W autodeklaracjach ideowych polskich \u015brodowisk konserwatywnych bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 odwo\u0142anie do cywilizacji \u0142aci\u0144skiej. Rozumie si\u0119 j\u0105 bardzo cz\u0119sto przez pryzmat kontrowersyjnej i krytykowanej teorii cywilizacji Feliksa Konecznego. Postrzegana jest wi\u0119c jako niezr\u00f3\u017cnicowany wewn\u0119trznie i niezmienny w czasie monolit. Jej krynic\u0105 i najwa\u017cniejszym o\u015brodkiem mia\u0142by by\u0107 Rzym i katolickie kraje \u015ar\u00f3dziemnomorza. Kultura polska mia\u0142aby by\u0107 jedynie ich echem i regionalnym odbiciem.<\/p>\n
Perspektywa taka wydaje si\u0119 zanadto upraszcza\u0107 bardziej z\u0142o\u017con\u0105 problematyk\u0119 morfologii cywilizacji \u0142aci\u0144skiej i cywilizacyjnej to\u017csamo\u015bci naszego mi\u0119dzy innymi kraju. Konieczne jest rozleglejsze na\u015bwietlenie tej problematyki i dope\u0142niaj\u0105ce wyja\u015bnienia, kt\u00f3re przedstawimy w niniejszym eseju.<\/p>\n
Powstanie i rozszerzanie cywilizacji \u0142aci\u0144skiej<\/strong><\/p>\n Cywilizacja \u0142aci\u0144ska by\u0142a jedn\u0105 z cywilizacji powsta\u0142ych na kontynencie europejskim. Historycznie wyros\u0142a ona ze schy\u0142kowej cywilizacji antycznego Rzymu, wraz z jej wszystkimi \u00f3wczesnymi orientalnymi nalecia\u0142o\u015bciami duchowymi \u2013 w\u0142\u0105cznie z narodzonym w\u015br\u00f3d \u017cyd\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwem. W swoim okresie formacyjnym IV-IX w. zintegrowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c wiele kulturowych element\u00f3w germa\u0144skich, celtyckich i gnostyckich jak rycerstwo, poj\u0119cie honoru, swoist\u0105 sakralizacj\u0119 kobiety etc.<\/p>\n W kolejnych wiekach cywilizacja \u0142aci\u0144ska promieniowa\u0142a na p\u00f3\u0142noc i wsch\u00f3d obejmuj\u0105c niemal ca\u0142\u0105 Europ\u0119. Pocz\u0105wszy od XV w. zaszczepiana by\u0142a przez korony portugalsk\u0105, hiszpa\u0144sk\u0105 i francusk\u0105 w zachodniej hemisferze, oraz w Afryce, Azji i na Pacyfiku. W wiekach XIV-XVI trwa\u0142y te\u017c pr\u00f3by rozszerzenia jej na wschodni\u0105 i po\u0142udniowo-wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Europy przez Niemc\u00f3w, Szwed\u00f3w i Polak\u00f3w. W wiekach XVII i XVIII Niemcy austriaccy skutecznie rozszerzyli jej wp\u0142yw w basenie Dunaju.<\/p>\n Kryzys cywilizacji \u0142aci\u0144skiej<\/strong><\/p>\n Zarazem, od XIV w. datuje si\u0119 wieloaspektowy kryzys cywilizacji \u0142aci\u0144skiej w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w zachodniej i w niekt\u00f3rych krajach \u015brodkowej Europy. Pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci gospodarcze i niepokoje spo\u0142eczne. Kryzys osi\u0105ga swoje apogeum w pr\u00f3bie reformy Ko\u015bcio\u0142a podj\u0119tej przez Marcina Lutra. Za\u0142o\u017cenia reformy s\u0105 b\u0142\u0119dne, impulsywna osobowo\u015b\u0107 reformatora dodatkowo komplikuje za\u015b kwesti\u0119 za\u017cegnania zapocz\u0105tkowanego przez niego sporu. Ostatecznie od rzymskiego Ko\u015bcio\u0142a odpadaj\u0105 ca\u0142e po\u0142acie Europy p\u00f3\u0142nocnej, w kt\u00f3rych tradycyjna kultura i tradycyjne spo\u0142ecze\u0144stwa ulegaj\u0105 rozpadowi, kraje te za\u015b wkraczaj\u0105 w nowoczesno\u015b\u0107.<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki reaguje na protestantyzm w\u0142asn\u0105 reform\u0105 na Soborze Trydenckim w latach 1545-1563. Sprowadza si\u0119 ona do przej\u015bcia przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 od cywilizacji tradycyjnej do cywilizacji nowo\u017cytnej. Uwypukleniu ulegaj\u0105 antropocentryczne tre\u015bci doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej, takie jak zaufanie do rozumu ludzkiego i znaczenie jednostki ludzkiej. Pozostaje to jednak w stosunku niekonfrontacyjnym wobec my\u015blenia tradycyjnego \u2013 rozum ma by\u0107 wszak o\u015bwiecany \u015bwiat\u0142em wiary, za\u015b jednostka nawi\u0105za\u0107 osobisty kontakt z Bogiem w ramach \u201edevotio moderna<\/em>\u201d.