Mija ju\u017c 25 lat od momentu, w kt\u00f3rym dokonano nies\u0142ychanej zbrodni. Niemowl\u0119 demokracji zosta\u0142o rozdeptane przez „prostaka z ko\u0142chozu” i to przy aplauzie spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re nie rozumia\u0142o wszystkich dobrodziejstw demokracji liberalnej i zachodniego stylu \u017cycia. T\u0105 m\u0142od\u0105 demokracj\u0105 by\u0142a Bia\u0142oru\u015b, a tym antydemokratycznym zbrodniarzem i blu\u017anierc\u0105 \u2013 Alaksandr \u0141ukaszenka, kt\u00f3ry wygra\u0142 II tur\u0119 wybor\u00f3w prezydenckich, zdobywaj\u0105c 80% g\u0142os\u00f3w. 25 lat temu, 20 lipca 1994 roku, mia\u0142a miejsce inauguracja \u0141ukaszenki.<\/p>\n
By zrozumie\u0107, dlaczego w tych wyborach wygra\u0142 \u0141ukaszenko, mo\u017cemy spojrze\u0107 na jego kontrkandydat\u00f3w. Wiaczes\u0142au Kiebicz, \u00f3wczesny premier Bia\u0142orusi, kt\u00f3ry w opinii spo\u0142ecznej by\u0142 odpowiedzialny za fatalny stan bia\u0142oruskiej gospodarki i obni\u017cenie poziomu \u017cycia; Zianon Pa\u017aniak, bia\u0142oruski nacjonalista, czyli reprezentant idei, kt\u00f3ra dla wi\u0119kszo\u015bci bia\u0142oruskiego spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142a obca i niezrozumia\u0142a; Stanis\u0142aw Szuszkiewicz, czyli jeden z sygnatariuszy porozumie\u0144 bia\u0142owieskich, a wi\u0119c dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa jeden z trzech \u201e\u0142ajdak\u00f3w\u201d odpowiedzialnych za rozwi\u0105zanie Zwi\u0105zku Radzieckiego. Innymi s\u0142owy w 1994 roku Bia\u0142orusini mieli do czynienia z reprezentantami elit i nacjonalistycznej inteligencji. W tych warunkach \u0141ukaszenka zbudowa\u0142 swoj\u0105 kampani\u0119 na wizerunku trybuna ludowego, kt\u00f3ry oskar\u017ca elity o skorumpowanie i brak troski o zwyk\u0142ych ludzi, a nacjonalist\u00f3w o oderwanie od rzeczywisto\u015bci i zajmowanie si\u0119 takimi sprawami jak bia\u0142orutenizacja i kwestia symboli pa\u0144stwowych, a nie spraw\u0105 upadaj\u0105cej gospodarki. W 1994 roku lud by\u0142 zm\u0119czony problemami gospodarczymi i nieudolno\u015bci\u0105 parlamentu zdominowanego przez postsowieck\u0105 nomenklatur\u0119 i nacjonalist\u00f3w. \u0141ukaszenka szed\u0142 w wyborach pod has\u0142ami walki z korupcj\u0105, stabilizacji systemu politycznego i zbli\u017cenia z Rosj\u0105.<\/p>\n
W 1995 roku prezydent Bia\u0142orusi og\u0142osi\u0142 referendum, w kt\u00f3rym wyborcy mieli odpowiedzie\u0107 na pytania:<\/p>\n
Za uznaniem j\u0119zyka rosyjskiego za j\u0119zyk urz\u0119dowy zag\u0142osowa\u0142o 83,3% bior\u0105cych udzia\u0142 w referendum, za zmian\u0105 symboli pa\u0144stwowych 75%, za nadaniem prezydentowi uprawnie\u0144 do rozwi\u0105zania parlamentu 77%, za integracj\u0119 z Rosj\u0105 83%.<\/p>\n
