kt\u00f3ra nosi nazw\u0119 \u201epolskiej\u201d. W kaplicy znajduje si\u0119 p\u0142askorze\u017aba III stacji drogi krzy\u017cowej d\u0142uta Tadeusza Zieli\u0144skiego przedstawiaj\u0105ca upadaj\u0105cego Jezusa. Nad wej\u015bciem kaplicy przedstawiono drog\u0119 krzy\u017cow\u0105 Polak\u00f3w, a w jej kopule \u2013 polskiego or\u0142a. W kaplicy znajduje si\u0119 te\u017c ufundowany przez polskich \u017co\u0142nierzy du\u017cy krzy\u017c, po raz pierwszy niesiony w procesji w 1943 r. Wci\u0105\u017c czeka on, by zosta\u0107 przeniesionym do wyzwolonej od atlantyzmu i ameryka\u0144skiej dominacji Ojczyzny.<\/p>\n \n Nieco dalej znajduje si\u0119 stacja IV, przedstawiaj\u0105ca spotkanie Jezusa z Matk\u0105. Nast\u0105pi\u0142o ono, gdy pop\u0119dzany przez rzymskich \u017co\u0142nierzy Jezus szed\u0142 ku po\u0142udniowi dnem Doliny Wytw\u00f3rc\u00f3w Sera, i od tej pory Maryja towarzyszy\u0142a Mu ju\u017c do ko\u0144ca Jego m\u0119cze\u0144skiej drogi. Kapliczka stacji IV r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142a wybudowana z ofiar Polak\u00f3w, staraniem ksi\u0119dza Pietruszki-Jab\u0142onowskiego. Zosta\u0142a ona wyko\u0144czona w 1957 r. W podtrzymywanym przez dwa or\u0142y o\u0142tarzu z bia\u0142ego marmuru znajduje si\u0119 p\u0142askorze\u017aba d\u0142uta Tadeusza Zieli\u0144skiego przedstawiaj\u0105ca spotkanie Jezusa i Jego Matki. Nad wej\u015bciem do kaplicy znajduje si\u0119 kolejna rze\u017aba tego autora, przedstawiaj\u0105ca postacie Jezusa z krzy\u017cem i Maryi.<\/p>\n \n Wkr\u00f3tce droga kt\u00f3r\u0105 prowadzono Jezusa skr\u0119ca\u0142a na zach\u00f3d i zaczyna\u0142a wznosi\u0107 si\u0119 ku g\u00f3rze. W zachodniej bramie Miasta zwanej Bram\u0105 S\u0105du Jezus po raz drugi upada. R\u0119ce przywi\u0105zane ma do belki krzy\u017ca, nie mo\u017ce si\u0119 zatem nimi podtrzyma\u0107 i pada ustami w py\u0142 bruku. Jezus \u017cegna w ten spos\u00f3b poca\u0142unkiem Miasto, kt\u00f3re wyrzuci\u0142o Go ze swoich trzewi. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119: Jezus wje\u017cd\u017ca triumfalnie do Miasta od strony wschodniej, opuszcza je za\u015b zachodni\u0105 bram\u0105 zmierzaj\u0105c ku swej \u015bmierci. Przybyciu ze Wschodu towarzyszy duchowa \u015bwiadomo\u015b\u0107, wyj\u015bcie na Zach\u00f3d jest znakiem niewiedzy i obumarcia \u015bwiadomo\u015bci duchowej mieszka\u0144c\u00f3w Jerozolimy. Na Wschodzie jest sophia, na Zachodzie pustka i \u015bmier\u0107.<\/p>\n \n Wzg\u00f3rze Gareb<\/strong><\/p>\n \n Miejsce \u015bmierci Jezusa znajdowa\u0142o si\u0119 na wzg\u00f3rzu Gareb na p\u00f3\u0142nocny-zach\u00f3d od Jerozolimy. W siodle tego wzniesienia, na wysoko\u015bci 750-770 m. n.p.m. od VII do I wieku p.n.e. wybierano kamie\u0144 budowlany. Kilkadziesi\u0105t lat przed ka\u017ani\u0105 Jezusa zaprzestano eksploatacji tego z\u0142o\u017ca, a g\u0142\u0119boko poci\u0119te i pofa\u0142dowane wzg\u00f3rze cz\u0119\u015bciowo poros\u0142o ro\u015blinno\u015bci\u0105 i za\u0142o\u017cono na nim ogrody. Wn\u0119ki w \u015bcianach dawnego kamienio\u0142omu wykorzystywa\u0107 pocz\u0119to na grobowce. Na wznosz\u0105cym si\u0119 nad nimi szczycie skalnym, u st\u00f3p kt\u00f3rego wi\u0142a si\u0119 ucz\u0119szczana droga do Miasta, urz\u0105dzono miejsce tracenia skaza\u0144c\u00f3w. Widok ich ka\u017ani mia\u0142 by\u0107 przestrog\u0105 dla podr\u00f3\u017cnych i przechodni\u00f3w.<\/p>\n \n Jezus zosta\u0142 obdarty z szat. Zd\u0105\u017cy\u0142y one wcze\u015bniej przywrze\u0107 do poranionego i okrwawionego biczowaniem cia\u0142a, zatem ich zdzieranie otwar\u0142o wszystkie rany i na nowo obla\u0142o cia\u0142o krwi\u0105. Du\u017co bardziej bolesny musia\u0142 by\u0107 jednak dla Jezusa wstyd oblewaj\u0105cy Go wobec nago\u015bci przy tak wielu ludziach. P\u00f3\u017aniej by\u0142o wbijanie gwo\u017adzi w r\u0119ce oraz unoszenie krzy\u017ca do pionowej pozycji i przybijanie n\u00f3g do pionowej belki krzy\u017ca. Wylew krwi z przebitych \u017cy\u0142, rozrywanie ko\u015bci pomi\u0119dzy kt\u00f3re wbijano gwo\u017adzie, gwa\u0142towne skurcze cia\u0142a spowodowane naruszeniami nerw\u00f3w wyczerpywa\u0142y ostatecznie skaza\u0144ca. Ju\u017c wisz\u0105c na krzy\u017cu, kona\u0142 on przez uduszenie: opadaj\u0105c na r\u0119kach nie m\u00f3g\u0142 zaczerpn\u0105\u0107 tchu, gdy za\u015b wznosi\u0142 cia\u0142o, gwo\u017adzie mocuj\u0105ce je do belek krzy\u017ca rozrywa\u0142y coraz bardziej rany r\u0105k i n\u00f3g. Wielogodzinne konanie by\u0142o wi\u0119c nieustann\u0105 walk\u0105 o ka\u017cdy oddech, kt\u00f3ra wyczerpywa\u0142a cia\u0142o i wreszcie sprowadza\u0142a \u015bmier\u0107.