<\/p>\n Zachodnia nowo\u017cytno\u015b\u0107 i nowoczesno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n To bardzo wa\u017cne, by rozr\u00f3\u017cni\u0107 w tym miejscu nowo\u017cytno\u015b\u0107 i nowoczesno\u015b\u0107. Nowo\u017cytno\u015b\u0107 to paradygmat antropocentryczny (humanistyczny). Jest on odmienny od tradycyjnego paradygmatu teocentrycznego, jednak otwarcie go nie atakuje. Epoka nowo\u017cytna to koegzystencja paradygmat\u00f3w tradycyjnego (teocentrycznego) i nowo\u017cytnego (antropocentrycznego).<\/p>\n Zmiana jako\u015bciowa przychodzi wraz z nowoczesno\u015bci\u0105. Nowoczesno\u015b\u0107 nie tworzy w\u0142asnego paradygmatu, odr\u0119bnego od paradygmatu nowo\u017cytnego. Nowoczesno\u015b\u0107 zachowuje jako sw\u00f3j paradygmat nowo\u017cytny antropocentryzm. R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce w ramach nowoczesno\u015bci odbiera si\u0119 paradygmatowi tradycyjnemu prawo do istnienia. Nowoczesno\u015b\u0107 rozpoczyna planow\u0105 ideow\u0105 i fizyczn\u0105 eksterminacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa tradycyjnego.<\/p>\n By zilustrowa\u0107 t\u0119 tez\u0119 przyk\u0142adami, tacy przedstawiciele nowo\u017cytno\u015bci jak Kopernik, Newton, Kepler, Galileusz, czy Hobbes rozpoczynali zazwyczaj swe dzie\u0142a przynajmniej tytularnymi inwokacjami do Boga i pochwa\u0142ami panuj\u0105cych. Ju\u017c jednak filozofowie nowocze\u015bni jak Condorcet, Diderot, Wolter i inni, otwarcie atakowali religi\u0119 i urz\u0105dzenia spo\u0142ecze\u0144stwa tradycyjnego, nie cofaj\u0105c si\u0119 niekiedy nawet przed krytyk\u0105 monarchii. Symbolicznie markuj\u0105ca pocz\u0105tek nowoczesno\u015bci rewolucja we Francji 1789 r. rozpocz\u0119\u0142a za\u015b fizyczn\u0105 likwidacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw i instytucji tradycyjnych.<\/p>\n Trzy warianty cywilizacji \u0142aci\u0144skiej<\/strong><\/p>\n Wracaj\u0105c tymczasem do przestrzennego zasi\u0119gu cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, to z burzliwych wiek\u00f3w XVI-XVII wysz\u0142a ona przestrzennie okrojona i terytorialnie niejednolita, co nie pozosta\u0142o bez wp\u0142ywu na jej dalsze dzieje i morfologi\u0119. W krajach zamieszkanych przez ludy germa\u0144skie w p\u00f3\u0142nocnej Europie i p\u00f3\u0142nocnej Ameryce zwyci\u0119\u017cy\u0142a bowiem protestancka nowoczesno\u015b\u0107. Cywilizacja \u0142aci\u0144ska przetrwa\u0142a natomiast w \u015br\u00f3dziemnomorskich krajach europejskich, w krajach Europy \u015brodkowej, oraz w koloniach pa\u0144stw hiszpa\u0144skich w Ameryce i na Filipinach, a tak\u017ce w dawnych koloniach Francji na zachodniej p\u00f3\u0142kuli.<\/p>\n Kraje te by\u0142y od siebie geograficznie oddzielone i cywilizacja \u0142aci\u0144ska rozwija\u0142a si\u0119 tam w znacz\u0105co odmiennych warunkach, nabieraj\u0105c w ka\u017cdym z tych region\u00f3w nieco odmiennego charakteru. Mo\u017cemy w zwi\u0105zku z tym wyr\u00f3\u017cni\u0107 trzy odmiany cywilizacji \u0142aci\u0144skiej:<\/p>\n 1. Odmian\u0119 euroroma\u0144sk\u0105. Geograficznie obejmowa\u0142a ona kraje hiszpa\u0144skie, w\u0142oskie, belgijskie, zachodnie i po\u0142udniowe kraje szwajcarskie, oraz Francj\u0119;<\/p>\n 2. Odmian\u0119 \u015brodkowoeuropejsk\u0105. Promieniowa\u0142a ona na kraje w r\u00f3\u017cnych okresach obj\u0119te polskim i austriackim wp\u0142ywem politycznym, \u015blady jej silniejszego lub s\u0142abszego oddzia\u0142ywania dostrzegalne s\u0105 w granicach dawnych \u015brodkowoeuropejskich w\u0142adztw Jagiellon\u00f3w i Habsburg\u00f3w;<\/p>\n 3. Odmian\u0119 latynoameryka\u0144sk\u0105. Ukszta\u0142towa\u0142a ona cywilizacyjne oblicze Ameryki \u0141aci\u0144skiej, tak wi\u0119c kraj\u00f3w ameryka\u0144skich, w kt\u00f3rych j\u0119zykiem oficjalnym lub u\u017cywanym przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w jest j\u0119zyk hiszpa\u0144ski, portugalski lub francuski.<\/p>\n Wa\u017cne jest przy tym zaznaczenie, \u017ce ka\u017cdy ze wskazanych wariant\u00f3w cywilizacji \u0142aci\u0144skiej posiada\u0142 swoj\u0105 specyfik\u0119, wyra\u017anie odr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 go od pozosta\u0142ych, cho\u0107 oczywi\u015bcie elementy wsp\u00f3lne przewa\u017ca\u0142y nad r\u00f3\u017cnicuj\u0105cymi. I tak na przyk\u0142ad, w krajach \u015br\u00f3dziemnomorskiej wersji cywilizacji \u0142aci\u0144skiej etniczny nacjonalizm jest niepor\u00f3wnanie silniejszy ni\u017c w krajach latynoameryka\u0144skich. Bliskowschodni\u0105 ludno\u015b\u0107 nap\u0142ywow\u0105 jak \u017bydzi, Arabowie i Berberowie wyganiano z Hiszpanii, Francji i W\u0142och. Podobne etnocentryczne tendencje wyst\u0119puj\u0105 jedynie efemerycznie w Ameryce \u0141aci\u0144skiej, gdzie to ludno\u015b\u0107 europejska by\u0142a ludno\u015bci\u0105 nap\u0142ywow\u0105.