{"id":378,"date":"2011-09-09T05:56:31","date_gmt":"2011-09-09T04:56:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.xportal.hsms.pl\/?p=378"},"modified":"2013-06-18T22:38:51","modified_gmt":"2013-06-18T20:38:51","slug":"adam-danek-dlaczego-faszyzm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=378","title":{"rendered":"Adam Danek: Dlaczego faszyzm?"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\">Polimorficzne \u015brodowiska i ugrupowania, kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 okre\u015bla siebie mianem \u201enarodowych\u201d, inna cz\u0119\u015b\u0107 mianem \u201epa\u0144stwowych\u201d, inna mianem \u201eprawicowych\u201d, a jeszcze inna po prostu mianem \u201epatriotycznych\u201d, od dawna bezskutecznie poszukuj\u0105 syntetycznej formu\u0142y, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142aby im znalezienie wsp\u00f3lnej podstawy dzia\u0142ania i przekszta\u0142cenie si\u0119 dzi\u0119ki niej w jeden, szeroki pr\u0105d polityczny. Ich poszukiwania \u2013 zazwyczaj nerwowe i chaotyczne, bo podejmowane dora\u017anie, pod presj\u0105 bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144, takich jak wybory, a dodatkowo zawsze obci\u0105\u017cone dawk\u0105 nie\u015bmiertelnych w Polsce wzajemnych utarczek \u2013 stanowi\u0105 znakomity spos\u00f3b na zmarnowanie czasu, energii i ch\u0119ci. Upragniona formu\u0142a zosta\u0142a bowiem odnaleziona ju\u017c dawno temu. Jest ni\u0105 faszyzm.<\/p>\n<p align=\"justify\">Potencja\u0142 integruj\u0105cy faszyzmu wykracza daleko poza ramy \u015bci\u015ble pojmowanej Prawicy. Faszyzm lokuje si\u0119 poza i ponad utrwalonym zwyczajowo podzia\u0142em na lewic\u0119 i prawic\u0119. Ma jednak charakterystyczny dla siebie szkielet ideowy. Wskazywane przez niego cele s\u0105 w znacznym zakresie zbie\u017cne z celami Prawicy. Uniwersalna formu\u0142a polityczna faszyzmu pozwala w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w zorganizowane dzia\u0142anie nie tylko og\u00f3\u0142owi \u015brodowisk nie identyfikuj\u0105cych si\u0119 z lewic\u0105, ale tak\u017ce \u015brodowiskom nie identyfikuj\u0105cym si\u0119 z w\u0142a\u015bciw\u0105 Prawic\u0105. Faszyzm pozwala uformowa\u0107 wsp\u00f3lny front polityczny wszystkim, kt\u00f3rzy chc\u0105 pracowa\u0107 i walczy\u0107 dla pomno\u017cenia si\u0142 w\u0142asnego pa\u0144stwa i narodu, bior\u0105c w nawias dziel\u0105ce ich, nieraz niebagatelne, r\u00f3\u017cnice.<\/p>\n<p align=\"justify\">Cho\u0107 faszyzm posiada wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 go ideow\u0105 struktur\u0119, struktura ta pozostaje w du\u017cej mierze niewype\u0142niona. Ideowo-polityczne oblicze faszyzmu jest \u2013 co zakrawa na paradoks \u2013 zarazem wyraziste i niedookre\u015blone. Szkielet ideowy faszyzmu wymaga wype\u0142nienia. Na uwypuklenie zas\u0142uguj\u0105 dwie zalety takiego stanu rzeczy.<\/p>\n<p align=\"justify\">Po pierwsze, niedookre\u015blenie faszyzmu godzi ideow\u0105 sp\u00f3jni\u0119 (w kwestiach zasadniczych), organizacyjn\u0105 jednolito\u015b\u0107, polityczn\u0105 sterowno\u015b\u0107 i solidarno\u015b\u0107 ruchu, jego zdyscyplinowanie i efektywno\u015b\u0107 dzia\u0142ania z zachowaniem wewn\u0105trz umiarkowanego zr\u00f3\u017cnicowania pogl\u0105d\u00f3w. W ten spos\u00f3b przy przestrzeganiu dyscypliny jednocze\u015bnie mo\u017cliwa staje si\u0119 wewn\u0119trzna dyskusja programowa pomi\u0119dzy zr\u00f3\u017cnicowanymi (w dopuszczalnych granicach) o\u015brodkami my\u015bli politycznej, a to wzbogaca prac\u0119 koncepcyjn\u0105 prowadzon\u0105 w \u0142onie elity ruchu i chroni t\u0119 prac\u0119 przed stoczeniem si\u0119 w ja\u0142owo\u015b\u0107. (Dla