\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-1.png?resize=750%2C500\")
<\/p>\n
\n
W\u0142adze Republiki Kamerunu d\u0105\u017c\u0105 do lokalizacji kryzysu, jego kontroli i utrzymania jego wewn\u0119trznego charakteru. Separaty\u015bci d\u0105\u017c\u0105 do internacjonalizacji konfliktu, maj\u0105c w tym umiarkowane poparcie bloku atlantyckiego. Okazj\u0105 do pr\u00f3by si\u0142 sta\u0142a si\u0119 kwestia dyskutowania kryzysu anglofo\u0144skiego na forum Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ. Przeciwko takiej dyskusji opowiedzia\u0142y si\u0119 Kamerun, Chiny, Rosja, RPA, Czad, Etiopia, Wybrze\u017ce Ko\u015bci S\u0142oniowej, ograniczonego poparcia Jaunde udzieli\u0142y za\u015b Francja i Belgia. Za poddaniem kwestii kameru\u0144skiej pod obrady RB ONZ zdecydowanie opowiedzia\u0142y si\u0119 USA, b\u0119d\u0105ce od niedawna ich bliskim sojusznikiem Indie, a tak\u017ce wasale Waszyngtonu tacy jak Kanada, Australia, UK, Dominikana, Peru, Kuwejt, Norwegia, Holandia, Niemcy i Unia Europejska. Nie powinno dziwi\u0107, \u017ce w gronie najostrzejszych krytyk\u00f3w Jaunde znalaz\u0142a si\u0119 te\u017c zawsze bezinteresownie wys\u0142uguj\u0105ca si\u0119 USA dyplomacja Polski.<\/p>\n
\n
Do posiedzenia Rady Bezpiecze\u0144stwa ostatecznie nie dosz\u0142o, przedstawiciele jej pa\u0144stw cz\u0142onkowskich i innych zainteresowanych podmiot\u00f3w spotkali si\u0119 13. maja w nieformalnej konwencji, w celu wys\u0142uchania przedstawicieli stron i \u015bwiadk\u00f3w konfliktu. Efekty narady okaza\u0142y si\u0119 umiarkowanie pozytywne dla Kamerunu, bowiem podsekretarz stanu USA ds. Afryki, Tibor Nagy wyrazi\u0142 zadowolenie z przebiegu spotkania, podczas przes\u0142uchania przed komisj\u0105 Kongresu ds. zagranicznych wykluczy\u0142 za\u015b zasadno\u015b\u0107 ewentualnego poparcia Waszyngtonu dla niepodleg\u0142o\u015bci \u201eAmbazonii\u201d, opowiadaj\u0105c si\u0119 w to miejsce za wzmo\u017conym naciskiem na Jaunde w celu wymuszenia na w\u0142adzach Kamerunu dialogu z opozycj\u0105.<\/p>\n
\n
\u00a0Historyczne korzenie kryzysu<\/strong><\/p>\n \n Dla zrozumienia kryzysu anglofo\u0144skiego konieczne jest przyjrzenie mu si\u0119 w perspektywie historycznej. Tradycja \u201eAmbazonii\u201d wywodzona jest od osiedla dla murzy\u0144skich wyzwole\u0144c\u00f3w Ambas Bay za\u0142o\u017conego w 1858 r. przez angielskiego misjonarza-baptyst\u0119 Alfreda Sakera (1814-1880) u uj\u015bcia rzeki Wouri. W 1884 r. utworzono tam brytyjski Protektorat Ambas Bay ze stolic\u0105 w Victorii (przemianowane osiedle Ambas Bay). W 1887 r. Londyn przekaza\u0142 sw\u00f3j protektorat na rzecz niemieckiej kolonii w Kamerunie. Do 1907 r. niemieckie w\u0142adze kolonialne prowadzi\u0142y w interiorze walki z miejscowymi partyzantami. Na mocy ko\u0144cz\u0105cego Wielk\u0105 Wojn\u0119 traktatu wersalskiego (1919) dawny niemiecki Kamerun zreorganizowany zosta\u0142 jako mandat Ligi Narod\u00f3w, powierzony na wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci jego terytorium Francji (Cameroun<\/em>), za\u015b w w\u0105skim pasie terytorium wzd\u0142u\u017c granicy z brytyjsk\u0105 Nigeri\u0105 \u2013 UK (British Cameroons<\/em>). Mandat brytyjski obejmowa\u0142 historyczny Protektorat Ambas Bay i dzieli\u0142 si\u0119 na cz\u0119\u015b\u0107 po\u0142udniow\u0105 (Southern Cameroons<\/em>) i p\u00f3\u0142nocn\u0105 (Northern Cameroons<\/em>).<\/p>\n \n W 1953 r. Po\u0142udniowy Kameruns sta\u0142 si\u0119 autonomiczn\u0105 jednostk\u0105 ze stolic\u0105 w Buea. W lutym 1961 r. ONZ zorganizowa\u0142a w Kamerunie Brytyjskim plebiscyt,<\/strong> w kt\u00f3rym g\u0142osuj\u0105cy mogli opowiedzie\u0107 si\u0119 za przy\u0142\u0105czeniem do Nigerii lub Kamerunu. 60% g\u0142osuj\u0105cych w P\u00f3\u0142nocnym Kamerunsie opowiedzia\u0142o si\u0119 za uni\u0105 z Nigeri\u0105, gdy tymczasem 70% g\u0142osuj\u0105cych w Po\u0142udniowym Kamerunsie wybra\u0142o uni\u0119 z Kamerunem Francuskim. W rezultacie 1. pa\u017adziernika 1961 r. Po\u0142udniowy Kameruns zosta\u0142 przy\u0142\u0105czony do niepodleg\u0142ego od 1. stycznia 1960 r. Kamerunu jako autonomiczna prowincja Zachodniego Kamerunu (West Cameroon<\/em>), otrzymuj\u0105c w\u0142asnego premiera. Na mocy referendum konstytucyjnego z 20. maja 1972 r. dotychczasowa Federalna Republika Kamerunu przekszta\u0142cona zosta\u0142a jednak w unitarn\u0105 Zjednoczon\u0105 Republik\u0119 Kamerunu, Z<\/strong>achodni Kamerun straci\u0142 za\u015b sw\u00f3j autonomiczny status, a na jego miejsce powo\u0142ano region P\u00f3\u0142nocno-Zachodni i region P\u00f3\u0142nocno-Wschodni.<\/p>\n \n \n W\u015br\u00f3d anglofon\u00f3w z Po\u0142udniowego Kamerunsu pojawi\u0142y si\u0119 oskar\u017cenia o jednostronny charakter referendum i niezgodno\u015b\u0107 reformy ustroju terytorialnego pa\u0144stwa z konstytucj\u0105 i prawem mi\u0119dzynarodowym oraz rezolucjami ONZ. Zniesienie autonomii Zachodniego Kamerunu okre\u015blano mianem \u201eaneksji\u201d Po\u0142udniowego Kamerunsu przez Republik\u0119 Kamerunu. Prezydenta Ahmadou Ahidjo (1924-1989, prezydent 1960-1982) i jego parti\u0119 (do grudnia 1990 r. jedyna legalna partia w Republice Kamerunu) Kameru\u0144ska Unia Narodowa (Union nationale cam\u00e9rounaise<\/em>, UNC) oskar\u017cano o autorytaryzm. Podobnie nast\u0119pc\u0119 A. Ahidjo na stanowisku g\u0142owy pa\u0144stwa, rz\u0105dz\u0105cego do dzi\u015b prezydenta Paula Biya (ur. 1933, prezydent od 1982 r.). W 1985 r. prawnik Fon Gorji Dinka przedstawi\u0142 memorandum na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci Po\u0142udniowego Kamerunsu jako \u201eAmbazonii\u201d.<\/p>\n \n W 1993 r. w Buea zorganizowana zosta\u0142a I Konferencja Wszechanglofo\u0144ska (All Anglophone Conference<\/em>, AAC1), kt\u00f3ra w Deklaracji z Buea domaga\u0142a si\u0119 przywr\u00f3cenia federacji z 1961 r. W rok p\u00f3\u017aniej zorganizowano w Bamenda II Konferencj\u0119 Wszechanglofo\u0144sk\u0105 (All Anglophone Conference<\/em>, AAC2), kt\u00f3ra w Deklaracji z Bamenda zagrozi\u0142a og\u0142oszeniem niepodleg\u0142o\u015bci Po\u0142udniowego Kamerunsu, je\u015bli nie zostanie przywr\u00f3cony federalny ustr\u00f3j Republiki Kamerunu. Nast\u0119pnie AAC przemianowana zosta\u0142a na Konferencj\u0119 Lud\u00f3w Po\u0142udniowego Kamerunsu (Southern Cameroons Peoples Conference<\/em>, SCPC), ta za\u015b na Organizacj\u0119 Lud\u00f3w Po\u0142udniowego Kamerunsu (Southern Cameroons Peoples Organisation<\/em>, SCPO), kt\u00f3ra z kolei wy\u0142oni\u0142a jako sw\u00f3j organ zarz\u0105dzaj\u0105cy Rad\u0119 Narodow\u0105 Po\u0142udniowego Kamerunsu (Southern Cameroons National Council<\/em>, SCNC).