<\/p>\n U progu cywilizacji sarmackiej<\/strong><\/p>\n Nas jednak bardziej w tym miejscu interesuje przypadek orientalnego wariantu cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Polska. Specyfika w \u015brodkowej Europie przede wszystkim Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w sprowadza\u0142a si\u0119 w istocie do bycia akceleratorem tendencji prowadz\u0105cych do wytworzenia osobnej cywilizacji \u201esarmackiej\u201d. Stopi\u0107 by si\u0119 w niej mia\u0142y chrze\u015bcija\u0144ska matryca religijna i stepowa matryca cywilizacyjna.<\/p>\n Cywilizacja sarmacka by\u0142a by wi\u0119c chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 cywilizacj\u0105 stepow\u0105, cho\u0107 bynajmniej nie cywilizacj\u0105 koczownicz\u0105, lecz osiad\u0142\u0105 i rolnicz\u0105. Takim do\u015brodkowym i zarazem autonomizuj\u0105cym wobec o\u015brodk\u00f3w zewn\u0119trznych wp\u0142ywom podlega\u0142o w Rzeczypospolitej prawos\u0142awie (abp. Mohy\u0142a, Akademia Kijowska), islam (litewscy Tatarzy), a nawet miejscowy judaizm i osiedle\u0144cy germa\u0144scy, oraz zwasalizowane kraje niemieckie (Prusy, Kurlandia).<\/p>\n Katolicyzm w Polsce r\u00f3wnie\u017c nabra\u0142 s\u0142owia\u0144skiej specyfiki: polscy katolicy prowadzili w krajach poga\u0144skich akcje misyjne, a nie wojny. Litwa nie sp\u0142yn\u0119\u0142a krwi\u0105 niewiernych, jak nawracane ogniem i mieczem kraje germa\u0144skie, a p\u00f3\u017aniej kraje S\u0142owian po\u0142abskich i Prus\u00f3w. W tym wczesnym okresie Polacy nie prowadzili te\u017c wojen przeciw prawos\u0142awnym, jak Niemcy i Szwedzi. Do czasu przenikni\u0119cia na nasze ziemie nowo\u017cytno\u015bci, nie mieli\u015bmy na sumieniu niczego na podobie\u0144stwo spl\u0105drowania Konstantynopola w 1204 r.<\/p>\n Upadek polskiego sarmatyzmu<\/strong><\/p>\n S\u0142abo\u015bci\u0105 polskiego sarmatyzmu, kt\u00f3ry zadecydowa\u0142 o jego ostatecznej pora\u017cce, by\u0142 fakt, i\u017c nie zosta\u0142 on nigdy jasno skonceptualizowany. Zabrak\u0142o jasno wy\u0142o\u017conej idei cywilizacji sarmackiej, w kt\u00f3rej elementy zaczerpni\u0119te z zachodniej cywilizacji \u0142aci\u0144skiej zosta\u0142yby przetworzone i zla\u0142y si\u0119 z innymi, miejscowymi tre\u015bciami. Dlatego Rzeczypospolita okaza\u0142a si\u0119 bezbronna wobec agresywnej ekspansji zachodniej protestanckiej nowoczesno\u015bci i katolickiej nowo\u017cytno\u015bci, kt\u00f3re walcz\u0105c ze sob\u0105 nawzajem o wp\u0142ywy w niej, uniemo\u017cliwi\u0142y uformowanie osobnej sarmackiej cywilizacji stepowej i ostatecznie przyprowadzi\u0142y pa\u0144stwo do upadku i znikni\u0119cia z mapy politycznej Europy.<\/p>\n Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od rozlania si\u0119 w zachodnich i p\u00f3\u0142nocnych krajach Rzeczypospolitej idei Reformacji i protestantyzmu. Rzadko zwraca si\u0119 na ten fakt uwag\u0119, ale idee polskiej Reformacji wywar\u0142y fatalny, rozk\u0142adowy wp\u0142yw na ustr\u00f3j Rzeczypospolitej, wzmacniaj\u0105c w nim tre\u015bci republika\u0144skie, parlamentarne, obywatelskie, czy wr\u0119cz indywidualistyczne. Dzi\u015b nasz kraj jest koloni\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych AP, obowi\u0105zuj\u0105cym standardem ustrojowym i ideologicznym jest wobec tego demoliberalizm. W tej sytuacji nie formu\u0142uje si\u0119 krytyki idei polskich protestant\u00f3w, gdy\u017c de facto prefigurowa\u0142y one obecnie obowi\u0105zuj\u0105ce ustr\u00f3j i ideologi\u0119. Gdy jednak staniemy na gruncie paradygmatu tradycyjnego, zasadno\u015b\u0107 takiej krytyki stanie si\u0119 oczywista.