{"id":337,"date":"2011-09-08T21:34:38","date_gmt":"2011-09-08T20:34:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.xportal.hsms.pl\/?p=337"},"modified":"2014-11-28T18:20:31","modified_gmt":"2014-11-28T17:20:31","slug":"michael-derrick-zasady-i-praktyka-panstwa-korporacyjnego-cz-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=337","title":{"rendered":"Michael Derrick: Zasady i praktyka pa\u0144stwa korporacyjnego (cz. I)"},"content":{"rendered":"

Od Redakcji:<\/strong> Jest to fragment III rozdzia\u0142u ksi\u0105\u017cki Michaela Derricka pt. \u201eThe Portugal of Salazar\u201d, New York 1939, ss. 61-74. T\u0142umaczenie: redakcja Xportal.pl<\/em><\/p>\n

(T.P.)<\/p>\n

I<\/strong><\/p>\n

Pa\u0144stwo portugalskie jest definiowane przez artyku\u0142 V konstytucji z marca 1933 roku jako \u201ejednolita i korporacyjna republika, ufundowana na r\u00f3wno\u015bci przed prawem swoich obywateli, na wolnym dost\u0119pie wszystkich klas do korzy\u015bci cywilizacji i partycypacji wszystkich element\u00f3w, kt\u00f3re tworz\u0105 nar\u00f3d w \u017cyciu administracyjnym oraz w tworzeniu praw.\u201d S\u0142owo \u201ekorporacyjny\u201d oznacza, \u017ce nar\u00f3d traktowany jest jako organiczna ca\u0142o\u015b\u0107, a nie jako przypadkowy zbi\u00f3r jednostek; \u017ce jest organizowany przy u\u017cyciu \u201ekorporacji\u201d, cia\u0142 reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci jego \u017cycia; i te korporacje, wsp\u00f3lnie z innymi stowarzyszeniami, kt\u00f3re ludzie mog\u0105 zak\u0142ada\u0107 dla ro\u017cnych cel\u00f3w, poniewa\u017c cz\u0142owiek jest \u201ezwierz\u0119ciem spo\u0142ecznym\u201d, s\u0105 tworzone na bazie politycznego i administracyjnego \u017cycia kraju. W Art. XVI czytamy[1] \u201epowinno by\u0107 obowi\u0105zkiem Pa\u0144stwa autoryzowanie, o ile nie przeszkadza temu istniej\u0105ce prawo, wszystkich korporacyjnych organizacji, powsta\u0142ych dla intelektualnych, spo\u0142ecznych i ekonomicznych cel\u00f3w, oraz wspieranie i asystowanie przy ich tworzeniu.\u201d<\/p>\n

Ta korporacyjna organizacja mia\u0142a dwa aspekty: ekonomiczno-spo\u0142eczny i polityczny. Mia\u0142a zapewni\u0107 narodowej aktywno\u015bci wsp\u00f3ln\u0105 harmoni\u0119 interes\u00f3w, stworzy\u0107 maszyneri\u0119 dla ochrony sprawiedliwo\u015bci w rozwi\u0105zywaniu wszystkich ich spraw; i, je\u015bli rozpatrujemy aspekt polityczny, zapewni\u0107 narodowi tak\u0105 form\u0119 rz\u0105du, kt\u00f3r\u0105 w najlepszy spos\u00f3b mo\u017cna opisa\u0107 jako demokracj\u0119 organiczn\u0105. W obydwu tych aspektach po\u0142o\u017cono szczeg\u00f3lny nacisk na prawa cz\u0142owieka (cho\u0107, w tej kwestii miano nauczycieli innych ni\u017c prorocy Rewolucji Francuskiej); ale w r\u00f3wnym stopniu podkre\u015blono znaczenie obowi\u0105zk\u00f3w cz\u0142owieka.<\/p>\n