<\/p>\n \n Symbolika krzy\u017ca jest w literaturze chrze\u015bcija\u0144skiej i tradycjonalistycznej bogato opracowana. Mniej znana jest chrze\u015bcija\u0144ska symbolika gwo\u017adzi, wyra\u017caj\u0105cych odpowiednio po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107 oczu, po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107 cia\u0142a i pych\u0119 \u017cywota. Na poziomie teologii politycznej mo\u017cemy je uto\u017csami\u0107 z kapitalizmem (po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107 oczu, czyli pragnienie posiadania i chciwo\u015b\u0107), hedonizmem (po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107 cia\u0142a, czyli d\u0105\u017cenie do uciech zmys\u0142owych), oraz demokracj\u0105 i laicyzmem (uzurpacja w\u0142adzy, czyli odmowa s\u0142u\u017cby Bogu). Ziemia, w kt\u00f3r\u0105 wsi\u0105k\u0142a krew Zbawiciela stanie si\u0119 od tej pory ziemi\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105. Dzi\u015b wok\u00f3\u0142 ska\u0142y na kt\u00f3rej dokona\u0142o si\u0119 zbawienie \u015bwiata znajduje si\u0119 Kaplica Kalwarii nale\u017c\u0105ca do greckiego Ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego.<\/p>\n \n Jezus umiera ukrzy\u017cowany z twarz\u0105 zwr\u00f3con\u0105 w stron\u0119 po\u0142udniowo-wschodni\u0105, ku Jerozolimie. Dobiega stamt\u0105d beczenie zabijanych na uczt\u0119 paschaln\u0105 barank\u00f3w. Baranki zarzynane by\u0142y w \u015awi\u0105tyni, ich krew kap\u0142ani wylewali u st\u00f3p o\u0142tarza, nast\u0119pnie za\u015b ojcowie rodzin oprawiali je i nie\u015bli na ramionach do dom\u00f3w. W oczyszczonych z wszelkiego kwasu chlebowego domostwach przy stole paschalnym spotyka\u0142y si\u0119 rodziny, wieczorem za\u015b na pytanie najm\u0142odszego uczestnika wieczerzy ojciec rodziny odpowiada\u0142 histori\u0119 Wyj\u015bcia z Egiptu, po czym spo\u017cywano mi\u0119so baranka na pami\u0105tk\u0119 baranka spo\u017cywanego w Noc Wyj\u015bcia i jako radosn\u0105 zapowied\u017a nadej\u015bcia Mesjasza.<\/p>\n \n Na przeciw Wzg\u00f3rza Gareb znajduje si\u0119 Wzg\u00f3rze Moria na kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 \u015awi\u0105tynia. Gdy na tym pierwszym dokonywa\u0142a si\u0119 ofiara paschalna Jezusa, na tym drugim sk\u0142adano ofiary z barank\u00f3w paschalnych. W chwili \u015bmierci Jezusa p\u0119ka na dwoje zas\u0142ona oddzielaj\u0105ca naj\u015bwi\u0119tsze miejsce \u015awi\u0105tyni od pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci sanktuarium. \u015awi\u0105tynia nie kry\u0142a ju\u017c tajemnicy, bowiem prawdziwa tajemnica odkupienia dokonywa\u0142a si\u0119 na Wzg\u00f3rzu Gareb, na Skale Krzy\u017ca. Nad Jerozolim\u0105 rozci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 ciemno\u015b\u0107, kt\u00f3ra zdawa\u0142a si\u0119 bra\u0107 g\u00f3r\u0119 nad \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105, nigdy jednak jej zwyci\u0119stwo nie by\u0142o ca\u0142kowite. Jezus zosta\u0142 odrzucony przez lud Izraela, w mroku niewiedzy spowijaj\u0105cym Miasto zab\u0142ys\u0142o jednak \u015bwiat\u0142o: rzymski setnik, \u015bwiadek krzy\u017cowej \u015bmierci Jezusa, powiedzia\u0142 \u201ePrawdziwie, ten cz\u0142owiek by\u0142 synem bo\u017cym\u201d. To ju\u017c zapowied\u017a nowego Ko\u015bcio\u0142a i ostatecznego zwyci\u0119stwa \u015bwiat\u0142a nad ciemno\u015bci\u0105 w Zmartwychwstaniu.<\/p>\n \n \n Gr\u00f3b Pa\u0144ski<\/strong><\/p>\n \n Tymczasem Jezus umiera na krzy\u017cu. \u015amier\u0107 stwierdza rzymski \u017co\u0142nierz, przebijaj\u0105c Jego bok w\u0142\u00f3czni\u0105. Z rany na ziemi\u0119 wyp\u0142ywaj\u0105 woda i krew, kt\u00f3re stan\u0105 si\u0119 w symbolice chrze\u015bcija\u0144skiej znakiem oczyszczenia i odkupienia. J\u00f3zef z Arymatei uzyska\u0142 od Pi\u0142ata zgod\u0119 na pochowanie Cia\u0142a, kt\u00f3re zosta\u0142o przez niego i Nikodema zdj\u0119te z krzy\u017ca i z\u0142o\u017cone na kolana Matki. Cia\u0142o nale\u017ca\u0142o pochowa\u0107 przed zachodem s\u0142o\u0144ca, w\u00f3wczas bowiem rozpoczyna\u0142 si\u0119 \u017cydowski dzie\u0144 \u015bwi\u0119ty. U\u0142o\u017cono Je zatem na pobliskim kamieniu i namaszczono w takim stopniu, w jakim by\u0142o to mo\u017cliwe. Nast\u0119pnie Cia\u0142o zawini\u0119to w ca\u0142un, G\u0142ow\u0119 za\u015b w chusty. Zrezygnowano z obmycia Cia\u0142a, bowiem krew w tradycji \u017cydowskiej uwa\u017cana by\u0142a za no\u015bnik \u017cycia i powinna by\u0107 pochowana wraz z cia\u0142em. Zgromadzeni pod krzy\u017cem nie tylko zatem nie obmyli Cia\u0142a Jezusa, ale te\u017c zebrali ziemi\u0119 w kt\u00f3r\u0105 wsi\u0105k\u0142a Krew sp\u0142ywaj\u0105ca obficie z wisz\u0105cego na krzy\u017cu Cia\u0142a, by pochowa\u0107 J\u0105 wraz z Cia\u0142em.