Oczywi\u015bcie, ka\u017cdy woli mie\u0107 troch\u0119 wi\u0119cej ni\u017c troch\u0119 mniej. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce \u201epieni\u0105dze szcz\u0119\u015bcia nie daj\u0105, ale je wspieraj\u0105\u201d. Musimy jednak zastanowi\u0107 si\u0119, co znaczy szcz\u0119\u015bcie. Max Weber napisa\u0142 w 1905 roku: \u201eCz\u0142owiek 'z natury’ nie chce zarabia\u0107 wi\u0119cej pieni\u0119dzy; chce on jedynie \u017cy\u0107 w spos\u00f3b do jakiego si\u0119 przyzwyczai\u0142 i zarabia\u0107 tyle ile jest dla niego koniecznym.\u201d<\/p>\n
\n<\/p>\n
Wiele bada\u0144 wykaza\u0142o relatywny kontrast pomi\u0119dzy rosn\u0105cym standardem \u017cycia a poziomem satysfakcji os\u00f3b. Po przekroczeniu pewnego progu posiadanie wi\u0119kszej ilo\u015bci pieni\u0119dzy nie oznacza wi\u0119kszego szcz\u0119\u015bcia. W 1974 roku, w swoich studiach, Richard Easterlin ustali\u0142<\/b>, \u017ce \u015bredni poziom satysfakcji okazywany przez populacj\u0119 pozosta\u0142 niezmienny od 1945 roku, mimo spektakularnego wzrostu ilo\u015bci bogactw w badanych krajach. (Ten \u201eparadoks Easterlina\u201d zosta\u0142 niedawno potwierdzony). Pora\u017cka wska\u017anik\u00f3w miary wzrostu materialnego, takich jak PKB, s\u0142u\u017c\u0105cych do oceny poziomu rzeczywistego dobrobytu jest r\u00f3wnie\u017c dobrze znana \u2013 szczeg\u00f3lnie na poziomie danej spo\u0142eczno\u015bci. Nie ma takiego sposobu, kt\u00f3ry mo\u017cna by bezdyskusyjnie wybra\u0107 jako b\u0119d\u0105cy w stanie obliczy\u0107 preferencje indywidualne na podstawie preferencji spo\u0142ecznych. <\/p>\n
\n<\/p>\n
Kusz\u0105cym jest widzie\u0107 w pieni\u0105dzach narz\u0119dzie w\u0142adzy. Niestety, stary projekt radykalnego oddzielenia w\u0142adzy od bogactwa (posiadanie albo bogactwa albo w\u0142adzy) nadal b\u0119dzie marzeniem. Niegdy\u015b cz\u0142owiek by\u0142 bogaty poniewa\u017c mia\u0142 w\u0142adz\u0119; dzi\u015b ma on w\u0142adz\u0119 poniewa\u017c jest bogaty. Akumulacja pieni\u0119dzy bardzo szybko sta\u0142a si\u0119 nie wyrazem rozwoju handlowego (jak wielu wierzy), ale celem dla kt\u00f3rego produkuje si\u0119 dobra. Kapitalizm nie ma innych cel\u00f3w ni\u017c nieograniczony zysk i nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 akumulacja pieni\u0119dzy. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 akumulowania pieni\u0119dzy w wyra\u017any spos\u00f3b daje prawo do podejmowania decyzji tym kt\u00f3rzy t\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107 posiadaj\u0105. Spekulacja pieni\u0119\u017cna zdominowa\u0142a globalne rz\u0105dzenie. Spekulacyjny bandytyzm pozostaje preferowan\u0105 metod\u0105 kapitalistycznego gromadzenia d\u00f3br. <\/p>\n
\n<\/p>\n
Pieni\u0105dze nie powinny by\u0107 mylone z walut\u0105. Narodziny waluty mog\u0105 by\u0107 wyja\u015bnione przez rozw\u00f3j wymiany handlowej. To \u017ce przedmiot zyskuje wymiar ekonomiczny \u0142\u0105czy si\u0119 jedynie z wymian\u0105 d\u00f3br, z faktem, \u017ce wymiana tych d\u00f3br musi unikn\u0105\u0107 subiektywnego stanowiska pojedynczego aktora \u2013 aby umo\u017cliwi\u0107 tym samym mierzenie warto\u015bci d\u00f3br w warunkach relacji pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi aktorami. <\/p>\n
\n<\/p>\n
