{"id":36458,"date":"2020-03-11T13:30:50","date_gmt":"2020-03-11T12:30:50","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=36458"},"modified":"2020-03-11T13:30:50","modified_gmt":"2020-03-11T12:30:50","slug":"ronald-lasecki-zwyciestwo-konserwatystow-w-iranie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=36458","title":{"rendered":"Ronald Lasecki: Zwyci\u0119stwo konserwatyst\u00f3w w Iranie"},"content":{"rendered":"

Zdecydowane zwyci\u0119stwo w wyborach\u00a0 z 21. lutego 2020 r.<\/strong> do Mad\u017clisu (Islamskiego Zgromadzenia Konsultatywnego, jednoizbowego parlamentu Iranu) 11. kadencji odnios\u0142y si\u0142y konserwatywne. Wybory 290 deputowanych do Mad\u017clisu by\u0142y po\u0142\u0105czone z wyborem kandydat\u00f3w na 7 wakuj\u0105cych miejsc do 88-osobowego Zgromadzenia Ekspert\u00f3w odpowiedzialnego za wyb\u00f3r i doradzanie Najwy\u017cszemu Przyw\u00f3dcy Iranu. Druga tura wybor\u00f3w do Mad\u017clisu odb\u0119dzie si\u0119 17. kwietnia 2020 r.<\/p>\n

System wyborczy Iranu<\/strong><\/p>\n

Wybory przeprowadzono wedle prawa wyborczego<\/strong> przyj\u0119tego 28. lutego 1984 r., z ostatni\u0105 nowelizacj\u0105 28. listopada 1999 r. Spo\u015br\u00f3d 290 deputowanych do Mad\u017clisu, 285 mandat\u00f3w obsadzanych jest w wyborach bezpo\u015brednich, w 207 jedno- i wielomandatowych okr\u0119gach wyborczych. Parlamentarzy\u015bci wybierani s\u0105 w dw\u00f3ch turach g\u0142osowania. Po jednym mandacie zarezerwowano dla mniejszo\u015bci religijnych i etnicznych: mazdaist\u00f3w, \u017cyd\u00f3w, chrze\u015bcijan asyryjskich, chrze\u015bcijan chaldejskich, chrze\u015bcijan ormia\u0144skich z po\u0142udnia kraju i chrze\u015bcijan ormia\u0144skich z p\u00f3\u0142nocy kraju. Deputowanymi do parlamentu mog\u0105 by\u0107 osoby pomi\u0119dzy 30 a 75 rokiem \u017cycia, o nieposzlakowanej opinii, praktykuj\u0105cy muzu\u0142manie i lojalni obywatele Republiki Islamskiej, nie podwa\u017caj\u0105cy prawd panuj\u0105cej religii muzu\u0142ma\u0144skiej ani zasad Rewolucji Islamskiej.<\/p>\n

By zosta\u0107 wybranym, kandydat(ka) musi zdoby\u0107 przynajmniej 25% g\u0142os\u00f3w w pierwszej turze, lub te\u017c \u2013 w przypadku niespe\u0142nienia tego warunku przez \u017cadnego z kandydat\u00f3w – zwyk\u0142\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w w drugiej turze. Do drugiej tury przechodz\u0105 dwaj kandydaci z najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 oddanych na nich g\u0142os\u00f3w przypadaj\u0105cy na ka\u017cdy mandat do obsadzenia w danym okr\u0119gu. Gdy liczba kandydat\u00f3w w danym okr\u0119gu jest mniejsza ni\u017c dwukrotno\u015b\u0107 mandat\u00f3w do obsadzenia, wszyscy kandydaci mog\u0105 startowa\u0107 w drugiej turze. Gdy liczba kandydat\u00f3w odpowiada liczbie mandat\u00f3w do obsadzenia w danym okr\u0119gu lub jest mniejsza, nie przeprowadza si\u0119 drugiej tury.<\/p>\n