<\/p>\n Odpowiedzi\u0105 na gro\u017ab\u0119 odpadni\u0119cia Rzeczypospolitej od Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego by\u0142a g\u0142\u0119boka Jego polityczna ingerencja za po\u015brednictwem zakonu jezuit\u00f3w w wewn\u0119trzne sprawy pa\u0144stwa i finalne przeorientowanie Rzeczypospolitej w instrument polityki wschodniej papiestwa. Szeroko pisze o tym Henryk Litwin w swojej doskona\u0142ej pracy \u201eChwa\u0142a p\u00f3\u0142nocy<\/em>\u201d. By\u0142a to polityka jednostronnej latynizacji, okcydentalizacji i katolicyzacji prowadzona w formalistycznym i racjonalistycznym duchu nowo\u017cytnym, wobec kraju orientalnego i w du\u017cej mierze tradycyjnego. Fataln\u0105 tre\u015b\u0107 tej polityki symbolizuj\u0105 trzy nazwiska: Skarga, Kuncewicz i Bobola.<\/p>\n Nie umiej\u0105ca si\u0119 samozdefiniowa\u0107 sarmacka cywilizacja Rzeczypospolitej by\u0142a wi\u0119c skazana na pora\u017ck\u0119. Mog\u0142a pa\u015b\u0107 ofiar\u0105 albo protestanckiej nowoczesno\u015bci, albo katolickiej nowo\u017cytno\u015bci. I jedna, i druga by\u0142y nurtami zachodnimi, zatem zwyci\u0119stwo kt\u00f3rejkolwiek z nich oznacza\u0142o przeformatowanie polskiej ideomatrycy na zachodni\u0105. Koszty by\u0142y straszliwe, bowiem oznacza\u0142y cywilizacyjne i terytorialne rozerwanie sarmackiej Rzeczypospolitej. Nowo\u017cytny model scentralizowanego i zbiurokratyzowanego katolicyzmu narzuci\u0107 mo\u017cna by\u0142o przemoc\u0105 w Ameryce Po\u0142udniowej czy we Francji, w Rzeczypospolitej uk\u0142ad si\u0142 wygl\u0105da\u0142 jednak zupe\u0142nie inaczej i \u201ezabiegi\u201d takie doprowadzi\u0142y do \u201e\u015bmierci pacjenta\u201d.<\/p>\n Cywilizacja \u0142aci\u0144ska wobec postmodernizmu<\/strong><\/p>\n Wykonajmy teraz du\u017cy skok historyczny z XVII w pocz\u0105tek XXI wieku. \u0141aci\u0144skie kraje \u015ar\u00f3dziemnomorza i Ameryki wesz\u0142y w nowoczesno\u015b\u0107 w pierwszej po\u0142owie XIX w. Nie wci\u0105gn\u0105\u0142 ich w ni\u0105 jednak Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, lecz antyko\u015bcielne m.in. rewolucje polityczne zapocz\u0105tkowane t\u0105 we Francji w 1789 r. Innymi s\u0142owy, kraje i ludy katolickie zosta\u0142y wyrwane Ko\u015bcio\u0142owi. Sama rzymskokatolicka korporacja kap\u0142a\u0144ska pozosta\u0142a przy nowo\u017cytnym paradygmacie \u201etrydenckim\u201d a\u017c do II Soboru Watyka\u0144skiego w latach 1962-1965. Sob\u00f3r nie oznacza\u0142 jednak przej\u015bcia katolickiego kleru od nowo\u017cytno\u015bci do nowoczesno\u015bci, lecz przej\u015bcie od nowo\u017cytno\u015bci do postmodernizmu.<\/p>\n Osuni\u0119cie si\u0119 przez rzymskokatolick\u0105 hierarchi\u0119 w postmodernizm te same procesy uruchomi\u0142o w nowoczesnych ju\u017c od XIX w. spo\u0142ecze\u0144stwach \u0142aci\u0144skich w \u015ar\u00f3dziemnomorzu i Ameryce. Postmodernizm tworzy paradygmat odr\u0119bny od nowo\u017cytnego paradygmatu antropocentrycznego: jest to paradygmat totalnej subiektywizacji i indywidualizacji. Nowoczesno\u015b\u0107 niszczy\u0142a obiektywny paradygmat tradycyjny, narzucaj\u0105c w jego miejsce obiektywny paradygmat nowoczesny. Postmodernizm zwraca si\u0119 przeciwko samej idei obiektywnego paradygmatu.<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 wolny od nowoczesno\u015bci<\/strong><\/p>\n Zaistnia\u0142a sytuacja rodzi zar\u00f3wno szanse, jak i zagro\u017cenia. Te pierwsze polegaj\u0105 na tym, \u017ce katolicyzm, niejako \u201eprzeskakuj\u0105c\u201d przez nowoczesno\u015b\u0107, uchyla si\u0119 od niebezpiecze\u0144stwa splamienia si\u0119 szowinizmem wobec spo\u0142ecze\u0144stwa tradycyjnego. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na r\u00f3\u017cnice w efektach kolonizacji iberyjskiej i francuskiej oraz kolonizacji anglosaskiej: w krajach Ameryki \u0141aci\u0144skiej, pomimo wszystkich dokonanych tam przez kolonizator\u00f3w zbrodni, przetrwa\u0142a spora cz\u0119\u015b\u0107 lud\u00f3w autochtonicznych, kt\u00f3re w Ameryce anglosaskiej zosta\u0142y niemal doszcz\u0119tnie wyniszczone.<\/p>\n Ameryka\u0144ski tradycjonalista Carlos Albert Disandro na tym czynniku mi\u0119dzy innymi budowa\u0142 rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy Am\u00e9rica hisp\u00e1nica romanizada<\/em> a cywilizacyjnie peryferyjn\u0105 Am\u00e9rica brit\u00e1nica<\/em>. Pierwsza by\u0142a cywilizacj\u0105 zbudowan\u0105 na paradygmacie nowo\u017cytnym, nie atakowa\u0142a zatem wprost tradycyjnych spo\u0142ecze\u0144stw india\u0144skich, lecz dokonywa\u0142a ich inkluzji. Druga by\u0142a form\u0105 protestanckiej nowoczesno\u015bci i jako taka, spo\u0142ecze\u0144stwom nienowoczesnym odbiera\u0142a prawo do istnienia, dokonuj\u0105c ich etnocydu, lub wr\u0119cz cz\u0119sto ludob\u00f3jstwa.