{"id":36710,"date":"2020-05-01T21:59:09","date_gmt":"2020-05-01T19:59:09","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=36710"},"modified":"2020-05-01T22:00:59","modified_gmt":"2020-05-01T20:00:59","slug":"ronald-lasecki-przeciwko-nowoczesnosci-i-fetyszowi-pracy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=36710","title":{"rendered":"Ronald Lasecki: Przeciwko nowoczesno\u015bci i fetyszowi pracy"},"content":{"rendered":"

Ku cywilizacji \u201etrzeciej fali\u201d<\/strong><\/p>\n

W latach ’70.\u00a0 XX wieku w Stanach Zjednoczonych udzia\u0142 III sektora gospodarki (us\u0142ugi) w wytwarzaniu PKB zdecydowanie przekroczy\u0142 wielko\u015b\u0107 po\u0142\u0105czonych udzia\u0142\u00f3w sektora I (rolnictwo) i II (przemys\u0142). Prognostyk rozwoju cywilizacyjnego Alvin Toffler (ur. 1928) uzna\u0142 to za symptom przej\u015bcia od zmechanizowanej modernistycznej cywilizacji \u201edrugiej fali\u201ddo bardziej humanistycznej postmodernistycznej cywilizacji \u201etrzeciej fali\u201d.Wedle ameryka\u0144skiego futurologa, w nowych warunkach cywilizacyjnych cz\u0142owiek mia\u0142 odgrywa\u0107 bardziej podmiotow\u0105 rol\u0119, a gospodarka bardziej ni\u017c dotychczas zale\u017ce\u0107 od \u201eczynnika ludzkiego\u201d.<\/p>\n

Prognozy cywilizacyjne Tofflera sprawdzi\u0142y si\u0119 w wystarczaj\u0105co du\u017cym stopniu, by uzna\u0107 je za warto\u015bciowe. Ameryka\u0144ski my\u015bliciel wyci\u0105gn\u0105\u0142 z nich jednak, jak dzi\u015b ju\u017c o tym wiemy, ca\u0142kowicie b\u0142\u0119dne wnioski. Spo\u0142ecze\u0144stwo us\u0142ug nie pozwoli\u0142o przezwyci\u0119\u017cy\u0107 alienacji pracownika \u2013 ani od narz\u0119dzi pracy, ani, przede wszystkim, od tego wszystkiego, co nadaje \u017cyciu sens. Zauwa\u017cy\u0142 to w swojej pracy Poza lewic\u0105 i prawic\u0105. Przysz\u0142o\u015b\u0107 polityki radykalnej <\/em>(1994) brytyjski socjolog Anthony Giddens (ur. 1938). Zwr\u00f3ci\u0142 on w tej ksi\u0105\u017cce uwag\u0119, \u017ce czynnikiem definiuj\u0105cym modern\u0119 jest \u2013 inaczej ni\u017c twierdzi to Toffler \u2013 nie sztywna struktura organizacyjna, tylko produktywizm \u2013 tak wi\u0119c postawienie na wydajno\u015b\u0107 i wzrost wytw\u00f3rczo\u015bci. W spo\u0142ecze\u0144stwie nowoczesnym \u2013 pisze brytyjski socjolog \u2013 szcz\u0119\u015bcie mierzone jest wielko\u015bci\u0105 i jako\u015bci\u0105 konsumpcji, za\u015b warto\u015b\u0107 gospodarki \u2013 ilo\u015bci\u0105 wyprodukowanych d\u00f3br i us\u0142ug. W pogoni za wielkimi liczbami, zatraca si\u0119 gdzie\u015b \u201eludzka miara\u201d \u017cycia codziennego i jego naturalno\u015b\u0107.<\/p>\n

Pionierem tych przemian by\u0142y i pozostaj\u0105 Stany Zjednoczone, gdzie te\u017c najbardziej wyra\u017anie manifestuj\u0105 si\u0119 ich spo\u0142eczne i gospodarcze skutki. Ju\u017c w 1950 r. liczba pracownik\u00f3w umys\u0142owych zr\u00f3wna\u0142a si\u0119 w USA z liczb\u0105 pracownik\u00f3w fizycznych, p\u00f3\u017aniej za\u015b zacz\u0119\u0142a j\u0105 coraz bardziej przewy\u017csza\u0107. O ile w 1950 r. tylko 17% pracownik\u00f3w w USA zatrudnianych by\u0142o przy gromadzeniu i przetwarzaniu informacji, o tyle na pocz\u0105tku obecnego wieku udzia\u0142 ten si\u0119gn\u0105\u0142 70%. W strukturze zatrudnienia w Stanach Zjednoczonych \u201ebia\u0142e ko\u0142nierzyki\u201d osi\u0105gn\u0119\u0142y niekwestionowan\u0105 dominacj\u0119 nad \u201eniebieskimi ko\u0142nierzykami\u201d. Amerykanin rzadko dzi\u015b co\u015b produkuje, a na og\u00f3\u0142 \u015bwiadczy us\u0142ugi lub przetwarza informacje. Podobne tendencje obejmuj\u0105 te\u017c w r\u00f3\u017cnym stopniu pozosta\u0142e pa\u0144stwa zachodnie, jak r\u00f3wnie\u017c przy\u0142\u0105czone do Zachodu po 1990 r. dawne pa\u0144stwa realnego socjalizmu.<\/p>\n

Nie oznacza to zaniku wytw\u00f3rczo\u015bci, a jedynie uwi\u0105d niekt\u00f3rych jej, suplementowanych importem, ga\u0142\u0119zi, miejsce kt\u00f3rych w wytwarzaniu PKB zajmuj\u0105 inne, bardziej zaawansowane technicznie. Stany Zjednoczone i ca\u0142y Zach\u00f3d bezapelacyjnie przoduj\u0105 w najbardziej wyrafinowanych ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u: biotechnologii, nanotechnologii, lotnictwie, technice kosmicznej, farmaceutyce, in\u017cynierii genetycznej, informatyce \u2013 wszystkim wi\u0119c, co wymaga najwy\u017cszych kwalifikacji i co oparte jest na wynalazkach i innowacyjno\u015bci. Gospodarka zachodnia wytwarza wi\u0119cej i ni\u017cszym kosztem, zarazem za\u015b przy nak\u0142adzie coraz mniejszych \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n