W tym rozdziale zostan\u0105 om\u00f3wione ekonomiczno-spo\u0142eczne aspekty korporacyjnego pa\u0144stwa w Portugalii. G\u0142\u00f3wnymi dokumentami, kt\u00f3rymi si\u0119 zajmiemy przy definiowaniu zasad tego pa\u0144stwa s\u0105: Konstytucja z marca 1933 roku i seria dekret\u00f3w z moc\u0105 prawa datowanych na 23 wrzesie\u0144 tego samego roku. W\u015br\u00f3d tych drugich, najwa\u017cniejszym jest dokument, znany jako Narodowy Statut Pracy, kt\u00f3ry kodyfikuje to, co zosta\u0142o uznane za fundamentalne prawa i obowi\u0105zki zwi\u0105zane z w\u0142asno\u015bci\u0105, kapita\u0142em i prac\u0105, oraz, kt\u00f3ry definiuje cz\u0119\u015b\u0107 narodowej ekonomii b\u0119d\u0105cy przedmiotem regulacji pa\u0144stwa, co jest spraw\u0105 niezwykle istotn\u0105. Ten dokument jest bez w\u0105tpienia modelowany na w\u0142oskiej Karcie Pracy z 1927 roku, a fakt, \u017ce jest wiele punkt\u00f3w wsp\u00f3lnych pomi\u0119dzy w\u0142oskim a portugalskim re\u017cymem czyni to bardziej istotnym od akcentowania istniej\u0105cych w dokumentach r\u00f3\u017cnic. To zostanie przeprowadzone w nast\u0119pnym rozdziale: aktualnie, mog\u0105 by\u0107 one podsumowane przez stwierdzenie, \u017ce faszyzm jest czym\u015b w\u0142oskim, podczas gdy Estado Novo portugalskim i pomimo tego, \u017ce W\u0142ochy s\u0105 pa\u0144stwem korporacyjnym, korporacjonizm w\u0142oskich faszyst\u00f3w (by pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 francuskim zwrotem, kt\u00f3re nie ma adekwatnego t\u0142umaczenia) jest a corporatisme d’\u00e9tat, podczas gdy doktor Salazar odrzuca\u0142 \u00e9tatisme we wszystkich jego formach.<\/p>\n

Je\u015bli nie da si\u0119 zaprzeczy\u0107, \u017ce Salazar mia\u0142 pewien d\u0142ug wobec Mussoliniego to jeszcze bardziej widocznym jest jego wielki d\u0142ug wobec spo\u0142ecznej nauki Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Szczeg\u00f3lnie encyklika Quadragesimo Anno, opublikowana w maju 1931 roku, mia\u0142a g\u0142\u0119boki wp\u0142yw na Konstytucj\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142a nakre\u015blona przez Salazara dla jego kraju podczas kolejnych osiemnastu miesi\u0119cy i zaakceptowana w narodowym plebiscycie 19 marca 1933 roku. Ten wp\u0142yw jest tak znacz\u0105cy, \u017ce w\u0142a\u015bciwie mo\u017cna cytowa\u0107 zbli\u017cone frazy z obydwu dokument\u00f3w. Nie zamierzamy czyni\u0107 zgodno\u015bci z encyklikami papieskimi jedynym kryterium po\u017cyteczno\u015bci prac Salazara; To kr\u00f3tkie studium nie przygotowano wy\u0142\u0105cznie lub nawet w pierwszym rz\u0119dzie dla katolik\u00f3w. Ale byliby\u015bmy nieprecyzyjni, gdyby\u015bmy nie uznali szeroko\u015bci zakresu w jakim jego my\u015bl wywodzi si\u0119 z katolickiego nauczania.<\/p>\n

Po namy\u015ble nad zasadami i teori\u0105, kt\u00f3re s\u0105 uosobione w portugalskiej konstytucji i p\u00f3\u017aniejszych prawach, przejdziemy do streszczenia, co aktualnie osi\u0105gni\u0119to w celu ich realizacji.<\/p>\n

Art. VI Konstytucji brzmi nast\u0119puj\u0105co:
\n\u201eObowi\u0105zkiem Pa\u0144stwa jest:
\n(1) promowanie jedno\u015bci Narodu i ustalanie porz\u0105dku zgodnego z prawem, przez okre\u015blanie i obron\u0119 uprawnie\u0144 oraz gwarancji wywodz\u0105cych si\u0119 z moralno\u015bci, sprawiedliwo\u015bci albo prawa, dla po\u017cytku jednostki, rodziny, lokalnych w\u0142adz i innych cia\u0142 korporacyjnych, zar\u00f3wno publicznych jak i prywatnych.
\n(2) koordynowanie, stymulowanie i kierowanie wszelk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 aktywno\u015bci\u0105, tak aby mog\u0142a przewa\u017cy\u0107 s\u0142uszna harmonia interes\u00f3w, w kt\u00f3rej brana jest pod uwag\u0119 uzasadniona podrz\u0119dno\u015b\u0107 prywatnego interesu wobec wsp\u00f3lnego dobra.
\n(3) stara\u0107 si\u0119 poprawi\u0107 warunki \u017cycia najmniej uprzywilejowanych klas spo\u0142ecznych i zapobiega\u0107 spadku ich standardu \u017cycia poni\u017cej minimalnego poziomu niezb\u0119dnego dla ludzkiego przetrwania.\u201d<\/p>\n