r\u00f3wnowagi zmilitaryzowany, hierarchiczny charakter ruchu zabezpiecza jego organizacj\u0119 przed gro\u017ab\u0105 rozsadzenia przez dyskusje, lub raczej wyrastaj\u0105ce z nich niekiedy wewn\u0119trzne konflikty.). R\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 grupy mog\u0105 efektywnie prowadzi\u0107 wsp\u00f3lne dzia\u0142ania pod jednolitym, stabilnym kierownictwem. Dlatego ku faszyzmowi powinny si\u0119 sk\u0142ania\u0107 \u015brodowiska \u201enarodowe\u201d, \u201epa\u0144stwowe\u201d, \u201epatriotyczne\u201d, \u201eprawicowe\u201d i tak dalej.<\/p>\n<p align=\"justify\">Po drugie, niedookre\u015blenie faszyzmu sprawia, i\u017c brakuje mu g\u0142\u0119bszych fundament\u00f3w metafizycznych i metapolitycznych. Takie fundamenty mo\u017ce da\u0107 mu tylko filozofia konserwatywna i tradycjonalistyczna \u2013 my\u015bl Prawicy. W przeciwnym wypadku pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej ulegnie on ska\u017ceniu ide\u0105 \u201esuwerenno\u015bci narodu (ludu)\u201d, a w konsekwencji, stopniowo, demokratycznemu zwyrodnieniu i politycznemu rozk\u0142adowi. Dlatego ku faszyzmowi powinna si\u0119 sk\u0142ania\u0107 Prawica. Przyk\u0142adu udanego maria\u017cu konserwatywnych pryncypi\u00f3w z faszystowsk\u0105 formu\u0142\u0105 polityczn\u0105 i organizacyjn\u0105 dostarcza, znana z frankistowskiej Hiszpanii, Hiszpa\u0144ska Falanga Tradycjonalistyczna wraz z Radami Ofensywy Narodowo-Syndykalistycznej (1937-1970).<\/p>\n<p align=\"justify\">Potencja\u0142 integruj\u0105cy faszyzmu ma jednak swoje granice. Nie obejmuje \u015brodowisk i pogl\u0105d\u00f3w demokratycznych ani liberalnych. Jego formu\u0142a polityczna opiera si\u0119 na integralnym (tj. ca\u0142kowitym) odrzuceniu liberalizmu i demokracji w ka\u017cdej ich postaci, na przyj\u0119ciu postawy jednoznacznie wrogiej wobec tych dw\u00f3ch wirus\u00f3w, kt\u00f3re zniszczy\u0142y Star\u0105 Europ\u0119, prze\u017car\u0142y i pogrzeba\u0142y Okcydent. Je\u017celi osoby czy ugrupowania wychodz\u0105ce z pozycji liberalnych b\u0105d\u017a demokratycznych chc\u0105 w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w uniwersalny front polityczny faszyzmu, ich pogl\u0105dy musz\u0105 w jego tyglu ulec radykalnemu przeistoczeniu (jak rzeczywi\u015bcie dzia\u0142o si\u0119 we wspomnianym przypadku hiszpa\u0144skim). Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, z tego te\u017c powodu historycznych korzeni polskiego faszyzmu wypada upatrywa\u0107 raczej w Bezpartyjnym Bloku Wsp\u00f3\u0142pracy z Rz\u0105dem Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego (1928-1935) oraz w Obozie Zjednoczenia Narodowego (1937-1939),* ni\u017c w Obozie Wielkiej Polski (1926-1933), w kt\u00f3rym zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem personalnym, jak i ideowo-politycznym udzia\u0142 element\u00f3w liberalnych i demokratycznych zosta\u0142 w pewnej mierze zachowany.<\/p>\n<p align=\"justify\">Z kr\u0119gu faszystowskich inspiracji nale\u017cy stanowczo wy\u0142\u0105czy\u0107 historyczny przypadek niemieckiego narodowego socjalizmu (hitleryzmu) \u2013 jako cia\u0142o obce. Narodowy socjalizm III Rzeszy nie by\u0142 \u201eniemieckim faszyzmem\u201d, wbrew zgodnym zapewnieniom demoliberalnych i lewicowych historyk\u00f3w (?) czy publicyst\u00f3w wszelkich odcieni. Najwybitniejszy by\u0107 mo\u017ce w\u015br\u00f3d badaczy faszyzmu, <strong>prof. Renzo de Felice<\/strong> (1929-1996), po latach wnikliwych studi\u00f3w nad zagadnieniem stwierdzi\u0142: <em>\u201eR\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy faszyzmem w\u0142oskim a nazizmem s\u0105 ogromne; s\u0105 to dwa \u015bwiaty, dwie tradycje, dwie historie, do tego stopnie r\u00f3\u017cne, \u017ce jest bardzo trudno po\u0142\u0105czy\u0107 je potem we wsp\u00f3lnej ocenie.