Paradoksalnie \u2013 sprawa niepodleg\u0142o\u015bci Szkocji prze\u017cywa renesans globalnego zainteresowania w momencie, gdy w praktyce znalaz\u0142a si\u0119 na rozdro\u017cu. Jedna nietrafna decyzja mo\u017ce odwlec odzyskanie w\u0142asnego pa\u0144stwa a\u017c po nieokre\u015blon\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, za\u015b zaanga\u017cowani w dzia\u0142alno\u015b\u0107 narodow\u0105 Szkoci staj\u0105 przed dwoma zasadniczymi problemami: po pierwsze skrajnie nier\u00f3wnoprawnym systemem polityczno-ustrojowym Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa, po drugie w\u0142asnym systemem partyjnym, stanowi\u0105cym ewenement na skal\u0119 europejsk\u0105 – Szkocja jest bowiem w praktyce krajem bez (w\u0142asnej) prawicy. A przede wszystkim za\u015b, ruch niepodleg\u0142o\u015bciowy zmuszony b\u0119dzie zapewne wkr\u00f3tce do ostatecznego dookre\u015blenia \u2013 czy sprawa narodowa Szkocji jest i koniecznie musi by\u0107 to\u017csama z interesem partyjnym g\u0142\u00f3wnej si\u0142y tego nurtu, rz\u0105dz\u0105cej w Edynburgu Szkockiej Partii Narodowej.<\/p>\n
Ustrojowa pu\u0142apka<\/strong><\/p>\n Od strony ustrojowej sytuacja jest prawnie niejasna, za to oczywista politycznie.<\/strong> Rz\u0105dz\u0105cy UK torysi odm\u00f3wili parlamentowi Szkocji organizacji kolejnego g\u0142osowania po prostu dlatego, \u017ce\u2026 odm\u00f3wi\u0107 mogli, nie istnieje bowiem \u017caden polityczny mechanizm odwo\u0142awczy od z\u0142ej woli rz\u0105du londy\u0144skiego. Padaj\u0105ce przy okazji uzasadnienia, w duchu \u201ew 2014 roku ustalono, \u017ce referendum niepodleg\u0142o\u015bciowe mo\u017ce odby\u0107 si\u0119 raz na pokolenie<\/em>\u201d nie maj\u0105 oczywi\u015bcie \u017cadnej mocy, poniewa\u017c nigdzie takie zobowi\u0105zanie nie zosta\u0142o bynajmniej sformalizowane. Oczywi\u015bcie jednak rz\u0105d Borisa Johnsona<\/strong> nie zgodzi si\u0119 na procedur\u0119, kt\u00f3rej fina\u0142 b\u0119dzie dla unii szkocko-angielskiej niemal na pewno niekorzystny. I problem polega na tym, \u017ce Nicola Sturgeon<\/strong>, premier Szkocji i liderka Szkockiej Partii Narodowej nie bardzo ma co z tym fantem zrobi\u0107.<\/p>\n SNP wraz z jeszcze radykalniej niepodleg\u0142o\u015bciowymi szkockimi Zielonymi dysponuje wprawdzie wi\u0119kszo\u015bci\u0105 w szkockim parlamencie, Holyrood, ale w systemie pa\u0144stwa bez konstytucji, jakim jest Zjednoczone Kr\u00f3lestwo \u2013 niewiele z tego wynika. Rz\u0105d Szkocji z pewno\u015bci\u0105 za\u017c\u0105da od trybuna\u0142\u00f3w uznania prawa do og\u0142oszenia referendum (czyli uruchomienia tzw. Sekcji 30 Porozumienia Edynburskiego z 2012 r.) i bez wi\u0119kszych w\u0105tpliwo\u015bci uzyska akceptacj\u0119 obligatoryjno\u015bci uznania ustawy referendalnej przed S\u0105dem Najwy\u017cszym dla Szkocji \u2013 o tyle jednak taka sama decyzja (r\u00f3wnie\u017c prawdopodobna) na forum og\u00f3lnobrytyjskim mo\u017ce zosta\u0107 odwleczona w czasie co najmniej do roku przysz\u0142ego. A przecie\u017c SNP obieca\u0142o Szkotom g\u0142osowanie jeszcze w 2020 r. i z tym has\u0142em Partia odnios\u0142a sukces w zesz\u0142orocznych przyspieszonych wyborach do Izby Gmin, do kt\u00f3rej wprowadzi\u0142a 47 pos\u0142\u00f3w (na 59 miejsc przypadaj\u0105cych Szkocji). Tymczasem premier Sturgeon upiera si\u0119 przy legalizmie i nie chce nawet s\u0142ysze\u0107 o jednostronnym og\u0142oszeniu referendum, do czego namawia j\u0105 radykalna cz\u0119\u015b\u0107 ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego. W istocie bowiem interesy g\u0142\u00f3wnej partii niepodleg\u0142o\u015bciowej niekoniecznie s\u0105 to\u017csame z szybkim sukcesem ca\u0142ej sprawy niepodleg\u0142o\u015bci Szkocji.<\/strong><\/p>\n Jedna Partia dla jednej sprawy<\/strong><\/p>\n Pocz\u0105tki SNP si\u0119gaj\u0105 lat 30-tych, kiedy to zjednoczy\u0142y si\u0119 dwa radykalne ugrupowania \u2013 Narodowa Partia Szkocji i Szkocka Partia, uzupe\u0142nione przedstawicielami \u015brodowisk dzia\u0142aj\u0105cych na rzecz ochrony szkockiej kultury i obrony rodzimych j\u0119zyk\u00f3w oraz dysydenci przede wszystkim z lewicowych organizacji brytyjskich. Jako \u017ce podzia\u0142y narodowe nak\u0142ada\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas w pewnym stopniu tak\u017ce na r\u00f3\u017cnice klasowe \u2013 lewicowo-nacjonalistyczny charakter SNP by\u0142 od pocz\u0105tku widoczny<\/strong>, przed dekady utrwalaj\u0105c jej kszta\u0142t jako partii radykalnie nacjonalistycznej inteligencji i robotnik\u00f3w. Wzmo\u017cenie energii ruchu narodowego nast\u0105pi\u0142o w latach 60-tych, kiedy to fala odrodzeniowa przesz\u0142a przez szkockie uniwersytety, wspomagana takimi zdarzeniami, jak cho\u0107by zuchwa\u0142e porwanie w 1950 r. przez grupk\u0119 szkockich student\u00f3w Kamienia Przeznaczenia, tradycyjnego regalium w\u0142adc\u00f3w Alby, trzymanego szyderczo pod tronem kr\u00f3l\u00f3w brytyjskich w Opactwie Westminsterskim. W g\u0142\u0119boko pragmatycznym, umiej\u0105cym liczy\u0107 szkockim narodzie \u2013 okazywa\u0142y si\u0119 drzema\u0107 nadspodziewane pok\u0142ady romantyzmu\u2026<\/p>\n Szkoccy narodowcy nie zdecydowali si\u0119 na\u015bladowa\u0107 swoich irlandzkich koleg\u00f3w i wszelkie nie\u015bmia\u0142e pr\u00f3by zaszczepienia tam terroryzmu jako metody dzia\u0142ania zosta\u0142y szybko i wewn\u0119trznie poskromione. SNP zdecydowa\u0142a si\u0119 na technik\u0119 d\u0142ugiego marszu, pocz\u0105tkowo, zw\u0142aszcza na prze\u0142omie lat 60\/70-tych – bardzo obiecuj\u0105c\u0105. Po sukcesie 1974 r., kiedy to uda\u0142o si\u0119 wys\u0142a\u0107 do Izby Gmin 11 szkockich narodowc\u00f3w \u2013 nast\u0105pi\u0142 jednak regres, pot\u0119gowany mordercz\u0105 dla o i