Oto cytat z Konstytucji w kt\u00f3rym odnajdziemy odniesienie do praw moralnych i kt\u00f3ry wyra\u017ca podstawow\u0105 trosk\u0119 o biednych tak, \u017ce nie spos\u00f3b nie zauwa\u017cy\u0107 podobie\u0144stwa do wspomnianych encyklik. Funkcj\u0105 Pa\u0144stwa jest tutaj definiowana jako \u201ekoordynowanie, stymulowanie i kierowanie\u201d, podczas gdy Quadragesimo Anno u\u017cywa s\u0142\u00f3w \u201ekierownictwo, nadz\u00f3r, przynaglanie (stymulowanie), powstrzymywanie, stosownie do poszczeg\u00f3lnego wypadku i potrzeby.\u201d [2]<\/p>\n

Ta kwestia jest rozwini\u0119ta w Art. VII Narodowego Statutu Pracy w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201ePa\u0144stwo ma uprawnienia i zobowi\u0105zania do nadzorczej koordynacji i kontroli \u017cycia ekonomiczno-spo\u0142ecznego w nast\u0119puj\u0105cych celach:
\n(1) aby ustala\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 w\u015br\u00f3d ludno\u015bci, zawod\u00f3w, zaj\u0119\u0107, kapita\u0142u i pracy.
\n(2) aby uchroni\u0107 narodow\u0105 ekonomi\u0119 przed rolnicz\u0105, przemys\u0142ow\u0105 i komercyjn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 o paso\u017cytniczej naturze lub o charakterze niekompatybilnym z wy\u017cszymi interesami ludzkiego \u017cycia.
\n(3) aby zapewni\u0107 jak najni\u017csz\u0105 cen\u0119 i jak najwy\u017csze zarobki, kt\u00f3re by\u0142yby zgodne ze sprawiedliwym wynagrodzeniem wszelkich czynnik\u00f3w produkcji, za pomoc\u0105 udoskonale\u0144 technicznych, s\u0142u\u017cby publicznej i kredyt\u00f3w narodowych.
\n(4) aby rozwija\u0107 osadnictwo na terenach narodowych, aby chroni\u0107 emigrant\u00f3w i regulowa\u0107 emigracj\u0119.\u201d<\/p>\n

W Art. XXXIV czytamy:
\n\u201ePa\u0144stwo powinno wspiera\u0107 tworzenie i udoskonalanie narodowo-korporacyjnej ekonomii. Powinno starannie chroni\u0107, aby elementy, kt\u00f3re na niego si\u0119 sk\u0142adaj\u0105, nie bra\u0142y udzia\u0142u w nieograniczonej konkurencji, co by\u0142oby przeciwne sprawiedliwym celom spo\u0142ecze\u0144stwa i ich samych, ale aby raczej zach\u0119ca\u0107 je do wsp\u00f3\u0142pracy z innymi cz\u0142onkami tego samego kolektywu.\u201d<\/p>\n

Funkcje Pa\u0144stwa, kt\u00f3re tutaj zdefiniowano koresponduj\u0105 doskonale z tymi, kt\u00f3re nada\u0142 mu pa<\/p>\n

pie\u017c, kt\u00f3ry nalega\u0142 aby \u201ewszystkie korporacje dla dobra og\u00f3\u0142u winny si\u0119 z\u0142\u0105czy\u0107 w harmonijn\u0105 jedno\u015b\u0107. G\u0142\u00f3wnym i najw\u0142a\u015bciwszym zadaniem w\u0142adzy pa\u0144stwowej jest w\u0142a\u015bnie skuteczne popieranie harmonijnej i zgodnej wsp\u00f3\u0142pracy wszystkich si\u0142 spo\u0142ecznych.\u201d [3]<\/p>\n

Narodowy Statut Pracy na p\u00f3\u017aniej odk\u0142ada to, \u017ce \u201ePa\u0144stwo winno wyrzec si\u0119 wszelkiego rodzaju przemys\u0142owego i komercyjnego wyzysku, czy to w formie konkurencji z prywatnymi przedsi\u0119biorstwami w sferze ekonomii, czy w formie monopolu, nawet je\u015bli wyniki tych przedsi\u0119biorstw s\u0105 przeznaczane, w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci, na s\u0142u\u017cb\u0119 publiczn\u0105. Wykorzystanie tego rodzaju instrument\u00f3w winno by\u0107 wprowadzane w wyj\u0105tkowych przypadkach i jedynie dla zdobywania korzy\u015bci spo\u0142ecznych, wy\u017cszego rz\u0119du wobec tych, kt\u00f3re mo\u017cna zdobywa\u0107 w inny spos\u00f3b. Podobnie, Pa\u0144stwo nie mo\u017ce bra\u0107 bezpo\u015bredniego udzia\u0142u w administrowaniu prywatnymi przedsi\u0119biorstwami chyba, \u017ce poprzez wsparcie finansowe, aby uzyska\u0107 wspomniane rezultaty.\u201d (Art. VI, por\u00f3wnaj z Konstytucj\u0105, Art. XXXIII) \u201ePa\u0144stwo uznaje prywatn\u0105 inicjatyw\u0119 za owocny instrument post\u0119pu i narodowej ekonomii.\u201d (Art. IV) \u201ePa\u0144stwo uznaje prawo w\u0142asno\u015bci i w\u0142adze jej u\u017cywania oraz zbywania, za wynikaj\u0105ce z racjonalnej konieczno\u015b\u0107 wywnioskowanej z natury cz\u0142owieka, wiod\u0105ce do wielkich indywidualnych i kolektywnych pr\u00f3b rodziny oraz spo\u0142ecze\u0144stwa i za jedne z pierwszych podstaw ochrony i post\u0119pu spo\u0142ecznego.\u201d (Art. XII)<\/p>\n

