Mimo, \u017ce protesty na Bia\u0142orusi s\u0142abn\u0105 i wydaje si\u0119, \u017ce \u0141ukaszence uda\u0142o si\u0119 opanowa\u0107 sytuacj\u0119, wydarzenia po wyborach 9 sierpnia 2020 roku pozostawi\u0105 swoje d\u0142ugotrwa\u0142e skutki w tym kraju.<\/p>\n
Powr\u00f3t polityki<\/strong><\/p>\n Po zdobyciu w\u0142adzy w 1994 roku dzia\u0142ania \u0141ukaszenki by\u0142y ukierunkowane na jej umocnienie i\u00a0zabezpieczenie. Korzystaj\u0105c z faktu, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci na Bia\u0142orusi nie anga\u017cowa\u0142a si\u0119 i, powiedzmy sobie szczerze, nie widzia\u0142a sensu anga\u017cowania si\u0119 w polityk\u0119, nowowybrany prezydent po prostu wyrugowa\u0142 polityk\u0119 z kraju, przy aplauzie spo\u0142ecze\u0144stwa. Ludzie chcieli mie\u0107 spok\u00f3j i zapewnione bezpiecze\u0144stwo materialne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi na Bia\u0142orusi nie ma poj\u0119cia, jakie partie istniej\u0105 w tym kraju, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c kto jest tych partii przewodnicz\u0105cym czy jakie maj\u0105 programy. Je\u017celi ju\u017c przeci\u0119tny obywatel Bia\u0142orusi zna jakie\u015b partie, to tylko te, kt\u00f3re powsta\u0142y przed obj\u0119ciem w\u0142adzy przez \u0141ukaszenk\u0119.<\/p>\n Faktyczny brak \u017cycia politycznego na Bia\u0142orusi jest r\u00f3wnie\u017c powodem, dla kt\u00f3rego nie powsta\u0142o \u017cadne ugrupowanie pe\u0142ni\u0105ce funkcj\u0119 zaplecza politycznego prezydenta. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 w bia\u0142oruskim parlamencie jest bezpartyjna, czasami trafi si\u0119 kilku komunist\u00f3w czy cz\u0142onk\u00f3w Bia\u0142oruskiej Partii Liberalno-Demokratycznej. Z tym wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c brak silnych osobowo\u015bci w otoczeniu prezydenta \u2013 poza specjalistami ma\u0142o kto wie na przyk\u0142ad, kto jest premierem na Bia\u0142orusi. Silna, charyzmatyczna osobowo\u015b\u0107 mog\u0142aby stanowi\u0107 punkt krystalizacji opozycji wewn\u0105trz obozu w\u0142adzy, co by\u0142oby nie na r\u0119k\u0119 \u0141ukaszence.<\/p>\n Namiastka polityki pojawia\u0142a si\u0119 na Bia\u0142orusi co 5 lat \u2013 z okazji wybor\u00f3w prezydenckich mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 wysyp jakich\u015b anonim\u00f3w, kt\u00f3rzy swoje istnienie w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej rozpoczynali z chwil\u0105 rozpocz\u0119cia zbierania podpis\u00f3w, a ko\u0144czyli albo zagranic\u0105, albo za kratami. Rachityczna opozycja, prezentuj\u0105c ideologicznie absurdalny zlepek postulat\u00f3w nacjonalistycznych (przede wszystkim w sferze kultury i polityki historycznej) i liberalnych (gospodarka kapitalistyczna, orientacja prozachodnia i wrogo\u015b\u0107 wobec Rosji) nie by\u0142a w\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwie rozpoznawalna i mia\u0142a znikome poparcie (g\u0142\u00f3wnie w\u015br\u00f3d inteligencji humanistycznej). Przeci\u0119tny obywatel Bia\u0142orusi wiedzia\u0142, \u017ce jaka\u015b tam opozycja istnieje, ale nie wiedzia\u0142, czym ona w\u0142a\u015bciwie jest. W\u0142adza robi\u0142a wszystko, \u017ceby poza wyborami masy pozostawa\u0142y apolityczne.