<\/p>\n Katolicyzm nigdy zatem nie zosta\u0142 spleciony z szowinistycznym i zbrodniczym paradygmatem nowoczesnym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki zawsze zachowywa\u0142 co najmniej dystans wobec szowinistycznych nurt\u00f3w nacjonalizmu, wobec nowoczesnego zmechanizowanego totalitaryzmu, wobec ekonomizmu i scjentyzmu, kt\u00f3re doszcz\u0119tnie poch\u0142on\u0119\u0142y i podporz\u0105dkowa\u0142y sobie protestanckie od\u0142amy chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n W odr\u00f3\u017cnieniu od protestant\u00f3w, kap\u0142ani katoliccy sprzeciwiali si\u0119 szowinistycznemu stosunkowi wobec lud\u00f3w archaicznych ju\u017c od relatywnie wczesnego u\u015bwiadomienia sobie istnienia tego problemu, zapobiegaj\u0105c kolonialnemu ludob\u00f3jstwu na rdzennej ludno\u015bci Ameryki Po\u0142udniowej i \u015arodkowej (w przypadku Karaib\u00f3w, reakcja przysz\u0142a za p\u00f3\u017ano i ludy Tain\u00f3w oraz Arawak\u00f3w zosta\u0142y wymordowane przez Hiszpan\u00f3w, zanim Ko\u015bci\u00f3\u0142 zdo\u0142a\u0142 im pom\u00f3c).<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 zniszczony przez postmodernizm<\/strong><\/p>\n Zagro\u017cenie zwi\u0105zane z postmodernizmem polega natomiast na zupe\u0142nym rozk\u0142adzie i co za tym idzie \u015bmierci zar\u00f3wno samego katolicyzmu, jak i opartej na nim cywilizacji \u0142aci\u0144skiej. Liberalizacja kleru katolickiego po II Soborze Watyka\u0144skim znios\u0142a ostatni punkt oparcia dla wcze\u015bniej ju\u017c politycznie ow\u0142adni\u0119tych przez demoliberalizm pa\u0144stw \u0142aci\u0144skich. Zupe\u0142nej zag\u0142adzie uleg\u0142 \u015br\u00f3dziemnomorski wariant tej cywilizacji. Kryzys imigracyjny roku 2017 by\u0142 ju\u017c tylko smutnym memento zachodniej Europy. Na zamieszki imigranckie we Francji w listopadzie 2005 r. tamtejsze w\u0142adze i spo\u0142ecze\u0144stwo zareagowa\u0142y jeszcze wi\u0119ksz\u0105 otwarto\u015bci\u0105 na imigrant\u00f3w i t\u0142umieniem efemerycznych odruch\u00f3w samoobronnych.<\/p>\n Nie lepiej przedstawia si\u0119 sytuacja w Ameryce. Jeszcze w XVIII w. od Ameryki \u0141aci\u0144skiej oderwano Quebec. W XIX w. Floryd\u0119, Missisipi i ponad po\u0142ow\u0119 Meksyku, na po\u0142udniu za\u015b Malwiny. Pod okupacj\u0105 USA, w pierwszej po\u0142owie XX w. \u0142aci\u0144ski charakter przesta\u0142y mie\u0107 Filipiny. Obecnie odsetek protestant\u00f3w w krajach Ameryki \u015arodkowej, w Brazylii, czy w Wenezueli si\u0119ga jednej trzeciej, niekiedy za\u015b nawet 40% mieszka\u0144c\u00f3w. Targana ci\u0105g\u0142ymi konwulsjami politycznymi i gospodarczymi oraz dr\u0119czona jankeskim uciskiem i wyzyskiem, Ameryka \u0141aci\u0144ska powoli zatraca sw\u00f3j \u0142aci\u0144ski charakter cywilizacyjny.<\/p>\n Polonia semper fidelis<\/em> na gruzach cywilizacji \u0142aci\u0144skiej<\/strong><\/p>\n Wydaje si\u0119, \u017ce w dogodniejszym po\u0142o\u017ceniu znajduje si\u0119 katolicyzm w krajach \u015brodkowoeuropejskich. Po\u0142o\u017cenie we wschodniej cz\u0119\u015bci Europy op\u00f3\u017ani\u0142o wej\u015bcie kraj\u00f3w naszego regionu w nowoczesno\u015b\u0107. Na ziemie polskie nowoczesno\u015b\u0107 w jej wersji kapitalistycznej dotar\u0142a w gruncie rzeczy dopiero w ostatniej \u0107wierci XIX w. Dog\u0142\u0119bnej modernizacji Rosji w latach 20. i 30. XX w. dokonali dopiero bolszewicy, niszcz\u0105c w tym kraju spo\u0142ecze\u0144stwa tradycyjne i zast\u0119puj\u0105c je komunistycznym spo\u0142ecze\u0144stwem nowoczesnym. Radziecki najazd i p\u00f3\u0142wieczna niewola komunistyczna, niczym walec zr\u00f3wna\u0142y z ziemi\u0105 cywilizacj\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105 w Polsce, odizolowa\u0142y jednak zarazem nasz kraj i inne kraje Europy \u015brodkowej i wschodniej od demoliberalnego Zachodu, chroni\u0105c nas przed tamtejszym postmodernistycznym nihilizmem.