W\u0142asno\u015b\u0107 prywatna jest fundamentem Portugalii Salazara. Prawo do w\u0142asno\u015bci jest jednym z g\u0142\u00f3wnych praw cz\u0142owieka jakie wymy\u015blono; jest zdefiniowane jako podstawowe na samym pocz\u0105tku Konstytucji, razem z wolno\u015bci\u0105 my\u015bli, stowarzysze\u0144 i zrzesze\u0144, oraz z innymi prawami, na kt\u00f3re liberalne, laickie konstytucje k\u0142ad\u0105 wy\u0142\u0105czny nacisk. S\u0105 to prawa, kt\u00f3re zosta\u0142y odrzucone zar\u00f3wno przez kapitalizm, jak i socjalizm, kt\u00f3ry jest logiczn\u0105 konsekwencj\u0105 kapitalizmu. Kapitalizm oznacza koncentracj\u0119 w\u0142asno\u015bci w r\u0119kach ma\u0142ej grupy os\u00f3b i w ten spos\u00f3b odmawia cz\u0142owiekowi naturalnego prawa [do posiadania \u2013 T.P.] w\u0142asno\u015bci; Socjalizm szuka remedium na ten stan sprawy w odbieraniu w\u0142asno\u015bci nawet tej ma\u0142ej grupie ludzi. Salazar chce przywr\u00f3ci\u0107 w\u0142asno\u015b\u0107 wielu.<\/p>\n

To niezb\u0119dna zasada; i, jak powiedzia\u0142 Salazar, \u201eje\u015bli mamy wy\u0142\u0105cznie obsesj\u0119 na punkcie idei bogactwa i produkcji, nie mo\u017cemy by\u0107 oboj\u0119tni wobec du\u017cych i ma\u0142ych w\u0142a\u015bcicieli; musimy faworyzowa\u0107 jednych tutaj, a innych tam, w zale\u017cno\u015bci od geograficznych, klimatycznych i ekonomicznych uwarunkowa\u0144. Ale \u2013 i to chc\u0119 podkre\u015bli\u0107 \u2013 je\u015bli nie zredukujemy \u017cycia spo\u0142ecze\u0144stwa do zapewnienia warunk\u00f3w produkcji i wykorzystywania bogactw; je\u015bli odnajdziemy te, przecie\u017c istotne, aspekty \u017cycia hartowane, uzupe\u0142niane i poprawiane przez pewne realno\u015bci \u2013 takie jak spok\u00f3j, szcz\u0119\u015bcie, pomy\u015blno\u015b\u0107 i pi\u0119kno \u017cycia rodzinnego \u2013 wtedy mo\u017cemy za\u015bmia\u0107 si\u0119 z \u201egotowych\u201d formu\u0142 wy\u017cszej produktywno\u015bci i zdecydowa\u0107 si\u0119 od razu na polityk\u0119 zerwania z wielkimi posiad\u0142o\u015bciami wiejskimi i systematycznego wspierania ma\u0142ych gospodarstw w kt\u00f3rych ch\u0142opskie rodziny mog\u0105 budowa\u0107 swoj\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107. Taka polityka jest zasadnicz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 mojej idei; z drugiej strony, ona jest w konflikcie z zasadami tych, kt\u00f3rzy traktuj\u0105 \u017cycie w spos\u00f3b materialistyczny i uwa\u017caj\u0105 cz\u0142owieka, jak Rosjanie, za maszyn\u0119 do produkcji i konsumpcji d\u00f3br. Wi\u0119c widzicie, \u017ce we w\u0142a\u015bciwym interesie Pa\u0144stwa, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Pa\u0144stwa nazywanego kapitalistycznym, jest stworzy\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 mo\u017cliw\u0105 ilo\u015b\u0107 ma\u0142ych w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rzy, dalecy od pomocy komunizmowi i socjalizmu, stan\u0105 si\u0119 konserwatywnym fundamentem Narodu i w ostatecznym rozrachunku stan\u0105 w opozycji do wszelkich liberty\u0144skich idei.\u201d [4]<\/p>\n

