Zmar\u0142y 5. kwietnia 2020 roku, w wieku 87 lat, Pentti Linkola by\u0142 najbardziej emblematycznym ideologiem ekologii g\u0142\u0119bokiej i radykalnej<\/b>, zwolennikiem odej\u015bcia od ideologii \u201ewzrostu\u201d i drastycznej depopulacji Ziemi z powod\u00f3w ekologicznych. Poza granicami Finlandii szerzej znany sta\u0142 si\u0119, gdy w maju 1994 r. jego zdj\u0119cie pojawi\u0142o si\u0119 na ok\u0142adce \u201eWall Street Journal Europe\u201d, na \u0142amach kt\u00f3rego przyzna\u0142, \u017ce gdyby m\u00f3g\u0142 nacisn\u0105\u0107 guzik kt\u00f3ry w wywo\u0142a\u0142by wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142yby miliony ludzi, \u201epo\u015bwi\u0119ci\u0142by si\u0119 bez wahania\u201d. Popiera\u0142 akty przemocy skierowane przeciwko zaburzaj\u0105cemu r\u00f3wnowag\u0119 ekologiczn\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwu masowemu<\/b>, takie jak terrorystyczne zamachy bombowe na poci\u0105gi w Madrycie w marcu 2004 r. Sympatyzowa\u0142 z rewolucyjnymi ruchami antysystemowymi i antykapitalistycznymi \u2013 w 1979 r. jedn\u0105 ze swych ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119ci\u0142 Adreasowi Baaderowi i Ulrike Meinhof, stwierdzaj\u0105c \u017ce \u201ewskazuj\u0105 oni drog\u0119\u201d. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce znacznie lepiej by\u0142oby, gdyby wojn\u0119 wygrali \u201ekochaj\u0105cy przyrod\u0119\u201d Niemcy, lub gdyby w 1945 r. ZSRR zaj\u0105\u0142 i przy\u0142\u0105czy\u0142 Finlandi\u0119, co uchroni\u0142oby jej lasy przed rabunkow\u0105 polityk\u0105 eksploatacji realizowan\u0105 przez w\u0142adze w Helsinkach.<\/p>\n
Pentti Linkola urodzi\u0142 si\u0119 7. grudnia 1932 r. w Helsinkach w rodzinie akademickiej. Po uko\u0144czeniu szko\u0142y podj\u0105\u0142 studia w zakresie biologii i zaj\u0105\u0142 si\u0119 badaniami ornitologicznymi. Prowadz\u0105c badania, pieszo, rowerem, konno, psim zaprz\u0119giem i \u0142odzi\u0105 w\u0119drowa\u0142 po ca\u0142ej Finlandii, wiele czasu sp\u0119dzaj\u0105c te\u017c na Wyspach Alandzkich. Od 1959 r. zarzuci\u0142 karier\u0119 akademick\u0105 i utrzymywa\u0142 si\u0119 z prowadzonego z \u0142odzi wios\u0142owej rybo\u0142\u00f3wstwa. Z\u0142owione ryby sprzedawa\u0142 mieszka\u0144com okolicy z zaprz\u0119\u017conego w konie wozu na lokalnym targu. Mieszka\u0142 w dwuizbowej drewnianej chacie wype\u0142nionej ksi\u0105\u017ckami, minimalizuj\u0105c zu\u017cycie energii elektrycznej do dw\u00f3ch \u017car\u00f3wek – o\u015bwietlaj\u0105cych odpowiednio wn\u0119k\u0119 kuchenn\u0105 i maszyn\u0119 do pisania. Jak sam to okre\u015bla\u0142, \u201edla utrzymania zdrowia psychicznego\u201d podr\u00f3\u017cowa\u0142 rowerem do zachowanych, naturalnych kompleks\u00f3w le\u015bnych Europy i Rosji. Mi\u0119dzy innymi, jeszcze w wieku 85 lat odby\u0142 tak\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 na Litw\u0119. Do ko\u0144ca \u017cycia prowadzi\u0142 badania ornitologiczne, koncentruj\u0105c si\u0119 na ptakach wodnych, i by\u0142 jednym z najwy\u017cej cenionych w Finlandii specjalist\u00f3w w tej dziedzinie. Uznawany by\u0142 za \u017cyj\u0105cego i tworz\u0105cego zgodnie z antycznym idea\u0142em filozofa. Zmar\u0142 w swojej chacie, w \u0142\u00f3\u017cku podczas snu.<\/p>\n