tak ubogiej Szkocji strategi\u0105 neoliberaln\u0105 premier Margaret Thatcher<\/strong>, kt\u00f3ra zdemolowa\u0142a wprawdzie ekonomicznie i socjalnie ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo Brytanii, jednak dla resztek przemys\u0142u szkockiego by\u0142a szczeg\u00f3lnie okrutna. Tyle tylko, \u017ce w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas, poniek\u0105d po linii wojny Krwawej Maggie z angielskimi i walijskimi g\u00f3rnikami \u2013 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Szkocja ma rop\u0119\u2026<\/p>\n D\u0105\u017cenia narodowe Szkot\u00f3w, utwierdzonych tylko w przekonaniu, \u017ce s\u0105 w kolonialny spos\u00f3b eksploatowani przez Anglik\u00f3w – ulega\u0142y wzmocnieniu przez ca\u0142e lata 80-te. Jednocze\u015bnie te\u017c krystalizowa\u0142o si\u0119 oblicze SNP jako formacji coraz jednoznaczniej socjaldemokratycznej. W odpowiedzi na dzia\u0142alno\u015b\u0107 frakcyjn\u0105, reprezentowan\u0105 w ramach Partii z jednej strony przez fundamentalnie lewicow\u0105 Grup\u0119 \u201979, z drugiej za\u015b przez radykalnie nacjonalistyczn\u0105 Kampani\u0119 dla Nacjonalizmu w Szkocji \u2013 w 1982 r. oficjalnie zakazano instytucjonalizacji frakcji partyjnych. Z organizacji usuni\u0119to te\u017c najbardziej konsekwentne \u015brodowisko radykalnie narodowe – Siol nan Gaidheal<\/strong>.<\/p>\n I cho\u0107 SNP a\u017c do dzi\u015b jest faktycznie szerokim ruchem politycznym, bardzo zr\u00f3\u017cnicowanym nawet w kwestiach tak emblematycznych jak ma\u0142\u017ce\u0144stwa homoseksualne (b\u0119d\u0105ce wszak znakiem rozpoznawczym polityki szkockiej) czy nawet wst\u0105pienia niepodleg\u0142ej ju\u017c Szkocji do Unii Europejskiej i NATO, to jednak zw\u0142aszcza pod kierownictwem premier Sturgeon – absolutnym imperatywem pozostaje jedno\u015b\u0107 ugrupowania.<\/p>\n Sprawa narodowa \u2013 spraw\u0105 partyjn\u0105?<\/strong><\/p>\n Ugrupowania, kt\u00f3re po stronie niepodleg\u0142o\u015bciowej jest niemal monopolist\u0105, maj\u0105c nie tylko 47 pos\u0142\u00f3w w Izbie Gmin, ale i 62 (na 129) pos\u0142\u00f3w w Parlamencie Szkocji oraz 424 (czyli jedn\u0105 trzeci\u0105) wszystkich szkockich radnych, a tak\u017ce ok. 50-procentowe poparcie w sonda\u017cach. Czasem konkurencj\u0105, a cz\u0119\u015bciej wsparciem dla SNP pozostaj\u0105 szkoccy Zieloni, chyba jedyni w Europie, kt\u00f3rzy nadal s\u0105 po prostu konsekwentn\u0105 lewic\u0105 wra\u017cliw\u0105 na ochron\u0119 \u015brodowiska, a nie wynaturzeniem liberalizmu, jak si\u0119 to przydarzy\u0142o ich imiennikom w Niemczech, Francji czy Anglii. Zar\u00f3wno oficjalnie \u201eSzkoccy<\/em>\u201d Konserwaty\u015bci i Unioni\u015bci, \u201eSzkoccy<\/em>\u201d Labourzy\u015bci i \u201eSzkoccy<\/em>\u201d Liberalni Demokraci \u2013 s\u0105 w istocie oddzia\u0142ami og\u00f3lnobrytyjskich ugrupowa\u0144, kt\u00f3rych