<\/p>\n \n W 1995 r. SCNC przedstawi\u0142a na forum ONZ petycj\u0119 przeciwko \u201eaneksji\u201d Po\u0142udniowego Kamerunsu przez Kamerun Francuski. R\u00f3wnocze\u015bnie przeprowadzi\u0142a referendum w Po\u0142udniowym Kamerunsie, w kt\u00f3rym spo\u015br\u00f3d 315 tys. g\u0142osuj\u0105cych, 99% opowiedzia\u0142o si\u0119 za niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 od Kamerunu. W 1997 r. SCNC otrzyma\u0142a zakaz dzia\u0142alno\u015bci, po starciach jej zwolennik\u00f3w z policj\u0105 kameru\u0144sk\u0105 w Bamendzie. W 1999 r. zwolennicy SCNC zaj\u0119li rozg\u0142o\u015bni\u0119 radiow\u0105 w Buea za pomoc\u0105 kt\u00f3rej zamierzali og\u0142osi\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Po\u0142udniowego Kamerunsu – czemu ostatecznie zapobieg\u0142a interwencja si\u0142 porz\u0105dkowych. W 2001 r. SCNC zosta\u0142a zdelegalizowana przez w\u0142adze Kamerunu, w nast\u0119pstwie czego wybuch\u0142y starcia zako\u0144czone ofiarami \u015bmiertelnymi. W 2006 r. SCNC og\u0142osi\u0142a ponownie niepodleg\u0142o\u015b\u0107 \u201eAmbazonii\u201d.<\/p>\n \n \n Kwestia P\u00f3\u0142wyspu Bakassi<\/strong><\/p>\n \n Sytuacj\u0119 w regionie skomplikowa\u0142a dodatkowo kwestia P\u00f3\u0142wyspu Bakassi. Kamerun domaga\u0142 si\u0119 jego przekazania przez Nigeri\u0119,<\/strong> co niemal doprowadzi\u0142o do wojny pomi\u0119dzy Abud\u017c\u0105 a Jaunde w 1981 r. i na pocz\u0105tku lat ’90. Sp\u00f3r zosta\u0142 ostatecznie przekazany przez Kamerun do rozstrzygni\u0119cia Mi\u0119dzynarodowemu Trybuna\u0142owi Sprawiedliwo\u015bci (MTS), kt\u00f3ry w pa\u017adzierniku 2002 r. przyzna\u0142 sporny p\u00f3\u0142wysep Kamerunowi i zobowi\u0105za\u0142 Nigeri\u0119 do jego cesji. Miejscowa populacja domaga\u0142a si\u0119 jednak pozostania przy Nigerii, w zwi\u0105zku z czym pozwolono jej zachowa\u0107 nigeryjskie obywatelstwo. W porozumieniu z Greentree (czerwiec 2006) Nigeria uzyska\u0142a ponadto prawo do utrzymywania na p\u00f3\u0142wyspie przez dwa kolejne lata w\u0142asnych si\u0142 policyjnych i administracji.<\/p>\n \n \n Pomimo tego, 9. lipca 2006 r. og\u0142oszona zosta\u0142a deklaracja niepodleg\u0142o\u015bci \u201eDemokratycznej Republiki Bakassi\u201d, kt\u00f3rej autorami by\u0142y SCAPO, Ruch na rzecz Samostanowienia Bakassi (Bakassi Movement for Self-Determination<\/em>, BAMOSD) i Ruch na rzecz Wyzwolenia Delty Nigru (Movement for the Emancipation of the Niger Delta<\/em>, MEND). Separaty\u015bci korzystali z naturalnej os\u0142ony dawanej przez p\u00f3\u0142wyspowe lasy namorzynowe, prowadz\u0105c pirackie rajdy przy u\u017cyciu motor\u00f3wek, dosi\u0119gaj\u0105c tak odleg\u0142ych cel\u00f3w jak porty w Limbe i Douali. Porywali te\u017c marynarzy, atakowali statki i wdawali si\u0119 w starcia z kameru\u0144sk\u0105 armi\u0105. Najbardziej spektakularn\u0105 akcj\u0105 separatyst\u00f3w by\u0142 aborda\u017c kameru\u0144skiego statku i wzi\u0119cie za zak\u0142adnik\u00f3w jego za\u0142ogi przez Bojownik\u00f3w o Wolno\u015b\u0107 Bakassi (Bakassi Freedom Fighters<\/em>, BFF). Napastnicy grozili u\u015bmierceniem zak\u0142adnik\u00f3w w przypadku odmowy w\u0142adz w Jaunde negocjowania niepodleg\u0142o\u015bci Bakassi.<\/p>\n \n Ruch separatystyczny nie zdo\u0142a\u0142 sterroryzowa\u0107 Kamerunu, ani te\u017c s\u0105siedniej Nigerii na terytorium kt\u00f3rej rozszerzy\u0142 zakres swojego dzia\u0142ania, sprzymierzaj\u0105c si\u0119 z separatystami biafra\u0144skimi. W sierpniu 2009 r. Kamerun obj\u0105\u0142 pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad P\u00f3\u0142wyspem Bakassi, a we wrze\u015bniu tego samego roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 partyzant\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142a bro\u0144 po og\u0142oszeniu amnestii. Kontynuowanie walki zadeklarowali BFF, zapowiadaj\u0105c zniszczenie miejscowej ekonomiki. W wyniku atak\u00f3w przeprowadzonych w latach 2009 i 2011 zgin\u0119li \u017co\u0142nierze i policjanci po stronie kameru\u0144skiej. W 2012 r. Front na rzecz Samostanowienia Bakassi (Bakassi Self Determination Front,<\/em> BSDF) proklamowa\u0142 przyj\u0119cie flagi narodowej Bakassi. W 2013 r. wielka ofensywa kameru\u0144skich si\u0142 porz\u0105dkowych rozbi\u0142a terroryst\u00f3w, generuj\u0105c te\u017c jednak 1 700 osobow\u0105 fal\u0119 uchod\u017ac\u00f3w kt\u00f3rzy przekroczyli granic\u0119 Nigerii. Abud\u017ca zareagowa\u0142a gro\u017ab\u0105 interwencji militarnej na p\u00f3\u0142wyspie w przypadku przed\u0142u\u017cania si\u0119 kryzysu, ten jednak zosta\u0142 w og\u00f3lnym wymiarze wygaszony. Mimo tego, w lutym 2015 r. separaty\u015bci zabili kameru\u0144skiego policjanta i porwali drugiego, za\u015b w maju 2018 r. si\u0142y kameru\u0144skie dokona\u0142y masakry 40 os\u00f3b w osadzie rybackiej Abana.<\/p>\n \n Pomimo og\u0142oszenia w\u0142asnego pa\u0144stwa, ruch niepodleg\u0142o\u015bciowy P\u00f3\u0142wyspu Bakassi nale\u017cy traktowa\u0107 jako cz\u0119\u015b\u0107 kwestii Po\u0142udniowego Kamerunsu. Dzia\u0142acze na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci \u201eAmbazonii\u201d uwa\u017caj\u0105 P\u00f3\u0142wysep Bakassi za cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnej przestrzeni narodowej, a walka tamtejszych separatyst\u00f3w cieszy\u0142a si\u0119 ich poparciem.<\/p>\n \n Geneza obecnego kryzysu<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Przyczyn\u0105 kryzysu anglofo\u0144skiego sta\u0142o si\u0119 wprowadzenie systemu wielopartyjnego i wolno\u015bci prasy w Kamerunie w grudniu 1990 r. Regulacje te potwierdzi\u0142a konstytucja z 1996 r. otwieraj\u0105ca r\u00f3wnie\u017c drog\u0119 do decentralizacji w\u0142adzy w kraju. Zmiany zosta\u0142y przyj\u0119te pod presj\u0105 kryzysu ekonomicznego ko\u0144ca lat ’80 i nowego klimatu ideologicznego towarzysz\u0105cego zako\u0144czeniu Zimnej Wojny i triumfowi demoliberalizmu nad realnym socjalizmem. Dostosowanie j\u0119zyka politycznego do wymog\u00f3w nowej epoki nie zmieni\u0142o jednak kultury politycznej Kamerunu, w kt\u00f3rej zderza\u0142y si\u0119 autorytarne i centralistyczne tendencje francuskoj\u0119zycznej wi\u0119kszo\u015bci z parlamentarnymi i samorz\u0105dnymi tendencjami angloj\u0119zycznej mniejszo\u015bci.