To referendum mia\u0142o dla Bia\u0142orusi znaczenie cywilizacyjne: spo\u0142ecze\u0144stwo bia\u0142oruskie w 1995 roku odrzuci\u0142o drog\u0119 integracji z globalnym Zachodem, jak r\u00f3wnie\u017c drog\u0119 nacjonalizm\u00f3w ma\u0142ych narod\u00f3w zbudowan\u0105 na kompleksach ni\u017cszo\u015bci wobec s\u0105siad\u00f3w. Nadanie j\u0119zykowi rosyjskiemu statusu urz\u0119dowego jak najbardziej odpowiada\u0142o oczekiwaniom wi\u0119kszo\u015bci Bia\u0142orusin\u00f3w, u\u017cywaj\u0105cych na co dzie\u0144 w\u0142a\u015bnie tego j\u0119zyka. Kwestia symboliki pa\u0144stwowej nie jest a\u017c taka oczywista jak w narracji bia\u0142oruskiej opozycji, \u017ce \u201ehistoryczne symbole narodowe zosta\u0142y zast\u0105pione przez symbolik\u0119 Bia\u0142oruskiej SRS\u201d. Tymi \u201esymbolami historycznymi\u201d mia\u0142y by\u0107 bia\u0142o-czerwono-bia\u0142a flaga i herb Pogo\u0144.<\/p>\n
O ile co do historyczno\u015bci Pogoni nikt nie ma w\u0105tpliwo\u015bci (zreszt\u0105 Pogo\u0144 zosta\u0142a wpisana na list\u0119 niematerialnego dziedzictwa historycznego Bia\u0142orusi), to z flag\u0105 kwestia jest nieco inna: zosta\u0142a wymy\u015blona w 1917 roku w Petersburgu przez Klaudiusza Du\u017ca-Duszewskiego, na terenach wsp\u00f3\u0142czesnej Bia\u0142orusi by\u0142a u\u017cywana przez tzw. Bia\u0142orusk\u0105 Republik\u0119 Ludow\u0105 (uznawan\u0105 przez bia\u0142oruskich nacjonalist\u00f3w za pierwsze bia\u0142oruskie pa\u0144stwo narodowe, mimo \u017ce to \u201epa\u0144stwo\u201d istnia\u0142o tylko na papierze i to w warunkach stacjonowania na Bia\u0142orusi wojsk niemieckich, nie za bardzo zwracaj\u0105cych uwagi na gierki bia\u0142oruskiej inteligencji), w latach istnienia okr\u0119gu generalnego \u201eBia\u0142oru\u015b\u201d (1941-1944, w sk\u0142adzie Komisariatu Rzeszy Wsch\u00f3d), i po upadku zwi\u0105zku radzieckiego w latach 1991-1995, i obecnie jest u\u017cywana przez bia\u0142oruskich opozycjonist\u00f3w. Bia\u0142o-czerwono-bia\u0142a flaga jest nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zana z prozachodni\u0105 orientacj\u0105 Bia\u0142orusi, a wi\u0119c obywatele Bia\u0142orusi, odrzucaj\u0105c t\u0119 flag\u0119 jako symbol pa\u0144stwowy, odrzucili te\u017c atlantyzm i zwi\u0105zane z nim \u201edobrodziejstwa\u201d. Aktualna flaga Bia\u0142orusi, zawieraj\u0105ca tradycyjny bia\u0142oruski haft, jest wyrazem kontynentalnej to\u017csamo\u015bci tego pa\u0144stwa. <\/strong><\/p>\n Wzmocnienie w\u0142adzy prezydenta w kolejnych referendach 1996 i 2004 roku by\u0142o czym\u015b naturalnym. W demokratyczny spos\u00f3b obywatele Bia\u0142orusi opowiedzieli si\u0119 za mocn\u0105 w\u0142adz\u0105 prezydenck\u0105 w 1996 roku i dali mu mandat na d\u0142ugie rz\u0105dy w roku 2004, znosz\u0105c limit kadencji prezydenta. Dla du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa bia\u0142oruskiego wyb\u00f3r \u0141ukaszenki na prezydenta by\u0142 zako\u0144czeniem okresu niestabilno\u015bci spowodowanego upadkiem