jedynym sensem istnienia jest opieranie si\u0119 najpierw samemu referendum, a docelowo oczywi\u015bcie sprawie niepodleg\u0142o\u015bci. Torysi konsekwentnie ju\u017c, wobec dominacji SNP – kolejne kampanie wyborcze w Szkocji prowadz\u0105 wy\u0142\u0105cznie pod has\u0142em \u201ePrzeciw Referendum, Przeciw Niepodleg\u0142o\u015bci, Tylko MY Zatrzymamy SNP<\/em>\u201d. Labour jest na p\u00f3\u0142noc od Tweed w ca\u0142kowitej rozsypce i cho\u0107 dzi\u015b deklaruje swoje poparcie dla ponownego g\u0142osowania nad niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 \u2013 niemal nikogo ju\u017c nie mo\u017ce zwie\u015b\u0107. SNP jest bowiem bardziej konsekwentn\u0105 i szczer\u0105 lewic\u0105<\/strong> (zw\u0142aszcza wobec post-corbynowskiej ewolucji Partii Pracy w stron\u0119 neo-liberalnego blairyzmu), a zatem labourzyst\u00f3w po prostu nikt ju\u017c w Szkocji nie potrzebuje. Liberalnych Demokrat\u00f3w broni za\u015b bodaj tylko przyzwyczajenie, g\u0142\u00f3wnie mieszka\u0144c\u00f3w Szetland\u00f3w i Orkad\u00f3w, niech\u0119tnych nowinkom, a lib-dem\u00f3w traktuj\u0105cych od przesz\u0142o wieku po prostu jako w\u0142asn\u0105 parti\u0119.<\/p>\n Jak wi\u0119c wida\u0107 \u2013 innych ni\u017c lewicowe szkockich partii w Szkocji zwyczajnie nie ma.<\/strong> W dodatku jednolitofrontyzm SNP praktycznie wyeliminowa\u0142 konkuruj\u0105ce z ni\u0105 z powodzeniem na pocz\u0105tku wieku ugrupowania jeszcze bardziej lewicowe. Niepodleg\u0142o\u015bciowa Szkocka Partia Socjalistyczn\u0105 (maj\u0105ca w Parlamencie roku 2003 pi\u0119ciu pos\u0142\u00f3w), trockistowska Socjalistyczna Partia\u2013 Szkocja (b\u0119d\u0105ca w istocie oddzia\u0142em jednego z ruch\u00f3w trockistowskich UK), a tak\u017ce roz\u0142amowe formacje, takie jak Solidarno\u015b\u0107 charyzmatycznego przyw\u00f3dcy Tommy\u2019ego Sheridana – <\/strong>mimo udanych kampanii socjalnych znajduj\u0105 si\u0119 w istocie poza gr\u0105 polityczn\u0105. W ci\u0105gu ostatnich lat dotkliw\u0105 pora\u017ck\u0105 okaza\u0142a si\u0119 tak\u017ce pr\u00f3ba powo\u0142ania nieco bardziej centrowej czy nawet centro-prawicowej formacji w postaci Szkockiego Sojuszu Demokratycznego, kt\u00f3ry przed dekad\u0105 okaza\u0142 si\u0119 efemeryd\u0105 o nawet nie lokalnym znaczeniu. Szkocki ruch niepodleg\u0142o\u015bciowy zachowa\u0142 w og\u00f3lnych zarysach wierno\u015b\u0107 Partii, kt\u00f3ra go stworzy\u0142a i zorganizowa\u0142a, nawet doskonale wiedz\u0105c, \u017ce po upragnionym odzyskaniu suwerenno\u015bci \u2013 Partia po prostu nie mo\u017ce zachowa\u0107 jedno\u015bci i musi podzieli\u0107 si\u0119 wg normalnych, programowych kryteri\u00f3w. S\u0119k w tym, \u017ce to samo doskonale rozumie aparat partyjny SNP\u2026<\/p>\n Rz\u0105dz\u0105c krajem od 2007 r. SNP robi doskona\u0142y interes d\u0105\u017c\u0105c do niepodleg\u0142o\u015bci