<\/p>\n \n J\u00f3zef z Arymatei by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem grobu w ogrodzie na terenie dawnego kamienio\u0142omu. Grobowce by\u0142y tam wydr\u0105\u017cone w skale i sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z komory grobowej oraz przedsionka. Gr\u00f3b do kt\u00f3rego z\u0142o\u017cono Cia\u0142o Jezusa mia\u0142 form\u0119 p\u00f3\u0142ki skalnej, nad kt\u00f3r\u0105 rozci\u0105ga\u0142o si\u0119 sklepienie w kszta\u0142cie \u0142uku. Taki typ grobowca nazywano arcosolium. Otw\u00f3r prowadz\u0105cy do wn\u0119trza kom\u00f3r zasuwano okr\u0105g\u0142ym kamieniem, kt\u00f3ry przesuwa\u0142 si\u0119 w specjalnie przygotowanym wy\u017c\u0142obieniu skalnym. Komora grobowa w kt\u00f3rej pochowano Jezusa znajdowa\u0142a si\u0119 kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w na zach\u00f3d od pag\u00f3rka Golgoty, nieco poni\u017cej jego poziomu. Do dzi\u015b miejsce to znajduje si\u0119 w Bazylice Grobu Pa\u0144skiego w Jerozolimie.<\/p>\n \n \n Ex Oriente lux<\/strong><\/p>\n \n Koleje ostatniego tygodnia \u017cycia Jezusa rozpatrywane w perspektywie przestrzennej daj\u0105 nam szereg wniosk\u00f3w z zakresu chrze\u015bcija\u0144skiej geografii sakralnej. Po pierwsze, m\u0105dro\u015b\u0107 nadchodzi ze Wschodu, podczas gdy na Zachodzie czeka \u015bmier\u0107. Jezus wjecha\u0142 do Miasta ze Wschodu, Jego krzy\u017cowa ka\u017a\u0144 by\u0142a za\u015b w\u0119dr\u00f3wk\u0105 na Zach\u00f3d. G\u00f3ra Oliwna, u st\u00f3p kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 Ogr\u00f3d Oliwny, oraz G\u00f3ra Moria na kt\u00f3rej znajdowa\u0142a si\u0119 \u015awi\u0105tynia, le\u017ca\u0142y po wschodniej stronie Doliny Wytw\u00f3rc\u00f3w Sera. Pa\u0142ac Kajfasza znajduje si\u0119 z kolei na wzg\u00f3rzu g\u00f3ruj\u0105cym nad miastem od zachodu. Ze Wschodu r\u00f3wnie\u017c nadeszli w XX w. polscy \u017co\u0142nierze kt\u00f3rzy ufundowali \u201epolskie\u201d stacje jerozolimskiej Drogi Krzy\u017cowej.<\/p>\n \n \n Wspinaczka jako droga do Nieba<\/strong><\/p>\n \n Po drugie, wspinanie si\u0119 ku g\u00f3rze jest r\u00f3wnoznaczne ze zbli\u017caniem si\u0119 do Boga, podczas gdy obni\u017cenia terenu wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze \u015bmierci\u0105 i ciemno\u015bci\u0105. Pierwszy upadek Jezusa dokonuje si\u0119 w Dolinie Tyropeon. Z\u0142owrogie Pole Krwi r\u00f3wnie\u017c znajduje si\u0119 w obni\u017ceniu terenu. Pozornie przeczy jedynie tej regule \u015bmier\u0107 Jezusa na krzy\u017cu na wzniesieniu Golgoty, poniewa\u017c w rzeczywisto\u015bci, na wzniesieniu tym dokona\u0142a si\u0119 krwawa ofiara odkupie\u0144cza i dope\u0142ni\u0142o si\u0119 zbawienie \u015bwiata. Wspinaczka Jezusa na G\u00f3r\u0119 Gareb by\u0142a wi\u0119c w\u0119dr\u00f3wk\u0105 ku dope\u0142nieniu bo\u017cej ofiary. Ofiara ta dokona\u0107 si\u0119 mia\u0142a na g\u00f3rze, poniewa\u017c g\u00f3ra jest bli\u017cej Nieba. Dla Szymona z Cyreny, przymuszonego przez rzymskich \u017co\u0142nierzy do pomocy Jezusowi w niesieniu belki krzy\u017ca, wspinaczka na G\u00f3r\u0119 Gareb sta\u0142a si\u0119 drog\u0105 do duchowego o\u015bwiecenia.<\/p>\n \n Jerozolimska axis mundi<\/strong><\/p>\n \n Po trzecie, Miasto i ca\u0142a Ziemia \u015awi\u0119ta s\u0105 sakralnym centrum chrze\u015bcija\u0144stwa, a Bazylika Grobu Pa\u0144skiego jego osi\u0105 obrotow\u0105. \u015awiadomi byli tego chrze\u015bcija\u0144scy \u201epielgrzymi\u201d walcz\u0105cy o wyzwolenie Grobu Pa\u0144skiego z r\u0105k mahometa\u0144skich naje\u017ad\u017ac\u00f3w i okupant\u00f3w w latach 1095-1291 \u2013 w zorganizowanych w\u00f3wczas siedmiu wielkich wyprawach krzy\u017cowych. Organizatorami krucjat by\u0142y przede wszystkim chrze\u015bcija\u0144skie zakony rycerskie, kt\u00f3rych cele i duchowo\u015b\u0107 nie zawsze kompatybilne by\u0142y z celami i duchowo\u015bci\u0105 papiestwa i zakon\u00f3w nierycerskich oraz kleru \u015bwieckiego. Duchowym i sakralnym punktem odniesienia dla rycerzy-pielgrzym\u00f3w by\u0142a bowiem \u015awi\u0105tynia Jerozolimska, co znalaz\u0142o wyraz nawet w nazwach niekt\u00f3rych z nich, jak na przyk\u0142ad Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i \u015awi\u0105tyni Salomona (templariuszy). \u015awi\u0105tynia jest zawsze czym\u015b duchowo wy\u017cszym ni\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142, st\u0105d te\u017c Jerozolima i Ziemia \u015awi\u0119ta s\u0105 dla geografii sakralnej chrze\u015bcija\u0144stwa wa\u017cniejsze ni\u017c siedziby poszczeg\u00f3lnych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, a duchowo\u015b\u0107 stra\u017cnik\u00f3w Ziemi \u015awi\u0119tej jest bli\u017csza Tradycji ni\u017c wt\u00f3rna wobec niej duchowo\u015b\u0107 kleru partykularnego.