Maleje jednocze\u015bnie zatrudnienie, bo produkcja samochod\u00f3w, samolot\u00f3w, komputer\u00f3w i rozmaitych urz\u0105dze\u0144 elektronicznych nie wymaga wiele r\u0105k do pracy, daj\u0105c si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci zautomatyzowa\u0107. Automaty s\u0105 ta\u0144sze i skuteczniejsze od ludzi; nie strajkuj\u0105, nie zachodz\u0105 w ci\u0105\u017c\u0119, nie choruj\u0105, ani nie trzeba im p\u0142aci\u0107 sk\u0142adek na ubezpieczenie lub emerytur\u0119. Ich praca jest ta\u0144sza, dok\u0142adniejsza, powtarzalna i bardziej precyzyjna. Nie m\u0119cz\u0105 si\u0119 ani nie pope\u0142niaj\u0105 pomy\u0142ek. W najnowszych ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u automaty s\u0105 wr\u0119cz niezast\u0105pione, bo w przypadku genetyki, farmaceutyki, nanotechnologii czy mikroelektroniki, b\u0119d\u0105ce przedmiotem pracy elementy s\u0105 niekiedy tak mikroskopijne, \u017ce cz\u0142owiek nie jest w stanie ani dostrzec ich nieuzbrojonym okiem, ani pracowa\u0107 nad nimi bez u\u017cycia niezwykle subtelnych i wymagaj\u0105cych najwy\u017cszych kwalifikacji specjalistycznych urz\u0105dze\u0144.<\/p>\n

\u201eSpo\u0142ecze\u0144stwo 20\/80\u201d<\/strong><\/p>\n

Prognozowana przez Tofflera rewolucja \u201etrzeciej fali\u201d doprowadzi\u0142a do odtworzenia w warunkach ponowoczesnych czego\u015b na kszta\u0142t gospodarki niewolniczej znanej z antycznego Rzymu. We wsp\u00f3\u0142czesnym nam jednak przypadku rol\u0119 niewolnik\u00f3w spe\u0142niaj\u0105 maszyny i automaty. W\u0105ska specjalistyczna kadra, posiadaj\u0105ca dost\u0119p do informacji i umiej\u0119tno\u015bci potrzebne do zapanowania nad mechanicznymi niewolnikami, zajmuje natomiast pozycj\u0119 spo\u0142ecznej elity. S\u0105 to wysoko kwalifikowani specjali\u015bci zatrudnieni w najbardziej zaawansowanych ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u, a tak\u017ce zajmuj\u0105cy si\u0119 obrotem warto\u015bciami niematerialnymi pracownicy sektora finansowego. Ta na og\u00f3\u0142 bardzo zapracowana mniejszo\u015b\u0107 ma dost\u0119p do w\u0142adzy, informacji, pieni\u0119dzy i wszystkich pozosta\u0142ych d\u00f3br.<\/p>\n

Co tymczasem z pozosta\u0142ymi? M\u00f3wimy tu o wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, tworzonej przez ludzi pracuj\u0105cych od czasu do czasu, czasem zupe\u0142nie bezrobotnych, a czasem bezrobotnych cz\u0119\u015bciowo, bo pracuj\u0105cych w niepe\u0142nym wymiarze czasu pracy. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to ludzie zatrudnieni na podrz\u0119dnych stanowiskach us\u0142ugowych, bez widok\u00f3w na podniesienie kwalifikacji, wy\u017csz\u0105 pensj\u0119 i awans spo\u0142eczny. Ot, kto\u015b przez kilka miesi\u0119cy siedzi przy kasie w sklepie, p\u00f3\u017aniej przez trzy miesi\u0105ce pobiera zasi\u0142ek, przez kilka tygodni rozdaje ulotki lub roznosi pizz\u0119, przez p\u00f3\u0142 roku pracuje na stacji benzynowej, wreszcie trafia do call center i p\u00f3\u017aniej zn\u00f3w na zasi\u0142ek, po czym ca\u0142y cykl rozpoczyna si\u0119 od pocz\u0105tku. Inaczej ni\u017c w optymistycznych wizjach Tofflera, tak w\u0142a\u015bnie wygl\u0105da spo\u0142ecze\u0144stwo \u017cyj\u0105ce w gospodarce opartej na us\u0142ugach.<\/p>\n

Socjologowie nazywaj\u0105 to niekiedy \u201espo\u0142ecze\u0144stwem 20\/80\u201d. G\u00f3rne 20% zatrudnionych, kt\u00f3rzy s\u0105 najlepiej przygotowani i wykszta\u0142ceni, jest w stanie wytworzy\u0107 tak\u0105 ilo\u015b\u0107 rynkowych d\u00f3br i us\u0142ug, by bez problemu utrzyma\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo i pa\u0144stwo. Pozosta\u0142e 80% ludno\u015bci jest w zasadzie zb\u0119dne. Wykonuj\u0105 oni nisko p\u0142atne i niewymagaj\u0105ce szczeg\u00f3lnych kwalifikacji prace w us\u0142ugach, kt\u00f3re z \u0142atwo\u015bci\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci da\u0142yby si\u0119 zautomatyzowa\u0107 lub wykonywa\u0107 przez znacznie mniejsz\u0105 liczb\u0119 zatrudnionych. Ju\u017c zreszt\u0105 dzi\u015b, tak\u017ce w Polsce, w miejsce sekretarki coraz cz\u0119\u015bciej zg\u0142asza si\u0119 automat, a kasjera w banku zast\u0119puje rachunkowo\u015b\u0107 elektroniczna. Ka\u017cdy wzrost wydajno\u015bci gospodarki oznacza wzrost wydajno\u015bci zatrudnionych w g\u00f3rnej warstwie 20%, tak wi\u0119c zmniejszenie zapotrzebowania na prac\u0119 pozosta\u0142ych 80%.<\/p>\n

Ponowoczesne pa\u0144stwo opieku\u0144cze ma \u015brodki i mo\u017cliwo\u015bci by utrzymywa\u0107 niepotrzebne stanowiska pracy i rzeszom ludzi zb\u0119dnych dawa\u0107 mniej lub bardziej pozorne zaj\u0119cia, tak by nie dopu\u015bci\u0107 do rozk\u0142adu struktury spo\u0142ecznej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 og\u0142aszanych szumnie sukces\u00f3w rz\u0105du Donalda Tuska w walce z bezrobociem mo\u017cliwych by\u0142o w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki tworzeniu nisko p\u0142atnych i ma\u0142o wymagaj\u0105cych posad w III sektorze, d\u0142ugo\u015b\u0107 zatrudnienia na kt\u00f3rych zazwyczaj nie przekracza dw\u00f3ch lat. Jest to pozorna ekspansja zatrudnienia i nie da si\u0119 jej traktowa\u0107 inaczej jak posuni\u0119cia propagandowego. Ile w ko\u0144cu mo\u017cna pracowa\u0107 na infolinii lub przy rozlewaniu benzyny?<\/p>\n

