W chwili rozpocz\u0119cia protest\u00f3w w Mi\u0144sku wszyscy w Polsce a to zacz\u0119li wy\u0107 z zachwytu nad \u201espo\u0142ecze\u0144stwem obywatelskim\u201d, kt\u00f3re niczym Polacy w 1989 roku pragnie budowa\u0107 demokracj\u0119 i i\u015b\u0107 na Zach\u00f3d, a to si\u0119 rozczula\u0107 nad pokojowymi demonstrantami, brutalnie torturowanymi przez OMON na osobiste polecenie (a kto wie, czy nie z udzia\u0142em!) \u201eby\u0142ego\u201d prezydenta Aleksandra \u0141ukaszenki. Rezyduj\u0105cy w Warszawie bloger Nexta (by\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik bia\u0142oruskoj\u0119zycznej demoliberalnej szczekaczki Bie\u0142sat \u015aciapan Puci\u0142a), jak i ostatnio zamieszka\u0142a w Wilnie przegrana rywalka \u0141ukaszenki Cichanowska nawo\u0142ywali jednym g\u0142osem do rozpocz\u0119cia strajk\u00f3w na przynosz\u0105cych doch\u00f3d zak\u0142adach pa\u0144stwowych. Na pytanie wahaj\u0105cych si\u0119 robotnik\u00f3w, sk\u0105d maj\u0105 wzi\u0105\u0107 pieni\u0105dze po strajkach, \u00f3w Nexta mami\u0142 ich wizj\u0105 funduszy strajkowego finansowanego przez Uni\u0119 Europejsk\u0105.<\/p>\n
Pewne novum tegorocznych protest\u00f3w jest ich decentralizacja. Wcze\u015bniej protesty mia\u0142y miejsce tylko w Mi\u0144sku, by\u0142y pokazowo pacyfikowane i w\u0142adza mia\u0142a spok\u00f3j do nast\u0119pnych wybor\u00f3w. Tym razem protesty odbywa\u0142y si\u0119 jednocze\u015bnie w wielu miastach, przez co w\u0142adza niekiedy mia\u0142a problemy z przywr\u00f3ceniem porz\u0105dku na ulicach \u2013 w mniejszych miejscowo\u015bciach brakowa\u0142o kadr osobowych w milicji, kt\u00f3re mia\u0142yby do\u015bwiadczenie w uspokajaniu nastroj\u00f3w t\u0142um\u00f3w.<\/p>\n
Po pierwszych dniach brutalnych pacyfikacji zamieszek w Mi\u0144sku i innych miastach obwodowych w\u0142adza zdecydowa\u0142a si\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 na deeskalacj\u0119 napi\u0119cia. Co prawda, agresywna retoryka i resorty si\u0142owe nigdzie si\u0119 nie podzia\u0142y, ale raczej teraz pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 odstraszania i przypominania, \u017ce w razie czego w\u0142adze w Mi\u0144sku nie zawahaj\u0105 si\u0119 u\u017cy\u0107 si\u0142y, je\u017celi t\u0142um przekroczy czerwon\u0105 lini\u0119.<\/strong><\/p>\n Nawo\u0142ywanie do strajk\u00f3w by\u0142o jedynym rozs\u0105dnym posuni\u0119ciem bia\u0142oruskiej opozycji \u2013 tylko strajki w wielkich zak\u0142adach przemys\u0142owych mog\u0142y obali\u0107 bia\u0142oruskiego przyw\u00f3dc\u0119. Masowe strajki, zajmuj\u0105ce hale produkcyjne by\u0142yby o wiele trudniejsze do spacyfikowania, ni\u017c jakie\u015b pochody w miastach. Poza tym, na tych zak\u0142adach ludzie pracuj\u0105 przez d\u0142u\u017cszy czas i s\u0105 ze sob\u0105 bardzo z\u017cyci, co stanowi kolejn\u0105 przewag\u0119 w por\u00f3wnaniu z t\u0142umem przypadkowych ludzi na ulicach bia\u0142oruskich miast. Nagranie z wiec\u00f3w w Mi\u0144skich fabrykach, na kt\u00f3rych robotnicy krzyczeli \u0141ukaszence \u201eOdejd\u017a!\u201d czy \u201eStrzel se w \u0142eb!\u201d by\u0142y pokazywane jako znak tego, \u017ce jeszcze chwila i krwawy re\u017cim zostanie obalony, a potem ju\u017c b\u0119dzie jak w s\u0142odkim opozycyjnym \u015bnie, czyli w\u0142a\u015bciwie nie wiadomo jak, bo bia\u0142oruska opozycja nie ma programu pozytywnego.