<\/p>\n W niekt\u00f3rych krajach naszego regionu takich jak Polska, Litwa, S\u0142owacja, Austria, Bawaria, katolicyzm zachowa\u0142 si\u0119 zatem w do\u015b\u0107 dobrym stanie. Problemem jest, \u017ce zachowa\u0142 si\u0119 w postaci nowo\u017cytnej, nie za\u015b tradycyjnej. Poza tym, od czasu II Soboru Watyka\u0144skiego, a szczeg\u00f3lnie od upadku komunizmu i ostatecznego przekszta\u0142cenia Polski w koloni\u0119 USA w pierwszym dziesi\u0119cioleciu XXI wieku, zar\u00f3wno nasz kraj, jak i ca\u0142y region podlegaj\u0105 coraz silniejszym i wywieranym wieloma kana\u0142ami naciskom zachodnim, zmierzaj\u0105cym do narzucenia nam postmodernistycznego nihilizmu.<\/p>\n \u0141aci\u0144sko\u015b\u0107 s\u0142owia\u0144ska<\/strong><\/p>\n Dobr\u0105 odpowiedzi\u0105 na to wyzwanie dziejowe by\u0142oby tym razem \u015bwiadome obranie przez Polak\u00f3w kierunku na zbudowanie \u015brodkowoeuropejskiej katolickiej cywilizacji \u0142aci\u0144skiej. Nie polega\u0142oby to na niechby nawet wybi\u00f3rczym przenoszeniu i o\u017cywianiu instytucji upad\u0142ej ju\u017c w mi\u0119dzyczasie \u0142aci\u0144skiej cywilizacji \u015ar\u00f3dziemnomorza. Ludy \u015br\u00f3dziemnomorskie to ludy roma\u0144skie. Polacy s\u0105 ludem zachodnios\u0142owia\u0144skim. Nie powinni\u015bmy nigdy degradowa\u0107 si\u0119 do roli \u201eprzedmurza\u201d lub \u201ezbrojnego ramienia\u201d tych pierwszych. W nadchodz\u0105cych latach Polska b\u0119dzie najwa\u017cniejszym o\u015brodkiem katolicyzmu w Europie. Wobec upadku roma\u0144skiego Zachodu, powinna te\u017c wytworzy\u0107 w\u0142asny, s\u0142owia\u0144ski wariant kultury \u0142aci\u0144skiej.<\/p>\n Skoro nie mieliby\u015bmy by\u0107 \u201eprzedmurzem\u201d ani \u201ezbrojnym ramieniem\u201d Zachodu przeciwko Wschodowi, to tym samym otwieraj\u0105 si\u0119 nam drzwi do porozumienia z konserwatywnymi o\u015brodkami niekatolickimi. W dzisiejszej sytuacji, dla zachowania naszej katolickiej to\u017csamo\u015bci, zabezpieczy\u0107 si\u0119 musimy przed zachodnim globalizmem, demoliberalizmem i postmodernizmem. Musimy zatem szuka\u0107 porozumienia i ple\u015b\u0107 sie\u0107 sojuszy z innymi o\u015brodkami si\u0142y o podobnych celach: mog\u0105 to by\u0107 katolicko-kalwi\u0144skie W\u0119gry, prawos\u0142awne Rosja i Bia\u0142oru\u015b, katolicka Bawaria i Chorwacja, oraz muzu\u0142ma\u0144ska Turcja. S\u0105 to wszystko kontrhegemoniczne o\u015brodki si\u0142y, kt\u00f3rych wzmacnianie w ich tradycyjnej to\u017csamo\u015bci i kontrhegemonicznej orientacji le\u017cy w naszym interesie.<\/p>\n Cywilizacja \u0142aci\u0144ska w Eurazji<\/strong><\/p>\n W sytuacji upadku cywilizacji w zachodniej cz\u0119\u015bci Europy, rol\u0105 wschodniej cz\u0119\u015bci Kontynentu b\u0119dzie zachowanie dziedzictwa cywilizacji europejskiej. W nowym uk\u0142adzie geopolitycznym Wsch\u00f3d to tak\u017ce my. Jeste\u015bmy Wschodem, gdy\u017c odrzucamy postmodernizm. Ka\u017cdy, kto przyjmuje demoliberalizm, kapitalizm i postmodernizm, to dzi\u015b zwolennik cywilizacji zachodniej. Ka\u017cdy, kto w Europie je odrzuca, przechodzi do kategorii europejskiego Wschodu.<\/p>\n Cywilizacja \u0142aci\u0144ska w krajach \u015br\u00f3dziemnomorsko-roma\u0144skich przesta\u0142a istnie\u0107. W obliczu rozk\u0142adu rzymskiego i iberyjskiego punktu odniesienia, Ameryka \u0141aci\u0144ska stoi w obliczu przeformatowania swej to\u017csamo\u015bci. Prawdopodobne jest przej\u015bcie co najmniej Karaib\u00f3w i Ameryki \u015arodkowej ku protestanckiej cywilizacji anglosaskiej, za\u015b kraj\u00f3w takich jak Peru, Boliwia, czy Paragwaj ku nowej, synkretycznej cywilizacji ameryka\u0144skiej, w kt\u00f3rej najsilniejsze b\u0119d\u0105 rodzime akcenty india\u0144skie.<\/p>\n Katolicyzm i elementy dziedzictwa \u0142aci\u0144skiego mog\u0105 zachowa\u0107 si\u0119 w Polsce i kilku innych krajach Europy \u015brodkowej. Region ten nie uniknie jednak postmodernistycznej westernizacji, je\u015bli nie wypracuje idei w\u0142asnej odr\u0119bno\u015bci cywilizacyjnej i ideowej autonomii wobec zdegenerowanego rzymskiego centrum katolicyzmu. Katolicyzm i \u0142aci\u0144sko\u015b\u0107 nie mog\u0105 by\u0107 w Polsce rzymskim importem ani przed\u0142u\u017ceniem Rzymu. Musz\u0105 nabra\u0107 miejscowej, s\u0142owia\u0144skiej tre\u015bci oraz harmonijnie wkomponowa\u0107 si\u0119 we wschodnioeuropejski i eurazjatycki krajobraz cywilizacyjny.