<\/p>\n Rok 2020 jest rokiem powrotu polityki na Bia\u0142oru\u015b. Jaki nie by\u0142by wynik tych protest\u00f3w, nie ma powrotu do status quo ante. \u0141ukaszenka nie cieszy si\u0119 ju\u017c og\u00f3lnonarodowym poparciem, a jego przeciwnicy poczuli, \u017ce te\u017c s\u0105 w stanie co\u015b zrobi\u0107. Wynika to przede wszystkim z tego, \u017ce protesty odbywaj\u0105 si\u0119 nie tylko w Mi\u0144sku, ale r\u00f3wnie\u017c w innych miejscowo\u015bciach, czego jeszcze niedawno nie by\u0142o. Pewn\u0105 pr\u00f3b\u0119 tego mieli\u015bmy w roku 2017 z okazji protest\u00f3w przeciwko tzw. podatkowi od darmozjad\u00f3w.<\/p>\n Za\u0142o\u017cenie tego podatku by\u0142o nast\u0119puj\u0105ce: skoro bezrobotni i tak korzystaj\u0105 z infrastruktury i\u00a0innych dobrodziejstw, kt\u00f3re zapewnia im pa\u0144stwo, to musz\u0105 r\u00f3wnie\u017c partycypowa\u0107 w\u00a0pa\u0144stwowych wydatkach, jak ka\u017cdy obywatel.<\/p>\n Wprowadzenie tej daniny spowodowa\u0142o wybuch niezadowolenia spo\u0142ecznego. Protesty wybuch\u0142y w Mi\u0144sku w lutym 2017 roku, w tym samym tygodniu ludzie zacz\u0119li wychodzi\u0107 na ulice innych bia\u0142oruskich miast. Poza stolic\u0105 liczba protestuj\u0105cych rzadko by\u0142a powy\u017cej kilkuset os\u00f3b, ale akcje protestu poza Mi\u0144skiem by\u0142y czym\u015b nowym. Po pacyfikacji mi\u0144skiej manifestacji z okazji dnia proklamacji Bia\u0142oruskiej Republiki Ludowej (25 marca) protesty wesz\u0142y w impas i ju\u017c przesta\u0142y by\u0107 problemem dla w\u0142adz. Po uregulowaniu sytuacji dekret, wprowadzaj\u0105cy ow\u0105 danin\u0119, zosta\u0142 skierowany do dalszych prac, w wyniku kt\u00f3rych brzmienie dekretu prezydenckiego zosta\u0142o zmienione: bezrobotni nie musz\u0105 p\u0142aci\u0107 tego podatku, ale zostan\u0105 wy\u0142\u0105czeni z subsydiowania us\u0142ug komunalnych, czyli b\u0119d\u0105 musieli p\u0142aci\u0107 za nie cen\u0119 rynkow\u0105.<\/p>\n W tym roku manifestacje przeciwnik\u00f3w \u0141ukaszenki odbywaj\u0105 si\u0119 w wielu miejscowo\u015bciach na Bia\u0142orusi.<\/p>\n W tym roku na Bia\u0142orusi powsta\u0142a zasadniczo inna opozycja: rosyjskoj\u0119zyczna, nienastawiona wrogo do Rosji, mo\u017cna powiedzie\u0107, technokratyczna. Buduj\u0105 j\u0105 osoby, kt\u00f3re by\u0142y blisko zwi\u0105zane z bia\u0142oruskim establishmentem \u2013 Cepka\u0142a, kt\u00f3ry by\u0142 ambasadorem Bia\u0142orusi w r\u00f3\u017cnych krajach i\u00a0zast\u0119pc\u0105 ministra spraw zagranicznych, bankster Babaryka, kt\u00f3ry by\u0142 prezesem jednego z\u00a0najwi\u0119kszych bia\u0142oruskich bank\u00f3w, czy jeden z przewodnicz\u0105cych opozycyjnej Rady Koordynacyjnej Pawe\u0142 \u0141atuszko, by\u0142y minister kultury i dyplomata. Ta nowa opozycja nie odwo\u0142uje si\u0119 do \u017cadnych wielkich idei, nawet demokratyczne postulaty ubiera w retoryk\u0119 w\u0142asno\u015bciow\u0105: wodzireje opozycji nie m\u00f3wi\u0105, \u017ce \u0141ukaszenka z\u0142ama\u0142 zasady demokracji, tylko \u017ce \u201eukrad\u0142\u201d g\u0142osy Bia\u0142orusin\u00f3w. Opr\u00f3cz \u201ez\u0142odziejstwa g\u0142os\u00f3w\u201d najcz\u0119\u015bciej zarzuca si\u0119 \u0141ukaszence doprowadzenie gospodarki do uapdku, a Bia\u0142oru\u015b do zacofania w por\u00f3wnaniu z krajami Zachodu. Je\u017celi chodzi o polityk\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, na razie opozycja w og\u00f3le pomija ten temat. Nikt nie wypowiada otwarcie plany zmiany orientacji geopolitycznej Bia\u0142orusi. Wielu polskich ekspert\u00f3w mog\u0142yby zdziwi\u0107 s\u0142owa cz\u0142onkini Rady Koordynacyjnej noblistki Swiet\u0142any Aleksiejewicz i by\u0142ej kontrkandydatki \u0141ukaszenki Swiet\u0142any Cichanowskiej, \u017ce Rosja mog\u0142aby wyst\u0105pi\u0107 jako rozjemca w obecnym kryzysie. Brak wrogo\u015bci wobec Rosji jednak nie neguje tego, \u017ce obecne przyw\u00f3dztwo tej opozycji jest w istocie pionkiem liberalnej hegemonii i po ewentualnym zdobyciu w\u0142adzy wprowadzi\u0142oby na Bia\u0142orusi ca\u0142e dobrodziejstwo liberalnego inwentarza.<\/p>\n Jak pokaza\u0142y wydarzenia po 9 sierpnia 2020 roku, ta nowa opozycja jest w stanie zmobilizowa\u0107 ludzi do wyj\u015bcia na ulice, bo przemawia w j\u0119zyku dla nich zrozumia\u0142ym. Na razie jeszcze nie jest w stanie zapanowa\u0107 nad protestuj\u0105cym t\u0142umem, ale ci ludzie na ulicach wielkich miast s\u0105 jej baz\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Dla Bia\u0142orusi oznacza to powolny powr\u00f3t polityki.<\/p>\n Obraz pro- i antyprezydenckich manifestacji s\u0105 obrazem Bia\u0142orusi po 2020 roku. \u0141ukaszenka b\u0119dzie si\u0119 opiera\u0142 na mieszka\u0144cach mniejszych miejscowo\u015bci, na osobach w wieku powy\u017cej 35-40 lat. \u0141ukaszenka straci\u0142 m\u0142odzie\u017c i wielkie miasta. Wielkomiejska m\u0142odzie\u017c jest wsz\u0119dzie awangard\u0105 liberalizmu, a wi\u0119c w bia\u0142oruskim przypadku to nie jest nic nowego.<\/p>\n W warunkach powrotu polityki \u0141ukaszenka nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 rz\u0105dzi\u0107 po staremu \u2013 b\u0119dzie potrzebowa\u0142 wiec\u00f3w poparcia, jak i zaplecza politycznego. B\u0119dzie te\u017c potrzebowa\u0142 jakiego\u015b czynnika, kt\u00f3ry znowu skonsoliduje spo\u0142ecze\u0144stwo wok\u00f3\u0142 w\u0142adzy. B\u0119dzie musia\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 jak\u0105\u015b parti\u0119, czy ruch spo\u0142eczny. W\u0142adza bia\u0142oruska musi przyzna\u0107, \u017ce czas braku polityki, tak wygodny dla niej, ju\u017c si\u0119 sko\u0144czy\u0142 i pora na inne metody dzia\u0142ania. Poza tym wyzwaniem dla w\u0142adz Bia\u0142orusi jest stworzenie sposob\u00f3w takiego wyra\u017cania niezadowolenia obywateli, kt\u00f3re nie tworzy zagro\u017cenia dla bezpiecze\u0144stwa publicznego.<\/p>\n Protesty: Co posz\u0142o nie tak?