Szkocji, ale niekoniecznie spiesz\u0105c si\u0119 na tej drodze. <\/strong>Co gorsza, Partia jest tylko parti\u0105, a wi\u0119c ma ca\u0142kiem konkretny jak na standardy demokratyczne program, rz\u0105d za\u015b jest rz\u0105dem \u2013 nie we wszystkim i nie we wszystkich musi wi\u0119c budzi\u0107 zachwyt, czy to wprowadzaj\u0105c jako pierwszy w Europie podatek cukrowy, czy dodatkowy podatek od jednostek alkoholu, czy wreszcie upstrzaj\u0105c szkockie drogi nieznan\u0105 cho\u0107by w Anglii ilo\u015bci\u0105 fotoradar\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o swojej uporczywej i do\u015b\u0107 agresywnej t\u0119czowo\u015bci. Ku zdziwieniu kierownictwa SNP \u2013 nawet \u017celazny trzon elektoratu tej organizacji nie jest te\u017c wcale nawet w cz\u0119\u015bci tak entuzjastyczny dla pro-imigracyjnej polityki kraju (no, mo\u017ce z wyj\u0105tkiem Polak\u00f3w i W\u0119gr\u00f3w, kt\u00f3rzy nawet zwyk\u0142ym Szkotom wydaj\u0105 si\u0119 jako\u015b szczeg\u00f3lnie sympatyczni\u2026). Szkoci jednak g\u0142osuj\u0105 na w\u0142asn\u0105 Parti\u0119 \u2013 bo obieca\u0142a im niepodleg\u0142o\u015b\u0107<\/strong>. Pytanie jednak \u2013 na jak d\u0142ugo tych obietnic starczy, no i co z pozosta\u0142ymi g\u0142osami, niezb\u0119dnymi do zabezpieczenia wykazywanej sonda\u017cami niewielkiej wi\u0119kszo\u015bci?<\/p>\n Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie jest spraw\u0105 partyjn\u0105<\/strong><\/p>\n Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce SNP nie ma programu rolnego, lekk\u0105 r\u0119k\u0105 oddaj\u0105c g\u0142osy farmerskie znienawidzonym torysom, kt\u00f3rzy ordynarnie ok\u0142amuj\u0105 szkockich producent\u00f3w rolnych (i rybak\u00f3w) obiecuj\u0105c im ochron\u0119 przed zagraniczn\u0105 konkurencj\u0105. R\u00f3wnie\u017c polityka podatkowa i p\u0142acowa premier Sturgeon nie jest atrakcyjna dla twardej lewicy, a nawet dla Zielonych (domagaj\u0105cych si\u0119 opodatkowania klasy najwy\u017cszej, tak wielkich kapita\u0142\u00f3w, jak i ogromnych posiadaczy ziemskich, z kr\u00f3low\u0105 na czele) i socjalist\u00f3w (walcz\u0105cych m.in. o jednostronne podniesienie obligatoryjnej p\u0142acy minimalnej do \u00a310 za godzin\u0119 i re-nacjonalizacji transportu publicznego) \u2013 ale r\u00f3wnolegle dla wszystkich zostaj\u0105cych klas\u0105 \u015bredni\u0105 platforma partii rz\u0105dz\u0105cej r\u00f3wnie\u017c nie jest szczytem marze\u0144, by wzi\u0105\u0107 cho\u0107by pi\u0119ciostopniow\u0105 skal\u0119 podatkow\u0105. Zw\u0142aszcza dla tych drugich na szkockiej scenie politycznej nie ma aktualnie oferty, g\u0142osowanie na konserwatyst\u00f3w czy liberalnych demokrat\u00f3w r\u00f3wna si\u0119 bowiem jednocze\u015bnie zdradzie sprawy narodowej<\/strong>. Sama za\u015b SNP zadowolona z rz\u0105du dusz nad po\u0142ow\u0105 Szkot\u00f3w \u2013 wydaje si\u0119 abdykowa\u0107 z walki o reszt\u0119. I jak na Parti\u0119 \u2013 to taktyka racjonalna, ale przecie\u017c chodzi o niepodleg\u0142o\u015b\u0107!