<\/p>\n \n Ko\u015bci\u0105 niezgody okaza\u0142o si\u0119 forsowanie przez rz\u0105d u\u017cywania j\u0119zyka francuskiego w szko\u0142ach i s\u0105downictwie w angloj\u0119zycznej cz\u0119\u015bci kraju. Inicjatorami protest\u00f3w byli anglofo\u0144scy prawnicy oraz nauczyciele, domagaj\u0105cy si\u0119 stosowania w Po\u0142udniowym Kamerunsie angielskiego prawa zwyczajowego (common law<\/em>), nie za\u015b francuskiego prawa cywilnego. W\u015br\u00f3d postulat\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 te\u017c przet\u0142umaczenie kluczowych francuskoj\u0119zycznych akt\u00f3w prawnych na j\u0119zyk angielski i wprowadzenie nauki angielskiego prawa zwyczajowego do program\u00f3w nauczania wydzia\u0142\u00f3w prawa uniwersytet\u00f3w w Buea i Bamendzie. Domagano si\u0119 te\u017c nauczania w j\u0119zyku angielskim w szko\u0142ach w Po\u0142udniowym Kamerunsie.<\/p>\n \n Protesty rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 6. pa\u017adziernika 2016 r. \u201esiedz\u0105cym\u201d strajkiem zorganizowanym w s\u0105dach przez Konsorcjum Anglofo\u0144skiego Spo\u0142ecze\u0144stwa Obywatelskiego Kamerunu (Cameroon Anglophone Civil Society Consortium<\/em>, CASC). Odby\u0142y si\u0119 te\u017c pokojowe marsze w Buea, Bamendzie i Limbe w obronie angielskiego prawa zwyczajowego. Rz\u0105d wys\u0142a\u0142 si\u0142y porz\u0105dkowe, kt\u00f3re przy u\u017cyciu gazu \u0142zawi\u0105cego rozp\u0119dzi\u0142y protestuj\u0105cych. W listopadzie 2016 r. do protest\u00f3w do\u0142\u0105czyli nauczyciele, domagaj\u0105cy si\u0119 usuni\u0119cia j\u0119zyka francuskiego ze szk\u00f3\u0142 i s\u0105d\u00f3w Po\u0142udniowego Kamerunsu oraz ochrony kultury anglofo\u0144skiej. W efekcie wszystkie szko\u0142y region\u00f3w P\u00f3\u0142nocno-Zachodniego i Po\u0142udniowo-Zachodniego zosta\u0142y zamkni\u0119te po dw\u00f3ch miesi\u0105cach od rozpocz\u0119cia roku szkolnego. Narasta\u0107 te\u017c zacz\u0119\u0142y akty przemocy i mno\u017cy\u0107 si\u0119 aresztowania w\u015br\u00f3d dzia\u0142aczy anglofo\u0144skich.<\/p>\n \n W styczniu 2017 r. prezydent P. Biya powo\u0142a\u0142 specjalny komitet ad hoc<\/em> pod przewodnictwem ministra Jacquesa Fame Ndongo na potrzeby dialogu z CASC. Negocjacje zosta\u0142y jednak szybko przerwane, po tym jak strona anglofo\u0144ska za\u017c\u0105da\u0142a powrotu do federalizmu w kszta\u0142cie z 1961 r. W po\u0142owie stycznia CASC i SCNC zosta\u0142y zdelegalizowane, za\u015b ich dzia\u0142ania okre\u015blone jako zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa i jedno\u015bci Kamerunu. Dwaj dzia\u0142acze kierownictwa CASC zostali nast\u0119pnie aresztowani przez kameru\u0144skie si\u0142y bezpiecze\u0144stwa. R\u00f3wnocze\u015bnie w regionach P\u00f3\u0142nocno-Zachodnim i Po\u0142udniowo-Zachodnim odci\u0119to dost\u0119p do internetu. 22. wrze\u015bnia 2017 r. mia\u0142y miejsce masowe wyst\u0105pienia uliczne w Po\u0142udniowym Kamerunsie, podczas kt\u00f3rych w Buea demonstranci \u015bci\u0105gn\u0119li narodow\u0105 flag\u0119 Kamerunu z masztu przed posterunkiem policji, zast\u0119puj\u0105c j\u0105 flag\u0105 \u201eAmbazonii\u201d. Nowe demonstracje odby\u0142y si\u0119 1. pa\u017adziernika 2017 r. na ulicach Buea, Bamendy, Kumbo, Mamfe i Kumba, wtedy te\u017c og\u0142oszono deklaracj\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci \u201eAmbazonii\u201d.<\/p>\n \n Separaty\u015bci<\/strong><\/p>\n \n Najsilniejszym aktorem politycznym po stronie separatyst\u00f3w jest powo\u0142any w czerwcu 2017 r. Tymczasowy Rz\u0105d Federalnej Republiki Ambazonii (Interim Government of the Federal Republic of Ambazonia<\/em>, IG). W\u015br\u00f3d popieraj\u0105cych go ugrupowa\u0144 znajduj\u0105 si\u0119 m.in. Konsorcjum Zjednoczonego Frontu Po\u0142udniowego Kamerunsu (Southern Cameroons Consortium United Front<\/em>, SCACUF), Ruch na rzecz Niepodleg\u0142o\u015bci i Odbudowy Po\u0142udniowego Kamerunsu (Movement for Independence and Restoration of Southern Cameroons<\/em>, MORISC), Rada Narodowa Po\u0142udniowego Kamerunsu (Southern Cameroons National Council<\/em>, SCNC), Kongres Ludu Po\u0142udniowego Kamerunsu (Southern Cameroons Congress of People<\/em>, SCCOP), Ruch Odbudowy Po\u0142udniowego Kamerunsu (Southern Cameroons Restoration Movement<\/em>, SCARM).\u00a0 Pozycja IG os\u0142ab\u0142a jednak znacznie po aresztowaniu w styczniu 2018 r. w Nigerii i ekstradowaniu do Kamerunu jego przewodnicz\u0105cego, Juliusa Auka Tabe. Kolejny przewodnicz\u0105cy Ikobe Sako oskar\u017cany jest o niekompetencj\u0119 i z\u0142e wydatkowanie \u015brodk\u00f3w finansowych, IG pod jego kierownictwem spad\u0142o za\u015b do rangi jednej spo\u015br\u00f3d wielu organizacji separatystycznych.<\/p>\n \n IG powo\u0142a\u0142 Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa Ambazonii (Ambazonia Security Council<\/em>, ASC) b\u0119d\u0105c\u0105 platform\u0105 dla koordynacji dzia\u0142a\u0144 milicji takich jak Tygrysy 2 i Czerwone Smoki. Za jego spraw\u0105 powsta\u0142a te\u017c Koalicja Uznania Ambazonii (Ambazonia Recognition Coalition<\/em>, ARC) spe\u0142niaj\u0105ca rol\u0119 zal\u0105\u017cka parlamentu. IG posiada 10 ministerstw, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych jest Departament Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej, \u015bwiadcz\u0105cy pomoc medyczn\u0105 i socjaln\u0105 uchod\u017acom w Nigerii. Bud\u017cet IG oceniany jest na kilkadziesi\u0105t do kilkuset tysi\u0119cy dolar\u00f3w zbieranych po\u015br\u00f3d diaspory i \u015bci\u0105ganych w formie haraczu od przedsi\u0119biorc\u00f3w i sklepikarzy w Po\u0142udniowym Kamerunsie, wykupuj\u0105cych si\u0119 w ten spos\u00f3b od wandalizmu milicji niepodleg\u0142o\u015bciowych. IG d\u0105\u017cy oficjalnie do \u201eniepodleg\u0142o\u015bci Po\u0142udniowego Kamerunsu\u201d, domagaj\u0105c si\u0119 w tej sprawie dialogu ze strony rz\u0105du Republiki Kamerunu prowadzonego na neutralnym terytorium i z udzia\u0142em mediator\u00f3w z ONZ, Unii Afryka\u0144skiej lub USA.<\/p>\n \n Najpowa\u017cniejszym politycznym rywalem IG jest Rada Rz\u0105dz\u0105ca Ambazonii (Ambazonia Governing Council<\/em>, AGC) pod przyw\u00f3dztwem Ayaba Cho Lucasa, przebywaj\u0105cego na sta\u0142e w Norwegii. Z AGC zwi\u0105zane s\u0105 takie struktury jak Rada Wsp\u00f3\u0142pracy Uznania Ambazonii (Ambazonia Recognition Collaboration Council<\/em>, ARCC), czy Ambazo\u0144skie Si\u0142y Obrony (Ambazonia Defence Forces<\/em>, ADF) pod dow\u00f3dztwem Benedicta Kuah. AGC kierowane jest jednoosobowo i na spos\u00f3b autorytarny przez Ayaba Cho Lucasa, za cel stawia sobie za\u015b podniesienie koszt\u00f3w zarz\u0105dzania Po\u0142udniowym Kamerunsem przez Jaunde do poziomu wy\u017cszego ni\u017c zyski czerpane przez rz\u0105d Kamerunu z eksploatacji zasob\u00f3w i bogactw naturalnych regionu, tak wi\u0119c uczynienie dalszej \u201eokupacji\u201d Po\u0142udniowego Kamerunsu nieop\u0142acaln\u0105 dla Jaunde.