<\/strong><\/p>\n Specyfik\u0105 Bia\u0142orusi by\u0142o istnienie pewnego rodzaju umowy spo\u0142ecznej pomi\u0119dzy \u0141ukaszenk\u0105 a\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwem: \u0141ukaszenka trzyma\u0142 w\u0142adz\u0119, a spo\u0142ecze\u0144stwo mia\u0142o ma\u0142\u0105 stabilizacj\u0119 swojej sytuacji materialnej i pewien poziom bezpiecze\u0144stwa od pa\u0144stwa. Przez d\u0142u\u017cszy czas tylko republiki nadba\u0142tyckie wyprzedza\u0142y Bia\u0142oru\u015b pod wzgl\u0119dem poziomu \u017cycia zwyk\u0142ego cz\u0142owieka \u2013 przeci\u0119tny Bia\u0142orusin \u017cy\u0142 lepiej ni\u017c przeci\u0119tny Rosjanin, a tym bardziej Ukrainiec. Ten bia\u0142oruski dobrobyt nie bra\u0142 si\u0119 znik\u0105d, tylko by\u0142 pochodn\u0105 bia\u0142orusko-rosyjskiego partnerstwa. Ceny ropy naftowej i gazu dla Bia\u0142orusi by\u0142y bardzo niskie, bia\u0142oruska gospodarka by\u0142a faktycznie dotowana przez Rosj\u0119. Wschodni s\u0105siad by\u0142 r\u00f3wnie\u017c najwi\u0119kszym rynkiem zbytu bia\u0142oruskich towar\u00f3w. Ten stan rzeczy trwa\u0142 do pocz\u0105tku recesji rosyjskiej gospodarki, co mocno si\u0119 odbi\u0142o na blisko powi\u0105zanej z ni\u0105 gospodarce bia\u0142oruskiej. Problemy gospodarcze prze\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na poziom \u017cycia zwyk\u0142ego obywatela, co jest jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 niezadowolenia spo\u0142ecznego. Szczeg\u00f3lnie dotkliwym ciosem dla bia\u0142oruskiej gospodarki okaza\u0142y si\u0119 dzia\u0142ania wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw \u015bwiata w\u00a0zwi\u0105zku z pandemi\u0105 koronawirusa. Mimo, \u017ce na Bia\u0142orusi lockdown nie obowi\u0105zywa\u0142 ani jednego dnia, gospodarka bia\u0142oruska ucierpia\u0142a w skutek koronakryzysu.<\/p>\n Z koronawirusem o wiele bardziej wi\u0105\u017ce si\u0119 utrata poczucia bezpiecze\u0144stwa przez wielu mieszka\u0144c\u00f3w Bia\u0142orusi. Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 r\u00f3\u017cne rzeczy, ale wielu Bia\u0142orusin\u00f3w przesta\u0142o uwa\u017ca\u0107, i\u017c s\u0105 bezpieczni \u2013 a cz\u0119\u015b\u0107 tego poczucia bezpiecze\u0144stwa polega w\u0142a\u015bnie na osobistym przekonaniu. Nie pomog\u0142y rady prezydenta co do zwalczania wirusa ani zapewnienia r\u00f3\u017cnych stacji telewizyjnych, \u017ce nale\u017cy dalej pracowa\u0107 w normalnym trybie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 informacji ludzie czerpali z internetu, patrz\u0105c na dzia\u0142ania w\u0142adz z kraj\u00f3w o\u015bciennych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 portali informacyjnych, czytanych przez mieszka\u0144c\u00f3w Bia\u0142orusi, krytykowa\u0142y prezydenta za brak dzia\u0142a\u0144 w zwi\u0105zku z koronawirusem. W tym miejscu musimy opu\u015bci\u0107 sfer\u0119 materialnego bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n W\u0142adza, kontroluj\u0105c prawie wszystkie media, ra\u017c\u0105co zaniedba\u0142a internet. W internecie mieszka\u0144cy Bia\u0142orusi czytaj\u0105 portale sympatyzuj\u0105ce z opozycj\u0105. W\u0142adza nie ma kontroli nad stronami internetowymi, kt\u00f3re faktycznie formu\u0142uj\u0105 opinie swoich czytelnik\u00f3w \u2013 w\u015br\u00f3d najpopularniejszych stron internetowych na Bia\u0142orusi nie ma \u017cadnego portalu, kt\u00f3ry by sympatyzowa\u0142 z w\u0142adz\u0105. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce internet sta\u0142 si\u0119 azylem dla przeciwnik\u00f3w re\u017cimu, w kt\u00f3rym mogli spokojnie g\u0142osi\u0107 swoje pogl\u0105dy i je propagowa\u0107. Dzia\u0142ania w\u0142adzy polega\u0142y albo na ca\u0142kowitym odci\u0119ciu internetu (jak to by\u0142o w tym roku w dniach 9-12 sierpnia) lub na czasowej blokadzie stron internetowych. W\u0142adze bia\u0142oruskie nie pr\u00f3bowa\u0142y stworzy\u0107 w internecie swojej infrastruktury informacyjnej i tak naprawd\u0119 nie dba\u0142y o to, jakie informacje s\u0105 w nim rozpowszechniane. Walk\u0119 o dusz\u0119 bia\u0142oruskich obywateli w internecie w\u0142adza przegra\u0142a z\u00a0kretesem.<\/p>\n Jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w niepokoj\u00f3w na Bia\u0142orusi i masowych protest\u00f3w jest brak wizji przysz\u0142o\u015bci samego \u0141ukaszenki i jego otoczenia. \u0141ukaszenka piastuje najwy\u017cszy urz\u0105d w pa\u0144stwie bia\u0142oruskim od 26 lat. Jednym z motyw\u00f3w przewodnich retoryki \u0141ukaszenki by\u0142o ci\u0105gle odniesienie do kryzysu po upadku Zwi\u0105zku Sowieckiego i stawianie sobie za zas\u0142ug\u0119 powstrzymanie tego kryzysu. Jest to rozs\u0105dny argument, ale tylko dla os\u00f3b, kt\u00f3re te czasy pami\u0119taj\u0105. Od 1994 urodzi\u0142o si\u0119 nowe pokolenie obywateli bia\u0142oruskich, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 pami\u0119ta\u0107 kryzysu lat 90. W zasadzie m\u00f3wienie o tym kryzysie nie jest dla nich \u017cadnym argumentem. Jest to pokolenie, kt\u00f3re wiedz\u0119 o \u015bwiecie czerpie g\u0142\u00f3wnie z internetu (czyli czytaj\u0105c tre\u015bci produkowane przez kr\u0119gi prozachodnie). \u201e\u0141ukaszenkizm\u201d nie mia\u0142 (i na razie nie ma) dla tej m\u0142odzie\u017cy nic do zaproponowania. W swojej wewn\u0119trznej ja\u0142owo\u015bci i braku refleksji ideowej (co prawda, tej refleksji nie ma te\u017c po stronie przeciwnik\u00f3w w\u0142adzy) ob\u00f3z w\u0142adzy w ramach wychowania propa\u0144stwowego m\u00f3g\u0142 zaproponowa\u0107 tylko mit Wielkiej Wojny Ojczy\u017anianej i\u00a0stabilizacji pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego, co nie przemawia\u0142o do m\u0142odych ludzi.<\/p>\n Na niekt\u00f3rych bia\u0142oruskich uniwersytetach by\u0142 wyk\u0142adany dziwny przedmiot, kt\u00f3rego nazwa brzmi: \u201ePodstawy ideologii pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego\u201d. Mog\u0142oby to wskazywa\u0107 na pr\u00f3by jakiego\u015b procesu tw\u00f3rczego wewn\u0105trz bia\u0142oruskich elit, nadanie bia\u0142oruskiemu pa\u0144stwu trwa\u0142ych podstaw \u015bwiatopogl\u0105dowych, wyemancypowanie go spod wszechobecnej liberalnej hegemonii i\u00a0przekazanie jej przysz\u0142emu pokoleniu. Niestety w materia\u0142ach do tego przedmiotu nic takiego nie ma. W istocie okazuje si\u0119, \u017ce na podstawy ideologii pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego w tym uj\u0119ciu sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 tzw. \u201eprawa cz\u0142owieka\u201d, tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy, wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, demokracja, \u015bwiecko\u015b\u0107 pa\u0144stwa, pa\u0144stwo prawa