Miejsce Mad\u017clisu w systemie politycznym Islamskiej Republiki Iranu<\/strong><\/p>\n

Wybory do Mad\u017clisu odbywaj\u0105 si\u0119 co cztery lata. Nie ma limitu w pe\u0142nieniu mandatu poselskiego. Kadencja Zgromadzenia Ekspert\u00f3w<\/strong> wynosi 8 lat. Kandydat\u00f3w na pos\u0142\u00f3w (oraz na cz\u0142onk\u00f3w Zgromadzenia Ekspert\u00f3w, a tak\u017ce na urz\u0105d Prezydenta) zatwierdza 12-osobowa Rada Stra\u017cnik\u00f3w Konstytucji<\/strong>, kadencja cz\u0142onk\u00f3w kt\u00f3rej trwa 6 lat i jest odnawiana w po\u0142owie co 3 lata, w sk\u0142ad za\u015b kt\u00f3rej wchodzi 6 uczonych prawa muzu\u0142ma\u0144skiego mianowanych przez Najwy\u017cszego Przyw\u00f3dc\u0119<\/strong> (maj\u0105cego r\u00f3wnie\u017c prawo ich odwo\u0142ywania), oraz sze\u015bciu specjalist\u00f3w \u201er\u00f3\u017cnych dziedzin prawa\u201d wskazanych przez Najwy\u017cszego S\u0119dziego<\/strong> (kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c mianowany jest przez Najwy\u017cszego Przyw\u00f3dc\u0119) i zatwierdzanych przez Mad\u017clis.<\/p>\n

Kompetencje<\/strong> Islamskiego Zgromadzenia Konsultatywnego obejmuj\u0105 udzielanie wotum zaufania formowanemu przez Prezydenta gabinetowi ministr\u00f3w i mianowanym przez niego poszczeg\u00f3lnym ministrom (Mad\u017clis mo\u017ce nie udzieli\u0107 im wotum zaufania, zdymisjonowa\u0107 mo\u017ce ich tak\u017ce Prezydent), uchwalanie ustaw, ratyfikacj\u0119 um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, oraz zatwierdzanie bud\u017cetu. Indywidualni deputowani mog\u0105 zg\u0142asza\u0107 zapytania poselskie pod adresem poszczeg\u00f3lnych ministr\u00f3w, czwarta za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 deputowanych do Mad\u017clisu \u2013 tak\u017ce zapytania poselskie pod adresem Prezydenta.<\/p>\n

Ustawy przyj\u0119te przez Mad\u017clis musz\u0105 by\u0107 przesy\u0142ane Radzie Stra\u017cnik\u00f3w Konstytucji <\/strong>(wszyscy aktualni cz\u0142onkowie kt\u00f3rej zaliczani s\u0105 do obozu konserwatywnego), kt\u00f3ra w ci\u0105gu 10 dni od ich otrzymania ma prawo zwr\u00f3ci\u0107 je Zgromadzeniu dla ponownego rozpatrzenia. W przypadku niemo\u017cno\u015bci rozstrzygni\u0119cia sporu pomi\u0119dzy Mad\u017clisem a Rad\u0105 Stra\u017cnik\u00f3w Konstytucji, ostateczna decyzja w sprawie przyj\u0119cia b\u0105d\u017a odrzucenia ustawy nale\u017cy do utworzonej w 1988 r. Rady Rozeznania Sytuacji <\/strong>(RRS), b\u0119d\u0105cej organem doradczym Najwy\u017cszego Przyw\u00f3dcy. Kadencja RRS wynosi 5 lat i tworzy j\u0105 38 cz\u0142onk\u00f3w mianowanych przez Najwy\u017cszego Przyw\u00f3dc\u0119 oraz 9 cz\u0142onk\u00f3w z urz\u0119du \u2013 Prezydent, spiker Mad\u017clisu, Najwy\u017cszy S\u0119dzia, szef sztabu Si\u0142 Zbrojnych Islamskiej Republiki Iranu (Artesz), sekretarz Najwy\u017cszej Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego (NRBN), oraz 5 cz\u0142onk\u00f3w Rady Stra\u017cnik\u00f3w Konstytucji. Na 47 cz\u0142onk\u00f3w obecnej, 7 kadencji RRS 6 zaliczanych jest do reformist\u00f3w, pozostali za\u015b do konserwatyst\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