Jako powszechny ekwiwalent, waluta jest nieod\u0142\u0105cznym czynnikiem unifikacji. Redukcja wszelkich d\u00f3br do jednego wsp\u00f3lnego mianownika automatycznie czyni wszelk\u0105 wymian\u0119 homogeniczn\u0105. Ju\u017c Arystoteles zaobserwowa\u0142, \u017ce: \u201eWszystkie rzeczy, kt\u00f3rymi si\u0119 handluje musz\u0105 by\u0107 w jaki\u015b spos\u00f3b por\u00f3wnywalne. W tym celu wynaleziono walut\u0119, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej sta\u0142a si\u0119 \u2013 w pewien spos\u00f3b \u2013 po\u015bredniczk\u0105. Jest ona miar\u0105 wszelkich rzeczy [materialnych \u2013 T.P.<\/em>].\u201d Przez wzniesienie si\u0119 do perspektywy z kt\u00f3rej najr\u00f3\u017cniejsze rzeczy mog\u0105 by\u0107 oceniane przez liczby pojedyncze, waluta uczyni\u0142a wszystkie rzeczy \u201er\u00f3wnymi\u201d: to natomiast zredukowa\u0142o wszelkie wzajemnie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce cechy do prostej logiki formu\u0142y \u201ewi\u0119cej i mniej\u201d. Pieni\u0105dze s\u0105 uniwersalnym standardem, kt\u00f3ry zapewnia abstrakcyjn\u0105 ekwiwalentno\u015b\u0107 wszystkich towar\u00f3w. Jako powszechny ekwiwalent redukuj\u0105 one wszelk\u0105 jako\u015b\u0107 do najzwyklejszej ilo\u015bci. Warto\u015b\u0107 rynkowa jest zdolna jedynie do r\u00f3\u017cnicowania ilo\u015bciowego. <\/p>\n \n<\/p>\n Ale w tym samym czasie wymiana zr\u00f3wnuje osobowo\u015bci tych, kt\u00f3rzy uczestnicz\u0105 w \u201ebiznesie\u201d handlowym. Przez ujawnienie zgodno\u015bci ich propozycji i wymaga\u0144 ustanawia zamienno\u015b\u0107 \u017c\u0105da\u0144 aktor\u00f3w. Ostatecznie, ka\u017cda wymiana prowadzi do zamienno\u015bci wszystkich istot ludzkich, kt\u00f3re w ten spos\u00f3b staj\u0105 si\u0119 przedmiotami swoich w\u0142asnych \u017c\u0105da\u0144,<\/p>\n \n<\/p>\n Monoteizm Rynku<\/b><\/p>\n \n<\/p>\n \u201ePanowanie pieni\u0105dza\u201d, pisze Jean-Joseph Goux<\/b> \u201ejest w\u0142adz\u0105 unikalnej miary wed\u0142ug kt\u00f3rej wszystkie rzeczy i wszystkie ludzkie aktywno\u015bci mog\u0105 by\u0107 oszacowane… To co tutaj obserwujemy jest 'monoteistycznym sposobem my\u015blenia’ uwa\u017caj\u0105cym poj\u0119cie warto\u015bci za powszechny ekwiwalent wszystkich rzeczy. Ta pieni\u0119\u017cna racjonalno\u015b\u0107, bazuj\u0105ca na jednym standardzie warto\u015bci, jest w pe\u0142ni sp\u00f3jna z 'teologiczna jednowarto\u015bciowo\u015b\u0107’. Mo\u017cna to nazwa\u0107 panowaniem 'rynkowego monoteizmu’. Pieni\u0105dze, pisa\u0142 Marks, s\u0105 niczym towary, co prowadzi do ca\u0142kowitej alienacji poniewa\u017c powoduj\u0105 one globaln\u0105 alienacje wszystkich innych towar\u00f3w.\u201d<\/p>\n \n<\/p>\n Pieni\u0105dze s\u0105 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko pieni\u0119dzmi \u2013 i by\u0142aby wielkim b\u0142\u0119dem wiara w to, \u017ce pieni\u0105dze s\u0105 \u201eneutralne\u201d. Nie mniej ni\u017c nauka, nie mniej ni\u017c technologia czy j\u0119zyk, pieni\u0105dze nie mog\u0105 by\u0107 neutralne. Dwadzie\u015bcia trzy wieki temu Arystoteles zaobserwowa\u0142, \u017ce \u201eludzkie potrzeby s\u0105 nienasycone.\u201d Tak, \u201enienasycone\u201d jest tutaj dobrym wyrazem; nigdy nie s\u0105 zaspokojone. I tak, poniewa\u017c nigdy nie s\u0105 zaspokojone, nie mog\u0105 by\u0107 w nadwy\u017cce. Po\u017c\u0105danie pieni\u0119dzy jest po\u017c\u0105daniem, kt\u00f3re nigdy nie mo\u017ce by\u0107 zaspokojone poniewa\u017c karmi si\u0119 samym sob\u0105. Jakakolwiek jego ilo\u015b\u0107 musi wzrosn\u0105\u0107 do poziomu na kt\u00f3rym lepiej <\/i>zawsze musi znaczy\u0107 wi\u0119cej.