Nie u\u0142atwia poradzenia sobie z tym problemem wzrost wykszta\u0142cenia i dost\u0119pu do informacji. Coraz wi\u0119cej mamy ludzi z dyplomami uczelni wy\u017cszych, dla kt\u00f3rych szansa na znalezienie pracy odpowiadaj\u0105cej ich kwalifikacjom maleje, a nie ro\u015bnie. R\u00f3wnie\u017c telewizja i prasa poszerzaj\u0105 horyzonty i zaostrzaj\u0105 apetyt na \u017cycie udane i sensowne, gdy tymczasem rzeczywisto\u015b\u0107 dla wi\u0119kszo\u015bci ich konsument\u00f3w jest i pozostanie szara i ponura. Co musi czu\u0107 absolwent socjologii, psychologii, filozofii lub politologii pracuj\u0105cy przy kasie w sklepie samoobs\u0142ugowym albo podaj\u0105cy hamburgery w jad\u0142odajni McDonald\u2019s?<\/p>\n

Ciemna strona gospodarki \u201etrzeciej fali\u201d<\/strong><\/p>\n

Natury problemu zupe\u0142nie nie rozumiej\u0105 przedstawiciele socjaldemokracji, czy w og\u00f3le jakiejkolwiek lewicy. Ludzie tacy jak Piotr Ikonowicz tkwi\u0105 swymi koncepcjami jeszcze w \u015bwiecie nowoczesnej gospodarki przemys\u0142owej i w spo\u0142ecze\u0144stwie \u201edrugiej fali\u201d.Chc\u0105 broni\u0107 niepotrzebnych i stanowi\u0105cych gospodarcze obci\u0105\u017cenie miejsc pracy w przemy\u015ble, jako g\u0142\u00f3wne zagro\u017cenie identyfikuj\u0105c bied\u0119 i ub\u00f3stwo. Przypominaj\u0105 nieco luddyst\u00f3w z pocz\u0105tku XIX wieku, kt\u00f3rzy protestowali przeciw nadej\u015bciu cywilizacji \u201edrugiej fali\u201d, niszcz\u0105c w tym celu maszyny przemys\u0142owe, gdy\u017c liczyli na uratowanie tradycyjnych ga\u0142\u0119zi wytw\u00f3rczo\u015bci i skazanych na likwidacj\u0119 miejsc pracy.<\/p>\n

Dzisiejsze przemiany cywilizacyjne prowadz\u0105 tymczasem do post\u0119puj\u0105cej eliminacji biedy i ub\u00f3stwa, tak jak ju\u017c w zasadzie skutecznie wyeliminowa\u0142y n\u0119dz\u0119. By zobaczy\u0107 prawdziw\u0105 bied\u0119, trzeba dzi\u015b wyjecha\u0107 daleko na wsch\u00f3d lub na po\u0142udnie naszego kontynentu, a robotnicy przemys\u0142owi w Polsce nie s\u0105 ju\u017c grup\u0105 ekonomicznie uciskan\u0105, ale wr\u0119cz przeciwnie \u2013 trzymani pod pa\u0144stwowym kloszem, ciesz\u0105 si\u0119 szeregiem przywilej\u00f3w. Stabilno\u015b\u0107 pracy, warunki p\u0142acowe i socjalne robotnik\u00f3w s\u0105 marzeniem wi\u0119kszo\u015bci zatrudnionych na ni\u017cszych szczeblach w sektorze us\u0142ug. I oni jednak nie cierpi\u0105 biedy, bo pensja rz\u0119du 1800-2500 z\u0142 na r\u0119k\u0119 pozwala do\u015b\u0107 komfortowo \u017cy\u0107 \u2013 nawet w Warszawie. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 naprawd\u0119 biednych mieszka\u0144c\u00f3w \u015bwiata, mo\u017ce jedynie \u015bni\u0107 o warunkach \u017cycia nazywanych w Polsce \u201eub\u00f3stwem\u201d.<\/p>\n

Zatem to nie w biedzie i w bezrobociu tkwi problem. Standard \u017cycia ameryka\u0144skich \u201ebia\u0142ych \u015bmieci\u201d i brytyjskiej \u201epodklasy\u201d m\u00f3g\u0142by by\u0107 marzeniem wielu ludzi w Polsce, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o pogr\u0105\u017conej w socjalnej zapa\u015bci Ukrainie. A jednak ludzie ci, kt\u00f3rzy jeszcze przed p\u00f3\u0142wieczem lub stoma laty byliby poczciwymi robotnikami lub urz\u0119dnikami ni\u017cszego szczebla, nie znajduj\u0105 dla siebie miejsca w gospodarce i spo\u0142ecze\u0144stwie premiuj\u0105cych elastyczno\u015b\u0107, bystro\u015b\u0107 umys\u0142u i najwy\u017csze kwalifikacje. Do 40 tygodniowo uleg\u0142a zmniejszeniu liczba godzin do przepracowania, pomimo tego jednak i tak wi\u0119kszo\u015b\u0107 zatrudnionych w grupie dolnych 80% liczy\u0107 mo\u017ce na prac\u0119 tylko w niepe\u0142nym wymiarze godzin. Je\u015bli komu\u015b si\u0119 nie podoba, to fora ze dwora! \u2013 na zwolnione miejsce z pewno\u015bci\u0105 znajda si\u0119 inni. Gospodarka \u201etrzeciej fali\u201dcierpi na strukturalny nadmiar r\u0105k do pracy, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 tworzonych etat\u00f3w s\u0142u\u017cy tak naprawd\u0119 ukryciu bezrobocia.<\/p>\n