Udzia\u0142 w wyborach<\/strong><\/p>\n

Frekwencja w wyborach z 21. lutego wynios\u0142a 42, 57%, co oznacza \u017ce g\u0142osowa\u0142o 24, 512, 404 wyborc\u00f3w spo\u015br\u00f3d 57.918, 159 uprawnionych do g\u0142osowania (3 mln. spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych to po raz pierwszy uprawnieni do g\u0142osowania). Jest to najni\u017cszy wska\u017anik od czasu Rewolucji Islamskiej w 1979 r. 48% g\u0142osuj\u0105cych stanowi\u0142y kobiety, 52% za\u015b m\u0119\u017cczy\u017ani. Ira\u0144czycy wybierali spo\u015br\u00f3d 7, 148 kandydat\u00f3w zatwierdzonych przez Rad\u0119 Stra\u017cnik\u00f3w Konstytucji spo\u015br\u00f3d 16,033 zg\u0142oszonych. Najni\u017csz\u0105 frekwencj\u0119 zanotowano w prowincji Teheran, gdzie g\u0142osowa\u0142o 2, 763 000 ludzi, co stanowi 26, 2% uprawnionych do g\u0142osowania. Wybierali oni 30 parlamentarzyst\u00f3w spo\u015br\u00f3d 1,335 kandydat\u00f3w oraz 3 cz\u0142onk\u00f3w Zgromadzenia Ekspert\u00f3w.<\/p>\n

Kandydaci konserwatywni zdobyli 221 mandat\u00f3w, co stanowi 76,20%. Reformistom przypad\u0142o 20 mandat\u00f3w, co stanowi 6,89% ca\u0142o\u015bci. Niezale\u017cni kandydaci zdobyli 38 miejsc w Mad\u017clisie, co stanowi 13,10% ca\u0142o\u015bci. 11 mandat\u00f3w, tak wi\u0119c 3,79% wszystkich\u00a0 do obsadzenia, nie zosta\u0142o obsadzonych w pierwszej turze.<\/p>\n

 <\/p>\n

System partyjny<\/strong><\/p>\n

Wszystkie 30 mandat\u00f3w do obsadzenia w prowincji Teheran przypad\u0142o konserwatystom z Kolacji Rady Si\u0142 Rewolucji Islamskiej. Mandaty zdobyli: Mohammad Baker Kalibaf, Morteza Aka Tehrani, Eljas Naderan, Reza Takipur, Sejed Mostafa Aka Mirsalim, Abdolhosein Ruhol Amini, Sejed Mohammad Nabawian, Sejed Reza Takavi, Sejed Nezameddin Musawi, Zohreh Elahian, Sejed Mohsen Dehnavi, Bijan Nobaweh, Mohsen Jazdika, Ehsan Chanduzi, Ruhollah Izadka, Ali Chezrian, Fatemeh Rahbar, Abolfazl Amuje, Gholamhossein Rezjani, Mod\u017ctaba Tajangar, Mehdi Szarifian, Fatemeh Kasempur, Somajeh Rafije, Ahmad Naderi, Malek Szariati, Mohsen Pirhadi, Mod\u017ctaba Rezaka, Ekbal Szakeri, Ezatollah Akbari Talarposzti, oraz Zohreh Sadat Lad\u017cewardi.\u00a0 Najwi\u0119cej, 1,265,287 g\u0142os\u00f3w, zdoby\u0142 burmistrz Teheranu w latach 2005-2017 i oficer KSRI, Mohammad Baker Kalibaf<\/strong>, kt\u00f3ry najprawdopodobniej w Mad\u017clisie 11. kadencji zast\u0105pi reformist\u0119 Alego Larid\u017caniego na stanowisku spikera, zajmowanym przez tego ostatniego obecnie \u2013 w Mad\u017clisie 10. kadencji.<\/p>\n