<\/p>\n \n Spo\u015br\u00f3d aktor\u00f3w wojskowych obecnych po stronie separatyst\u00f3w nale\u017cy wymieni\u0107; Tygrysy Manyu pod dow\u00f3dztwem Martina Ashu \u2013 ok. 500 bojownik\u00f3w; Si\u0142y Obrony Po\u0142udniowego Kamerunsu pod dow\u00f3dztwem Ebenezara Akwangi \u2013 ok. 400 bojownik\u00f3w; Ambazo\u0144skie Si\u0142y Obrony pod dow\u00f3dztwem Benedicta Kuah \u2013 ok. 200-500 bojownik\u00f3w; Czerwone Smoki pod dow\u00f3dztwem Oliviera Lekene Fongunueha \u2013 ok. 200 bojownik\u00f3w; Seven Kata \u2013 ok. 200 bojownik\u00f3w; Miecz Ambazonii \u2013 ok. 200 bojownik\u00f3w; Ambaland Quifor \u2013 ok. 200 bojownik\u00f3w; Si\u0142y Odbudowy Po\u0142udniowego Kamerunsu pod dow\u00f3dztwem \u201egenera\u0142a\u201d RK \u2013 ok. 100 bojownik\u00f3w; Wojownicy Nso \u2013 ok. 100 bojownik\u00f3w; grupa \u201egenera\u0142a\u201d Nyambere \u2013 ok. 50 bojownik\u00f3w; grupa \u201egenera\u0142a\u201d Satana \u2013 kilkudziesi\u0119ciu bojownik\u00f3w; Bia\u0142e Tygrysy \u2013 ok. 50 bojownik\u00f3w; Ten-Ten pod dow\u00f3dztwem \u201egenera\u0142a\u201dTen-Ten \u2013 ok. 50 bojownik\u00f3w; grupa \u201egenera\u0142a\u201dEug\u00e8ne \u2013 <\/em>ok. 50 bojownik\u00f3w; grupa \u201egenera\u0142a\u201d Obi \u2013 ok. 50 bojownik\u00f3w; \u017bmije \u2013 kilkudziesi\u0119ciu bojownik\u00f3w; Armia Odbudowy Ambazonii (ARA) \u2013 kilkudziesi\u0119ciu bojownik\u00f3w; grupa samoobrony Dongang Mantung \u2013 liczebno\u015b\u0107 nieznana. Wszystkie milicje separatystyczne licz\u0105 w sumie mi\u0119dzy 2 000 a 4 000 bojownik\u00f3w.<\/p>\n \n Ruch separatystyczny pozostaje relatywnie podzielony politycznie i militarnie. Poszczeg\u00f3lne jego podmioty wysuwaj\u0105 odmienne \u017c\u0105dania polityczne, wykazuj\u0105 te\u017c rozbie\u017cno\u015bci w zakresie strategii operacyjnych i zarz\u0105dzania finansowego. Prowadzi to do wewn\u0119trznych walk o w\u0142adz\u0119, kt\u00f3re w 2018 r. przerodzi\u0142y si\u0119 w starcia zbrojne, w toku kt\u00f3rych zgin\u0119\u0142o kilkadziesi\u0105t os\u00f3b. Najpowa\u017cniejszy charakter ma rywalizacja pomi\u0119dzy IG i AGC. IG sprzeciwia si\u0119 rozszerzaniu dzia\u0142a\u0144 militarnych na frankofo\u0144skie tereny Kamerunu, podczas gdy AGC wspiera i inicjuje takie dzia\u0142ania, d\u0105\u017c\u0105c do przekszta\u0142cenia konfliktu polityczno-militarnego w konflikt o charakterze narodowym. Obydwa cia\u0142a nie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 ze sob\u0105 r\u00f3wnie\u017c w zakresie organizacji masowych strajk\u00f3w \u201epustych miast\u201d (ghost towns), gdy protestuj\u0105cy maj\u0105 zakaz opuszczania swoich domostw i jakiejkolwiek aktywno\u015bci gospodarczej. Gdy w grudniu 2018 r. IG chcia\u0142 wstrzymania takich protest\u00f3w w ostatnich dw\u00f3ch tygodniach roku, sprzeciwi\u0142a si\u0119 temu AGC. Gdy z kolei w lutym 2019 r. strajk og\u0142osi\u0142a AGC, przeciwko opowiedzia\u0142 si\u0119 IG.<\/p>\n \n O dekompozycji ruchu separatystycznego \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c jego kryminalizacja; w wi\u0119kszo\u015bci milicje i organizacje polityczne finansowane s\u0105 z zagranicy. Problemy z dostarczaniem na czas \u015brodk\u00f3w oraz wzrost liczebno\u015bci separatystycznych milicji doprowadzi\u0142 do tego, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej pozyskuj\u0105 one \u015brodki drog\u0105 wymusze\u0144, porwa\u0144 dla okupu, szabru, oraz przymusowych danin. Poparcie ludno\u015bci anglofo\u0144skiej dla postulat\u00f3w separatystycznych, wzrastaj\u0105ce wobec represji rz\u0105dowych pod koniec 2016 r., w kolejnych latach zacz\u0119\u0142o male\u0107 w zwi\u0105zku z wymuszeniami i nadu\u017cyciami ze strony separatystycznych milicji oraz pogarszaj\u0105cymi si\u0119 w wyniku eskalacji konfliktu warunkami \u017cycia.<\/p>\n \n Strona rz\u0105dowa<\/strong><\/p>\n \n Strona rz\u0105dowa zaprzecza istnieniu kryzysu anglofo\u0144skiego i kwestii anglofo\u0144skiej w Kamerunie, stawiaj\u0105c na rozwi\u0105zania si\u0142owe i licz\u0105c na zako\u0144czenie kryzysu jeszcze przed wyborami lokalnymi zaplanowanymi na pa\u017adziernik 2019 r. Frankofo\u0144ska elita polityczna Kamerunu niemal w ca\u0142o\u015bci opowiada si\u0119 za militarnym rozwi\u0105zaniem konfliktu – podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 anglofo\u0144skich cz\u0142onk\u00f3w tej elity. Elita wojskowa i s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa wspiera rozwi\u0105zania si\u0142owe, aczkolwiek niekt\u00f3rzy jej cz\u0142onkowie chcieliby je kombinowa\u0107 z decentralizacj\u0105 i regionalizacj\u0105 pa\u0144stwa. Nie b\u0119d\u0105c w stanie ca\u0142kowicie st\u0142umi\u0107 partyzantki, wojskowi d\u0105\u017c\u0105 do zachowania kontroli nad o\u015brodkami miejskimi, przedmie\u015bciami, oraz obszarami wiejskimi strategicznego znaczenia. Stawiaj\u0105 sobie za cel utrzymanie przemocy pod kontrol\u0105, na mo\u017cliwym do tolerowania i wzgl\u0119dnie nieszkodliwym poziomie, podobnie jak w przypadku obj\u0119tego powstaniem Boko Haram regionu Dalekiej P\u00f3\u0142nocy (Extr\u00eame-Nord).<\/p>\n \n Strategiczne obci\u0105\u017cenie Si\u0142 Zbrojnych Kamerunu (Forces arm\u00e9es camerounaises, FAC) konfliktem wynika z konieczno\u015bci dyslokacji anga\u017cowanych dotychczas w walce z Boko Haram jednostek wojskowych i sprz\u0119tu do walki z separatystami w Po\u0142udniowym Kamerunsie. Po\u015bpieszna i nieumiej\u0119tnie przeprowadzona mobilizacja 20 000 \u017co\u0142nierzy i policjant\u00f3w przez ostatnie pi\u0119\u0107 lat obni\u017cy\u0142a sprawno\u015b\u0107 si\u0142 porz\u0105dkowych. Rekruci coraz cz\u0119\u015bciej trafiaj\u0105 na front, nie uko\u0144czyszy szkolenia. W nadziei na rozstrzygaj\u0105c\u0105 rozpraw\u0119 z buntownikami, wy\u017csi dow\u00f3dcy anga\u017cuj\u0105 w operacjach kosztowne i nieefektywne w zastanych warunkach wyposa\u017cenie, podczas gdy na \u015brednich i ni\u017cszych szczeblach dowodzenia zg\u0142aszane s\u0105 niedostatki wyposa\u017cenia elementarnego znaczenia. Narastaj\u0105 te\u017c trudno\u015bci z werbunkiem anglofon\u00f3w i dezercje anglofo\u0144skich \u017co\u0142nierzy, co prowadzi do nadreprezentacji \u017co\u0142nierzy frankofo\u0144skich w dotkni\u0119tych kryzysem regionach.