Pozbawieni zaj\u0119cia prekariusze wiod\u0105 \u017cywot pozbawiony celu i sensu. Brak im kompasu wskazuj\u0105cego drog\u0119 \u017cyciow\u0105. Gdy jeszcze jako student pracowa\u0142em okresowo na infoliniach, wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich \u00f3wczesnych koleg\u00f3w i kole\u017canek nie mia\u0142a \u017cadnych zainteresowa\u0144, a wolny czas i zarobione pieni\u0105dze przeznaczali na marihuan\u0119, imprezy, \u017cycie towarzyskie i seks. Narratorka rozgrywaj\u0105cej si\u0119 w NRF w latach ’70. ksi\u0105\u017cki My, dzieci z Dworca ZOO<\/em> ko\u0144czy swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 tak\u0105 w\u0142a\u015bnie scen\u0105: pozbawieni perspektyw awansu spo\u0142ecznego i poczucia sensu m\u0142odzi ludzie odurzaj\u0105 si\u0119 marihuan\u0105, by zapomnie\u0107 o swoim szarym \u017cyciu i beznadziei otaczaj\u0105cej ich rzeczywisto\u015bci. Podklasa na Zachodzie nie ma problem\u00f3w z zaspokojeniem swoich potrzeb egzystencjalnych, ale wiedzie \u017cycie pr\u00f3\u017cniacze i pozbawione celu. Jej energia kanalizowana jest w kierunku (auto)destrukcyjnym.<\/p>\n

W czym tkwi problem?<\/strong><\/p>\n

Problemem spo\u0142ecznym Zachodu w XXI wieku nie b\u0119d\u0105 n\u0119dza, bieda, ub\u00f3stwo ani nawet prowadz\u0105ce do nich bezrobocie. Do niedawna bezrobocie oznacza\u0142o brak \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, podczas gdy obecnie w najwy\u017cej rozwini\u0119tych krajach Zachodu nikt ju\u017c z g\u0142odu nie umiera, podobnie jak ka\u017cdy mo\u017ce liczy\u0107 na podstawow\u0105 opiek\u0119 medyczn\u0105. Podstawowymi problemami w \u201espo\u0142ecze\u0144stwie 20\/80\u201d b\u0119d\u0105 morderczy \u201ewy\u015bcig szczur\u00f3w\u201d w\u015br\u00f3d g\u00f3rnych 20% i zb\u0119dno\u015b\u0107 pozosta\u0142ych 80%. Jako pierwsze w te realia wesz\u0142y w latach ’80. XX wieku Japonia i Stany Zjednoczone, i tam te\u017c mo\u017cemy obserwowa\u0107 najbardziej zaskakuj\u0105ce skutki spo\u0142eczne tej przemiany, jak te\u017c najg\u0142o\u015bniejsze pr\u00f3by jej kontestacji. Z Japonii znamy fenomen zgon\u00f3w z przepracowania w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w biurowych i spowodowanych nadmiarem pracy samob\u00f3jstw, a tak\u017ce przypadki dziwacznej choroby hikikomori. W Stanach Zjednoczonych pojawi\u0142y si\u0119 \u015bwietne literackie i filmowe przejawy kontestacji, jak powie\u015bci American Psycho<\/em> (1991) Breta Eastona Ellisa (ur. 1964), Fight Club<\/em> (1996) Chucka Palachniuka (ur. 1962), nast\u0119pnie za\u015b ich filmowe ekranizacje, czy wreszcie film Falling Down<\/em> (1993) w re\u017cyserii Joela Schumachera (ur. 1939). R\u00f3wnie\u017c w Stanach Zjednoczonych dzia\u0142a\u0142 g\u0142o\u015bny terrorysta protestuj\u0105cy przeciwko \u015bwiatu (po)nowoczesnemu, znany pod pseudonimem \u201eUnabomber\u201d, matematyk Theodore Kaczynski (ur. 1942). W krajach, kt\u00f3re jako pierwsze wykszta\u0142ci\u0142y \u201espo\u0142ecze\u0144stwo 20\/80\u201d i typowe dla niego mechanizmy, jako pierwsze pojawi\u0142y si\u0119 tak\u017ce pr\u00f3by ich kontestacji, odczuwane przez nas jako nam bliskie tym bardziej, im bli\u017csze \u201espo\u0142ecze\u0144stwu 20\/80\u201d s\u0105 nasze w\u0142asne warunki \u017cycia.<\/p>\n

Problemu nie nale\u017cy zatem identyfikowa\u0107 w warunkach materialnych, bo te ulegaj\u0105 dzi\u015b na Zachodzie sta\u0142ej poprawie, ale w nadawaniu centralnego znaczenia ekonomii. W kulturach tradycyjnych, ekonomia by\u0142a t\u0105 form\u0105 aktywno\u015bci, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142a zaspokojeniu materialnych \u2013 czyli najmniej znacz\u0105cych i najni\u017cszych \u2013 potrzeb cz\u0142owieka. \u201eW normalnej cywilizacji, ekonomia i interesy ekonomiczne \u2013 rozumiane jako zaspokojenie potrzeb materialnych i mniej lub bardziej pozanaturalnych dodatk\u00f3w do nich \u2013 zawsze odgrywa\u0142y i odgrywa\u0107 b\u0119d\u0105 rol\u0119 podrz\u0119dn\u0105<\/em>\u201d, pisa\u0142 tradycjonalistyczny filozof Julius Evola (1898-1974). Mierzenie warto\u015bci i jako\u015bci ludzkiego \u017cycia i poziomu rozwoju spo\u0142ecze\u0144stw miar\u0105 ich dobrostanu materialnego jest \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 perwersj\u0105 typow\u0105 dla nowo\u017cytnego i nowoczesnego Zachodu. Stawia si\u0119 tu na szczycie to, co powinno by\u0107 na dnie, co powinno by\u0107 podstaw\u0105. W optyce lewicowc\u00f3w i libera\u0142\u00f3w \u201eZnaczenie sprawiedliwo\u015bci ogranicza si\u0119 do takiego lub innego systemu dystrybucji d\u00f3br ekonomicznych; warto\u015b\u0107 cywilizacji jest mierzona przede wszystkim miar\u0105 produkcji; uwaga ludzi coraz cz\u0119\u015bciej koncentruje si\u0119 na zagadnieniach produkcji, pracy, produktywno\u015bci, klas ekonomicznych, p\u0142ac, w\u0142asno\u015bci prywatnej lub publicznej, eksploatacji pracownik\u00f3w, oraz na grupach ekonomicznie uprzywilejowanych<\/em>\u201d, zauwa\u017cy\u0142 Evola w 1953 roku.<\/p>\n