Ob\u00f3z<\/strong> konserwatywny<\/strong> tworz\u0105 konserwatywna Koalicja Rady Si\u0142 Rewolucji Islamskiej<\/strong> (partie cz\u0142onkowskie: Post\u0119powy i Sprawiedliwy Lud Islamskiego Iranu, Stowarzyszenie Wyznawc\u00f3w Rewolucji Islamskiej, Stowarzyszenie Pod\u0105\u017caj\u0105cych \u015acie\u017ck\u0105 Rewolucji Islamskiej, Islamska Partia Koalicyjna, Partia Rozwoju i Sprawiedliwo\u015bci, Stowarzyszenie Weteran\u00f3w Rewolucji Islamskiej), tradycjonalistyczny Front Stabilno\u015bci Rewolucji Islamskiej<\/strong>, populistyczna Koalicja Ludu<\/strong> (zwolennicy Mahmuda Ahmadine\u017cada, prawdopodobnie wprowadzili do Mad\u017clisu 11. kadencji 14 pos\u0142\u00f3w), oraz narodowo-bolszewicka Kampania na rzecz Parlamentu D\u0105\u017c\u0105cego do Sprawiedliwo\u015bci<\/strong><\/p>\n

Do obozu reformistycznego<\/strong> zaliczane s\u0105 z kolei listy Przyjaci\u00f3\u0142 Haszemiego[1]<\/a><\/strong>(partie cz\u0142onkowskie: liberalni ekonomicznie Kierownicy Partii Budowy Iranu, technokratyczno-modernizacyjna Partia Umiaru i Rozwoju), oraz Koalicji O\u015bmiu Partii<\/strong> Reformistycznych<\/strong> (Partia Demokracji, Dom Robotniczy, Islamska Partia Pracy, Partia Solidarno\u015bci Islamskiego Iranu, Islamskie Stowarzyszenie Nauczycieli Iranu, Stowarzyszenie Nauczaj\u0105cych Islamskiego Iranu, Partia Narodowej Jedno\u015bci i Wsp\u00f3\u0142pracy Islamskiego Iranu, oraz Partia Wolno\u015bci).<\/p>\n

 <\/p>\n

Bankructwo reformist\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Niezadowolenie spo\u0142eczne, skutkuj\u0105ce nisk\u0105 frekwencj\u0105 wyborcz\u0105, skierowane jest przeciw urz\u0119duj\u0105cemu prezydentowi. H. Rouhaniemu, oraz skupionemu wok\u00f3\u0142 niego blokowi reformistycznemu (liberalnemu) \u2013 Powszechnej Koalicji Reformist\u00f3w<\/strong>, dysponuj\u0105cej w Mad\u017clisie 10. kadencji<\/strong> wi\u0119kszo\u015bci\u0105 120 mandat\u00f3w, podczas gdy opozycyjna Wielka Koalicja Konserwatyst\u00f3w<\/strong> dysponuje jedynie 86 mandatami (pozosta\u0142e mandaty przypadaj\u0105 na pos\u0142\u00f3w niezale\u017cnych \u2013 66, oraz liberalnych roz\u0142amowc\u00f3w z bloku konserwatywnego wyst\u0119puj\u0105cych jako tzw. \u201eG\u0142os Narodu<\/strong>\u201d – 10 mandat\u00f3w).<\/p>\n