Salazar opisuje jakie kroki zosta\u0142y, a jakie zostan\u0105, przedsi\u0119wzi\u0119te aby przeprowadzi\u0107 polityk\u0119 zach\u0119cania ma\u0142ych w\u0142a\u015bcicieli; odnotujmy, \u017ce nie zawiera ona zapowiedzi konfiskaty mienia bogatych. Trzy pi\u0105te Portugalczyk\u00f3w zajmuje si\u0119 prac\u0105 na roli i wspomniana polityka, wspierania na du\u017c\u0105 skal\u0119 ma\u0142ych farmer\u00f3w, charakteryzuje nowy re\u017cym. Jest ona popularna. Jesli angielski czytelnik ma trudno\u015bci ze zrozumieniem jej dop\u00f3ki nie zostanie przyporz\u0105dkowana do jakiego\u015b -izmu, kt\u00f3ry zna, jest bardziej bliskie prawdy powiedzie\u0107 o Portugalii Salazara, \u017ce jest ona pa\u0144stwem dystrybucjonistycznym ni\u017c, \u017ce jest pa\u0144stwem faszystowskim. Ale lepiej zostawi\u0107 -izmy ca\u0142kowicie poza t\u0105 kwesti\u0105 zw\u0142aszcza, \u017ce do tej pory og\u00f3lnikowo kojarz\u0105 oni faszyzm z olejem rycynowym i obozami koncentracyjnymi, a gdy my\u015bl\u0105 o dystrybucjonizmie – je\u015bli w og\u00f3le o nim my\u015bl\u0105 – to \u0142\u0105cz\u0105 go z piwem i z kultem domoros\u0142ych. Prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 dokonano w Portugalii, na rzecz stworzenia niepodleg\u0142ych i posiadaj\u0105cych ch\u0142op\u00f3w opiszemy w czterech cz\u0119\u015bciach tego rozdzia\u0142u. Ale rolnictwo nie jest jedyn\u0105 dziedzin\u0105 do kt\u00f3rej cz\u0142owiek jest zach\u0119cany i w kt\u00f3rej jest chroniony. W realizacji swojego celu \u201ekoordynowania, stymulowania i kierowania\u201d Pa\u0144stwo, na mocy Art. XXXII Konstytucji, musi \u201ezach\u0119ca\u0107 do prywatnej aktywno\u015bci ekonomicznej, kt\u00f3ra jest najbardziej dochodowa w stosunku do jej koszt\u00f3w. ale bez zmniejszania socjalnych korzy\u015bci nadanych ma\u0142ym przedsi\u0119biorstwom domowym, lecz w ich obronie.\u201d Jest rzadkim, aby \u201esocjalne korzy\u015bci nadane ma\u0142ym przedsi\u0119biorstwom domowym\u201d otrzymywa\u0142y konstytucyjne uznanie.<\/p>\n

Ca\u0142y Dzia\u0142 III pierwszej cz\u0119\u015bci Konstytucji skupia si\u0119 na pozycji rodziny w Estado Novo. Art. XII wylicza roszczenia rodziny, kt\u00f3re chroni Pa\u0144stwo: \u201ePa\u0144stwo winno zapewni\u0107 konstytucj\u0119 i ochron\u0119 rodzinie, jako \u017ar\u00f3d\u0142u utrzymania i rozwoju rasy, jako pierwszej podstawie edukacyjnej i spo\u0142ecznej dyscypliny oraz harmonii i fundamentowi polityczno-administracyjnego porz\u0105dku, zar\u00f3wno ich przez zwi\u0105zki w gminach (freguesia) i miastach, jak i przez ich reprezentacj\u0119 w lokalnych w\u0142adzach\u201d. To oznacza, \u017ce moralne znaczenie instytucji rodziny jest uznawane na r\u00f3wni jedynie z jej fizjologicznym znaczeniem bycia \u201e\u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania i rozwoju rasy\u201d. Jest ona \u201epierwsz\u0105 podstaw\u0105 edukacyjnej i spo\u0142ecznej dyscypliny oraz harmonii\u201d. \u201eW naszej wiedzy\u201d, m\u00f3wi Senhor Pereira dos Santos w swoim wyczerpuj\u0105cym traktacie na temat portugalskiej Konstytucji, \u201enie ma innego tekstu konstytucyjnego w kt\u00f3rym rola rodziny w Pa\u0144stwie by\u0142aby pe\u0142niejsza ni\u017c w tym tek\u015bcie… Generalnie, jedynie jej fizjologiczna funkcja jest wymieniana jako podstawa uzasadnienia ochrony rodziny przez w\u0142adze publiczne\u201d. [5] Dla w\u0105tpi\u0105cych opisuje on nie mniej ni\u017c sze\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych konstytucji; ale pisa\u0142 on sw\u00f3j traktat, oczywi\u015bcie, przed publikacj\u0105 niezwyk\u0142ej, nowej Konstytucji Irlandii. [6]<\/p>\n