<\/p>\n Dzia\u0142acze niepodleg\u0142o\u015bciowi co najmniej od pora\u017cki w ostatnim referendum powtarzaj\u0105, \u017ce spraw\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci oderwa\u0107 trzeba od interesu partyjnego<\/u><\/strong>. Im bardziej bowiem niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Szkocji uto\u017csamia si\u0119 z polityk\u0105 SNP \u2013 tym bardziej mo\u017ce wszak wywo\u0142ywa\u0107 sprzeciw (\u201eNie b\u0119d\u0119 p\u0142aci\u0142 wi\u0119cej za sw\u00f3j ulubiony nap\u00f3j Irn-Bru tylko dlatego, \u017ce jest zrobiony g\u0142\u00f3wnie z cukru!\u201d<\/em>), zm\u0119czenie czy po prostu znu\u017cenie nieskutecznymi a\u017c dot\u0105d zabiegami. Coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zdobywaj\u0105 wi\u0119c ruchy poza- i ponad partyjne, jak akcja \u201eAll Under One Baner<\/em>\u201d prowadz\u0105ca wielotysi\u0119czne manifestacje przez miasta i miasteczka Szkocji bez afiliacji partyjnych. Ruchy YES2 czy AYE funkcjonuj\u0105 praktycznie wsz\u0119dzie i cho\u0107 znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ich aktywist\u00f3w nale\u017cy czy g\u0142osuje w\u0142a\u015bnie na SNP \u2013 to spora cz\u0119\u015b\u0107 agitacji przed-referendalnej skupia si\u0119 w\u0142a\u015bnie na przekonaniu Szkot\u00f3w, \u017ce niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie r\u00f3wna si\u0119 przecie\u017c monopartyjno\u015bci.<\/strong><\/p>\n Z drugiej jednak strony SNP r\u00f3wnie\u017c ma silne argumenty. Nad spraw\u0105 szkock\u0105 od przesz\u0142o 30 lat wisz\u0105 szydercze (w\u00f3wczas) s\u0142owa Thatcher, rzucaj\u0105cej niegdy\u015b pogardliwie \u201eSzkocja nie potrzebuje \u017cadnego referendum niepodleg\u0142o\u015bciowego, niech sobie wybierze wi\u0119kszo\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciowych pos\u0142\u00f3w i b\u0119dzie mia\u0142a t\u0105 swoj\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u2026!\u201d. <\/em>Oczywi\u015bcie to durne babsko i wszyscy jej nast\u0119pcy k\u0142amali, ten warunek ju\u017c przed dekad\u0105 zosta\u0142 spe\u0142niony, a mimo zdecydowanego poparcia dla szkockich narodowc\u00f3w \u2013 Londyn nie chce odda\u0107 im wolno\u015bci.<\/strong> Sprzeczno\u015b\u0107 ta jest jednak wykorzystywana w bie\u017c\u0105cej walce politycznej \u2013 w 2021 r. odb\u0119d\u0105 si\u0119 kolejne wybory do Parlamentu Szkockiego i zar\u00f3wno SNP, jak i torysi chc\u0105 z nich uczyni\u0107 zast\u0119pczy plebiscyt za i przeciw niepodleg\u0142o\u015bci. Wed\u0142ug wszystkich sonda\u017cy Szkocka Partia Narodowa wybory te mia\u017cd\u017c\u0105co wygra, uzyskuj\u0105c samodzieln\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w Holyrood \u2013 tyle