<\/p>\n Ostatnie wydarzenia musia\u0142y rozczarowa\u0107 zwolennik\u00f3w bia\u0142oruskiej opozycji: rewolucji nie b\u0119dzie. W fabrykach strajkuje mniejszo\u015b\u0107 pracownik\u00f3w. Na ulicach s\u0105 organizowane wiece poparcia urz\u0119duj\u0105cego prezydenta. Kto\u015b mo\u017ce zarzuci\u0107, \u017ce ludzie s\u0105 zwo\u017ceni na te wiece, by udawa\u0107, \u017ce prezydenta kto\u015b popiera. Nawet je\u017celi jest to prawda (a tego nie wiemy, bo nie mo\u017cemy oceni\u0107 jakie poparcie ma \u0141ukaszenka), to niczego to nie zmienia. To pokazuje, \u017ce w\u0142adza ma aparat administracyjny, kt\u00f3ry jest w stanie wyegzekwowa\u0107 obecno\u015b\u0107 kilkunastu tysi\u0119cy os\u00f3b, je\u015bli zajdzie taka potrzeba. Opr\u00f3cz tego to obna\u017ca straszn\u0105 hipokryzj\u0119 zwolennik\u00f3w bia\u0142oruskiej opozycji, albowiem okazuje si\u0119, \u017ce prawo na wiecowanie maj\u0105 tylko ludzie pod \u201edobrymi\u201d (bia\u0142o-czerwono-bia\u0142ymi) flagami, kt\u00f3rzy popieraj\u0105 \u201edobr\u0105\u201d opcj\u0119 polityczn\u0105 (anty\u0142ukaszenkowsk\u0105). Je\u015bli, uchowaj Bo\u017ce, kto\u015b wyjdzie manifestowa\u0107 swoje poparcie dla \u0141ukaszenki, to pewnie zosta\u0142 przekupiony dodatkiem do pensji czy zastraszony przez swoich prze\u0142o\u017conych w pracy. Wiadomo nie od wczoraj, \u017ce tylko \u015bwiatli demokraci maj\u0105 szczere, racjonalne pogl\u0105dy.<\/p>\n Opozycja mo\u017ce kolportowa\u0107 w zachodnich mediach (Bie\u0142sat, Radio Wolna Europa te\u017c zaliczaj\u0105 si\u0119 do tego grona) wielotysi\u0119cznych demonstracji w Mi\u0144sku, ale poza funkcj\u0105 propagandow\u0105 takie marsze s\u0105 bez sensu. \u0141ukaszenka pokaza\u0142, \u017ce nie planuje odda\u0107 w\u0142adzy w taki spos\u00f3b i nie boi si\u0119 pokojowych protest\u00f3w. Protestuj\u0105cy mog\u0105 pokaza\u0107, \u017ce jest ich du\u017co, ale jaki sens ma ich protest, kiedy oni sobie chodz\u0105 po Mi\u0144sku, zatrzymuj\u0105c si\u0119 na czerwonych \u015bwiat\u0142ach. Znowu, to \u0142adnie wygl\u0105da na zdj\u0119ciach i wzruszaj\u0105co, kiedy si\u0119 o tym czyta, ale w taki spos\u00f3b si\u0119 nie zrobi rewolucji w kraju, w kt\u00f3rym prezydent nie zamierza tak \u0142atwo kapitulowa\u0107. Wielotysi\u0119czne manifestacje tego nie zmieni\u0105.<\/p>\n Pytanie, czy protestuj\u0105cy na Bia\u0142orusi s\u0105 gotowi do ewentualnych krwawych star\u0107 z milicj\u0105, OMON-em i wojskiem? Czy s\u0105 gotowi rzuca\u0107 koktajle Mo\u0142otowa w czo\u0142gi i wozy pancerne? Czy s\u0105 gotowi i\u015b\u0107 i szturmowa\u0107 budynki rz\u0105dowe? I czy s\u0105 w\u015br\u00f3d nich grupy, kt\u00f3re s\u0105 gotowe stawia\u0107 czynny op\u00f3r funkcjonariuszom resort\u00f3w si\u0142owych?<\/p>\n Jak na razie, te manifestacje nie wychodz\u0105 poza format pokojowych protest\u00f3w i marsz\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie dla \u0141ukaszenki, ta forma ju\u017c wyczerpuje sama siebie. Ju\u017c teraz protesty w dni powszednie zbieraj\u0105 coraz mniej os\u00f3b \u2013 mo\u017cemy tylko czeka\u0107, a\u017c stan\u0105 si\u0119 kilkuosobowymi pikietami, kt\u00f3re z \u0142atwo\u015bci\u0105 b\u0119d\u0105 rozbijane przez milicj\u0119.