{"id":38631,"date":"2021-01-04T18:06:03","date_gmt":"2021-01-04T17:06:03","guid":{"rendered":"https:\/\/xportal.pl\/?p=38631"},"modified":"2021-01-04T19:01:07","modified_gmt":"2021-01-04T18:01:07","slug":"marek-rostkowski-mu%ca%bemin-z-zachodu-w-nowoczesnym-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=38631","title":{"rendered":"Marek Rostkowski: Mu\u02bemin z Zachodu w nowoczesnym \u015bwiecie"},"content":{"rendered":"

Charlesowi Le Gai Eatonowi in memoriam <\/em><\/p>\n

(w 100. rocznic\u0119 urodzin)<\/p>\n

Nie chce si\u0119 doprawdy wierzy\u0107 w fakt, \u017ce min\u0119\u0142a ju\u017c dekada od pogrzebu i w\u0142a\u015bnie mija 100. rocznica urodzin Charlesa Le Gai Eatona \u2013 brytyjskiego nauczyciela\/wyk\u0142adowcy, redaktora, dyplomaty, ale nade wszystko muzu\u0142ma\u0144skiego konwertyty i my\u015bliciela zainspirowanego tradycjonalistyczn\u0105 szko\u0142\u0105 spod znaku Philosophia Perennis<\/em>. Jest to autor zupe\u0142nie nieznany nad Wis\u0142\u0105. Wedle naszej wiedzy, na j\u0119zyk polski prze\u0142o\u017cony zosta\u0142 zaledwie jeden kr\u00f3tki tekst jego autorstwa (Kim jest niewierny?<\/em>, \u201eReakcjonista. Pismo Tradycjonalistycznej Prawicy\u201d 2012, nr XV). Ponadto ukaza\u0142 si\u0119 jeszcze artyku\u0142 przybli\u017caj\u0105cy sylwetk\u0119 my\u015bliciela (M. Rostkowski, Charles Le Gai Eaton \u2013 <\/em>In Memoriam, \u201eReakcjonista. Pismo Tradycjonalistycznej Prawicy\u201d 2010, nr X). Wielka to szkoda, \u017ce brak dla\u0144 miejsca w polskim dyskursie intelektualnym, albowiem jego g\u0142os, w relatywnie nielicznym ch\u00f3rze intelektualist\u00f3w reprezentuj\u0105cych tradycyjny \u015bwiat ideowy \u2013 zw\u0142aszcza je\u015bli zestawi\u0107 go z niezliczon\u0105 plejad\u0105 my\u015blicieli o takim czy innym odcieniu proweniencji modernistycznej \u2013 zdecydowanie wart jest uwagi nie tylko ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 unikalno\u015b\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c genez\u0119.<\/p>\n

Charles Le Gai Eaton (Hassan Abdul Hakim), cho\u0107 pocz\u0105tkowo urodziny obchodzi\u0142 5 kwietnia, tak naprawd\u0119 urodzi\u0142 si\u0119 1 stycznia 1921 roku w Lozannie. Wkr\u00f3tce jednak rodzina przenios\u0142a si\u0119 do Londynu. Edukacj\u0119 pobiera\u0142 w presti\u017cowym Charterhouse, za\u015b studia z historii rozpocz\u0105\u0142 w roku 1939 na uniwersytecie w Cambridge. Egzaminy ko\u0144cowe zda\u0142 ze sporymi trudno\u015bciami, jako \u017ce przedmioty z zakresu angielskiej historii konstytucyjnej, XII-wiecznego systemu ziemskiego czy \u015bredniowiecznej historii spo\u0142ecznej Europy \u2013 m\u00f3wi\u0105c eufemistycznie \u2013 nie wzbudza\u0142y w nim ekscytacji. Po dw\u00f3ch latach, jako \u017ce wojna nie dobieg\u0142a ko\u0144ca, zosta\u0142 powo\u0142any do armii, gdzie skierowano go do szko\u0142y oficerskiej, po czym oddelegowano do wywiadu. Kariera wojskowa nie trwa\u0142a jednak zbyt d\u0142ugo. W drugiej po\u0142owie lat 40. osiedli\u0142 si\u0119 na Jamajce \u2013 gdzie pracowa\u0142 jako nauczyciel i redaktor \u2013 na kt\u00f3rej, po kr\u00f3tkiej przerwie sp\u0119dzonej cz\u0119\u015bciowo a Anglii, a cz\u0119\u015bciowo w Egipcie, pojawi\u0142 si\u0119 ponownie z pocz\u0105tkiem lat 50. Po trzech latach powr\u00f3ci\u0142 na Wyspy Brytyjskie. W drugiej po\u0142owie dekady wst\u0105pi\u0142 do s\u0142u\u017cby dyplomatycznej, w ramach kt\u00f3rej stacjonowa\u0142 na wspomnianej ju\u017c Jamajce oraz w Indiach, Ganie i Trynidadzie. Do ojczyzny na sta\u0142e powr\u00f3ci\u0142 w 1974 roku. Trzy lata p\u00f3\u017aniej wycofa\u0142 si\u0119 z korpusu dyplomatycznego by obj\u0105\u0107 nast\u0119pnie stanowisko konsultanta w Islamic Cultural Centre, gdzie sp\u0119dzi\u0142 dwadzie\u015bcia dwa lata. Bra\u0142 udzia\u0142 w powo\u0142ywaniu do \u017cycia Muslim Council of Britain oraz pomaga\u0142 w opracowywaniu konstytucji tej organizacji zrzeszaj\u0105cej wiele muzu\u0142ma\u0144skich organizacji na terenie Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa oraz sprawuj\u0105cej obecnie piecz\u0119 nad ponad 500 meczetami. Dwukrotnie \u017conaty, ojciec czworga dzieci, autor sze\u015bciu ksi\u0105\u017cek (ostatnia zatytu\u0142owana Reflections<\/em>, zawieraj\u0105ca transkrypt szeregu pogadanek na temat islamu wyg\u0142oszonych na falach radia BBC, zosta\u0142a wydana po\u015bmiertnie). Zmar\u0142 w Londynie 26 lutego 2010, a pochowany zosta\u0142 w muzu\u0142ma\u0144skiej cz\u0119\u015bci Brookwood \u2013 najwi\u0119kszego brytyjskiego cmentarza znajduj\u0105cego si\u0119 w hrabstwie Surrey.<\/p>\n