<\/p>\n \n Wyzwoli\u0107 Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105<\/strong><\/p>\n \n Dla nas, wsp\u00f3\u0142czesnych chrze\u015bcija\u0144skich tradycjonalist\u00f3w rodzi to bardzo konkretne wnioski polityczne i eschatologiczne. Zacznijmy od tego, co prostsze, tak wi\u0119c od geopolityki. Z wy\u017cej nakre\u015blonych wywod\u00f3w wy\u0142ania si\u0119 wniosek o fundamentalnej sprzeczno\u015bci geopolityki chrze\u015bcija\u0144skiej z geopolityk\u0105 atlantyck\u0105. Cz\u0119\u015bci\u0105 tej ostatniej jest wsparcie dla dzisiejszego \u201eIzraela\u201d, jako dla wysuni\u0119tego bastionu cywilizacji zachodniej przeciwko Arabom. Pocz\u0105tki wsp\u00f3\u0142czesnego \u201eIzraela\u201d wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z imperialistyczn\u0105 polityk\u0105 brytyjsk\u0105, w ramach kt\u00f3rej Londyn rywalizowa\u0142 w regionie z berli\u0144skimi protektorami Stambu\u0142u, oraz z b\u0119d\u0105cym protektorem miejscowej ludno\u015bci katolickiej i maronickiej Pary\u017cem, a tak\u017ce z b\u0119d\u0105cym protektorem ludno\u015bci prawos\u0142awnej Sankt Petersburgiem. Wsp\u00f3\u0142czesne trwanie \u201eIzraela\u201d jest mo\u017cliwe wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki wsparciu Stan\u00f3w Zjednoczonych i zabezpieczanym przez ich globaln\u0105 dominacj\u0119 \u015bwiatowym wp\u0142ywom otumanionych \u201esyjonizmem\u201d \u017byd\u00f3w.<\/p>\n \n Prawowierni \u017cydzi s\u0105 \u015bwiadomi blu\u017anierczego charakteru dzisiejszego \u201esyjonizmu\u201di b\u0119d\u0105cego jego tworem \u201eIzraela\u201d. Pierwszy jest nowoczesnym laickim nacjonalizmem, drugi za\u015b sp\u00f3\u017anionym produktem zachodniego kolonializmu w jego najbardziej radykalnej wersji. Obydwa stanowi\u0105 bezbo\u017cn\u0105 parodi\u0119 oryginalnego syjonizmu i staro\u017cytnego Izraela jako pa\u0144stwa bo\u017cego. Obydwa opieraj\u0105 si\u0119 wi\u0119c na k\u0142amstwie i obydwa s\u0105 modernistycznym blu\u017anierstwem przeciwko Bogu. Ani dzisiejszy \u201eIzrael\u201d nie ma nic wsp\u00f3lnego z kr\u00f3lestwem Dawida i Salomona, ani wsp\u00f3\u0142czesny \u201esyjonizm\u201d nie ma nic wsp\u00f3lnego z syjonistycznymi koncepcjami eschatologicznymi religii \u017cydowskiej. Kategorie te uto\u017csamiaj\u0105 ze sob\u0105 jedynie protestanckie \u201emorony\u201d z USA, w kt\u00f3rych mniemaniu wsparcie dla wsp\u00f3\u0142czesnego \u201eIzraela\u201d i najbardziej ekstremistycznych nurt\u00f3w \u201esyjonizmu\u201d, jest wymogiem wiary chrze\u015bcija\u0144skiej i wpisuje si\u0119 w chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 eschatologi\u0119. W Polsce, co warto przypomnie\u0107, z takimi groteskowymi pogl\u0105dami sympatyzuj\u0105 m.in. Tomasz Terlikowski, Artur Zawisza i Daniel Paw\u0142owiec.<\/p>\n \n W perspektywie chrze\u015bcija\u0144skiej tereny zajmowane dzi\u015b przez \u201eIzrael\u201d i Palestyn\u0119 s\u0105 Ziemi\u0105 \u015awi\u0119t\u0105. Ich wsp\u00f3\u0142czesne zaw\u0142aszczenie przez walcz\u0105cych ze sob\u0105 \u017cydowskich i palesty\u0144skich nacjonalist\u00f3w jest za\u015b okupacj\u0105. Tak\u0105 sam\u0105, jaka w epoce duchowej \u015bwietno\u015bci chrze\u015bcija\u0144stwa w \u015aredniowieczu sta\u0142a si\u0119 bod\u017acem do rozpocz\u0119cia \u201ezbrojnych pielgrzymek\u201d wyzwole\u0144czych. Dzi\u015b \u017cydowscy i palesty\u0144scy nacjonali\u015bci brukaj\u0105 Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 przelewaniem nawzajem swojej krwi i zagra\u017caj\u0105 oraz utrudniaj\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 nas, chrze\u015bcijan z sakralnym centrum i duchow\u0105 krynic\u0105 naszej religii. W perspektywie geopolityki chrze\u015bcija\u0144skiej nie jest zatem mo\u017cliwe bezkrytyczne poparcie ani uzurpuj\u0105cych sobie prawo do w\u0142adania Ziemi\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 nacjonalist\u00f3w \u017cydowskich, ani palesty\u0144skich. Jedyna opcja kt\u00f3r\u0105 mogliby\u015bmy w tym kraju bezkrytycznie popiera\u0107 upad\u0142a A.D. 1291.<\/p>\n \n Program geopolityczny dla Ziemi \u015awi\u0119tej<\/strong><\/p>\n \n W dzisiejszych warunkach oczywi\u015bcie trudno wyobrazi\u0107 sobie wyzwolenie przez chrze\u015bcijan Ziemi \u015awi\u0119tej. Nie zrobi tego na pewno \u017cadne z europejskich pa\u0144stw narodowych, gdy\u017c \u017cadne z nich nie jest w stanie sprosta\u0107 proteguj\u0105cemu okupacj\u0119 \u017cydowsk\u0105 ameryka\u0144skiemu hegemonowi, ani te\u017c nie posiada \u015brodk\u00f3w projekcji si\u0142y w odleg\u0142ym mimo wszystko od Europy regionie \u015bwiata. Znajduj\u0105ca si\u0119 ju\u017c od dziesi\u0119cioleci w nieprzerwanym politycznym i ekonomicznym marazmie, od lat 2000. za\u015b dodatkowo parali\u017cowana przez nowo przy\u0142\u0105czone atlantyckie pa\u0144stwa postkomunistyczne, do tego za\u015b duchowo martwa Unia Europejska nie ma natomiast szans przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w Imperium Europejskie, kt\u00f3re jako jedyne mog\u0142oby odzyska\u0107 Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 dla Ko\u015bcio\u0142a (rozumianego jako wsp\u00f3lnota wyznawc\u00f3w Chrystusa, a nie kler). Niepotrafi\u0105ca si\u0119 dookre\u015bli\u0107 jako konserwatywne pa\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie, na dodatek znajduj\u0105ca si\u0119 pod permanentn\u0105 presj\u0105 wrogiego sobie otoczenia Rosja, te\u017c nie jest zdolna ani ch\u0119tna do prowadzenia odpowiednio szeroko zakrojonej polityki.