Zwi\u0105zku Sowieckiego. Mimo wszelkich przeciwno\u015bci gospodarczych, z punktu widzenia przeci\u0119tnego cz\u0142owieka, Bia\u0142oru\u015b jest najlepszym miejscem do \u017cycia ze wszystkich pa\u0144stw by\u0142ego Zwi\u0105zku Radzieckiego. Ten stan rzeczy sprawia\u0142, \u017ce przez d\u0142u\u017cszy czas \u0141ukaszenka by\u0142 jednym z najpopularniejszych polityk\u00f3w postsowieckich. Oczywi\u015bcie, nie da\u0142oby si\u0119 tego zrobi\u0107 bez strategicznego sojuszu z Rosj\u0105. Buduj\u0105c sojusz z Rosj\u0105 w latach 90., \u0141ukaszenka wykorzysta\u0142 wewn\u0119trzn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 Rosji lat 90, by u\u0142o\u017cy\u0107 wzajemne stosunki w taki spos\u00f3b, \u017ce Bia\u0142oru\u015b w tych relacjach jest podmiotem. W stosunkach rosyjsko-bia\u0142oruskich po wyj\u015bciu z Rosji z chaosu lat 90. dzia\u0142ania Federacji Rosyjskiej skierowane by\u0142y na uszczuplenie tej podmiotowo\u015bci Bia\u0142orusi. Wzajemne relacje przybiera\u0142y r\u00f3\u017cne postaci od sojuszu strategicznego do wojny handlowej (g\u0142\u00f3wnie Rosja nak\u0142ada\u0142a embarga na bia\u0142orusk\u0105 \u017cywno\u015b\u0107), na propagandzie w mediach pa\u0144stwowych ko\u0144cz\u0105c (w latach 2010-2011 te materia\u0142y mog\u0142yby si\u0119 pojawi\u0107 w CNN czy innym Bie\u0142sacie, przes\u0142anie i zarzuty by\u0142y takie same, czyli autorytaryzm, brak demokracji i \u0142amanie \u201epraw cz\u0142owieka\u201d.<\/p>\n Dla mniejszo\u015bci polskiej na Bia\u0142orusi rz\u0105dy \u0141ukaszenki nie s\u0105 zbyt przyjaznym czasem dla dzia\u0142alno\u015bci (ale wiadomo, nie ma co por\u00f3wnywa\u0107 z okresem ZSRR). W du\u017cym stopniu polskie organizacje, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 na Bia\u0142orusi, s\u0105 dziedzictwem pierwszych lat po upadku Zwi\u0105zku Sowieckiego. Po 1996 roku na Bia\u0142orusi nie zosta\u0142a otwarta \u017cadna polska szko\u0142a, a dwie ju\u017c istniej\u0105ce nie mog\u0105 przyj\u0105\u0107 wszystkich ch\u0119tnych (cz\u0119\u015bciowo z winy miejscowej administracji, kt\u00f3ra ogranicza liczb\u0119 uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy mog\u0105 zosta\u0107 przyj\u0119te do 1 klasy). Bia\u0142oruska ustawa o edukacji te\u017c ogranicza u\u017cycie j\u0119zyka polskiego w procesie nauczania: wed\u0142ug tej ustawy, takie przedmioty jak historia Bia\u0142orusi, WOS i geografia Bia\u0142orusi mog\u0105 by\u0107 wyk\u0142adane tylko w j\u0119zykach urz\u0119dowych, czyli po rosyjsku lub bia\u0142orusku. W kwestii najwa\u017cniejszej instytucji, podtrzymuj\u0105cej to\u017csamo\u015b\u0107 Polak\u00f3w na Bia\u0142orusi, czyli Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, w\u0142adze bia\u0142oruskie obra\u0142y metod\u0119 nacisk\u00f3w na hierarchi\u0119, maj\u0105c\u0105 na celu wyrugowanie polszczyzny z u\u017cytku w ko\u015bciele i zast\u0105pieniu jej j\u0119zykiem bia\u0142oruskim. W tym polityka w\u0142adz bia\u0142oruskich jest zgodna z postulatami bia\u0142oruskich nacjonalist\u00f3w, kt\u00f3rzy te\u017c uwa\u017caj\u0105 zast\u0105pienie j\u0119zyka polskiego bia\u0142oruskim za skuteczne narz\u0119dzie wynarodowienia Polak\u00f3w.