tylko, \u017ce oznacza to, \u017ce w pierwszej kolejno\u015bci trzeba b\u0119dzie utrzyma\u0107 j\u0105 przy w\u0142adzy, a dopiero potem mo\u017ce znowu b\u0119dzie mo\u017cna rozmawia\u0107 o referendum\u2026<\/p>\n Szklany sufit SNP<\/strong><\/p>\n Postawa premier Sturgeon i w\u0142adz SNP jest krytykowana nie tyle mo\u017ce cz\u0119sto, co inteligentnie. Lider Partii z lat 80-tych, autor jej mocnego zwrotu w lewo, Jim Sillars<\/strong> konsekwentnie wyra\u017ca sw\u00f3j sprzeciw wobec jednoznacznie anty-BREXIT-owej platformy przyj\u0119tej przez SNP. Warto przy okazji przypomnie\u0107, \u017ce kiedy w 1975 r. Wielka Brytania g\u0142osowa\u0142a za wst\u0105pieniem do EWG i Wsp\u00f3lnot Europejskich \u2013 Szkoci pod przewodem SNP g\u0142osowali\u2026 przeciw. Czyli byle odwrotnie ni\u017c Anglicy\u2026 Krytycy pro-brukselskiej polityki Edynburga podnosz\u0105 nie tylko wewn\u0119trzn\u0105 sprzeczno\u015b\u0107 z postulatem niepodleg\u0142o\u015bci nie mog\u0105cym by\u0107 zrealizowanym w pe\u0142ni w realiach superpa\u0144stwa europejskiego<\/strong> \u2013 ale przypominaj\u0105 te\u017c, \u017ce przed dekady inspiracj\u0105 szkockiego ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego by\u0142a cho\u0107by droga Norwegii, pozostaj\u0105cej poza strukturami unijnymi. Opozycj\u0119 budz\u0105 te\u017c pr\u00f3by \u201ecywilizowania<\/em>\u201d SNP do poziomu euro-atlantyckiego, w tym np. pomys\u0142y odej\u015bcia od fundamentu programowego Partii, obejmuj\u0105cego usuni\u0119cie z terytorium niepodleg\u0142ej Szkocji wszelkiej broni atomowej i pozostawanie poza NATO. Niestety, nawet do SNP przenikn\u0119li tacy agenci Waszyngtonu jak cho\u0107by pose\u0142 Ian Blackford<\/strong>, lider think-tanku przekonuj\u0105cego Amerykan\u00f3w, \u017ce po og\u0142oszeniu niepodleg\u0142o\u015bci nadal b\u0119d\u0105 mogli liczy\u0107 na miejsca w szkockich zatokach. Wszystko to oburza starych narodowc\u00f3w, zwracaj\u0105cych w dodatku uwag\u0119 na uwarunkowania szkockiego systemu wyborczego.<\/p>\n Obowi\u0105zuj\u0105ca w Szkocji ordynacja wyborcza to g\u0142osowanie mieszane, na listy partyjne (56 pos\u0142\u00f3w) oraz kandydat\u00f3w w okr\u0119gach wi\u0119kszo\u015bciowych (73). Daje to wprawdzie mo\u017cliwo\u015b\u0107 stworzenia w miar\u0119 stabilnego rz\u0105du przez parti\u0119 dominuj\u0105c\u0105, ale zarazem tworzy dla SNP szklany sufit, zw\u0142aszcza w okr\u0119gach rolniczych, tradycyjnie zwi\u0105zanych z torysami. Partia mo\u017ce wi\u0119c zdoby\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 i zapewne tak te\u017c si\u0119 stanie \u2013 nie wiadomo jednak co b\u0119dzie, gdy w ko\u0144cu znu\u017cy i znudzi si\u0119 wyborcom nie znaj\u0105cym innej rzeczywisto\u015bci ni\u017c jej rz\u0105dy, jednocze\u015bnie za\u015b sprawa niepodleg\u0142o\u015bci pozostanie sprawa partyjn\u0105.<\/p>\n