„justify”>Art. XIV portugalskiej Konstytucji:
\n\u201e Narz\u0119dzia ochrony rodziny, kt\u00f3re powinny by\u0107 stosowane przez Pa\u0144stwo i w\u0142adze lokale to:
\n(1) wspieranie zwi\u0105zk\u00f3w oddzielnych dom\u00f3w o zdrowej kondycji i instytucji rodzinnych gospodarstw domowych.
\n(2) ochron\u0119 macierzy\u0144stwa.
\n(3) ustalanie podatk\u00f3w w zgodzie z uzasadnionymi wydatkami rodziny i promowanie adaptowania p\u0142acy rodzinnej.
\n(4) towarzyszenie rodzicom w spe\u0142nianiu ich obowi\u0105zk\u00f3w wychowawczych i edukacyjnych wobec ich dzieci oraz wsp\u00f3\u0142praca z nimi przy pomocy publicznych instytucji edukacyjnych i poprawczych, lub przez zach\u0119canie do tego prywatnych zak\u0142ad\u00f3w po\u015bwi\u0119conych realizacji tych samych cel\u00f3w.
\n(5) u\u017cywa\u0107 wszystkich efektywnych \u015brodk\u00f3w w celu obrony przed degeneracj\u0105 moraln\u0105\u201d.<\/p>\n

Trzeci i czwarty podpunkt wydaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 szczeg\u00f3lne znaczenie. P\u0142aca rodzinna jest jedynie rozszerzeniem zasady p\u0142acy \u017cyciowej. \u201e P\u0142aca winna pracownikowi rz\u0105dnemu i uczciwemu wystarczy\u0107 na utrzymanie \u017cycia\u201d, czytamy w Rerum Novarum. \u201eIstnieje minimalne wynagrodzenie lub pensja, kt\u00f3ra odpowiada potrzebom egzystencjalnym\u201d, czytamy w portugalskim Narodowym Statucie Pracy. Ale konstytucyjne zdefiniowanie opodatkowania nale\u017cy uzna\u0107 za wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 przywilej nadany rodzinie, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie rozumie istot\u0119 aplikacji zasady, \u017ce to Pa\u0144stwo istniej dla spo\u0142ecze\u0144stwa, a nie spo\u0142ecze\u0144stwo dla Pa\u0144stwa.<\/p>\n

Ponadto, czwarty podpunkt powy\u017cszego artyku\u0142u jest najbardziej niezwyczajny. Rodzina, a nie pa\u0144stwowa i przymusowa szko\u0142a, jest naturalnym \u015brodowiskiem dziecka. Pierwszym prawem rodzic\u00f3w jest prawo do opieki nad ich w\u0142asnymi dzie\u0107mi i jest to prawo, kt\u00f3re w Portugalii jest uznawane. W Anglii jest ono coraz mocniej odrzucane. Szko\u0142a podstawowa i \u015brednia oraz technika s\u0105 w Portugalii utrzymywane przez Pa\u0144stwo i ka\u017cde dziecko jest zobowi\u0105zane odby\u0107 podstawow\u0105 edukacj\u0119. Ale ka\u017cdy rodzic mo\u017ce w spos\u00f3b wolny decydowa\u0107 czy jego dziecko powinno odbywa\u0107 edukacj\u0119 w domu, w prywatnej szkole czy w szkole pa\u0144stwowej; i dom jest uwa\u017cany za normalne do tego miejsce. Wolno\u015b\u0107 edukacji jest inn\u0105 z wolno\u015bci gwarantowan\u0105 przez Konstytucj\u0119 (w Art. VIII); i jest to wolno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 w Anglii nie mo\u017cemy si\u0119 cieszy\u0107.<\/p>\n

\u201ePa\u0144stwo\u201d, m\u00f3wi Salazar \u201enie jest w Portugalii szefem edukacji; funkcja edukacyjna nale\u017cy przede wszystkim do rodziny, z kt\u00f3r\u0105 Pa\u0144stwo wsp\u00f3\u0142pracuje, zast\u0119puj\u0105c j\u0105 jedynie w momencie gdy rodzina nie istnieje lub gdy nie jest w stanie przyj\u0105\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 sobie funkcj\u0119\u201d.<\/p>\n