<\/p>\n \n Zak\u0142adaj\u0105c jednak, \u017ce powsta\u0142aby si\u0142a d\u0105\u017c\u0105ca do wyzwolenia i odzyskania Ziemi \u015awi\u0119tej, mo\u017cna by pokusi\u0107 si\u0119 o zakre\u015blenie jej programu geopolitycznego dla tego kraju. Pierwszym jego punktem musi by\u0107 rozmontowanie hegemonii ameryka\u0144skiej w regionie Bliskiego Wschodu i likwidacja obecno\u015bci USA w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata (m.in. wycofanie VI Floty USA ze wschodniej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego, likwidacja ameryka\u0144skich baz wojskowych). Powodzenie pierwszego kroku stworzy\u0142oby mo\u017cliwo\u015bci realizacji drugiego, tym za\u015b by\u0142oby zniszczenie wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa \u201eizraelskiego\u201d i ruchu \u201esyjonistycznego\u201d. Pojawi\u0142a by si\u0119 w\u00f3wczas kwestia losu zamieszkuj\u0105cej dzisiejsz\u0105 Palestyn\u0119 ludno\u015bci \u017cydowskiej i arabskiej. Ta pierwsza w pewnej, by\u0107 mo\u017ce nawet w wi\u0119kszej swej cz\u0119\u015bci wyemigrowa\u0142aby dobrowolnie do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Cz\u0119\u015b\u0107 jednak \u017byd\u00f3w by pozosta\u0142a, nap\u0142yn\u0119li by te\u017c zapewne potomkowie arabskich uchod\u017ac\u00f3w.<\/p>\n \n Jedynym mo\u017cliwym rozwi\u0105zaniem tego k\u0142\u0119bowiska politycznych i cywilizacyjnych sprzeczno\u015bci by\u0142aby kantonizacja Ziemi \u015awi\u0119tej i \u015bcis\u0142a nad ni\u0105 kontrola dobrze zorganizowanych i ideowo pr\u0119\u017cnych si\u0142 chrze\u015bcija\u0144skich. Ludno\u015b\u0107 arabsk\u0105 i \u017cydowsk\u0105 powinno si\u0119 bezwzgl\u0119dnie rozbroi\u0107, po czym zorganizowa\u0107 terytorialnie w autonomicznych gminach, z kt\u00f3rych ka\u017cda mia\u0142aby odmienne oblicze religijne, polityczne i kulturowe – wedle widocznego r\u00f3wnie\u017c obecnie naturalnego zr\u00f3\u017cnicowania zar\u00f3wno \u017byd\u00f3w, jak i Palesty\u0144czyk\u00f3w. Hegemonia polityczna i monopol u\u017cycia si\u0142y powinien za\u015b nale\u017ce\u0107 do chrze\u015bcijan.<\/p>\n \n \n Powr\u00f3t zakon\u00f3w rycerskich<\/strong><\/p>\n \n Jaka si\u0142a mog\u0142aby wyst\u0105pi\u0107 w roli chrze\u015bcija\u0144skiego hegemona Ziemi \u015awi\u0119tej, zdolnego na dodatek do permanentnej czujnej kontroli tamtejszej sytuacji, i wysoce przy tym ideowego, co by\u0142oby konieczne dla sprawiedliwego rz\u0105dzenia krajem o naros\u0142ych przez dziesi\u0119ciolecia tak silnych napr\u0119\u017ceniach wewn\u0119trznych? Na pewno nie by\u0142oby to \u017cadne pa\u0144stwo ani nawet imperium zewn\u0119trzne, kt\u00f3rego hegemonia nabra\u0107 musia\u0142aby z czasem nieuchronnie charakteru imperialistycznego i instrumentalnego, za\u015b w szeregi jego aparatu wkra\u015b\u0107 si\u0119 demoralizacja. Zreszt\u0105, jak wspomnieli\u015bmy wy\u017cej, nie ma obecnie i w daj\u0105cej si\u0119 przysz\u0142o\u015bci nie pojawi si\u0119 \u017cadne zdolne do takiej polityki mocarstwo ani tym bardziej Imperium chrze\u015bcija\u0144skie.<\/p>\n \n Wydaje si\u0119, \u017ce dobrych wzorc\u00f3w dostarcza nam \u015aredniowiecze. Warto r\u00f3wnie\u017c obserwowa\u0107 uwa\u017cnie tendencje w rozwoju wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji. Przypomnijmy, \u017ce organizatorami \u015bredniowiecznych krucjat nie by\u0142a \u017cadna europejska monarchia, ani nawet nie by\u0142o nim papiestwo, lecz by\u0142y to zakony rycerskie. Terytorialnie zapodmiotowione by\u0142y one w\u0142a\u015bnie w Ziemi \u015awi\u0119tej, st\u0105d te\u017c walczy\u0142y o jej wyzwolenie i w jej obronie tak wytrwale, jak zapewne nie walczy\u0142oby \u017cadna monarchia ani Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiadaj\u0105ce zaplecze terytorialne w krajach zewn\u0119trznych. Upadek pa\u0144stw chrze\u015bcija\u0144skich w Ziemi \u015awi\u0119tej i ruchu \u201ezbrojnych pielgrzymek\u201d oznacza\u0142 r\u00f3wnie\u017c nieuchronny w takiej sytuacji duchowy i organizacyjny upadek zakon\u00f3w rycerskich, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 jedynie k\u00f3\u0142kami rekonstrukcji historycznej i snobistycznymi klubami towarzyskimi potomk\u00f3w dawnej europejskiej arystokracji.