itd. Taki zbi\u00f3r \u201ewarto\u015bci\u201d nie jest sprawk\u0105 \u017cadnej agentury, lecz zosta\u0142 zaczerpni\u0119ty z bia\u0142oruskiej ustawy zasadniczej. M\u0142ody cz\u0142owiek, czytaj\u0105c te wszystkie rzeczy, ma dysonans poznawczy, poniewa\u017c praktyka pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego odbiega od demoliberalnych standard\u00f3w. Ludzie wychowani w kluczu demoliberalnym zacz\u0119li w rzeczywisty spos\u00f3b tych praw si\u0119 domaga\u0107 \u2013 co spowodowa\u0142o obecne zamieszki na Bia\u0142orusi. Szczeg\u00f3lnie dezorientuj\u0105co brzmia\u0142y s\u0142owa bia\u0142oruskiego prezydenta, \u017ce w szko\u0142ach nie ma miejsca dla nauczycieli nie podzielaj\u0105cych ideologii pa\u0144stwowej \u2013 z tego, co zosta\u0142o zaserwowane bia\u0142oruskim studentom (i\u00a0co uzyska\u0142o aprobat\u0119 ministerstwa edukacji), w\u0142a\u015bnie liberalna dogmatyka ma decydowa\u0107 o\u00a0kszta\u0142cie ideologii pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego.<\/p>\n \u201eI want to believe\u201d<\/strong><\/p>\n Najprawdopodobniej rzeczywista pozycja \u0141ukaszenki nie jest ju\u017c zagro\u017cona. \u0141ukaszenka pozostanie u w\u0142adzy, ale nastroje przeciwko niemu nie znikn\u0105. Nadzieje, \u017ce ka\u017cdy niezadowolony z rz\u0105d\u00f3w staronowego prezydenta opu\u015bci kraj, by\u0142yby skrajn\u0105 naiwno\u015bci\u0105. Natomiast zmieni\u0142y si\u0119 zasady gry: \u0141ukaszenka nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 w spokoju rz\u0105dzi\u0107 przez kolejne 5 lat. W razie jakichkolwiek trudno\u015bci mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 powt\u00f3rki wydarze\u0144, \u015bwiadkami kt\u00f3rych byli\u015bmy teraz.<\/p>\n Najgorsze, co mo\u017ce uczyni\u0107 teraz bia\u0142oruska w\u0142adza, to udawa\u0107, \u017ce nic si\u0119 nie sta\u0142o i wszystko b\u0119dzie po staremu. Doprowadzi to w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci do kolejnej fali protest\u00f3w, kt\u00f3rych \u0141ukaszenka nie przetrwa.<\/p>\n Je\u017celi \u0141ukaszenka chce unikn\u0105\u0107 powt\u00f3rki zamachu stanu, powinien przeprowadzi\u0107 gruntowne reformy ustrojowe, o kt\u00f3rych sam m\u00f3wi, zapowiadaj\u0105c zmiany w konstytucji. Te reformy mog\u0105 by\u0107 przeprowadzone na dwa sposoby.<\/p>\n Prezydent mo\u017ce delegowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 swojej w\u0142adzy parlamentowi, co wymaga\u0142oby wprowadzenia ordynacji mieszanej zamiast okr\u0119g\u00f3w jednomandatowych. Uspokoi\u0142oby to na jaki\u015b czas nastroje spo\u0142eczne i da\u0142oby spo\u0142ecze\u0144stwu uczucie wp\u0142ywu na sprawy pa\u0144stwa. W d\u0142u\u017cszej perspektywie spowoduje to staczanie si\u0119 pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego ku rzeczywistej demokracji liberalnej i\u00a0przekszta\u0142cenie Bia\u0142orusi w terytorium kolonialne globalnego zachodu.