Rodzina, i to rodzina niepodleg\u0142a oraz posiadaj\u0105ca w\u0142asno\u015b\u0107, jest podstawow\u0105 jednostk\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Ponownie podsumujemy to s\u0142owami Salazara: \u201eRodzina, kt\u00f3ra mieszka pod w\u0142asnym dachem jest z konieczno\u015bci bardziej oszcz\u0119dna, bardziej stabilna, lepiej ukonstytuowana. Oto dlaczego bloki mieszkalne, gigantyczne domy dla robotnik\u00f3w, z s\u0105siaduj\u0105cymi z nimi restauracjami i ich wsp\u00f3lnymi sto\u0142\u00f3wkami, nie interesuj\u0105 nas. Daje one szans\u0119 spotkania si\u0119 z \u017cyciem obecnej p\u00f3\u0142-koczowniczej ludno\u015bci naszej wielkiej, wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji; z powodu naszej niepodleg\u0142ej natury i prostych zmys\u0142\u00f3w preferujemy ma\u0142e, niepodleg\u0142e domy, zamieszka\u0142e przez posiadaj\u0105ce je rodziny.\u201d [7]<\/p>\n

Przypisy:
\n[1] Pocz\u0105tkowo ten fragment pojawi\u0142 si\u0119 w Konstytucji jako Art. XIV. Do Konstytucji wniesiono szczeg\u00f3\u0142owe poprawki przy kilku okazjach: wzmianki w ca\u0142ej tej ksi\u0105\u017cce dotycz\u0105 stanu prawnego z 21 grudnia 1936 roku. Nale\u017cy odnotowa\u0107, \u017ce t\u0142umaczenie [tekst\u00f3w prawnych \u2013 T.P.] pochodzi od samego autora i nie jest oficjalne. Pomimo to my\u015bli on i ma nadziej\u0119, \u017ce mog\u0105 zosta\u0107 one uznane za dok\u0142adne.
\n[2] Quadragesimo Anno: par. 80.
\n[3] Divini Redemptoris: par. 32.
\n[4] Ferro: Le Portugal et son Chef (Paris, Bernard Grassct, 1934), ss. 133-4.
\n[5] Pereira dos Santos: Un Etat Corporatif: La Constitution Sociale et Politique Portuguese, Paris: Recueil Sirey, 1935, s. 56. To d\u0142ugie i udokumentowane studium na temat portugalskiej Konstytucji, napisane jako teza doktorska na Uniwersytecie w Louvain, powinno by\u0107 warto\u015bciowe dla ka\u017cdego, kto chcia\u0142by \u201eprzestudiowa\u0107\u201d dok\u0142adnie Estado Novo. Poza tym jest ona dosy\u0107 drobiazgowa i wymagaj\u0105c\u0105 kontroli poniewa\u017c portugalskie Estado Novo jest obecnie, co trzeba przyzna\u0107, w stadium eksperymentalnym; taka praca b\u0119dzie mia\u0142a wi\u0119ksza warto\u015b\u0107, gdy pewne rodzaje cel\u00f3w zostan\u0105 osi\u0105gni\u0119te.
\n[6] Art. 41 Konstytucji irlandzkiej (1937) rozpoczyna si\u0119 w ten spos\u00f3b: \u201ePa\u0144stwo uznaje Rodzin\u0119, jako naturalnie podstawow\u0105 i fundamentaln\u0105 grup\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i jako moraln\u0105 instytucj\u0119 posiadaj\u0105c\u0105 nieod\u0142\u0105czne i niespisane prawa, poprzedzaj\u0105ce i stoj\u0105ce ponad wszelkim prawem pozytywnym.\u201d
\nArt. 42: \u201ePa\u0144stwo potwierdza, \u017ce podstawowym i naturalnym nauczycielem dziecka jest Rodzina.\u201d
\n[7] Salazar: mowa z 13 marca 1933.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od Redakcji: Jest to fragment III rozdzia\u0142u ksi\u0105\u017cki Michaela Derricka pt. \u201eThe Portugal of Salazar\u201d, New York 1939, ss. 61-74. T\u0142umaczenie: redakcja Xportal.pl (T.P.) I […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":338,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[22,12],"tags":[468,744,832],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-5r","jetpack-related-posts":[{"id":33946,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=33946","url_meta":{"origin":337,"position":0},"title":"Oswald Mosley: Nar\u00f3d-Europa","date":"16 lipca 2018","format":false,"excerpt":"Nar\u00f3d-Europa to idea zrozumia\u0142a dla ka\u017cdego. Jest to idea prosta, ale nie nale\u017cy jej z tego powodu odrzuca\u0107; przede wszystkim dlatego, \u017ce idee podstawowe s\u0105 ideami prostymi. Zapytajcie dowolne dziecko, czym jest nar\u00f3d? Najpewniej odpowie ono, \u017ce nar\u00f3d posiada rz\u0105d. I tak w\u0142a\u015bnie brzmi prawid\u0142owa odpowied\u017a, poniewa\u017c rzecz\u0105 kt\u00f3r\u0105 trzeba\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Mosley.jpg?fit=414%2C310&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":38901,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=38901","url_meta":{"origin":337,"position":1},"title":"Marcin Skalski: Nigdy wi\u0119cej ratowania…","date":"24 marca 2021","format":false,"excerpt":"Dzisiaj