<\/p>\n \n Na argument \u017ce odtworzenie dzi\u015b zakon\u00f3w rycerskich by\u0142oby niemo\u017cliwe, odpowiedzie\u0107 mo\u017cna \u017ce przecie\u017c trzecia wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie pod wzgl\u0119dem si\u0142y, po izraelskiej i tureckiej, armia regionu to armia niepa\u0144stwowego Hezbollahu. Nawet za\u015b w przypadku zorganizowanych do niedawna jeszcze pa\u0144stw takich jak Syria i Irak, znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w warunkach ich za\u0142amania, a w przypadku Syrii nawet jeszcze wcze\u015bniej, odgrywa\u0142y pozapa\u0144stwowe milicje etniczne (np. kurdyjskie), religijne (np. chrze\u015bcija\u0144skie), czy terytorialne (jak w Syrii). Teoretycy stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych wskazuj\u0105 powszechnie na wzrost wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie roli, znaczenia i mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania niepa\u0144stwowych aktor\u00f3w polityki mi\u0119dzynarodowej, a nawet debatuj\u0105 nad zasadno\u015bci\u0105 nadania im podmiotowo\u015bci prawnomi\u0119dzynarodowej. Istniej\u0105 zatem solidne powody i przes\u0142anki, by d\u0105\u017cy\u0107 do demonta\u017cu systemu w kt\u00f3rym jedynymi podmiotami stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych s\u0105 pa\u0144stwa narodowe. Wiek XXI powinien by\u0107 pocz\u0105tkiem epoki ponowoczesnej, kt\u00f3ra by\u0142aby pluralistycznym i policentrycznym \u201eNowym \u015aredniowieczem\u201d.<\/p>\n \n Wsp\u00f3\u0142czesny geopolityczny \u201ePiemont\u201d<\/strong><\/p>\n \n Oczywiste jest jednak, \u017ce nowe zakony rycerskie nie mog\u0142yby powsta\u0107 w geopolitycznej pr\u00f3\u017cni. W przesz\u0142o\u015bci mia\u0142y one zaplecze w zachodnioeuropejskich monarchiach i papiestwie, ani jednak \u017cadne ze wsp\u00f3\u0142czesnych pa\u0144stw demoliberalnych, ani nawet r\u00f3wnie demoliberalne wsp\u00f3\u0142czesne papiestwo takim zapleczem sta\u0107 by si\u0119 dzi\u015b nie mog\u0142y. Ruch chrze\u015bcija\u0144skich zakon\u00f3w rycerskich m\u00f3g\u0142by sta\u0107 si\u0119 podobnie \u201egeopolitycznie bezdomny\u201d jak narodowo-rewolucyjna Jeune Europe (1962-1969), kt\u00f3r\u0105 jej tw\u00f3rca Jean Thiriart (1922-1992) pr\u00f3bowa\u0142 bezskutecznie zakotwiczy\u0107 w kt\u00f3rym\u015b z pa\u0144stw nacjonalistycznych lub komunistycznych. Analogia jest tym bardziej uprawniona, \u017ce Roger Coudroy (ur. 1935) – pierwszy europejski bojownik poleg\u0142y w walce z syjonistyczn\u0105 okupacj\u0105 Ziemi \u015awi\u0119tej, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 3. czerwca 1968 roku, by\u0142 cz\u0142onkiem Brygad Mi\u0119dzynarodowych formowanych do walki z USA i Izraelem przez Jeune Europe.<\/p>\n \n By nie pogubi\u0107 si\u0119 podobnie jak narodowi rewolucjoni\u015bci, chrze\u015bcijanie powinni odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie, kt\u00f3re pa\u0144stwo jego geopolityka popycha by by\u0142o i pozosta\u0142o najbardziej zaanga\u017cowane w zwalczanie ameryka\u0144skiego imperializmu na Bliskim Wschodzie i syjonistycznej okupacji Ziemi \u015awi\u0119tej? Tym pa\u0144stwem jest oczywi\u015bcie Iran. Ten sam Iran, kt\u00f3ry jest protektorem Hezbollahu. Ten sam, w kt\u00f3rym chrze\u015bcijanie maj\u0105 gwarantowan\u0105 reprezentacj\u0119 parlamentarn\u0105. Ten sam, kt\u00f3rego w\u0142adze sk\u0142adaj\u0105 corocznie chrze\u015bcijanom \u017cyczenia bo\u017conarodzeniowe i wielkanocne. Ten sam, kt\u00f3rego przyw\u00f3dca, ajatollah Chomeini by\u0142 przekonanym filozoficznym platonikiem i tradycjonalist\u0105.<\/p>\n \n D\u0105\u017c\u0105ce do wyzwolenia Ziemi \u015awi\u0119tej chrze\u015bcija\u0144skie zakony rycerskie powinny szuka\u0107 oparcia i bazy geopolitycznej w islamskim Iranie. Pozornie mo\u017ce si\u0119 to wydawa\u0107 paradoksalne, wra\u017cenie takie jest jednak powierzchowne. Historii znany jest przypadek gdy katolicki Zakon Malta\u0144ski znalaz\u0142 siedzib\u0119 i opiekuna w prawos\u0142awnej Rosji. W czasach wypraw krzy\u017cowych, naj\u015bwietniejszy w\u0142adca \u015bredniowiecznej Europy, Fryderyk II Hohenstauf (1220-1250) znany by\u0142 z bardzo dobrych relacji z w\u0142adcami muzu\u0142ma\u0144skimi i zainteresowania nauk\u0105 arabsk\u0105. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie odwo\u0142a\u0107 by si\u0119 oczywi\u015bcie nale\u017ca\u0142o do dorobku filozoficznego perennializmu tradycjonalistycznego, na gruncie kt\u00f3rego mo\u017cna by rozwija\u0107 kontakty z uczonymi ira\u0144skimi. Ira\u0144ska rewolucja 1979 roku wcale bowiem nie by\u0142a \u201efundamentalistyczna\u201d i nie nale\u017cy jej \u0142\u0105czy\u0107 z groteskowymi ekscesami rzeczywistych fundamentalist\u00f3w wahhabickich ani salafickich, lecz mia\u0142a charakter tradycjonalistyczny.