Zachodnia cywilizacja stworzy\u0142a wypranego z to\u017csamo\u015bci homo oeconomicus<\/em>, kt\u00f3rego zdefiniowa\u0107 da si\u0119 wy\u0142\u0105cznie przez jego stosunek do pracy, kapita\u0142u i w\u0142asno\u015bci. W narracji prawicowych libera\u0142\u00f3w, socjaldemokrat\u00f3w i komunist\u00f3w to\u017csamo\u015b\u0107 cz\u0142owieka budowana jest przez odniesienia do najni\u017cszych sfer jego \u017cycia. Jest to wizja jednowymiarowa i fa\u0142szywa, co wskazuje we wspomnianej ju\u017c swojej pracy Anthony Giddens. Pos\u0142uguje si\u0119 w tym celu przyk\u0142adami ludzi, kt\u00f3rych \u2013 gdyby mierzy\u0107 ich zachodni\u0105 miar\u0105 \u2013 nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 za ubogich lub n\u0119dzarzy, kt\u00f3rzy jednak, w przeciwie\u0144stwie do ludzi o typowo zachodniej mentalno\u015bci, nie zatracili poczucia sensu swojego \u017cycia. Giddensowi wt\u00f3ruje cytowany ju\u017c Evola, pisz\u0105c: \u201eCzysty homo oeconomicus jest fikcj\u0105 lub produktem ubocznym ewidentnie zdegenerowanej specjalizacji. W ka\u017cdej bowiem normalnej cywilizacji, cz\u0142owiek czysto ekonomiczny \u2013 tak wi\u0119c taki, kt\u00f3ry widzi w gospodarce nie porz\u0105dek \u015brodk\u00f3w, ale raczej porz\u0105dek cel\u00f3w do kt\u00f3rego odnosi wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich dzia\u0142a\u0144 \u2013 zawsze s\u0142usznie uwa\u017cany by\u0142 za cz\u0142owieka ni\u017cszego rodzaju; ni\u017cszego w sensie duchowym, za tym za\u015b tak\u017ce w sensie spo\u0142ecznym i politycznym<\/em>\u201d. Spo\u0142ecze\u0144stwo zachodnie to w\u0142a\u015bnie spo\u0142ecze\u0144stwo takich prymitywnych, jednowymiarowych trybik\u00f3w w nowoczesnej machinie kapitalistycznej. Stanowi\u0107 powinni jedynie materialn\u0105 podstaw\u0119 dla bardziej rozbudowanej pionowo struktury spo\u0142ecznej, w kt\u00f3rej czynnik ekonomiczny by\u0142by podporz\u0105dkowany czynnikom politycznym, moralnym i kulturowym. W spo\u0142ecze\u0144stwie zachodnim brakuje jednak tych, kt\u00f3rzy mogliby znale\u017a\u0107 si\u0119 w warstwie wy\u017cszej ni\u017c obecna sploretaryzowana \u201eklasa \u015brednia\u201d, \u017cyj\u0105ca przede wszystkim na koszt niesp\u0142acalnych kredyt\u00f3w i w zwi\u0105zku z tym zazwyczaj do\u017cywotnio zniewolona ekonomicznie przez b\u0119d\u0105ce jej wierzycielami banki.<\/p>\n

Okie\u0142zna\u0107 ekonomi\u0119<\/strong><\/p>\n

Kapitalizm, socjaldemokracja i prawicowy liberalizm prowadz\u0105 do odarcia cz\u0142owieka z jego to\u017csamo\u015bci. Widz\u0105 go jedynie przez pryzmat jego \u017co\u0142\u0105dka. Nie dostrzegaj\u0105 lub odmawiaj\u0105 warto\u015bci ponadmaterialnym warstwom jego osobowo\u015bci. Prawdziwe przezwyci\u0119\u017cenie nowoczesno\u015bci b\u0119dzie wymaga\u0142o przezwyci\u0119\u017cenia jej materialistycznej ontologii i antropologii. W\u015br\u00f3d swoich postulat\u00f3w stawia\u0107 musi odzyskanie dla cz\u0142owieka jego to\u017csamo\u015bci, poprzez uwolnienie go od dyktatu ekonomii. Tym, co zast\u0105pi podej\u015bcie ekonomiczne musz\u0105 sta\u0107 si\u0119 \u201ebycie sob\u0105, bezosobowe dzia\u0142anie, umi\u0142owanie dyscypliny, og\u00f3lnie heroiczne podej\u015bcie do \u017cycia<\/em>\u201d(Evola). Ekonomia musi umo\u017cliwia\u0107 ludziom bycie sob\u0105, zamiast dostarcza\u0107 im mo\u017cliwo\u015bci by buntowali si\u0119 przeciwko temu, kim s\u0105. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 bogacenia si\u0119 i aktywno\u015b\u0107 ekonomiczna musi zatem by\u0107 limitowana duchow\u0105 natur\u0105 cz\u0142owieka i jego pozycj\u0105 w opartej na zr\u00f3\u017cnicowaniu tej duchowej natury hierarchii spo\u0142ecznej, jak mia\u0142o to miejsce w europejskim \u015aredniowieczu i we wszystkich tradycyjnych kulturach. W spo\u0142ecze\u0144stwie tradycyjnym nie ma miejsca na liberalizm ekonomiczny ani na nieograniczon\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zarobkowania. S\u0105 one odg\u00f3rnie ograniczone stanow\u0105 i korporacyjn\u0105 struktur\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa, zakre\u015blaj\u0105c\u0105 granice mo\u017cliwych form i zakresu aktywno\u015bci ekonomicznej jednostek.<\/p>\n