obchodzimy \u015bwi\u0119to Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w - mimo \u017ce jedynym w\u0142a\u015bciwym miejscem do takich celebracji jest Izrael, ewentualnie Stany Zjednoczone. Niemniej, Polacy ratuj\u0105cy \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej wcale nie powinni by\u0107 dla nas wzorem do na\u015bladowania. W sytuacji, gdy za ukrywanie \u017byd\u00f3w grozi\u0142a kara \u015bmierci dla ca\u0142ej rodziny ukrywaj\u0105cego,\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/16165668721d3a3fff9e90f37a15a1de260cc0b372ef11b089d14dd4b1d2fe16aeaf242ab1.jpg?fit=640%2C365&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5715,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=5715","url_meta":{"origin":337,"position":2},"title":"Julius Evola: Czym jest hiszpa\u0144ski falangizm?","date":"18 lipca 2012","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: 17 lipca 1936 r. w Hiszpanii wybuch\u0142a wojna domowa. Konfliktowi temu zar\u00f3wno prawica jak i lewica nada\u0142y du\u017ce znaczenie. Dla obu stron ur\u00f3s\u0142 on do rangi wr\u0119cz mitycznej. Jak w wypadku ka\u017cdego mitu, z czasem pojawiaj\u0105 si\u0119 d\u0105\u017cenia do ich dekonstrukcji. Nie inaczej wygl\u0105da sprawa mitu hiszpa\u0144skiej Falangi.\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2012\/07\/jose-antonio_PRESENTE.jpg?fit=400%2C301&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8375,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=8375","url_meta":{"origin":337,"position":3},"title":"Zasady Chorwackiego Ruchu Ustaszowskiego","date":"10 kwietnia 2013","format":false,"excerpt":"Od Redakcji:\u00a0W zwi\u0105zku z przypadaj\u0105c\u0105 dzi\u015b rocznic\u0105 proklamowania Niezale\u017cnego Pa\u0144stwa Chorwackiego prezentujemy Czytelnikom prawdopodobnie pierwszy przek\u0142ad Zasad Chorwackiego Ruchu Ustaszowskiego na j\u0119zyk polski. Ich autorem jest Ante Paveli\u0107, przyw\u00f3dca ruchu ustaszy i poglavnik (w\u00f3dz) Niezale\u017cnego Pa\u0144stwa Chorwackiego, istniej\u0105cego w latach 1941-1945. W pierwotnej wersji opracowane w 1933 r., w obecnej\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/NDH1.gif?fit=400%2C369&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":18677,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=18677","url_meta":{"origin":337,"position":4},"title":"Szwecja: Ma\u0142a zemsta Izraela","date":"16 stycznia 2015","format":false,"excerpt":"Ubieg\u0142oroczne uznanie przez Szwecj\u0119 Pa\u0144stwa Palesty\u0144skiego wywo\u0142a\u0142o spore niezadowolenie w\u0142adz Izraela. Szwecja by\u0142a pierwszym z du\u017cych pa\u0144stw europejskich, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y si\u0119 na ten krok, wywo\u0142uj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie kryzys w relacjach dwustronnych. Teraz nadszed\u0142 za\u015b czas, w kt\u00f3rym izraelskie w\u0142adze pokaza\u0142y, jak bardzo ta decyzja by\u0142o im nie na r\u0119k\u0119. W\u0142adze tworu\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/margot_wallstroem.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":28325,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=28325","url_meta":{"origin":337,"position":5},"title":"Tomasz Weber: Narodowe Pa\u0144stwo Pracy \u2013 zarys idei","date":"4 lutego 2017","format":false,"excerpt":"Jednym z g\u0142\u00f3wnych postulat\u00f3w Falangi jest utworzenie Narodowego Pa\u0144stwa Pracy, kt\u00f3re mia\u0142oby by\u0107 alternatyw\u0105 zar\u00f3wno dla marksistowskiego kolektywizmu dyktatury proletariatu, jak i wolnorynkowej utopii demokracji liberalnej. Niestety koncepcja ta nie doczeka\u0142a si\u0119 jeszcze dok\u0142adnego om\u00f3wienia. Jej podstawy mo\u017cna wywnioskowa\u0107 z falangistowskiego \u015bwiatopogl\u0105du, jednak pytanie, jak takie pa\u0144stwo mia\u0142oby wygl\u0105da\u0107, nie\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/15894894_1889005608011902_3490044364031056838_n.jpg?fit=600%2C600&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/337"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17666,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/337\/revisions\/17666"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}