\u201d<\/em> Ograniczmy si\u0119 do przypomnienia tylko najbardziej istotnych z owych r\u00f3\u017cnic.<\/p>\n<p align=\"justify\">Ideologia narodowego socjalizmu za rozstrzygaj\u0105ce uznawa\u0142a czynniki materialne: biologi\u0119, cechy somatyczne, cia\u0142o, fenotyp, geny, krew, ras\u0119, fizyczne pochodzenie; mia\u0142a wi\u0119c charakter materialistyczny. Faszyzm zak\u0142ada\u0142 dominacj\u0119 elementu idealnego b\u0105d\u017a spirytualnego nad materialnym; mia\u0142 wi\u0119c charakter idealistyczny b\u0105d\u017a spirytualistyczny. Pod wzgl\u0119dem ideologicznym narodowy socjalizm bli\u017cszy by\u0142, r\u00f3wnie\u017c materialistycznemu, komunizmowi.<\/p>\n<p align=\"justify\">Narodowy socjalizm uwa\u017ca\u0142 nar\u00f3d za pierwotny wzgl\u0119dem pa\u0144stwa (nar\u00f3d tworzy pa\u0144stwo). Tym samym bazowa\u0142 na idei \u201esuwerenno\u015bci ludu\u201d, podobnie jak demoliberalizm i komunizm; przenika\u0142 go wsp\u00f3lny im wszystkim duch demokratyczny, r\u00f3\u017cni\u0105cy si\u0119 w tych trzech swoich materializacjach jedynie zabarwieniem. Faszyzm uwa\u017ca\u0142 pa\u0144stwo za pierwotne wobec narodu (pa\u0144stwo tworzy nar\u00f3d), podobnie jak Roman Dmowski na wczesnym etapie swej ewolucji ideowej. Tym samym hitleryzm zak\u0142ada\u0142 oddoln\u0105, natomiast faszyzm \u2013 odg\u00f3rn\u0105 genez\u0119 w\u0142adzy.<\/p>\n<p align=\"justify\">Inna fundamentalna r\u00f3\u017cnica, podkre\u015blana jeszcze przed wojn\u0105 przez polskich politolog\u00f3w prowadz\u0105cych badania nad ustrojami pa\u0144stw totalnych, tkwi w odmiennych modelach relacji pomi\u0119dzy pa\u0144stwem a (mono)parti\u0105, urzeczywistnionych w<\/p>\n<p>obu systemach politycznych. W III Rzeszy obowi\u0105zywa\u0142a zasada \u201ekierowniczej roli partii\u201d (prymatu partii nad pa\u0144stwem) \u2013 partia mia\u0142a status \u201eprzewodniej si\u0142\u0119 narodu\u201d podobnie jak w ZSRS czy PRL. W faszystowskich W\u0142oszech parti\u0119 uznawano oficjalnie za narz\u0119dzie pa\u0144stwa (prymat pa\u0144stwa nad parti\u0105). Ustr\u00f3j hitlerowski stanowi\u0142 wi\u0119c, obok ustroju sowieckiego, jedn\u0105 z lokalnych odmian modelu totalitarnego, opartego na supremacji partii i jej ideologii w wewn\u0119trznej i zewn\u0119trznej polityce pa\u0144stwa. Ustr\u00f3j faszystowski pozosta\u0142 bli\u017cszy modelowi autorytarnemu, gdzie rol\u0119 podmiotu rozstrzygaj\u0105cych decyzji politycznych rezerwuje si\u0119 dla samego pa\u0144stwa i jego aparatu, a ruch polityczny pe\u0142ni wobec nich funkcj\u0119 s\u0142u\u017cebn\u0105, zrzeszaj\u0105c szeroki wachlarz zwolennik\u00f3w rz\u0105du. W modelu autorytarnym pa\u0144stwowy ruch (lub ob\u00f3z) polityczny g\u0142osi okre\u015blone idee i formu\u0142uje my\u015bl polityczn\u0105, ale z regu\u0142y nie posiada skodyfikowanej ideologii w \u015bcis\u0142ym znaczeniu tego poj\u0119cia. W faszystowskich W\u0142oszech nigdy nie ukrywano takiego stanu rzeczy: <em>\u201eDoktryna faszyzmu\u201d<\/em> (1932) zosta\u0142a og\u0142oszona przez Mussoliniego dopiero po dziesi\u0119ciu latach rz\u0105d\u00f3w faszyst\u00f3w.