Sko\u0144czy\u0107 z fetyszem \u201epracy\u201d<\/strong><\/p>\n

Przezwyci\u0119\u017cy\u0107 trzeba tak\u017ce charakterystyczny dla spo\u0142ecze\u0144stw nowoczesnych fetysz pracy. Dziel\u0105 go katolicy, libera\u0142owie, lewica, narodowi rewolucjoni\u015bci i wiele innych nurt\u00f3w politycznych. O plebejskim charakterze dzisiejszej epoki \u015bwiadczy swoisty masochizm wszystkich tych, kt\u00f3rzy nadaj\u0105 \u201epracy\u201d wymiar moralny, twierdz\u0105 \u017ce jest ona moralnym obowi\u0105zkiem cz\u0142owieka i ka\u017cd\u0105 dos\u0142ownie form\u0119 ludzkiej aktywno\u015bci sprowadzaj\u0105 do jakiego\u015b rodzaju \u201epracy\u201d. W XIX i w pierwszej po\u0142owie XX wieku rozmaite plebejskie ruchy rewolucyjne odmawia\u0142y jakiejkolwiek warto\u015bci temu, co nie pochodzi\u0142o z pracy. Prawicowi libera\u0142owie w latach ’80. XX wieku, szczeg\u00f3lnie w Stanach Zjednoczonych i w Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie, prac\u0105 i przydatno\u015bci\u0105 rynkow\u0105 mierzyli warto\u015b\u0107 cz\u0142owieka. W dzisiejszej Polsce, wielkomiejskie studenciaki przechwalaj\u0105 si\u0119 przed sob\u0105 nawzajem, \u017ce \u201eutrzymuj\u0105 si\u0119 sami\u201d i \u017ce \u201eju\u017c pracuj\u0105\u201d. \u015arodowiska narodowo-radykalne obnosz\u0105 si\u0119 z symbolik\u0105 proletariack\u0105 w rodzaju k\u00f3\u0142 z\u0119batych i podnosz\u0105 groteskowe has\u0142a o \u201epa\u0144stwie opartym na pracy\u201d lub o \u201espo\u0142ecze\u0144stwie opartym na pracy\u201d. \u201ePraca\u201d staje si\u0119 wi\u0119c warto\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie i splata si\u0119 z paroksyzmami \u201eprodukcji\u201d.<\/p>\n

W moim w\u0142asnym \u015brodowisku, jeden ze znajomych zarabiaj\u0105cych naprawd\u0119 du\u017ce pieni\u0105dze, czuje si\u0119 zobowi\u0105zany do \u201eszukania pracy dodatkowej\u201d, tak jakby nie m\u00f3g\u0142 znie\u015b\u0107 bycia ze sob\u0105 sam na sam i potrzebowa\u0142 koniecznie chom\u0105ta i tresera, kt\u00f3ry stale zagania\u0142by do jakiego\u015b zaj\u0119cia. Wsp\u00f3\u0142czesne zachodnie spo\u0142ecze\u0144stwo to spo\u0142ecze\u0144stwo mentalnych niewolnik\u00f3w, nie wyobra\u017caj\u0105cych sobie by definiowa\u0107 si\u0119 inaczej, ni\u017c przez narzucan\u0105 sobie prac\u0119 i przez swoje zachcianki materialne. W\u0142a\u015bnie dlatego \u201espo\u0142ecze\u0144stwo 20\/80\u201d to spo\u0142ecze\u0144stwo ludzi nieszcz\u0119\u015bliwych, niespe\u0142nionych i pozbawionych poczucia sensu. Modernistyczny niewolnik kapitalizmu, rzucony w epok\u0119 ponowoczesn\u0105 i postkapitalistyczn\u0105 jest tak samo zagubiony, jak ko\u0144 przez ca\u0142e \u017cycie ci\u0105gaj\u0105cy w kopalni wagony z w\u0119glem, kt\u00f3rego nagle wypuszczono na \u0142\u0105k\u0119. Wariuje i nie wie, co m\u00f3g\u0142by ze sob\u0105 zrobi\u0107.<\/p>\n

Czym praca jest?<\/strong><\/p>\n

Wyja\u015bnijmy sobie bowiem, czym tak naprawd\u0119 jest \u201epraca\u201d? Jest to ta forma aktywno\u015bci cz\u0142owieka, kt\u00f3ra zdeterminowana jest jego potrzebami materialnymi. Nie powinna zajmowa\u0107 ona wi\u0119cej miejsca, ni\u017c konieczne jest, by umo\u017cliwi\u0107 cz\u0142owiekowi bycie tym, kim jest i kim si\u0119 urodzi\u0142. Praca powinna s\u0142u\u017cy\u0107 to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka, a nie j\u0105 definiowa\u0107. \u201ePraca\u201d to najni\u017csza forma aktywno\u015bci cz\u0142owieka, okre\u015blana wy\u0142\u0105cznie przez czynnik ekonomiczny. Praca jest tym, co musimy wykonywa\u0107, by otworzy\u0107 sobie mo\u017cliwo\u015bci samorealizacji. Praca nie mo\u017ce by\u0107 jednak sama w sobie \u017ar\u00f3d\u0142em samorealizacji. Kto\u015b, twierdz\u0105cy \u017ce realizuje swoj\u0105 osobowo\u015b\u0107 w pracy, daje dow\u00f3d, \u017ce jego osobowo\u015b\u0107 ko\u0144czy si\u0119 na najni\u017cszym mo\u017cliwym mianowniku: jego potrzeb materialnych. Cz\u0142owiek o bogatej osobowo\u015bci d\u0105\u017cy do tego, by pracowa\u0107 jak najmniej. Kto\u015b pragn\u0105cy pracy i t\u0119skni\u0105cy za ni\u0105, dowodzi, \u017ce ma na tyle ubog\u0105 osobowo\u015b\u0107, \u017ce, by okre\u015bli\u0107 sam siebie i nada\u0107 swojemu \u017cyciu sens, potrzebuje wykonywania czynno\u015bci najbardziej prymitywnych.<\/p>\n

Co prac\u0105 nie jest?<\/strong><\/p>\n

Czy wobec tego odpowiedzi\u0105 na fetysz pracy ma by\u0107 apologia lenistwa? \u2013 bynajmniej. Perwersyjnym nadu\u017cyciem, \u015bwiadcz\u0105cym o plebejskich inklinacjach nowoczesnych \u201ew\u0142adc\u00f3w j\u0119zyka\u201d, jest nazywanie ka\u017cdej formy aktywno\u015bci cz\u0142owieka \u201eprac\u0105\u201d. To, co anga\u017cuje wy\u017csze warstwy osobowo\u015bci cz\u0142owieka i prowadzi do jej rozbudowy i pog\u0142\u0119bienia winno by\u0107 nazywane \u201etw\u00f3rczo\u015bci\u0105\u201d. Artysta, nauczyciel, wojownik, kap\u0142an, dyplomata, filozof, pisarz, uczony, pracownik socjalny, rzemie\u015blnik, architekt to w\u0142a\u015bnie tw\u00f3rcy. Ich aktywno\u015b\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 z poczuciem misji, definiuje si\u0119 poprzez odniesienie do okre\u015blonych idei, powodowana jest pasj\u0105 i powo\u0142aniem. Tego rodzaju aktywno\u015b\u0107 pozwala budowa\u0107 i wzmacnia\u0107 nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, gdy tymczasem \u201epraca\u201d jest jedynie nieprzyjemnym obowi\u0105zkiem, jaki musimy wykona\u0107 by zarobi\u0107 na \u017cycie. Nazywanie \u201etw\u00f3rczo\u015bci\u201d \u201eprac\u0105\u201d a \u201epracy\u201d \u201etw\u00f3rczo\u015bci\u0105\u201d dowodzi jedynie rewolucyjnego charakteru dzisiejszej \u015bwiadomo\u015bci w kt\u00f3rej to, co powinno by\u0107 na dole, zajmuje miejsce na g\u00f3rze i odwrotnie.<\/p>\n