<\/p>\n Jak napisa\u0142 Cyceron, Historia magistra vitae \u2013 Historia nauczycielk\u0105 \u017cycia. Napisa\u0142 to w I wieku przed Chrystusem, a w wieku XXI po Chrystusie Polacy na Bia\u0142orusi postanowili udowodni\u0107, \u017ce nie mia\u0142 racji. Z chwil\u0105 wybuchu pierwszych zamieszek polska organizacja na Bia\u0142orusi, kt\u00f3ra w Warszawie jest uznawana za oficjalny g\u0142os wszystkich Polak\u00f3w tym kraju, bezwarunkowo popar\u0142a protesty przeciwko \u0141ukaszence. Mo\u017cna wytyka\u0107 \u0141ukaszence du\u017co przewinie\u0144, godz\u0105cych w to\u017csamo\u015b\u0107 mieszkaj\u0105cych tam Polak\u00f3w \u2013 brak otwarcie nowych polskich szk\u00f3\u0142, ci\u0105g\u0142e ograniczenia dla ju\u017c istniej\u0105cych polskich plac\u00f3wek edukacyjnych, pr\u00f3by bia\u0142orutenizacji Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego. Wszystkie te zarzuty s\u0105 jak najbardziej uzasadnione, ale nie jest to pow\u00f3d, \u017ceby popiera\u0107 bia\u0142orusk\u0105 opozycj\u0119. Po pierwsze, \u017caden z przedstawicieli bia\u0142o-czerwono-bia\u0142ej opcji nie z\u0142o\u017cy\u0142 deklaracji rozszerzenia polskiego szkolnictwa ani obecno\u015bci polszczyzny w \u017cyciu publicznym. Odwrotnie, jak przed wyborami m\u00f3wi\u0142 Walery Cepka\u0142a w rozmowie z portalem Hrodna Life: \u201eNie wyobra\u017cam sobie, jak mo\u017cna naucza\u0107 g\u0142\u00f3wne przedmioty w narodowych j\u0119zykach [mniejszo\u015bci]\u201d. Czym taka postawa r\u00f3\u017cni si\u0119 od aktualnej polityki w\u0142adz Bia\u0142orusi, kt\u00f3ra jest skierowana na ograniczenie u\u017cycia j\u0119zyka polskiego w dw\u00f3ch polskich szko\u0142ach?<\/p>\n Po ewentualnym upadku \u0141ukaszenki nast\u0105pi\u0142aby bia\u0142orutenizacja \u017cycia publicznego. Owa bia\u0142orutenizacja mia\u0142aby przede wszystkim miejsce w sferze edukacji, kultury i… kultu religijnego. To ostatnie jest wr\u0119cz krytyczne dla polskiej spo\u0142eczno\u015bci na Bia\u0142orusi. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki jest miejscem, w kt\u00f3rym przez brak szeroko dost\u0119pnej polskiej edukacji przeci\u0119tny Polak ma styczno\u015b\u0107 z polszczyzn\u0105. Ostateczna bia\u0142orutenizacja nabo\u017ce\u0144stw katolickich spowoduje zerwanie dla wielu os\u00f3b ostatniej nici, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy ich z polsko\u015bci\u0105.<\/p>\n Zmiany demokratyczne niekonieczne nios\u0105 ze sob\u0105 popraw\u0119 sytuacji mniejszo\u015bci narodowych. Liberalizm, a w\u0142a\u015bnie liberaln\u0105 demokracj\u0119 chc\u0105 zainstalowa\u0107 na Bia\u0142orusi, jest ideologi\u0105, podmiotem, kt\u00f3rej jest jednostka, a nie zbiorowo\u015b\u0107. Liberalizm d\u0105\u017cy do uwolnienia jednostki od wsp\u00f3lnoty, w tym od wsp\u00f3lnoty narodowej. Ustr\u00f3j demoliberalny nie poprawi\u0142 sytuacji Polak\u00f3w na Litwie czy na Ukrainie i nie ma przes\u0142anek, by w przypadku Bia\u0142orusi mia\u0142o by\u0107 inaczej.<\/p>\n Poparcie protest\u00f3w ze strony Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Bia\u0142orusi by\u0142o awanturnictwem, kt\u00f3rego skutki dotkn\u0105 ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 polsk\u0105 w tym kraju. Po ostatecznym upadku protest\u00f3w polskie organizacje na Bia\u0142orusi zostan\u0105 sam na sam z \u0141ukaszenk\u0105. Mo\u017ce to doprowadzi\u0107 do kompletnej likwidacji polskiego szkolnictwa na Bia\u0142orusi, do zaw\u0119\u017cenia obszar\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci polskich organizacji.