<\/p>\n Dzi\u015b to my jeste\u015bmy prawdziwymi katolikami. Cywilizacja katolicka upad\u0142a w Europie \u015br\u00f3dziemnomorskiej, przetrwa\u0142a za\u015b w zachodniej S\u0142owia\u0144szczy\u017anie, kt\u00f3ra mog\u0142aby zosta\u0107 zrekonstruowana jako katolickie kraje i spo\u0142ecze\u0144stwa tradycyjne. By\u0107 mo\u017ce nawet, tak jak w przesz\u0142o\u015bci faktyczne centrum prawos\u0142awia przenios\u0142o si\u0119 z Konstantynopola do Moskwy, tak w przysz\u0142o\u015bci faktyczne centrum katolicyzmu przeniesie si\u0119 z Rzymu np. do Cz\u0119stochowy. Skoro mieli\u015bmy \u201epolskiego papie\u017ca\u201d, dlaczego papie\u017ce nie mieliby si\u0119 kiedy\u015b przenie\u015b\u0107 do Polski i nie mieliby\u015bmy mie\u0107 \u201epapie\u017ca w Polsce\u201d?<\/p>\n Nie by\u0142by to ju\u017c przy tym \u201etrydencki\u201d katolicyzm nowo\u017cytny z jego formalizmem, biurokratyzmem, racjonalizmem, doktrynerstwem i juryzmem. Paradygmat nowo\u017cytny w Ko\u015bciele upad\u0142 na II Soborze Watyka\u0144skim. Powr\u00f3t do niego nie by\u0142by ani mo\u017cliwy, ani nie jest po\u017c\u0105dany. Odbudowuj\u0105c cywilizacj\u0119 katolick\u0105 w Polsce, powinni\u015bmy si\u0119gn\u0105\u0107 do bardziej tradycyjnych i archaicznych element\u00f3w katolicyzmu. Z naszym kultem maryjnym i kultem naszych miejscowych \u015bwi\u0119tych mamy w tym zadanie wielce u\u0142atwione.<\/p>\n Nasza to\u017csamo\u015b\u0107 jest wi\u0119c katolicka i \u0142aci\u0144ska, w tym sensie \u017ce czerpiemy z dziedzictwa orientalnego wariantu cywilizacji \u0142aci\u0144skiej. Naszym powo\u0142aniem jest przeniesienie katolicyzmu i dziedzictwa cywilizacji \u0142aci\u0144skiej w nowy \u0142ad geopolityczny, kt\u00f3ry ukszta\u0142tuje si\u0119 w Eurazji wok\u00f3\u0142 Nowego Jedwabnego Szlaku. Chiny proponuj\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 Rosji i pa\u0144stwom azjatyckim, oraz \u2013 w formacie 16+1 \u2013 tak\u017ce Europie \u015arodkowej. Na I Forum Pasa i Szlaku w maju 2017 r. przewodnicz\u0105cy Xi Jinping, obok unii eurazjatyckiej wymieni\u0142 m.in. \u201ebursztynowy szlak\u201d przechodz\u0105cy niegdy\u015b przez ziemie polskie. Naszym przeznaczeniem jest zatem geopolityczny zwrot na Wsch\u00f3d, ale – jak powiedzia\u0142by Stanis\u0142aw Brzozowski – \u201eani momentu nie wolno nam uroni\u0107<\/em>\u201d, czyli musimy wej\u015b\u0107 w projekt eurazjatycki, ale z ca\u0142ym naszym kulturowym baga\u017cem.<\/p>\n Ronald Lasecki<\/strong><\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W autodeklaracjach ideowych polskich \u015brodowisk konserwatywnych bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 odwo\u0142anie do cywilizacji \u0142aci\u0144skiej. Rozumie si\u0119 j\u0105 bardzo cz\u0119sto przez pryzmat kontrowersyjnej i krytykowanej teorii […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":34013,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"Ronald Lasecki: Cywilizacja \u0142aci\u0144ska \u2013 wariant orientalny\r\n\r\nRonald Lasecki o tym, czym w istocie jest i by\u0142a cywilizacja \u0142aci\u0144ska oraz o jej naszym orientalnym wariancie i jego mo\u017cliwej przysz\u0142o\u015bci w kszta\u0142tuj\u0105cym si\u0119 uk\u0142adzie geopolitycznym. Polecamy!","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[26],"tags":[1700,5767,272,436,469,490,513,4908,735,747,4163,798,815,1466,942,2057,1040],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Step.jpg?fit=800%2C416&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-8QA","jetpack-related-posts":[{"id":5087,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=5087","url_meta":{"origin":34012,"position":0},"title":"Adam Danek: Pielgrzymka przez Czerwone Wrota","date":"31 maja 2012","format":false,"excerpt":"Pan prof. Jacek Bartyzel, prezes Klubu Konserwatywnego w \u0141odzi, a niew\u0105tpliwy intelektualny przyw\u00f3dca polskiego ruchu monarchistycznego w og\u00f3le, opublikowa\u0142 niedawno w katolickiej prasie artyku\u0142 pt. \u201ePokusa \u00bbtradycjonalistycznego\u00ab nihilizmu\u201d (1). Artyku\u0142 ten opisuje krytycznie pewien \u201ebardzo wyrazisty nurt m\u0142odych autor\u00f3w przyznaj\u0105cych si\u0119 do tradycjonalizmu, i to w bardzo radykalnej, bezkompromisowej, nieprzejednanej\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":8012,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=8012","url_meta":{"origin":34012,"position":1},"title":"Aleksandr Dugin: Hugo Chavez \u017cyje","date":"8 marca 2013","format":false,"excerpt":"Ca\u0142y \u015bwiat dyskutuje, \u201eCzy Chavez umar\u0142, czy mo\u017ce jest jeszcze \u017cywy?