<\/p>\n \n Przy populacji Kamerunu licz\u0105cej 25,6 mln. ludzi, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych 5,6 mln. zdolnych jest do s\u0142u\u017cby wojskowej, FAC licz\u0105 sobie 14 500 czynnego personelu wojskowego. Armia L\u0105dowa (Arm\u00e9e de terre) liczy sobie 12 500 personelu wojskowego i na wyposa\u017ceniu ma m.in 222 opancerzone wozy bojowe. Wspieraj\u0105 j\u0105 Si\u0142y Powietrzne Kamerunu (Arm\u00e9e de l’Air du Cameroun, AdAC) licz\u0105ce sobie 600 \u017co\u0142nierzy i dysponuj\u0105ce 9 zdolnymi do walki statkami powietrznymi\u00a0; Marynarka Narodowa Kamerunu (Marine nationale du Cameroun) licz\u0105ca sobie 1300 \u017co\u0142nierzy i dysponuj\u0105ca dwoma patrolowcami, trzema okr\u0119tami stra\u017cy wybrze\u017ca, oraz oko\u0142o 30 mniejszymi jednostkami\u00a0; a tak\u017ce licz\u0105ca sobie 10 000 \u017co\u0142nierzy \u017bandarmeria Narodowa Kamerunu (Gendarmerie nationale camerounaise). Zdolno\u015b\u0107 wojskowa AdAC polaga przy tym g\u0142\u00f3wnie na pe\u0142nieniu s\u0142u\u017cby transportowej i dostawczej, oraz wsparciu si\u0142 naziemnych atakami z powietrza.<\/p>\n \n Wobec narastaj\u0105cych trudno\u015bci strategicznych na p\u00f3\u0142nocy ze strony Boko Haram oraz wzrostu napi\u0119\u0107 w regionach Wschodnim (Est)\u00a0 i Adamawa (Adamaoua), Kamerun zdecydowa\u0142 si\u0119 powo\u0142a\u0107 w ramach Armii L\u0105dowej jednostk\u0119 sil specjalnych. Rekruci przechodz\u0105 szkolenie w Gabonie pod kierunkiem francuskich instruktor\u00f3w. Pierwsi z nich uko\u0144czyli trening w 2018 r. Obecnie jednostka liczy sobie 200 \u017co\u0142nierzy i wbrew niezadowoleniu francuskich partner\u00f3w, by\u0142a anga\u017cowana w dzia\u0142ania na terenie Po\u0142udniowego Kamerunsu.<\/p>\n \n Specjaln\u0105 rol\u0119 w FAC odgrywa licz\u0105cy sobie 5 000 \u017co\u0142nierzy,\u00a0 utworzony w 2001 r. z pomoca emerytowanych oficer\u00f3w z tworu syjonistycznego Batalion Szybkiego Reagowania (Battalion d’intervention rapide, BIR), przeznaczony do walki z Boko Haram w regionie Dalekiej P\u00f3\u0142nocy. Podlega on nie ministerstwu obrony jak pozosta\u0142e jednostki wojskowe, lecz bezpo\u015brednio prezydentowi, dowodzony jest przez emerytowanego oficera z tworu syjonistycznego i wyposa\u017cony lepiej ni\u017c pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 armii kameru\u0144skiej, oraz blisko wsp\u00f3\u0142pracuje z Dow\u00f3dztwem USA dla Afryki (AFRICOM). W 2016 r. z BIR wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o 300 \u017co\u0142nierzy USA. W sensie funkcjonalnym jest to w rzeczywisto\u015bci cz\u0119\u015b\u0107 si\u0142 zbrojnych USA, finansowana przez rz\u0105d Kamerunu i rekrutowana spo\u015br\u00f3d ludno\u015bci tego pa\u0144stwa.<\/p>\n \n T\u0142o konfliktu<\/strong><\/p>\n \n FAC maj\u0105 do\u015bwiadczenie przede wszystkim w walkach prowadzonych na bagiennych terenach s\u0105siaduj\u0105cych z P\u00f3\u0142wyspem Bakassi, przygotowywane za\u015b by\u0142y do konfliktu granicznego z Nigeri\u0105.Strategiczne \u015brodowisko ich dzia\u0142ania jest natomiast bardzo z\u0142o\u017cone\u00a0: r\u00f3wniny zajmuj\u0105 p\u00f3\u0142noc Kamerunu i regiony nadmorskie na po\u0142udniu, na zachodzie rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 wzniesienia g\u00f3rskie, centrum zajmuje poszarpany p\u0142askowy\u017c. Populacja skoncentrowana jest w po\u0142udniowej i zachodniej cz\u0119\u015bciach kraju, podczas gdy centrum i p\u00f3\u0142noc maj\u0105 nisk\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 zaludnienia. 70% populacji Kamerunu to wyznawcy chrze\u015bcija\u0144stwa, zamieszkuj\u0105cy g\u0142\u00f3wnie po\u0142udniow\u0105 i zachodni\u0105 cz\u0119\u015bci kraju, podczas gdy oko\u0142o 20% to mieszkaj\u0105cy na p\u00f3\u0142nocy muzu\u0142manie.<\/p>\n \n \n P\u00f3\u0142noc i po\u0142udnie kraju maj\u0105 zatem nie tylko odr\u0119bn\u0105 charakterystyk\u0119 wyznaniow\u0105, ale te\u017c geotaktyczn\u0105\u00a0: trawiaste i pustynne r\u00f3wniny na p\u00f3\u0142nocy s\u0105 taktycznie wra\u017cliwe na militarne rajdy islamist\u00f3w z Boko Haram, tymczasem lesiste r\u00f3wniny w po\u0142udniowej i zachodniej cz\u0119\u015bci kraju stanowi\u0105 dogodne \u015brodowisko do prowadzenia walki partyzanckiej. Sprostanie r\u00f3wnocze\u015bnie dw\u00f3m zupe\u0142nie odmiennym wyzwaniom taktycznym jest bardzo du\u017cym problemem dla FAC. Jednostki sprawdzaj\u0105ce si\u0119 w walkach z islamistami na r\u00f3wninach, jak BIR, mog\u0105 si\u0119 okaza\u0107 du\u017co mniej skuteczne w walkach z rekrutuj\u0105c\u0105 si\u0119 spo\u015br\u00f3d ludno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej partyzantk\u0105 na po\u0142udniu, operuj\u0105c\u0105 w podmok\u0142ych lasach namorzynowych i selektywnie wyprowadzaj\u0105c\u0105 z takich kryj\u00f3wek ataki na o\u015brodki miejskie i porty, okazjonalnie uciekaj\u0105c si\u0119 te\u017c do terroryzmu miejskiego. Odmienne t\u0142o klimatyczne i epidemiologiczne, a tak\u017ce odmienne temperatura i wilgotno\u015b\u0107 kontynentalnych r\u00f3wnin na p\u00f3\u0142nocy i po\u0142udniowych r\u00f3wnin nadmorskich wymusza\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c anga\u017cowanie w nich jedynie rekrut\u00f3w z odpowiednich cz\u0119\u015bci kraju i odpowiednich grup etnicznych – uodpornionych na miejscowe warunki i zdolnych do operowania w znanym sobie \u015brodowisku.<\/em><\/p>\n \n \n Sytuacj\u0119 komplikuje dodatkowo etniczne i lingwistyczne zr\u00f3\u017cnicowanie kraju\u00a0; oko\u0142o 83% populacji Kamerunu to frankofoni, podczas gdy 17% populacji (obecnie ok. 3 mln.ludzi) zamieszkuj\u0105cej g\u0142\u00f3wnie regiony P\u00f3\u0142nocno-Zachodni i P\u00f3\u0142nocno-Wschodni to anglofoni, przy czym odsetek anglofon\u00f3w w populacji Kamerunu systematycznie maleje. Niezale\u017cnie od tego, na terenie Kamerunu m\u00f3wi si\u0119 ponad 230 rdzennymi j\u0119zykami etnicznymi, przy czym wiele os\u00f3b nie pos\u0142uguje si\u0119 \u017cadnym z dw\u00f3ch oficjalnych j\u0119zyk\u00f3w\u00a0; francuskim, ani angielskim. Pod wzgl\u0119dem etnicznym Kamerun zr\u00f3\u017cnicowany jest na 250 odr\u0119bnych etnos\u00f3w, klasyfikowanych dodatkowo jako mieszka\u0144cy zachodnich r\u00f3wnin (38% populacji), mieszka\u0144cy po\u0142udniowych las\u00f3w tropikalnych (18% populacji), mieszka\u0144cy nadbrze\u017cnych las\u00f3w tropikalnych (12% populacji), wyznaj\u0105ce islam ludy Fulani zamieszkuj\u0105ce Sahel na p\u00f3\u0142nocy i p\u0142askowy\u017c w centrum kraju (14% populacji), niedawno zislamizowane ludy \u00abKirdi\u00a0\u00bb w tych samych regionach kraju.