Co mo\u017cna zrobi\u0107 na poziomie politycznym?<\/strong><\/p>\n

Kryzys ponowoczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa to kryzys produktywizmu i egzaltacji \u201eprac\u0105\u201d. W rezultacie dzisiejszy \u015bwiat cierpi na nadprodukcj\u0119 nikomu niepotrzebnych d\u00f3br i us\u0142ug, rabunkow\u0105 eksploatacj\u0119 zasob\u00f3w, hipertrofi\u0119 potrzeb, brak stabilnych pionowych struktur spo\u0142ecznych, utrat\u0119 poczucia sensu przez gospodarczo zb\u0119dne 80% spo\u0142ecze\u0144stwa i sprowadzenie poczucia sensu produktywnych 20% do wykonywanej przez nich pracy.<\/p>\n

Rozwi\u0105zaniem systemowym by\u0142oby zatem narzucenie ram ograniczaj\u0105cych ekonomi\u0119, tak by sprowadzi\u0107 t\u0119 sfer\u0119 ponownie do w\u0142a\u015bciwego jej, s\u0142u\u017cebnego miejsca w stosunku do polityki, kultury, moralno\u015bci i duchowo\u015bci. Ka\u017cdy powinien m\u00f3c wytwarza\u0107 i konsumowa\u0107 tyle, by m\u00f3c by\u0107 sob\u0105. Brak ogranicze\u0144 w konsumpcji i produkcji, typowe dla postulat\u00f3w wczesnego liberalizmu i dla stosunk\u00f3w kapitalistycznych, b\u0119d\u0105ce tak\u017ce idea\u0142em marksistowskim, powinny zosta\u0107 zniesione. Wytw\u00f3rczo\u015b\u0107 i konsumpcja powinny by\u0107 odg\u00f3rnie limitowane, podobnie jak mia\u0142o to miejsce w \u015bredniowiecznym systemie korporacyjnym. Takie urz\u0105dzenie wymaga\u0142oby jednak odg\u00f3rnych rozwi\u0105za\u0144 politycznych. Wymaga\u0142oby wprowadzenia kierowanego przez w\u0142adc\u0119 systemu korporacyjnego i stanowego.<\/p>\n

Nie musia\u0142by on przy tym os\u0142abia\u0107 potencja\u0142u materialnego spo\u0142ecze\u0144stwa, ale wr\u0119cz przeciwnie: tak samo jak mo\u017cna w nim nak\u0142ada\u0107 odg\u00f3rne ograniczenia produkcji i wielko\u015bci maj\u0105tku celem zachowania stabilno\u015bci struktury spo\u0142ecznej, tak samo mo\u017cna te\u017c obligowa\u0107 cz\u0142onk\u00f3w korporacji do zwi\u0119kszenia wytw\u00f3rczo\u015bci, gdy wymagaj\u0105 tego interesy wsp\u00f3lnoty politycznej jako ca\u0142o\u015bci. Pa\u0144stwo korporacyjne mo\u017ce z powodzeniem uczestniczy\u0107 w gospodarczej rywalizacji z innymi wsp\u00f3lnotami politycznymi, a jako \u017ce powinno\u015b\u0107 stanowa zyskuje w nim charakter etyczny i spo\u0142eczny, to pracownicy uto\u017csamiaj\u0105 si\u0119 ze wsp\u00f3lnot\u0105 wytw\u00f3rcz\u0105 do kt\u00f3rej nale\u017c\u0105, a ich stosunek do firmy przypomina stosunek \u017co\u0142nierza do oddzia\u0142u do kt\u00f3rego on nale\u017cy. System korporacyjny zachowuje jednak ramy wytw\u00f3rczo\u015bci, chroni\u0105c w ten spos\u00f3b to\u017csamo\u015b\u0107 ludzi, nie pozwalaj\u0105c im wytwarza\u0107 ani posiada\u0107 wi\u0119cej, ni\u017c konieczne jest to, by byli oni sob\u0105.<\/p>\n

Co mo\u017cna zrobi\u0107 na poziomie indywidualnym?<\/strong><\/p>\n

Na poziomie indywidualnym mo\u017cliwa jest wewn\u0119trzna detoksykacja i uwolnienie si\u0119 od fetyszu \u201epracy\u201d. W \u201espo\u0142ecze\u0144stwie 20\/80\u201d, definiuj\u0105c si\u0119 przez prac\u0119, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi musia\u0142aby i tak zdefiniowa\u0107 si\u0119 jako bezwarto\u015bciowi. \u201eNiewolnicy w bia\u0142ych koszulach. Reklamy zmuszaj\u0105 nas, by\u015bmy gonili za ciuchami i samochodami, wykonywali prac\u0119, kt\u00f3rej nienawidzimy, by kupi\u0107 g\u00f3wno, kt\u00f3rego nie potrzebujemy. Jeste\u015bmy dzie\u0107mi okresu przej\u015bciowego. Nie mamy celu ani miejsca. Nie mamy swojej Wielkiej Wojny. Nie mamy swojego Wielkiego Kryzysu. Nasz\u0105 Wielk\u0105 Wojn\u0105 jest wojna duchowa. Naszym Wielkim Kryzysem jest nasze \u017cycie. Wszyscy zostali\u015bmy wychowani przez telewizj\u0119, by wierzy\u0107 \u017ce pewnego dnia zostaniemy milionerami, i bo\u017cyszczami filmowymi, i gwiazdami rocka, ale nie zostaniemy nimi. Powoli przyswajamy sobie ten fakt. I jeste\u015bmy bardzo, bardzo wkurzeni<\/em>\u201d m\u00f3wi g\u0142\u00f3wny bohater powie\u015bci Chucka Palachniuka.<\/p>\n