W latach 1961-1975 by\u0142 \u017conaty. Z ma\u0142\u017ce\u0144stwa tego mia\u0142 dwie c\u00f3rki, z kt\u00f3rych jedna ma dwoje dzieci, druga za\u015b jest bezdzietna. W latach 2000′ przyznawa\u0142, \u017ce posiadanie dwojga dzieci zgodne by\u0142o z zaleceniami \u00f3wczesnej polityki depopulacyjnej w Finlandii, gdyby za\u015b mia\u0142 decydowa\u0107 obecnie, zdecydowa\u0142by si\u0119 tylko na jedno dziecko.<\/p>\n
Za najwi\u0119ksze dzie\u0142o swojego \u017cycia Pentti Linkola uznawa\u0142 za\u0142o\u017con\u0105 przez siebie w 1995 r. Fundacj\u0119 Fi\u0144skiego Dziedzictwa Naturalnego<\/b>, kt\u00f3ra za pieni\u0105dze pozyskane z dotacji wykupywa\u0142a naturalne lasy na terenie kraju, chroni\u0105c je w ten spos\u00f3b przed wycink\u0105. Obszar\u00f3w takich, przede wszystkim w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Finlandii, wykupiono oko\u0142o pi\u0119tnastu.<\/p>\n
Pentti Linkola by\u0142 utopist\u0105<\/b>. Jego koncepcje nie s\u0105 mo\u017cliwe do zrealizowania ze wzgl\u0119d\u00f3w politycznych, socjopsychologicznych i moralnych. Jego g\u0142osu nale\u017cy jednak s\u0142ucha\u0107 z dw\u00f3ch powod\u00f3w: jako\u201eikonoklastycznego\u201duderzenia w zachodniego ba\u0142wana \u201eideologii wzrostu\u201d – demograficznego, ekonomicznego i technologicznego, oraz jako… przestrog\u0119. Rozwa\u017cmy po kolei obydwa te punkty.<\/p>\n
Fi\u0144ski autor pisze o konieczno\u015bci powstrzymania, a nawet odwr\u00f3cenia rozwoju populacyjnego, gospodarczego i cywilizacyjnego. Wchodzi w ten spos\u00f3b w polemik\u0119 ze wszystkimi filozofiami i ideologiami \u201epost\u0119powymi\u201d, zajmuj\u0105c w istocie stanowisko esencjonalnie konserwatywne<\/b>. Centraln\u0105 ide\u0105 konserwatyzmu jest organiczny charakter spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re musi w zwi\u0105zku z tym pozostawa\u0107 w stanie dynamicznej, ale jednak r\u00f3wnowagi \u2013 r\u00f3wnie\u017c ze swoim otoczeniem. Niekontrolowany rozrost w jakiejkolwiek dziedzinie r\u00f3wnowag\u0119 t\u0105 zaburza, co grozi katastrof\u0105 ca\u0142ego systemu. Pentti Linkola nie m\u00f3wi nam nic innego, jak t\u0119 fundamentaln\u0105 prawd\u0119 ipso facto <\/i>obecn\u0105 w \u015bwiatopogl\u0105dzie konserwatywnym. Konsekwentnie odnosi j\u0105 po prostu r\u00f3wnie\u017c do tych zagadnie\u0144, w kt\u00f3rych \u201ekonserwaty\u015bci\u201d g\u0142\u00f3wnego nurtu kapituluj\u0105 (niekiedy bezwiednie) przed ideologi\u0105 \u201epost\u0119pu\u201d, lub wr\u0119cz przed liberalizmem (jak w dziedzinie ekonomii).<\/p>\n
Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, zalecenia fi\u0144skiego my\u015bliciela id\u0105 na przek\u00f3r wszelkiej my\u015bli \u201epost\u0119powej\u201d, b\u0119d\u0105cej w istocie immanentn\u0105 cywilizacji zachodniej<\/b>. Za\u0142o\u017cenie \u201epost\u0119pu\u201d i \u201erozwoju\u201d obecne jest zar\u00f3wno w chrze\u015bcija\u0144stwie, O\u015bwieceniu, pozytywizmie, marksizmie, jak i w kapitalizmie. Wyrasta z koncepcji czasu liniowego i millenarystycznych idei mesja\u0144skich o zbawieniu cz\u0142owieka od cierpienia u schy\u0142ku czas\u00f3w. Konkretyzuje si\u0119 w ideologii produktywizmu i wzrostu bez ko\u0144ca. Idei w oczywisty spos\u00f3b fa\u0142szywej, bo \u015bwiat ma ograniczon\u0105 pojemno\u015b\u0107 a zasoby s\u0105 sko\u0144czone<\/b>, w kt\u00f3rym\u015b momencie zatem osi\u0105gni\u0119te musz\u0105 zosta\u0107 \u201egranice wzrostu\u201d. Idei przy tym nieobecnej w cywilizacjach tradycyjnych z ide\u0105 czasu kolistego, gdzie ma miejsce odtwarzanie zu\u017cywanych na bie\u017c\u0105co zasob\u00f3w w wiecznie powracaj\u0105cych cyklu narodzin-\u015bmierci<\/b>, a w przypadku pojawienia si\u0119 nadmiaru – usuwa si\u0119 go dla odzyskania zachwianej w ten spos\u00f3b r\u00f3wnowagi. Ta tradycyjna m\u0105dro\u015b\u0107 musi zosta\u0107 odpomniana, w przeciwnym bowiem razie Prawda upomni si\u0119 o swe prawa cho\u0107by kosztem unicestwienia cywilizacji zachodniej, lub niechby nawet ca\u0142ej ludzko\u015bci.<\/p>\n
Pentti Linkola nale\u017cy do tego nurtu my\u015bli ekologicznej, reprezentowanej m.in. r\u00f3wnie\u017c przez znanego badacza gnozy Hansa Jonasa (1903-1993) i przez autor\u00f3w z kr\u0119gu Nouvelle Droite<\/i>, kt\u00f3rych cechuje zdrowy, konserwatywny sceptycyzm i pesymizm antropologiczny i socjologiczny<\/b>. W czasach, gdy wmawia si\u0119 nam, \u017ce katastrof\u0119 ekologiczn\u0105 odsuniemy dzi\u0119ki segregowaniu produkowanych niezmiennie tonami \u015bmieci, dzi\u0119ki celebrytom deklaruj\u0105cym zaprzestanie u\u017cywania plastikowych s\u0142omek lub dzi\u0119ki p\u00f3j\u015bciu na koncert rockowy, autor Can Life Prevail? w<\/i>yst\u0119puje jako g\u0142os otrze\u017awienia. Pisarstwo Penttiego Linkoli jest kub\u0142em zimnej wody wylanym na g\u0142owy tych wszystkich \u201eekolog\u00f3w\u201d, kt\u00f3rzy cofaj\u0105 si\u0119 przed przyznaniem, \u017ce nie da si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 proces\u00f3w degradacji \u015brodowiska naturalnego, je\u015bli nie ograniczy si\u0119 ludzkiej swobody do\u00a0 materialnego dogadzania sobie i spe\u0142niania wszystkich swoich materialnych zachcianek<\/b>.<\/p>\n
Powa\u017cni komentatorzy zainteresowani ekologiczn\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105 planety od dawna ju\u017c zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce dla zmiany trend\u00f3w cywilizacyjnych nie wystarczy odwo\u0142ywanie si\u0119 do rzekomo \u201eracjonalnej\u201d i \u201edobrej\u201d natury cz\u0142owieka, lecz konieczny jest przymus<\/b>: na przyk\u0142ad zakaz stosowania plastikowych opakowa\u0144 i ograniczenie dost\u0119pno\u015bci