<\/p>\n \n \n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>\u00a0\u00a0\u00a0Wysi\u0142ki pokojowe<\/strong><\/p>\n \n Wobec opisanych trudno\u015bci zbrojnego zneutralizowania rebelii, a tak\u017ce nacisk\u00f3w ONZ, UE i Zachodu, w\u0142adze Kamerunu poczyni\u0142y szereg pokojowych krok\u00f3w dla rozwi\u0105zania kryzysu anglofo\u0144skiego. Pomi\u0119dzy marcem a lipcem 2017 r. przet\u0142umaczono na j\u0119zyk angielski kodeks prawa gospodarczego opracowany przez Organizacj\u0119 na rzecz Harmonizacji Prawa Gospodarczego w Afryce; rozpocz\u0119to zatrudnianie w Po\u0142udniowym Kamerunsie operuj\u0105cych obydwoma oficjalnymi j\u0119zykami nauczycieli i audytor\u00f3w s\u0105dowych; powo\u0142ano Komisj\u0119 na rzecz Dwuj\u0119zyczno\u015bci i Wielokulturowo\u015bci; przywr\u00f3cono funkcjonowanie internetu w regionach P\u00f3\u0142nocno-Zachodnim i P\u00f3\u0142nocno-Wschodnim. W wrze\u015bniu 2017 r. zwolnionych z wi\u0119zienia zosta\u0142o tak\u017ce oko\u0142o 30 przyw\u00f3dc\u00f3w wcze\u015bniejszych protest\u00f3w w Po\u0142udniowym Kamerunsie.<\/p>\n \n W marcu 2018 r. prezydent P. Biya utworzy\u0142 Ministerstwo na rzecz Decentralizacji i Rozwoju Lokalnego oraz powo\u0142a\u0142 anglofon\u00f3w do kierowania resortami dotychczas zarezerwowanymi dla frankofon\u00f3w. W czerwcu og\u0142oszono Plan Odpowiedzi Humanitarnej dla region\u00f3w anglofo\u0144skich z bud\u017cetem 19,8 mln. euro. W listopadzie powo\u0142ano komitet ds. rozbrojenia i demobilizacji dla partyzant\u00f3w Boko Haram i separatyst\u00f3w anglofo\u0144skich. W grudniu zwolnionych zosta\u0142o dalszych 289 dzia\u0142aczy anglofo\u0144skich, za\u015b pod koniec roku prezydent zapowiedzia\u0142 wybory do w\u0142adz lokalnych na rok 2019.\u00a0 W pa\u017adzierniku 2018 r. przedstawiciele rz\u0105du zadeklarowali w rozmowie z zagranicznymi dyplomatami gotowo\u015b\u0107 w\u0142adz do zwi\u0119kszenia inwestycji publicznych w Po\u0142udniowym Kamerunsie.<\/p>\n \n Rozw\u00f3j konfliktu<\/strong><\/p>\n \n Wszystkie te kroki przyj\u0119te zosta\u0142y niech\u0119tnie przez separatyst\u00f3w, domagaj\u0105cych si\u0119 niezmiennie powrotu do ustroju federalnego jako punktu wyj\u015bcia do dalszej dyskusji o przysz\u0142o\u015bci Po\u0142udniowego Kamerunsu. Separaty\u015bci zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce pomimo pi\u0119ciokrotnego zwi\u0119kszenia w 2019 r. wydatk\u00f3w z bud\u017cetu przeznaczonych dla w\u0142adz lokalnych, wci\u0105\u017c jest to tylko 1% ca\u0142o\u015bci bud\u017cetu centralnego, podczas gdy w zdecentralizowanych pa\u0144stwach afryka\u0144skich takich jak Kenia, odsetek \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych przeznaczonych dla w\u0142adz lokalnych si\u0119ga 30%. Ponadto, gubernatorzy i prefekci w Kamerunie niezmiennie ograniczaj\u0105 uprawnienia w\u0142adz lokalnych w takich obszarach jak opodatkowanie, administracja, drogownictwo, infrastruktura publiczna, rozw\u00f3j, szkolnictwo, czy ochrona zdrowia. Najwi\u0119ksze miasta kraju jak Jaunde, Douala, Ed\u00e9a i Garoua rz\u0105dzone s\u0105 przez gubernator\u00f3w mianowanych przez prezydenta.<\/p>\n \n R\u00f3wnocze\u015bnie rz\u0105d dokonuje eskalacji militarnej konfliktu: w latach 2017 i 2018 do Po\u0142udniowego Kamerunsu dyslokowanych zosta\u0142o tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy i policjant\u00f3w, w tym BIR i jednostka specjalna; na ich wyposa\u017cenie zakupiono w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Ukrainie i tworze syjonistycznym nowe wozy bojowe i \u015bmig\u0142owce. Dzi\u0119ki tym przegrupowaniom i doposa\u017ceniu si\u0142 bezpiecze\u0144stwa, od wrze\u015bnia 2018 r. FAC uda\u0142o si\u0119 zada\u0107 istotne straty si\u0142om separatyst\u00f3w: w listopadzie 2018 r. poleg\u0142 \u201egenera\u0142\u201d Amigo z ADF; w grudniu tego samego roku \u201egenera\u0142\u201d Ivo Mbach z tej samej formacji; w styczniu 2019 r. za\u015b \u201egenera\u0142\u201d Andrew Ngoe z SOCADEF.\u00a0 Pomimo tych sukces\u00f3w, FAC wci\u0105\u017c nie s\u0105 w stanie zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwa w miastach i na obszarach wiejskich, za\u015b tylko w ci\u0105gu ostatniego p\u00f3\u0142rocza w Po\u0142udniowym Kamerunsie mia\u0142o miejsce ok. 200 zbrojnych incydent\u00f3w. Niedorozw\u00f3j infrastruktury komunikacyjnej w Kamerunie utrudnia si\u0142om rz\u0105dowym dost\u0119p do wielu miejsc opanowanych przez wywodz\u0105cych si\u0119 z lokalnej ludno\u015bci partyzant\u00f3w.<\/p>\n \n Partyzanci rekrutuj\u0105 si\u0119 przede wszystkim spo\u015br\u00f3d ludno\u015bci anglofo\u0144skiej, w konflikt zaanga\u017cowanych jest jednak r\u00f3wnie\u017c wielu najemnik\u00f3w i przest\u0119pc\u00f3w z s\u0105siedniej Nigerii oraz separatyst\u00f3w biafra\u0144skich, przybywaj\u0105cych zazwyczaj z w\u0142asnym uzbrojeniem i amunicj\u0105. Do si\u0142 separatystycznych do\u0142\u0105czy\u0142a te\u017c pewna liczba oficer\u00f3w i funkcjonariuszy policji i si\u0142 zbrojnych Kamerunu \u2013 zazwyczaj wywodz\u0105cych si\u0119 z region\u00f3w anglofo\u0144skich. W pierwszej po\u0142owie 2018 r. milicje separatystyczne przej\u0119\u0142y stopniowo kontrol\u0119 nad wieloma obszarami wiejskimi i peryferiami miast. W marcu 2018 r. mia\u0142a miejsce krwawa bitwa pod Batibo, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 70 \u017co\u0142nierzy kameru\u0144skich i setki partyzant\u00f3w. Ofensywa FAC z wrze\u015bnia 2018 r. zada\u0142a separatystom du\u017ce straty, zachowali oni jednak kontrol\u0119 nad wi\u0119kszo\u015bci\u0105 opanowanego wcze\u015bniej terytorium, wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105c w stanie organizowa\u0107 blokady dr\u00f3g i punkty kontrolne. W 2018 r. dwa najwi\u0119ksze miasta anglofo\u0144skie Buea (Po\u0142udniowy Zach\u00f3d) i Bamenda (P\u00f3\u0142nocny Zach\u00f3d) sta\u0142y si\u0119 obiektem ok. 20 atak\u00f3w ze strony separatyst\u00f3w.<\/p>\n \n Separaty\u015bci uzbrojeni s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci w przestarza\u0142\u0105 i przypadkowo zgromadzon\u0105 bro\u0144: strzelby my\u015bliwskie, no\u017ce, pistolety. Wielu jednak z czasem zaopatrzy\u0142o si\u0119 w nowoczesne uzbrojenie, karabiny maszynowe i granatniki przeciwpancerne, zdobyte na FAC i policji kameru\u0144skiej, b\u0105d\u017a dostarczone przez przemytnik\u00f3w i najemnik\u00f3w z Nigerii. \u015arodki finansowe dostarczane by\u0142y zbrojnym milicjom przede wszystkim przez diaspor\u0119. Z czasem jednak trudno\u015bci i op\u00f3\u017anienia w ich nap\u0142ywie, a tak\u017ce degeneracja praworz\u0105dno\u015bci w warunkach wojennych, sk\u0142oni\u0142y wiele milicji do zaopatrywania si\u0119 w \u015brodki finansowe samodzielnie; poprzez porwania dla okupu, wymuszanie haraczy od sklepikarzy i przedsi\u0119biorstw, a nawet egzekwowanie \u201epodatk\u00f3w\u201d. Post\u0119puj\u0105ca kryminalizacja partyzantki sta\u0142a si\u0119 jednym z czynnik\u00f3w zmniejszaj\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecznego poparcia dla niej.