Co zatem mog\u0105 zrobi\u0107 ci wszyscy przewijaj\u0105cy si\u0119 przez stronice utworu ameryka\u0144skiego pisarza kelnerzy, pracownicy stacji benzynowych, pracownicy biurowi? U Palachniuka ich energi\u0119 kanalizuje bezcelowa w gruncie rzeczy przemoc. Tak samo jest w \u201eAmerican Psycho\u201d, gdzie g\u0142\u00f3wny bohater fantazjuje b\u0105d\u017a te\u017c prze\u017cywa naprawd\u0119 podobnego rodzaju wymierzane na \u015blepo (i tym razem zaprawione spor\u0105 dawk\u0105 sadyzmu) akty przemocy. T\u0105 drog\u0105 idzie r\u00f3wnie\u017c bohater filmu Schumachera. T\u0105 drog\u0105 poszed\u0142 wreszcie \u201eUnabomber\u201d \u2013 genialny matematyk, kt\u00f3ry pewnego dnia zaszy\u0142 si\u0119 w le\u015bnej chacie, by przez kolejnych kilkana\u015bcie lat rozsy\u0142a\u0107 stamt\u0105d na przemian bomby i anarcho-prymitywistyczne manifesty. Droga taka poci\u0105ga oczywi\u015bcie swoim romantycznym radykalizmem, ale prowadzi donik\u0105d.<\/p>\n

Tym, co mo\u017cemy zrobi\u0107, jest najpierw psychiczna, nast\u0119pnie za\u015b tak\u017ce fizyczna secesja z Systemu postmodernistycznego kapitalizmu. Nie musimy przecie\u017c szuka\u0107 \u201epracy dodatkowej\u201d, \u201edrugiego etatu\u201d, ani zostawa\u0107 na \u201enadgodziny\u201d, tylko po to by zarobi\u0107 20 z\u0142 dziennie wi\u0119cej i skr\u00f3ci\u0107 sp\u0142at\u0119 kredytu z wieku lat 60 do wieku lat 56. Mo\u017cemy po prostu odrzuci\u0107 bezsensowne pseudo-prace, jakie owym 80% oferuje gospodarka \u201etrzeciej fali\u201d. Nie musimy roznosi\u0107 pizzy ani pracowa\u0107 w call center. To i tak nikomu niepotrzebne.<\/p>\n

Mo\u017cemy zaj\u0105\u0107 si\u0119 wytwarzaniem tylko tego, co naprawd\u0119 potrzebujemy, reszt\u0119 za\u015b czasu po\u015bwi\u0119ci\u0107 dla siebie. Osobi\u015bcie, widz\u0119 sens w przeprowadzaniu si\u0119 na wie\u015b, powrocie do rolnictwa produkuj\u0105cego przede wszystkim na potrzeby w\u0142asne, tworzeniu przestrzennie i s\u0105siedzko zintegrowanych wsp\u00f3lnot, zamieszkanych przez osoby znaj\u0105ce si\u0119 i dziel\u0105ce wsp\u00f3lne idea\u0142y, by\u0107 mo\u017ce z czasem przez przedstawicieli jednego lub kilku klan\u00f3w, w ka\u017cdym za\u015b razie \u201eklan\u00f3w herbowych\u201d. Oznacza\u0142oby to powr\u00f3t do takich form pracy, kt\u00f3rym spo\u0142ecze\u0144stwo tradycyjne nadawa\u0142o niekiedy godno\u015b\u0107 \u201etw\u00f3rczo\u015bci\u201d. Rolnik przekszta\u0142caj\u0105cy ziemi\u0119 i traktuj\u0105cy przy tym natur\u0119 jako swoje \u015brodowisko, a nie jako zas\u00f3b surowc\u00f3w do wyeksploatowania, posiada\u0142 godno\u015b\u0107 tw\u00f3rcy w takim samym stopniu, jak pracuj\u0105cy na naturalnych materia\u0142ach rzemie\u015blnik. M\u0119\u017cczyzna powinien w \u017cyciu wybudowa\u0107 dom, posadzi\u0107 drzewo i sp\u0142odzi\u0107 syna, ale szans\u0119 na to ma \u017cyj\u0105c w naturalnym dla siebie \u015brodowisku, nie w postmodernistycznej \u201egospodarce trzeciej fali\u201d i odbieraj\u0105cym mu godno\u015b\u0107 \u201espo\u0142ecze\u0144stwie opartym na us\u0142ugach\u201d.<\/p>\n

Kto\u015b m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107, \u017ce to utopia, ale wsp\u00f3\u0142czesne przekszta\u0142cenia spo\u0142eczne zmierzaj\u0105 do dezurbanizacji i demasyfikacji, a nawet do depopulacji kraj\u00f3w zachodnich, tak wi\u0119c perspektywa taka nie sz\u0142aby bynajmniej pod pr\u0105d obecnych trend\u00f3w spo\u0142ecznych. Owe niepotrzebne nikomu w zaawansowanej gospodarce 80% mo\u017ce zatem wr\u00f3ci\u0107 spokojnie do samowystarczalnego i bli\u017cszego natury \u017cycia zwi\u0105zanego z rolnictwem i rzemios\u0142em, pozosta\u0142e 20% pozostanie za\u015b w zdemasyfikowanych w\u00f3wczas i du\u017co przyja\u017aniejszych miastach, gdzie nie trzeba ju\u017c wtedy b\u0119dzie grodzi\u0107 osiedli dla elity i anga\u017cowa\u0107 prywatnych s\u0142u\u017cb ochrony do ich pilnowania, mo\u017cna za\u015b b\u0119dzie, na wz\u00f3r \u015aredniowiecza, ograniczy\u0107 po prostu mo\u017cliwo\u015b\u0107 wjazdu i przebywania w mie\u015bcie dla os\u00f3b niezatrudnionych przy miejskich zawodach. Miasta r\u00f3wnie\u017c w\u00f3wczas sta\u0142yby si\u0119 bardziej wsp\u00f3lnotowe, bardziej przyjazne, bli\u017csze swymi rozmiarami i charakterem cz\u0142owiekowi.<\/p>\n

Przezwyci\u0119\u017cyliby\u015bmy w ten spos\u00f3b nowoczesno\u015b\u0107 i wkroczyli rado\u015bnie w ponowoczesny \u015bwiat Nowego \u015aredniowiecza.<\/p>\n

Ronald Lasecki<\/strong><\/p>\n

Pierwodruk: https:\/\/konserwatyzm.pl\/przeciwko-nowoczesnosci-i-fetyszowi-pracy\/<\/a> (28.03.2014).<\/p>\n

Przeciwko plutokracji. Doktryny, idee i konflikty zbrojne w publicystyce Xportalu<\/a><\/p><\/blockquote>\n