<\/p>\n Innym o\u015brodkiem, kt\u00f3ry by\u0142 na tyle g\u0142upi, aby zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w protesty, by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki na Bia\u0142orusi. Do protestuj\u0105cych pod bia\u0142o-czerwono-bia\u0142ymi flagami wychodzi\u0142 nawet arcybiskup Kondrusiewicz, kt\u00f3ry stoi na czele hierarchii katolickiej na Bia\u0142orusi. Skutki ju\u017c s\u0105 \u2013 w niedziel\u0119 23 sierpnia po raz pierwszy od 20 lat w radiu nie by\u0142o transmisji niedzielnej Mszy \u015awi\u0119tej z mi\u0144skiej katedry. W przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie trudniej otrzyma\u0107 pozwolenie na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a czy kaplicy, seminarzy\u015bci i ksi\u0119\u017ca b\u0119d\u0105 na og\u00f3lnych zasadach powo\u0142ywani do odbycia zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej. Mimo \u017ce katolik\u00f3w w Polsce to mo\u017ce razi\u0107, nale\u017cy szczerze powiedzie\u0107, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki na Bia\u0142orusi sam sobie zafundowa\u0142 ewentualne trudno\u015bci w swoim funkcjonowaniu.<\/p>\n Ani Polacy na Bia\u0142orusi, ani tamtejszy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki nie b\u0119d\u0105 mogli liczy\u0107 na wsparcie ze strony Polski. PiS-owskie ocieplenie relacji z Bia\u0142orusi\u0105, jak okazuje si\u0119, by\u0142o nic nie warte, skoro rz\u0105d i prezydent postanowili zniszczy\u0107 wszystko w kilka dni, opowiadaj\u0105c si\u0119 po stronie opozycji. Nie wiadomo, jak daleko zajdzie och\u0142odzenie relacji na linii Mi\u0144sk-Warszawa. Jest ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce zostan\u0105 one ograniczone do niezb\u0119dnego minimum, ale Polska straci\u0142a nawet ten kana\u0142 komunikacji, kt\u00f3ry tworzy\u0142a w ci\u0105gu tych 4 lat. W opinii oficjalnego Mi\u0144ska Polska przestanie by\u0107 wiarygodnym partnerem, skoro jest gotowa zaprzepa\u015bci\u0107 lata ocieplenia relacji tu\u017c po opublikowaniu zdj\u0119\u0107, jak milicja bije ludzi.<\/p>\n Stan spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, demokracji czy tzw. \u201epraw cz\u0142owieka\u201d na Bia\u0142orusi nie mog\u0105 by\u0107 czynnikami decyduj\u0105cymi o polityce polskiej w stosunkach z Mi\u0144skiem. Z polskiego punktu widzenia, polskie szkolnictwo na Bia\u0142orusi jest o wiele wa\u017cniejsze ni\u017c demokracja na Bia\u0142orusi, a prawa Polak\u00f3w jako zbiorowo\u015bci \u2013 ni\u017c tzw. \u201eprawa cz\u0142owieka\u201d.<\/strong><\/p>\n Na razie skutkiem polityki Polski na Bia\u0142orusi b\u0119dzie zablokowanie tych nielicznych narz\u0119dzi wp\u0142ywu na sytuacj\u0119 w tym kraju i masowa migracja Bia\u0142orusin\u00f3w do Polski, korzystaj\u0105c z u\u0142atwie\u0144, kt\u00f3re im obiecywa\u0142 Prezes Rady Ministr\u00f3w i niekt\u00f3re uczelnie wy\u017csze, mi. Uniwersytet Warszawski.<\/p>\n Je\u017celi \u0141ukaszenka zostanie obalony, to nie zrobi tego ulica, lecz zagranica. Jedyn\u0105 szans\u0105 bia\u0142oruskiej opozycji na zrealizowanie ich jedynego postulatu jest zakulisowy udzia\u0142 si\u0142 z Zachodu i Wschodu. Zach\u00f3d, kt\u00f3remu chodzi o zdobycie kolejnego przycz\u00f3\u0142ku dla upadaj\u0105cej liberalnej hegemonii i rosyjskich oligarch\u00f3w, kt\u00f3rym zale\u017cy na prywatyzacji resztek bia\u0142oruskiej gospodarki. Z innej strony, \u0141ukaszenka, kt\u00f3ry zosta\u0142 odizolowany ze strony Zachodu, jest o wiele bardziej ugodowym partnerem dla Rosji.<\/p>\n Eugeniusz Onufryjuk<\/strong><\/p>\n <\/p>\n