<\/p>\n \n Od po\u0142owy 2018 r. maj\u0105 miejsce ze strony AGC pr\u00f3by przekszta\u0142cenia konfliktu politycznego pomi\u0119dzy rz\u0105dem Kamerunu a separatystami w konflikt narodowy pomi\u0119dzy anglofonami a frankofonami. Dokonanych zosta\u0142o oko\u0142o 20 atak\u00f3w, obejmuj\u0105cych podpalenia, we frankofo\u0144skich regionach Zachodnim (Ouest<\/em>) i Nadbrze\u017cnym (Littoral<\/em>), w kt\u00f3rych zgin\u0119\u0142o ok. 15 os\u00f3b i w wyniku kt\u00f3rych poniesiono znacz\u0105ce straty materialne. W niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach powsta\u0142y te\u017c milicje i samoobrony zwolennik\u00f3w rz\u0105du, dzia\u0142aj\u0105ce r\u00f3wnie\u017c w regionie Zachodnim. Atak separatystycznych milicji na miejscowo\u015b\u0107 Bangourain w regionie Zachodnim w grudniu 2018 r. wywo\u0142a\u0142 wyprawy odwetowe frankofon\u00f3w przeciwko miejscowo\u015bciom zamieszkanym przez anglofon\u00f3w.<\/p>\n \n Geopolityczne znaczenie Kamerunu<\/strong><\/p>\n \n Szersze na\u015bwietlenie konfliktu w Po\u0142udniowym Kamerunsie uzasadnione jest geopolitycznym znaczeniem Kamerunu jako \u201esuwaka\u201d spinaj\u0105cego regiony Afryki Zachodniej i Afryki \u015arodkowej. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z projektem maj\u0105cego sobie liczy\u0107 7 500 km. kolejowego korytarza transportowego z Port Sudan nad Morzem Czerwonym do Dakaru na senegalskim wybrze\u017cu Atlantyku. Projekt ten bywa nazywany \u201eSahelo-Saharyjskim Jedwabnym Szlakiem\u201d. Po raz pierwszy wysuni\u0119ty zosta\u0142 w 2005 r. przez Organizacj\u0119 Wsp\u00f3\u0142pracy Islamskiej (Organisation de la coop\u00e9ration islamique<\/em>, OCI)\u00a0; w marcu 2012 r. podpisano umow\u0119 pomi\u0119dzy w\u0142adzami Czadu a Chi\u0144sk\u0105 Korporacj\u0105 In\u017cynierii Konstrukcji Cywilnych (China Civil Engineering Construction Corporation<\/em>) na budow\u0119 odcinka z Nd\u017cameny do granicy z Sudanem\u00a0; w 2014 r. Sudan i Czad porozumia\u0142y si\u0119 w kwestii kolejowego skomunikowania Nd\u017cameny z Port Sudan\u00a0; w listopadzie 2017 r. podpisana zosta\u0142a umowa pomi\u0119dzy Suda\u0144skimi W\u0142adzami Kolejowymi (Sudanese Railways Authority<\/em>) a Chi\u0144sk\u0105 Korporacj\u0105 Projektowania Kolei (China Railway Design Corporation<\/em>, CRDC) oraz China Friendship Development International Engineering Design & Consultation Company<\/em>\u00a0 (FDDC) na przeprowadzenie w ci\u0105gu roku studium wykonalno\u015bci licz\u0105cej sobie 3 400 km d\u0142ugo\u015bci linii kolejowej z Port Sudan do miasta Nyala w pobli\u017cu granicy z Czadem; dalsze przed\u0142u\u017cenie korytarza planowane jest do atlantyckich port\u00f3w Kamerunu: Douali (najwi\u0119kszy port Afryki \u015arodkowej) i Kribi (najg\u0142\u0119bszy port Afryki \u015arodkowej).<\/p>\n \n \n G\u0142\u0119bokowodny port w Kribi to jedna z wa\u017cniejszych chi\u0144skich inwestycji w tej cz\u0119\u015bci Afryki; Chi\u0144ska Kompania In\u017cynierii Portowej Sp. z o.o. (China Harbor Engineering Company Ltd.<\/em>, CHEC) rozpocz\u0119\u0142a prace w czerwcu 2011 r. Koszt pierwszej fazy inwestycji wyni\u00f3s\u0142 568 mln. dolar\u00f3w, z czego 85% pokry\u0142 w formie udzielonej na preferencyjnych warunkach po\u017cyczki Chi\u0144ski Bank Eksportowo-Importowy (China\u2019s Export-Import Bank<\/em>), za\u015b pozosta\u0142e 15% op\u0142aci\u0142y w\u0142adze Kamerunu. Ostateczny koszt inwestycji wyni\u00f3s\u0142 1 mld dolar\u00f3w. Ca\u0142kowita moc prze\u0142adunkowa portu wynosi 100 mln ton rocznie. Inwestycja zosta\u0142a wkr\u00f3tce rozszerzona do formu\u0142y Portu i Kompleksu Przemys\u0142owego Kribi (Kribi Port and Industrial Complex<\/em>). W cz\u0119\u015bci portowej \u00a0maj\u0105 go tworzy\u0107 265 metrowy wielofunkcyjny terminal portowy zdolny do obs\u0142ugi 200 metrowych statk\u00f3w; 350 metrowy terminal kontenerowy zdolny do obs\u0142ugi 293 metrowych statk\u00f3w; dwa d\u017awigi portalowe; dwa d\u017awigi kontenerowe na nabrze\u017cu; dwa d\u017awigi na suwnicach zdolne do przenoszenia \u0142adunk\u00f3w kontenerowych i niekontenerowych. W cz\u0119\u015bci przemys\u0142owej w sk\u0142ad kompleksu wchodzi\u0107 maj\u0105 rozleg\u0142a przestrze\u0144 dla ci\u0119\u017ckich, \u015brednich i lekkich przemys\u0142\u00f3w; nowoczesne \u201esmart city\u201d na 300 000 mieszka\u0144c\u00f3w kt\u00f3re ma powsta\u0107 do 2040 r. (obecnie Kribi liczy sobie 55 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w); nowa i udoskonalona sie\u0107 transportowa. Ca\u0142o\u015b\u0107 kompleksu ma si\u0119 rozpo\u015bciera\u0107 na powierzchni 26 000 ha wok\u00f3\u0142 dzisiejszego Kribi.<\/p>\n \n \n Znaczenie gospodarcze obydwu port\u00f3w podnios\u0142o dodatkowo skomunikowanie Kribi ze stolic\u0105 Kamerunu oddan\u0105 do u\u017cytku 5. maja 2014 r. lini\u0105 kolejow\u0105 Jaunde-Douala, oraz budowa (do ko\u0144ca 2018 r. powsta\u0142o 80 km.) autostrady Jaunde-Kribi. Najg\u0142\u0119bszy port Kamerunu zosta\u0142 te\u017c w 2018 r. skomunikowany na kierunku po\u0142udniowym z licz\u0105c\u0105 sobie 38,5 km. d\u0142ugo\u015bci autostrad\u0105 Kribi-Lolab\u00e9, wybudowan\u0105 przez CHEC kosztem 250 miliard\u00f3w frank\u00f3w CFA, z czego 86% pokry\u0142 Chi\u0144ski Bank Exim, za\u015b pozosta\u0142e 15% rz\u0105d Kamerunu. Autostrada Kribi-Lolab\u00e9 ma by\u0107 w dalszej kolejno\u015bci\u00a0 po\u0142\u0105czona z autostrad\u0105 Ed\u00e9a-Kribi, co pozwoli na skomunikowanie port\u00f3w w Kribi i Douali. Drogowy korytarz transportowy ma zosta\u0107 uzupe\u0142niony biegn\u0105cym r\u00f3wnolegle kolejowym korytarzem transportowym. Dwa najwa\u017cniejsze porty oceaniczne Kamerunu zostan\u0105 w ten spos\u00f3b skomunikowane ze sob\u0105 nawzajem i ze stolic\u0105 pa\u0144stwa. Ponadto, w Lolab\u00e9 powsta\u0107 ma terminal prze\u0142adunkowy przystosowany do obs\u0142ugi transportowc\u00f3w rudy \u017celaza o pojemno\u015bci do 300 000 ton. Port w Lolab\u00e9 ma zosta\u0107 po\u0142\u0105czony licz\u0105c\u0105 sobie 510 km. d\u0142ugo\u015bci lini\u0105 kolejow\u0105 z zawieraj\u0105cym bogate z\u0142o\u017ca rudy \u017celaza Mbarga w po\u0142udniowo-wschodnim Kamerunie, oraz dalszymi 70 km. linii kolejowej do przyleg\u0142ych z\u0142\u00f3\u017c w kongijskim Nabeba. Dalsze plany strateg\u00f3w chi\u0144skich i afryka\u0144skich przewiduj\u0105 utworzenie korytarzy transportowych Jaunde-Nd\u017camena i Jaunde-Banqui otwieraj\u0105cych Czadowi i Republice \u015arodkowoafryka\u0144skiej dost\u0119p do Atlantyku. Map\u0119 powi\u0105za\u0144 transportowych i gospodarczych uzupe\u0142nia otwarty w czerwcu 2003 r. ropoci\u0105g o d\u0142ugo\u015bci\u00a0 1 070 km., \u0142\u0105cz\u0105cy pola naftowe niedaleko Doba w Czadzie, przez centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Kamerunu, z morskim terminalem prze\u0142adunkowym (floating production, storage and offloading<\/em>, FSPO) w Kribi.