<\/p>\n \n Chrze\u015bcija\u0144stwo \u015awi\u0105tyni<\/strong><\/p>\n \n Odnowione chrze\u015bcija\u0144skie zakony rycerskie mog\u0142yby nie tylko hartowa\u0107 si\u0119 w walce o wyzwolenie Ziemi \u015awi\u0119tej, ale r\u00f3wnie\u017c sta\u0107 si\u0119 zarodni\u0105 duchowej odnowy chrze\u015bcija\u0144stwa. By\u0142by to nowy o\u015brodek ezoterycznego, ortodoksyjnego i tradycjonalistycznego chrze\u015bcija\u0144stwa. Na tle zbutwia\u0142ego, przegni\u0142ego i zdemoralizowanego papiestwa i rzymskiego kleru, stanowi\u0142by \u015bwie\u017c\u0105 i pr\u0119\u017cn\u0105 si\u0142\u0119, poznania szukaj\u0105cego nie w biernej kontemplacji, lecz w \u201em\u0119skim\u201ddzia\u0142aniu.<\/p>\n \n Gdy Ziemia \u015awi\u0119ta zosta\u0142aby ju\u017c wyzwolona, dokonano by odbudowy \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej. Tym razem \u015awi\u0105tynia by\u0142aby ju\u017c chrze\u015bcija\u0144ska i przej\u0119\u0142a pierwsze\u0144stwo wobec Rzymu, Moskwy i innych prawowiernych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich. Wok\u00f3\u0142 \u015awi\u0105tyni nast\u0105pi\u0142oby ekumeniczne spotkanie wszystkich prawowiernych chrze\u015bcijan i wtajemniczenie w ortodoksj\u0119 wszystkich tych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy stracili z ortodoksj\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107. Chrze\u015bcija\u0144stwo \u015awi\u0105tyni mia\u0142oby ezoteryczny i hierarchiczny charakter. Wolne by\u0142oby od sekciarskiego szowinizmu, a do jego ascetycznej i heroicznej wsp\u00f3lnoty mogliby zosta\u0107 inicjowani cz\u0142onkowie r\u00f3\u017cnych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3rzy poznaliby prawd\u0119 Tradycji i chrystusowego objawienia Mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n \n Za spraw\u0105 \u015awi\u0105tyni i jej stra\u017cnik\u00f3w dokona\u0142oby si\u0119 nawr\u00f3cenie \u017cyd\u00f3w. W ten spos\u00f3b, naros\u0142e wok\u00f3\u0142 \u015awi\u0105tyni chrze\u015bcija\u0144skie Imperium sta\u0142oby si\u0119 ostatecznym i jedynym prawdziwym Imperium. Osadzone w Ziemi \u015awi\u0119tej, spe\u0142ni\u0142oby testament kr\u00f3la Dawida. Proroctwo o Syjonie spe\u0142ni\u0142oby si\u0119 ostatecznie w eschatologicznym chrze\u015bcija\u0144skim Imperium, poniewa\u017c to chrze\u015bcijanie s\u0105 jedynymi prawdziwymi syjonistami i to Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry sta\u0142by si\u0119 to\u017csamy z Imperium, jest jedynym prawdziwym Syjonem. Chrze\u015bcija\u0144ski Syjon Nowego Przymierza by\u0142by wi\u0119c Imperium Ko\u0144ca, bezpo\u015brednio przygotowuj\u0105c powt\u00f3rne nadej\u015bcie Chrystusa.<\/p>\n \n Ronald Lasecki<\/p>\n \n Pisz\u0105c tekst wybi\u00f3rczo korzysta\u0142em z:<\/p>\n A. Jackowski, Pielgrzymowanie<\/em>, Wroc\u0142aw 1998;<\/p>\n Wnioski s\u0105 moje w\u0142asne.<\/p>\n (R.L.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Geografia sakralna zajmuje si\u0119 okre\u015blaniem znaczenia przestrzeni w jej relacji do sfery duchowej, tak wi\u0119c w \u015bwietle koordynat danego systemu metafizycznego. Po roz\u0142o\u017ceniu do systemu\u00a0 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":33485,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Ronald Lasecki: Droga krzy\u017cowa w perspektywie geografii sakralnej\r\n\r\nRedaktor Lasecki o geografii sakralnej, geopolityce i nowym \u015aredniowieczu","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[13],"tags":[5656,815],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/droga.jpg?fit=1024%2C631&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-8I4","jetpack-related-posts":[{"id":37107,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37107","url_meta":{"origin":33484,"position":0},"title":"Wenezuela: Zestrzelenie samolotu o ameryka\u0144skich numerach","date":"9 lipca 2020","format":false,"excerpt":"Wojsko wenezuelskie og\u0142osi\u0142o w \u015brod\u0119, \u017ce jej obrona przeciwlotnicza przechwyci\u0142a nieznany samolot o ameryka\u0144skich numerach rejestracyjnych, po tym jak wtargn\u0105\u0142 si\u0119 do przestrzeni powietrznej Wenezueli. Wenezuelskie Si\u0142y Zbrojne poinformowa\u0142y w kr\u00f3tkim o\u015bwiadczeniu opublikowanym na Twitterze, \u017ce \"kierownictwo si\u0142 obronnych lotnictwa zauwa\u017cy\u0142o w nocy 8 lipca, w przestrzeni powietrznej kraju, samolot\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Venezuela-917x516.jpg?fit=917%2C516&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":38889,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=38889","url_meta":{"origin":33484,"position":1},"title":"Chiny: Parlament zatwierdzi\u0142 napraw\u0119 