<\/p>\n Je\u017celi chodzi o og\u00f3lny charakter omawianej dyktatury, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 to rz\u0105dy konserwatywne. Jest to konserwatyzm najwulgarniej rozumiany, czyli zachowywanie za wszelk\u0105 cen\u0119 zastanego status quo. Podczas 25 lat swoich rz\u0105d\u00f3w, maj\u0105c ku temu wszystkie mo\u017cliwo\u015bci, \u0141ukaszenka nie zrobi\u0142 nic, by podnie\u015b\u0107 znaczenie religii w spo\u0142ecze\u0144stwie, czy zakaza\u0107 zabijania dzieci w \u0142onie matek. Sam \u0141ukaszenka nie wymy\u015bli\u0142 innej legitymizacji w\u0142asnych rz\u0105d\u00f3w, ni\u017c t\u0119, \u017ce s\u0105 sprawowane z woli ludu, przez lud i dla ludu. Bia\u0142oruskiej w\u0142adzy brakuje podstaw metapolitycznych, by uzasadni\u0107 trwanie ustroju pa\u0144stwowego.<\/p>\n Koncentruj\u0105c si\u0119 na zachowaniu swojej w\u0142adzy, prezydent Bia\u0142orusi nie zrobi\u0142 najwa\u017cniejszej rzeczy \u2013 nie sformu\u0142owa\u0142 ideologii, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby ustrojowi prze\u017cy\u0107 swojego \u201eBa\u0107k\u0119\u201d[1]<\/strong><\/a><\/em>.\u00a0 Takiej ideologii, o pod\u0142o\u017cu konserwatywnym, na Bia\u0142orusi po prostu nie ma. \u0141ukaszenka i jego otoczenie albo nie chcieli tego zrobi\u0107, albo uwa\u017cali, \u017ce jest to niepotrzebne, albo nie byli w stanie tego uczyni\u0107.<\/p>\n Najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce dwa \u201e\u015brodowiska\u201d \u201eideowe\u201d (bo ani to \u015brodowiska, skupiaj\u0105ce kilka os\u00f3b, ani ideowe, bo jeszcze nigdy si\u0119 nie wznios\u0142y ponad \u015blepe uwielbienie Zachodu, demokracji liberalnej i praw cz\u0142owieka), ze strony kt\u00f3rych pochodzi krytyka by\u0142o-obecnej-przysz\u0142ej w\u0142adzy bia\u0142oruskiej, czyli nacjonali\u015bci bia\u0142oruscy i prozachodni libera\u0142owie, akurat ideologi\u0119 maj\u0105. I ta ideologia demoliberalnego nacjonalizmu (bia\u0142oruska kultura i historia+prawa cz\u0142owieka i pa\u0144stwo demoliberalne) zdobywa coraz wi\u0119cej zwolennik\u00f3w.<\/p>\n Ustr\u00f3j b\u0119dzie trwa\u0107 do \u015bmierci swojego tw\u00f3rcy. Ewentualny nast\u0119pca ju\u017c nie b\u0119dzie mia\u0142 wizerunku gospodarnego zarz\u0105dcy, kt\u00f3ry nie pozwoli\u0142 krajowi stoczy\u0107 si\u0119 w otch\u0142a\u0144. Nie jest wa\u017cne, kto po \u0141ukaszence zostanie prezydentem \u2013 o\u015brodki, finansowane przez Zach\u00f3d si\u0119 aktywizuj\u0105 i b\u0119d\u0105 robi\u0107 wszystko w celu destabilizacji sytuacji na Bia\u0142orusi.<\/p>\n \n