<\/p>\n \n \n Zagro\u017cenia stwarzane przez konflikt<\/strong><\/p>\n \n Potencjalna internacjonalizacja kryzysu anglofo\u0144skiego do poziomu zewn\u0119trznej interwencji lub zagranicznych sankcji, wywar\u0142a by zatem negatywny wp\u0142yw nie tylko na lokaln\u0105 ekonomi\u0119 Kamerunu, ale mia\u0142aby te\u017c ujemne reperkusje geopolityczne, zagra\u017caj\u0105c realizacji opisanych wy\u017cej projekt\u00f3w, podobnie jak rozpocz\u0119ta w 2009 r. w nigeryjskich stanach Borno i Yobe, nast\u0119pnie za\u015b rozszerzona na s\u0105siednie Kamerun, Czad i Niger, insurekcja Boko Haram sta\u0142a si\u0119 istotn\u0105 przeszkod\u0105 dla realizacji \u201eKameru\u0144sko-Czadyjsko-Suda\u0144skiego Szlaku Jedwabnego\u201d(Cameroon-Chad-Sudan Silk Road<\/em>, CSS Silk Road), i podobnie jak separacja Sudanu Po\u0142udniowego w lipcu 2011 r. i pogr\u0105\u017cenie si\u0119 przez niego w trwaj\u0105cej do dzi\u015b wojnie domowej w grudniu 2013 r., a tak\u017ce rozpocz\u0119ta w grudniu 2012 r. i trwaj\u0105ca do dzi\u015b wojna domowa w Republice \u015arodkowoafryka\u0144skiej; wreszcie za\u015b anarchizacja Nigerii i faktyczny rozpad jej struktur pa\u0144stwowych, uniemo\u017cliwi\u0142y przeprowadzenie \u201eSahelo-Saharyjskiego Szlaku Jedwabnego\u201djego pierwotnie planowan\u0105 tras\u0105: po\u0142udniowy Sudan-Republika \u015arodkowoafryka\u0144ska-Kamerun-Nigeria. Potencjalnie dewastuj\u0105cy wp\u0142yw eskalacji konfliktu w Po\u0142udniowym Kamerunsie uzmys\u0142awia fakt, \u017ce 80% zewn\u0119trznej wymiany handlowej Czadu odbywa si\u0119 przez port w Douali, po\u0142o\u017cony w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie regionu konfliktu i bezpo\u015brednio dotkni\u0119ty jego wp\u0142ywem.<\/p>\n \n \n Kryzys anglofo\u0144ski wywiera r\u00f3wnie\u017c ujemny wp\u0142yw na wewn\u0119trzn\u0105 sytuacj\u0119 gospodarcz\u0105 Kamerunu. Od sierpnia 2017 r. w jego wyniku zgin\u0119\u0142o 1 850 os\u00f3b, 530 000 sta\u0142o si\u0119 wewn\u0119trznymi uchod\u017acami (internally displaced people<\/em>, IDP’s),<\/em> za\u015b 35 000 uciek\u0142o do s\u0105siedniej Nigerii. Zniszczonych zosta\u0142o 170 wiosek, separaty\u015bci spalili ponad sto szk\u00f3\u0142, wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozosta\u0142ych w Po\u0142udniowym Kamerunsie nie dzia\u0142a od dw\u00f3ch lat, odsetek dzieci w wieku szkolnym pobieraj\u0105cych nauk\u0119 spad\u0142 od stycznia 2017 r. o 70%. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w straty gospodarcze w Po\u0142udniowym Kamerunsie mia\u0142y wynie\u015b\u0107 410 mln. euro w lipcu 2018 r. i 460 mln. euro w styczniu 2019 r., 6 434 miejsca pracy wed\u0142ug stanu na lipiec 2018 r. mia\u0142y zosta\u0107 w nast\u0119pstwie eskalacji konfliktu zlikwidowane, za\u015b dalszych 8 000 mia\u0142o by\u0107 zagro\u017conych. Kryzys anglofo\u0144ski wywar\u0142 zatem dewastuj\u0105cy wp\u0142yw na ekonomik\u0119 Po\u0142udniowego Kamerunsu, gdzie wytwarzana jest 1\/5 kameru\u0144skiego PKB.<\/p>\n \n \n Wnioski<\/strong><\/p>\n \n Konflikt w Po\u0142udniowym Kamerunsie jest ewidentnie dziedzictwem epoki kolonialnej i jako taki jest konfliktem pomi\u0119dzy bardziej parlamentarn\u0105 i samorz\u0105dn\u0105 cywilizacj\u0105 anglosask\u0105, a centralistyczn\u0105 i autorytarn\u0105 cywilizacj\u0105 francusk\u0105. Ta druga jest historycznym dziedzictwem absolutyzmu i O\u015bwiecenia, podczas gdy ta pierwsza wi\u0105\u017ce si\u0119 z jankeskim talassokratycznym projektem dezorganizacji i fragmentacji Afryki, by uniemo\u017cliwi\u0107 skomunikowanie jej wybrze\u017cy nad Oceanem Indyjskim oraz wybrze\u017cy nad Oceanem Atlantyckim, a tym samym zdynamizowanie gospodarki i awans cywilizacyjny Czarnego L\u0105du. Rozwi\u0105zanie kryzysu na spos\u00f3b centralistyczny i militarystyczny, projektowane przez w\u0142adze w Jaunde, ma charakter nieorganiczny i mechanistyczny, nie mo\u017ce zatem okaza\u0107 si\u0119 trwa\u0142e. Podobnie nieorganiczny jest ze swej istoty projekt federalizacji Republiki Kamerunu, czego domagaj\u0105 si\u0119 umiarkowani dzia\u0142acze anglofo\u0144scy. Jego kr\u00f3tkofalowym efektem by\u0142aby dezorganizacja pa\u0144stwa, d\u0142ugofalowym za\u015b \u2013 jego mo\u017cliwy rozpad. Zar\u00f3wno strona frankofo\u0144ska, jak i anglofo\u0144ska, wyj\u015b\u0107 powinny w swoich politycznych wyobra\u017ceniach poza teoriopolityczne dziedzictwo zachodniej nowoczesno\u015bci, przyniesione do Kamerunu wraz z kolonializmem. Optymalnym rozwi\u0105zaniem kryzysu anglofo\u0144skiego nie jest ani centralizm, ani federalizm, lecz regionalizm i samorz\u0105dno\u015b\u0107. Asymetryczna i elastyczna struktura polityczna pa\u0144stwa, w kt\u00f3rej odzwierciedla\u0142aby si\u0119 specyfika historyczna, etniczna, religijna i gospodarcza r\u00f3\u017cnych region\u00f3w i wsp\u00f3lnot kraju, zaspokaja\u0142aby s\u0142uszne potrzeby r\u00f3\u017cnych lud\u00f3w i spo\u0142eczno\u015bci Kamerunu. Republika Kamerunu powinna zatem sta\u0107 si\u0119 pa\u0144stwem o zmiennej geometrii politycznej i o zr\u00f3\u017cnicowanym terytorialnie i funkcjonalnie rozk\u0142adzie w\u0142adzy.<\/p>\n \n Ronald Lasecki<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-2.png?resize=810%2C1078\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-3-flaga-Ambazonii.png?resize=810%2C520\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/Obrazek-nr-4.png?resize=810%2C774\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-5-muzu\u0142manka-z-regionu-Dalekiej-P\u00f3\u0142nocy.jpg?resize=315%2C473\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/Obrazek-nr-6.jpg?resize=680%2C905\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-7.gif?resize=346%2C457\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-8.jpg?resize=605%2C340\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-9.png?resize=649%2C982\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-10.jpg?resize=810%2C377\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-11.jpg?resize=323%2C156\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/obrazek-nr-12.png?resize=810%2C1016\")
<\/p>\n