systemu wyborczego w Hongkongu","date":"11 marca 2021","format":false,"excerpt":"Chi\u0144ski parlament formalnie przyj\u0105\u0142 w czwartek projekt reformy systemu wyborczego w Hongkongu, kt\u00f3ra ustanowi mechanizm weryfikacji lokalnych polityk\u00f3w pod k\u0105tem ich lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa. Za przyj\u0119ciem decyzji o poprawie systemu wyborczego w Hongkongu zag\u0142osowa\u0142o w Wielkiej Hali Ludowej w Pekinie 2895 delegat\u00f3w Og\u00f3lnochi\u0144skiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL). Nikt nie zag\u0142osowa\u0142\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Y10k9kuTURBXy8yNjAxNmQ0Yi02MWM0LTRmOWQtYjVlYy0zOWUwMGVmNWY2ZDkuanBlZ5GVAs0CZwDDw4GhMAE.jpg?fit=615%2C410&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":26951,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=26951","url_meta":{"origin":33484,"position":2},"title":"Ronald Lasecki: Nieoczekiwana zamiana miejsc","date":"29 wrze\u015bnia 2016","format":false,"excerpt":"W nakr\u0119conym w 1987 r. filmie Alana Parkera \u201eHarry Angel\u201d jest scena, gdy g\u0142\u00f3wny bohater \u2013 kt\u00f3ry podpisa\u0142 wcze\u015bniej z diab\u0142em cyrograf kradn\u0105c innemu m\u0119\u017cczy\u017anie dusz\u0119 \u2013 dowiedziawszy si\u0119 \u017ce w rzeczywisto\u015bci jest kim\u015b zupe\u0142nie innym ni\u017c przez ca\u0142y czas mu si\u0119 wydawa\u0142o i \u017ce Z\u0142y przyszed\u0142 w\u0142a\u015bnie po niego\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/Devil-in-Disguise-Graphic-Tee-Shirt.jpg?fit=550%2C550&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12451,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12451","url_meta":{"origin":33484,"position":3},"title":"Michai\u0142 Formuza\u0142: Wielobiegunowo\u015b\u0107 jako warunek zachowania stabilno\u015bci systemu mi\u0119dzynarodowego","date":"10 lutego 2014","format":false,"excerpt":"Ostatnie dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat sta\u0142y si\u0119 dla \u015bwiata okresem g\u0142\u0119bokich przemian politycznych i spo\u0142eczno-ekonomicznych. W rezultacie rozpadu bloku socjalistycznego i Zwi\u0105zku Sowieckiego nast\u0105pi\u0142 upadek istniej\u0105cego od zako\u0144czenia drugiej wojny \u015bwiatowej dwubiegunowego systemu stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Wielu naiwnie uwa\u017ca\u0142o, \u017ce osi\u0105gni\u0119cie przez Stany Zjednoczone pozycji niekwestionowanego przyw\u00f3dcy wojskowo-politycznego i gospodarczego b\u0119dzie oznacza\u0142o\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/Formuzal.jpg?fit=550%2C325&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9639,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=9639","url_meta":{"origin":33484,"position":4},"title":"Juliusz Evola: By\u0107 z Prawicy","date":"6 sierpnia 2013","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Prezentujemy t\u0142umaczenie eseju Juliusza barona Evoli opublikowanego 19 marca \u00a01973 roku w pi\u015bmie Roma pod tytu\u0142em\u00a0Essere di Destra. \u00a0 Prawica i lewica to okre\u015blenia odnosz\u0105ce si\u0119 do systemu politycznego b\u0119d\u0105cego ju\u017c w stanie kryzysu. W tradycyjnych systemach w\u0142adzy nie istnia\u0142y, przynajmniej rozumiane w obecnym znaczeniu. Mog\u0142a w nich\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/Foto_Evola_Bragaglia.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":37185,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=37185","url_meta":{"origin":33484,"position":5},"title":"Ronald Lasecki: Do przyjaci\u00f3\u0142 antysystemowc\u00f3w","date":"27 lipca 2020","format":false,"excerpt":"Wiele os\u00f3b zaliczaj\u0105cych si\u0119 do zwolennik\u00f3w Antyliberalnego Prze\u0142omu zadaje sobie pytanie \u201eco po wyborach prezydenckich?\u201di jak\u0105 strategi\u0119 post\u0119powania, czy te\u017c jak\u0105 postaw\u0119 \u017cyciow\u0105, przyj\u0105\u0107 powinni antysystemowcy. \u00a0 Bojkot demokratycznego g\u0142osowania i wyj\u0105tki od niego\u00a0 \u00a0 Zaznaczmy na pocz\u0105tek, \u017ce bojkot demokratycznego g\u0142osowania nie jest uniwersalnym imperatywem politycznym i \u017ce w\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Statue-poster.jpg?fit=500%2C737&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33484"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33484"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33486,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33484\/revisions\/33486"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/33485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\nTen\u017ce, Drogi krzy\u017cowe<\/em>, Krak\u00f3w 2017;
\nY. Lacoste, Geopolityka \u015ar\u00f3dziemnomorza<\/em>, Warszawa 2010;<\/li>\n