Reformi\u015bci oskar\u017cani s\u0105 nie tylko o uleg\u0142o\u015b\u0107 wobec USA i Zachodu<\/strong>, ale te\u017c o szkodliw\u0105, liberaln\u0105 polityk\u0119 gospodarcz\u0105<\/strong> i nisk\u0105 skuteczno\u015b\u0107 rz\u0105dzenia<\/strong>. Zwraca si\u0119 uwag\u0119 na inflacj\u0119 si\u0119gaj\u0105c\u0105 33,5%<\/strong> oraz zmniejszenie wzrostu gospodarczego o przynajmniej 6%<\/strong>. Czynnikiem podrywaj\u0105cym zaufanie dla rz\u0105dz\u0105cej ekipy by\u0142o zamordowanie przez jankes\u00f3w 3. stycznia gen. Kasema Sulejmaniego<\/strong> i zestrzelenie ukrai\u0144skiego samolotu pasa\u017cerskiego <\/strong>w Teheranie 8. stycznia.<\/p>\n

 <\/p>\n

Prognoza polityki konserwatyst\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Prognozuje si\u0119, \u017ce konserwaty\u015bci wykorzystaj\u0105 sw\u0105 przewag\u0119 w Mad\u017clisie 11. kadencji do pomniejszenia znaczenia reformistycznego prezydenta, Hasana Rouhaniego<\/strong>, oraz jego ministra spraw zagranicznych,\u00a0 Mohammada D\u017cawada Zarifa<\/strong>. M. B. Kalibaf b\u0119dzie prawdopodobnie wyst\u0119powa\u0142 jako g\u0142\u00f3wny przeciwnik prezydenta H. Rouhaniego do czasu kolejnych wybor\u00f3w prezydenckich przypadaj\u0105cych na 2021 r<\/strong>.<\/p>\n

Konserwaty\u015bci krytykuj\u0105 reformist\u00f3w, w tym obecnego prezydenta i ministra spraw zagranicznych Iranu, mi\u0119dzy innymi za podpisanie w Wiedniu 14. lipca 2015 r. porozumienia<\/strong> z USA, Chinami, Rosj\u0105, Francj\u0105, UK i Niemcami oraz Uni\u0105 Europejsk\u0105 o wstrzymaniu ira\u0144skiego programu nuklearnego<\/strong>, w zamian za zniesienie zachodnich sankcji wobec Iranu (tzw. Joint Comprehensive Plan of Action<\/em>, JCPOA). 8. maja 2018 r. USA wycofa\u0142y si\u0119 jednak z JCPOA, za\u015b we wrze\u015bniu tego samego roku na\u0142o\u017cy\u0142y na Iran sankcje gospodarcze, rozszerzaj\u0105c je dodatkowo w listopadzie tego samego roku.<\/p>\n

Konserwaty\u015bci b\u0119d\u0105 kontestowa\u0107 dotychczasow\u0105, pojednawcz\u0105 lini\u0119 w\u0142adz wobec USA i Zachodu. Udziel\u0105 najpewniej wi\u0119kszego bud\u017cetowego i finansowego wsparcia dla KSRI<\/strong> i jego odpowiedzialnych za operacje zagraniczne si\u0142 specjalnych w postaci Korpusu Jerozolimskiego (Si\u0142 Quds)<\/strong>. W polityce wewn\u0119trznej nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107 silniejszych akcent\u00f3w protekcjonistycznych i w duchu solidaryzmu spo\u0142ecznego<\/strong>. Konserwaty\u015bci stawiaj\u0105 na budow\u0119 pozycji ekonomicznej Iranu raczej poprzez regionalne i azjatyckie zwi\u0105zki z gospodarcze<\/strong>, ni\u017c relacje z Zachodem.<\/p>\n

Ronald Lasecki<\/strong><\/p>\n

[1]<\/a>Nawi\u0105zanie do Alego Akbara Haszemiego Rafsand\u017caniego (1934-2017), reformistycznego prezydenta Islamskiej Republiki Iranu w latach 1989-1997.<\/em><\/p>\n

Koszulka – Genera\u0142 Solejmani<\/a><\/p><\/blockquote>\n