<\/i><\/p>\n \n<\/p>\n Rzeczy, kt\u00f3rej zawsze mo\u017cna mie\u0107 wi\u0119cej<\/i>, nigdy nie b\u0119dzie si\u0119 posiada\u0107 wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107. <\/i>To pow\u00f3d dla kt\u00f3rego staro\u017cytne europejskie religie stale ostrzega\u0142y przed pasj\u0105 do pieni\u0119dzy:<\/p>\n Mit o Gullweig w mitologii nordyckiej<\/b><\/p>\n \n<\/p>\n Mit o Midasie<\/b><\/p>\n \n<\/p>\n Pier\u015bcie\u0144 Polikrata<\/b><\/p>\n \n<\/p>\n Zmierzch Bog\u00f3w \u201c(ragnar\u00f6kr)\u201d <\/b> <\/p>\n \n<\/p>\n Wszystko to by\u0142o konsekwencj\u0105 po\u017c\u0105dania pieni\u0119dzy (\u201cprzekle\u0144stwo z\u0142ota Renu<\/b>\u201c). <\/p>\n \n<\/p>\n \u201ePopadamy w ryzyko,\u201d napisa\u0142 kilka lat temu Michael Winock<\/b> \u201epatrzenia na pieni\u0119\u017cny i finansowy sukces jako jedyny standard spo\u0142ecznego presti\u017cu, jedyny cel \u017cycia\u201d. Oto gdzie si\u0119 obecnie znajdujemy. Obecnie wszyscy na \u015bwiecie \u0142akn\u0105 pieni\u0119dzy. Prawicowcy od lat byli ich najwierniejszymi s\u0142ugami. Instytucjonalna lewica pod p\u0142aszczykiem \u201erealizmu\u201d opowiada si\u0119 za zasadami ekonomii rynkowej \u2013 a wi\u0119c, za liberalnym zarz\u0105dzaniem kapita\u0142em. J\u0119zyk ekonomii sta\u0142 si\u0119 wszechobecny. Pieni\u0105dze sta\u0142y si\u0119 obowi\u0105zkowym rytua\u0142em przej\u015bcia wszelkich form po\u017c\u0105dania, kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 si\u0119 w rynkowym rejestrze. <\/p>\n \n<\/p>\n System pieni\u0119\u017cny nie b\u0119dzie trwa\u0142 wiecznie. Pieni\u0105dze zostan\u0105 zniszczone przez pieni\u0105dze – przez hiperinflacj\u0119, bankructwo i hiper-zad\u0142u\u017cenie. Prawdopodobnie zrozumiemy wtedy, \u017ce mo\u017cna by\u0107 bogatym tylko dzi\u0119ki temu co daje si\u0119 innym.<\/b><\/p>\n \n<\/p>\n Oryginalnie opublikowano w Elements<\/b>, Stycze\u0144-Marzec, 2011<\/i><\/p>\n T\u0142umaczenie: Tomasz Panek<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Oczywi\u015bcie, ka\u017cdy woli mie\u0107 troch\u0119 wi\u0119cej ni\u017c troch\u0119 mniej. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce \u201epieni\u0105dze szcz\u0119\u015bcia nie daj\u0105, ale je wspieraj\u0105\u201d. Musimy jednak zastanowi\u0107 si\u0119, co znaczy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3416,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[1,22,6],"tags":[221,255,388,725],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-T4","jetpack-related-posts":[{"id":13851,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=13851","url_meta":{"origin":3414,"position":0},"title":"KRLD: O „prawach cz\u0142owieka” w USA","date":"3 maja 2014","format":false,"excerpt":"Po ostatnim raporcie ONZ na temat \"praw cz\u0142owieka\" w Korea\u0144skiej Republice Ludowo-Demokratycznej, ostro skrytykowanym i szeroko komentowanym w krajowych mediach, Korea P\u00f3\u0142nocna opublikowa\u0142a sw\u00f3j w\u0142asny raport na temat sytuacji w Stanach Zjednoczonych. Jak podaje agencja KCNA, \"USA to piek\u0142o, jako \u017ce s\u0105 tam brutalnie \u0142amane podstawowe prawa do egzystencji. Obecnie,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":38132,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=38132","url_meta":{"origin":3414,"position":1},"title":"\u0141ukaszenka: \u201eNie mamy zb\u0119dnych lekarzy\u201d","date":"6 listopada 2020","format":false,"excerpt":"Prezydent Bia\u0142orusi Aleksander \u0141ukaszenka ostrzeg\u0142 w czwartek, \u017ce bia\u0142oruscy lekarze, kt\u00f3rzy wyjad\u0105 zarabia\u0107 do Polski, nie zostan\u0105 wpuszczeni z powrotem na Bia\u0142oru\u015b. M\u00f3wi\u0142 o tym na naradzie po\u015bwi\u0119conej pandemii koronawirusa. \u201eNasi lekarze s\u0105 proszeni w szczeg\u00f3lno\u015bci o przyjazd do Polski, aby pom\u00f3c ludno\u015bci i pa\u0144stwu w walce z COVID-19. Chc\u0119\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/cf2671425238428768ccd594bf84.jpeg?fit=835%2C584&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":23842,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=23842","url_meta":{"origin":3414,"position":2},"title":"Ukraina: Banderowcy szanta\u017cuj\u0105 muzeum","date":"8 grudnia 2015","format":false,"excerpt":"Cz\u0142onkowie zwi\u0105zanego z parti\u0105 Swoboda batalionu im. Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN) domagaj\u0105 si\u0119 50 mln euro za zwrot obraz\u00f3w skradzionych w 2005 r. z Muzeum Zachodniofryzyjskiego w holenderskim Hoorn. Neobanderowcy skontaktowali si\u0119 z muzeum w zesz\u0142ym roku prezentuj\u0105c dowody na to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 skradzionych dzie\u0142 pochodz\u0105cych z czas\u00f3w niderlandzkiego z\u0142otego\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/obraz.jpg?fit=620%2C387&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35957,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35957","url_meta":{"origin":3414,"position":3},"title":"Hasan Rouhani: Iran wzbogaca wi\u0119cej uranu ni\u017c przed 2015 rokiem","date":"17 stycznia 2020","format":false,"excerpt":"Iran wzbogaca teraz wi\u0119cej uranu ni\u017c przed tym, gdy zgodzi\u0142 si\u0119 na zawarcie porozumienia ze \u015bwiatowymi pot\u0119gami w 2015 roku - o\u015bwiadczy\u0142 w wyemitowanym w czwartek przem\u00f3wieniu telewizyjnym prezydent Iranu Hasan Rouhani. \"Wzbogacamy wi\u0119cej uranu, ni\u017c przed osi\u0105gni\u0119ciem porozumienia. (...) Zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 presja na Iran, ale kontynuujemy post\u0119py\" - powiedzia\u0142\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/047cae3df2adb8-645-387-0-227-3500-2099.jpg?fit=645%2C387&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":28352,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=28352","url_meta":{"origin":3414,"position":4},"title":"Polska: Twory Sorosa zwalczaj\u0105 si\u0119 wzajemnie","date":"7 lutego 2017","format":false,"excerpt":"Wiadomo ju\u017c, kto zg\u0142osi\u0142 na policj\u0119 oszustwa finansowe dokonywane przez O\u015brodek Monitorowania Zachowa\u0144 Rasistowskich. Ku naszemu wielkiemu zaskoczeniu, nie uczynili tego ani narodowcy, ani obecna w\u0142adza, tylko...\u00a0Fundacja im. Stefana Batorego! Jej w\u0142adzom nie spodoba\u0142o si\u0119, w jaki spos\u00f3b przekazanymi przez nich pieni\u0119dzmi obraca\u0142o Stowarzyszenie Teatralne Dom na M\u0142ynowej Teatr Trzyrzecze.\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/soros-1.jpg?fit=858%2C433&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":28719,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=28719","url_meta":{"origin":3414,"position":5},"title":"Polska: Rodzi si\u0119 coraz wi\u0119cej dzieci","date":"16 marca 2017","format":false,"excerpt":"Wed\u0142ug danych NFZ i systemu PESEL rodzi si\u0119 w Polsce coraz wi\u0119cej dzieci. W styczniu tego roku przysz\u0142o na \u015bwiat 32 tysi\u0105ce noworodk\u00f3w, a wi\u0119c o 2,3 tysi\u0105ca wi\u0119cej ni\u017c w analogicznym okresie ubieg\u0142ego roku. Izby porodowe szpitali prze\u017cywaj\u0105 prawdziwe obl\u0119\u017cenie, coraz trudniej jest zdoby\u0107 miejsce w bardziej renomowanych plac\u00f3wkach.\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/noworodki.jpg?fit=643%2C385&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3414"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3414"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3414\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}