\u201d Ogromne zainteresowanie t\u0105 postaci\u0105 jest zrozumia\u0142e. Hugo Chavez to nie zwyk\u0142a jednostka \u2013 to pewna misja, to idea, idea odrodzonej Ameryki \u0141aci\u0144skiej kt\u00f3ra d\u0105\u017cy do ustanowienia swojej historycznej to\u017csamo\u015bci po wydostaniu si\u0119 spod kontroli Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. W istocie Hugo\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":8657,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=8657","url_meta":{"origin":34012,"position":2},"title":"Adam Danek: Czy tylko \u201ecywilizacja \u0142aci\u0144ska\u201d?","date":"31 maja 2013","format":false,"excerpt":"\u00a0 \u00a0Staro\u017cytny Rzym by\u0142 przedmiotem podziwu i fascynacji wielu konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3rzy lubili podkre\u015bla\u0107 jego rol\u0119 cywilizacyjn\u0105 w dziejach Europy i \u015bwiata. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich rol\u0119 t\u0119 wr\u0119cz absolutyzowa\u0142a. Charles Maurras obwieszcza\u0142: \u201eJestem Rzymianinem, jestem cz\u0142owiekiem: dwa twierdzenia identyczne.\u201d. Gdzie indziej stwierdza\u0142, \u017ce bez wszystkiego, co w organizacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a wni\u00f3s\u0142 rzymski\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/amman2.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6542,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=6542","url_meta":{"origin":34012,"position":3},"title":"Leszek Popiel: Wielka Dewolucja. Kr\u00f3tka historia cywilizacji Zachodu","date":"9 pa\u017adziernika 2012","format":false,"excerpt":"Upadek komunizmu oznacza koniec modernizmu. Tej ery, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 w renesansie i rozwija\u0142a si\u0119 przez o\u015bwiecenie do socjalizmu, od pozytywizmu do scjentyzmu, od rewolucji przemys\u0142owej do rewolucji informatycznej. Oznacza koniec ery, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek uwa\u017ca\u0142, \u017ce mo\u017ce wszystko obja\u015bni\u0107 i kontrolowa\u0107, jest ko\u0144cem ery ideologii, doktryn, poszukiwa\u0144 uniwersalnej teorii\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":28408,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=28408","url_meta":{"origin":34012,"position":4},"title":"Adam Danek: Nacjonali\u015bci powinni broni\u0107 Europy. Wywiad dla portalu „Trzecia Droga”","date":"12 lutego 2017","format":false,"excerpt":"Redaktor Xportalu dr Adam Danek udzieli\u0142 odpowiedzi w ankiecie portalu \"Trzecia Droga\". Zach\u0119camy do zapoznania si\u0119 z ca\u0142o\u015bci\u0105 ankiety pod niniejszym linkiem,\u00a0za\u015b poni\u017cej prezentujemy odpowiedzi dra Danka.\u00a0 1. Czy Cywilizacja Zachodu powinna by\u0107 traktowana jako model \u017cycia spo\u0142ecznego, kt\u00f3rego powinni broni\u0107 nacjonali\u015bci? Na tak sformu\u0142owane pytanie o tyle trudno odpowiedzie\u0107,\u2026","rel":"","context":"In "Adam Danek"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":26948,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=26948","url_meta":{"origin":34012,"position":5},"title":"Polska: Macierewicz zderza cywilizacje","date":"29 wrze\u015bnia 2016","format":false,"excerpt":"W li\u015bcie do Center for European Policy Analysis, ameryka\u0144skiej organizacji \"pseudo-pozarz\u0105dowej\" (tzw. quango \u2013 quasi-NGO) zajmuj\u0105cej si\u0119 polityk\u0105 pa\u0144stw Europy \u015arodkowo-Wschodniej,\u00a0minister obrony narodowej Antoni Macierewicz napisa\u0142, \u017ce w Donbasie trwa konflikt proukrai\u0144skiego Zachodu z \"brutaln\u0105 interwencj\u0105 Rosji\" i nazwa\u0142 ten konflikt \"starciem cywilizacji\". Jak stwierdzi\u0142 dalej, nale\u017cy postawi\u0107 pytanie, czy\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/AM.jpg?fit=620%2C415&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34012"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34012"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34014,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34012\/revisions\/34014"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/34013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}