<\/p>\n Jest te\u017c inna droga. Polega\u0142aby ona w pierwszej kolejno\u015bci na rezygnacji z demokratycznej fasady i przyj\u0119ciu nowej konstytucji o autorytarnym duchu. W nowej konstytucji nale\u017cy odej\u015b\u0107 nawet od nazwy \u201eRepublika Bia\u0142oru\u015b\u201d, odrzucaj\u0105c republika\u0144ski paradygmat ustroju pa\u0144stwowego. To z kolei wymaga\u0142oby odej\u015bcia od ideologii \u201epraw cz\u0142owieka\u201d, czyni\u0105c podmiotem praw wsp\u00f3lnot\u0119 ludow\u0105. Prawa osoby w tej opcji by\u0142yby uzale\u017cnione od wykonywania przez ni\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w wobec ojczyzny i wodza. W\u0142adza g\u0142owy pa\u0144stwa (w nowej konstytucji by\u0142aby stosowna rezygnacja z tytu\u0142u prezydenta) musia\u0142aby mie\u0107 uzasadnienie metafizyczne i oczywi\u015bcie g\u0142owa pa\u0144stwa nie mo\u017ce odpowiada\u0107 przed ludem, tylko przed Bogiem i histori\u0105. Nowe pa\u0144stwo bia\u0142oruskie powinno zastosowa\u0107 zasady platonizmu politycznego, a wi\u0119c nie mo\u017ce by\u0107 pa\u0144stwem egalitarystycznym. \u015awiat zosta\u0142 stworzony hierarchicznie, a wi\u0119c nowa bia\u0142oruska konstytucja powinna z t\u0105 prawd\u0105 si\u0119 pogodzi\u0107 i prze\u0142o\u017cy\u0107 j\u0105 na p\u0142aszczyzn\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Na p\u0142aszczy\u017anie polityki mi\u0119dzynarodowej Bia\u0142oru\u015b powinna d\u0105\u017cy\u0107 do zacie\u015bnienia wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0pa\u0144stwami, kt\u00f3re kontestuj\u0105 demoliberalny (nie)\u0142ad \u015bwiatowy (pami\u0119tajmy, \u017ce tylko takie pa\u0144stwa uzna\u0142y zwyci\u0119stwo \u0141ukaszenki w wyborach). W celu obrony tradycyjnego modelu \u017cycia pa\u0144stwo powinno zastosowa\u0107 doktryn\u0119 totalnej mobilizacji przeciwko g\u0142\u00f3wnemu wrogowi bia\u0142oruskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3rym jest globalny Zach\u00f3d. Pa\u0144stwo bia\u0142oruskie na przysz\u0142o\u015b\u0107 powinno na powa\u017cnie potraktowa\u0107 postulat bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa w przestrzeni informacyjnej, zwalczaj\u0105c wrog\u0105 propagand\u0119 i tworz\u0105c w\u0142asny internet, chroni\u0105c obywateli przed zachodni\u0105 indoktrynacj\u0105.<\/p>\n Pa\u0144stwo bia\u0142oruskie powinno zagwarantowa\u0107 ka\u017cdej tradycyjnej wsp\u00f3lnocie na swoim terytorium prawo do zachowania i rozwoju w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Bia\u0142oru\u015b po reformie konstytucyjnej powinna unika\u0107 bia\u0142orutonizuj\u0105cego glajchszaltowania spo\u0142ecze\u0144stwa, dopuszczaj\u0105c pluralizm j\u0119zykowy w\u00a0\u017cyciu publicznym.<\/p>\n Innymi s\u0142owy, je\u017celi \u0141ukaszenka chce si\u0119 utrzyma\u0107, nie wystarczy po prostu rozp\u0119dzi\u0107 zamieszek. \u0141ukaszenka musi sam przeprowadzi\u0107 rewolucj\u0119. Powinna by\u0107 to rewolucja odg\u00f3rna, kt\u00f3ra nada sens istnieniu bia\u0142oruskiego pa\u0144stwa. \u0141ukaszenka ma przed sob\u0105 dwie drogi: albo sta\u0107 na czele bia\u0142oruskiej rewolucji konserwatywnej, albo do\u0142\u0105czy\u0107 do klubu obalonych dyktator\u00f3w. Tegoroczne protesty s\u0105 zaledwie wst\u0119pem do walki o przysz\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego.<\/p>\n Eugeniusz Onufryjuk<\/strong><\/p>\n <\/p>\n