prywatnych samochod\u00f3w. Zwraca si\u0119 uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 na\u0142o\u017cenia ogranicze\u0144 <\/b>i zakaz\u00f3w <\/b>na kapita\u0142 i podmioty prawne. Pentti Linkola idzie dalej i, podobnie jak Hans Jonas,\u00a0 m\u00f3wi wprost: konieczne jest porzucenie liberalizmu, kapitalizmu i demokracji<\/b> oraz przej\u015bcie do rz\u0105d\u00f3w w dobrym tego okre\u015blenia sensie \u201eo\u015bwieconej\u201d elity<\/b>, kt\u00f3ra nie waha\u0142aby si\u0119 zdyscyplinowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c spo\u0142ecze\u0144stwa i os\u00f3b fizycznych, w tym r\u00f3wnie\u017c ustanowi\u0107 g\u00f3rnego limitu wytwarzania i konsumpcji<\/b>.<\/p>\n
S\u0142owa Pentti Linkoli nale\u017cy jednak traktowa\u0107 nie tylko jako g\u0142os rozs\u0105dku, ale te\u017c jako g\u0142os przestrogi<\/b>. W chwili powstawania tego komentarza, bli\u017cej niekre\u015blona liczba ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie zosta\u0142a poddana re\u017cymowi surowej kwarantanny epidemicznej, z ograniczeniami o kt\u00f3re dotychczas pomawiano jedynie Kore\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Dzia\u0142ania takie jak otwieranie list\u00f3w prywatnych, legitymowanie a nawet karanie mandatami os\u00f3b przebywaj\u0105cych poza swoim mieszkaniem bez mo\u017cliwo\u015bci uzasadnienia tego jednym z enumerowanych przez w\u0142adz\u0119 powod\u00f3w, mo\u017cliwo\u015b\u0107 opuszczenia mieszkania tylko za okazaniem wydawanej przez w\u0142adze przepustki, zosta\u0142y wdro\u017cone przez wiele pa\u0144stw \u015bwiata – w tym przez te przedstawiaj\u0105ce si\u0119 jako liberalne. Na tym tle, zalecane przez Pentti Linkol\u0119 pa\u0144stwowe licencje na posiadanie dzieci i konfiskata prywatnych samochod\u00f3w jawi\u0105 si\u0119 ju\u017c wcale jako tak bardzo fantastyczne i odleg\u0142e od rzeczywisto\u015bci, jak w\u00f3wczas gdy fi\u0144ski my\u015bliciel je przedstawia\u0142.<\/p>\n
W sytuacji, gdy zmiany klimatu (niewa\u017cne, czy maj\u0105ce charakter antropogeniczny, czy nie) spowoduj\u0105 na przyk\u0142ad kryzys w rolnictwie, niedobory wody pitnej lub inne, odczuwane na poziomie ca\u0142ych zbiorowo\u015bci politycznych skutki, nawet najbardziej drastyczne wizje rozwi\u0105za\u0144 nakre\u015blone przez Pentti Linkol\u0119 mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 wr\u0119cz wyczekiwan\u0105 spo\u0142ecznie rzeczywisto\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 ludzie zaakceptuj\u0105 tak samo, jak dzi\u015b akceptuj\u0105 zakaz wychodzenia z domu i spotka\u0144 towarzyskich. Groteskowa dystopia Pentii Linkoli mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 nasz\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105<\/b>, nawet je\u015bli nie mia\u0142aby zosta\u0107 wdro\u017cona dla ratowania \u015brodowiska naturalnego, ale samej ludzko\u015bci.<\/p>\n
Ronald Lasecki<\/strong><\/p>\n Aleksandr Dugin: Czwarta Teoria Polityczna<\/a><\/p><\/blockquote>\n