<\/p>\n<p align=\"justify\">J\u0105dro faszyzmu tworzy statokratyzm (\u201epa\u0144stwow\u0142adztwo\u201d). To dzi\u0119ki niemu w faszyzmie oczyszczony pierwiastek rewolucyjny zjednoczy\u0142 si\u0119 z pierwiastkiem zachowawczym. Polityczna \u201efilozofia Czynu\u201d zros\u0142a si\u0119 z kultem \u0142adu instytucjonalnego. Z ich syntezy wy\u0142oni\u0142a si\u0119 idea rewolucji pa\u0144stwotw\u00f3rczej (mo\u017ce nale\u017ca\u0142oby raczej powiedzie\u0107: \u201erewolucji konserwatywnej\u201d?). \u00d3w najwa\u017cniejszy element faszyzmu sprawia, \u017ce nie mo\u017cna go bynajmniej postrzega\u0107 jako obcego Polsce. T\u0119 sam\u0105 koncepcj\u0119 \u2013 rewolucji pa\u0144stwotw\u00f3rczej \u2013 od pierwszych dekad XX wieku wypracowywa\u0142 ob\u00f3z pi\u0142sudczykowski, intensywnie zw\u0142aszcza od 1916 r., kiedy pod niemieck\u0105 okupacj\u0105 <strong>Adam Skwarczy\u0144ski<\/strong> (1886-1934) zacz\u0105\u0142 redagowa\u0107 i wydawa\u0107 jego podziemny organ prasowy o znamiennym tytule \u201eRz\u0105d i Wojsko\u201d. Polscy narodowcy do idei rewolucji pa\u0144stwotw\u00f3rczej doszli za\u015b dopiero w latach trzydziestych.<\/p>\n<p align=\"justify\"><strong>Adam Danek<\/strong><\/p>\n<p align=\"justify\">* Z koncepcji niezrealizowanych wymie\u0144my jeszcze w tym szeregu projekt Organizacji Politycznej Narodu, rozwijany przez my\u015blicieli z kr\u0119gu Ruchu Narodowo-Radykalnego (1936-1939), oraz projekt Powszechnej Organizacji Spo\u0142ecznej, stworzony przez <strong>p\u0142k. Walerego S\u0142awka<\/strong> (1879-1939) \u2013 oba z p\u00f3\u017anych lat trzydziestych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Polimorficzne \u015brodowiska i ugrupowania, kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 okre\u015bla siebie mianem \u201enarodowych\u201d, inna cz\u0119\u015b\u0107 mianem \u201epa\u0144stwowych\u201d, inna mianem \u201eprawicowych\u201d, a jeszcze inna po prostu mianem \u201epatriotycznych\u201d, od [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":379,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24,12],"tags":[285,735,756],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-66","jetpack-related-posts":[{"id":20417,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=20417","url_meta":{"origin":378,"position":0},"title":"Japonia: Do\u015b\u0107 przepraszania za histori\u0119","date":"21 kwietnia 2015","format":false,"excerpt":"Premier Japonii Shinizo Abe w wywiadzie telewizyjnym stwierdzi\u0142, \u017ce w\u0142adze kraju nie zamierzaj\u0105 sk\u0142ada\u0107 kolejnych przeprosin w zwi\u0105zku z udzia\u0142em Japonii w II wojnie \u015bwiatowej. Jego poprzednicy przepraszali w imieniu kraju w pi\u0119\u0107dziesi\u0105t\u0105 i sze\u015b\u0107dziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 zako\u0144czenia konfliktu, co Abe okre\u015bli\u0142 mianem wystarczaj\u0105cych gest\u00f3w, dodaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce tak\u017ce jemu bliskie\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/yasukuni1.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":17928,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=17928","url_meta":{"origin":378,"position":1},"title":"W\u0142adymir Nowyj: Noworosja i symulakra antyfaszyzmu","date":"12 grudnia 2014","format":false,"excerpt":"Kiedy Noworosja by\u0142a jeszcze w sferze plan\u00f3w, wok\u00f3\u0142 jej przysz\u0142ego profilu ideologicznego rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 prawdziwa burza. Jedni chcieli, by by\u0142a pocz\u0105tkiem odrodzenia Zwi\u0105zku Radzieckiego, zdaniem drugich mia\u0142a by\u0107 prawos\u0142awnym katechonem, jeszcze inni widzieli w niej zacz\u0105tek rosyjskiego pa\u0144stwa narodowego. Wszyscy byli zgodni co do jednego \u2013 Noworosja powinna by\u0107 pocz\u0105tkiem\u2026","rel":"","context":"In &quot;Idea&quot;","img":{"alt_text":"00-novorossiya-bmp-16-08-14","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/00-novorossiya-bmp-16-08-14.jpeg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":32180,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=32180","url_meta":{"origin":378,"position":2},"title":"Syria: Kurdowie s\u0105 zdrajcami","date":"19 grudnia 2017","format":false,"excerpt":"Syryjski prezydent Baszar al-Assad okre\u015bli\u0142 wspieran\u0105 przez USA kurdyjsk\u0105 milicj\u0119 Powszechne Jednostki Ochrony (YPG) mianem zdrajc\u00f3w, jako \u017ce swoje dzia\u0142ania koordynuje ona ze Stanami Zjednoczonymi. \u00a0- Kiedy m\u00f3wimy o tych, kt\u00f3rych okre\u015bla si\u0119 jako 'Kurd\u00f3w', trzeba powiedzie\u0107, \u017ce w rzeczywisto\u015bci nie s\u0105 oni jedynie Kurdami. Wszyscy, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 dla obcego\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Kurdowie-YPG-zdrajcy-USA.jpg?fit=606%2C364&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":32936,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=32936","url_meta":{"origin":378,"position":3},"title":"Ukraina: Banderowcy protestuj\u0105 przeciwko Polsce","date":"5 lutego 2018","format":false,"excerpt":"W poniedzia\u0142ek 5 lutego pod ambasad\u0105 polsk\u0105 w Kijowie oraz polskimi konsulatami we Lwowie, \u0141ucku, Winnicy, Odessie i Charkowie odby\u0142y si\u0119 pikiety organizowane przez parti\u0119 Swoboda. Protesty zwi\u0105zane s\u0105 z nowelizacj\u0105 ustawy o Instytucie Pami\u0119ci Narodowej, w kt\u00f3rej znalaz\u0142y si\u0119 zapisy przewiduj\u0105ce kary za negowanie zbrodni nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na ludno\u015bci\u2026","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/banderowcy1.jpg?fit=480%2C321&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":367,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=367","url_meta":{"origin":378,"position":4},"title":"Aleksander Dugin: Faszyzm \u2013 bezgraniczny i czerwony","date":"8 wrze\u015bnia 2011","format":false,"excerpt":"W XX wieku jedynie trzy ideologie pokaza\u0142y, \u017ce opieraj\u0105 si\u0119 na zasadach realistycznych pod k\u0105tem ich polityczno-administracyjnego wcielania w \u017cycie \u2013 s\u0105 to liberalizm, komunizm i faszyzm. Nawet przy najszczerszych ch\u0119ciach nie da si\u0119 wskaza\u0107 modelu spo\u0142ecze\u0144stwa opartego na innych koncepcjach ideologicznych i jednocze\u015bnie realnie istniej\u0105cego. S\u0105 kraje liberalne, s\u0105\u2026","rel":"","context":"In &quot;Idea&quot;","img":{"alt_text":"1012271_698087066910842_1779576493_n","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/1012271_698087066910842_1779576493_n.png?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12306,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12306","url_meta":{"origin":378,"position":5},"title":"Holandia: Gen. Mladi\u0107 odmawia zezna\u0144","date":"28 stycznia 2014","format":false,"excerpt":"Genera\u0142 Ratko Mladi\u0107, dow\u00f3dca si\u0142 bo\u015bniackich Serb\u00f3w odm\u00f3wi\u0142 sk\u0142adania zezna\u0144 w procesie\u00a0Radovana Karad\u017ei\u0107a, prezydenta Serbskiej Republiki Bo\u015bni i Hercegowiny. Genera\u0142 okre\u015bli\u0142 trybuna\u0142 w Hadze mianem szata\u0144skiego trybuna\u0142u nienawi\u015bci. Obydwaj serbscy przyw\u00f3dcy oskar\u017cani s\u0105 o ludob\u00f3jstwo i zbrodnie przeciwko ludzko\u015bci. (na podst. PAP oprac. JS)","rel":"","context":"In &quot;Informacje&quot;","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/mladic_karadzic.jpg?fit=432%2C308&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/378"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=378"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9036,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/378\/revisions\/9036"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}