Unikalno\u015b\u0107, a zarazem donios\u0142o\u015b\u0107 postaci Gai Eatona przejawia si\u0119 m. in. w dog\u0142\u0119bnej absorpcji tradycyjnej perspektywy, uwa\u017cnej i przenikliwej obserwacji otaczaj\u0105cej go rzeczywisto\u015bci oraz niezwykle elokwentnej umiej\u0119tno\u015bci zestawienia ze sob\u0105 obu tych czynnik\u00f3w. Jego ksi\u0105\u017cki s\u0105 nie tyle metodycznym wyk\u0142adem doktryny metafizycznej, co raczej klaryfikacj\u0105 rozmaitych jej aspekt\u00f3w, cz\u0119sto podpieraj\u0105c\u0105 si\u0119 umiej\u0119tnym skonfrontowaniem tych\u017ce z realiami \u015bwiata nowoczesnego.<\/p>\n

Na kartach jednej ze swoich ksi\u0105\u017cek zawar\u0142 on refleksj\u0119 o podziale wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa na trzy grupy: tradycyjn\u0105, prymitywn\u0105 i nowoczesn\u0105. Warto tu wskaza\u0107 na wyra\u017any rozdzia\u0142 pierwszych dw\u00f3ch, albowiem wydaj\u0105 si\u0119 one by\u0107 nierzadko mylnie ze sob\u0105 uto\u017csamiane. Tymczasem ju\u017c hrabia Joseph de Maistre, a po nim baron Julius Evola, przekonywa\u0142, i\u017c wsp\u00f3lnoty prymitywne stanowi\u0105 zdegenerowane pozosta\u0142o\u015bci spo\u0142eczno\u015bci tradycyjnych, a przeto nie s\u0105 reprezentatywne dla tych ostatnich. B\u0142\u0119dna percepcja w tym wzgl\u0119dzie wynika wszak z wielowymiarowego oddalania si\u0119 \u015bwiata nowoczesnego od tradycyjnego. By nie szuka\u0107 daleko wystarczy nawi\u0105za\u0107 do rzekomo \u201eciemnych\u201d, a faktycznie tradycyjnych w swoim charakterze wiek\u00f3w \u015brednich, kt\u00f3re zdaj\u0105 si\u0119 cz\u0142owiekowi nowoczesnemu tym ciemniejsze, im bardziej zwi\u0119ksza si\u0119 zar\u00f3wno jego ignorancja, jak i dziel\u0105cy go od nich dystans.<\/p>\n

Co si\u0119 natomiast tyczy \u015bwiata nowoczesnego, to niezaprzeczalnym jest fakt, i\u017c ekspansja modernizmu \u2013 uto\u017csamianego zreszt\u0105 przez tradycjonalistycznych my\u015blicieli z westernizacj\u0105 \u2013 poczyni\u0142a tak daleko id\u0105ce post\u0119py, \u017ce niewiele ju\u017c pozosta\u0142o miejsc, kt\u00f3re wci\u0105\u017c wolne s\u0105 od jego wp\u0142yw\u00f3w. Reakcje na coraz bardziej nieodparte wdzieranie si\u0119 nowoczesno\u015bci w rozmaite obszary innych cywilizacji s\u0105 oczywi\u015bcie zr\u00f3\u017cnicowane. Seyyed Hossein Nasr \u2013 najwybitniejszy \u017cyj\u0105cy reprezentant Philosophia Perennis<\/em> \u2013 analizuj\u0105c odzew \u015bwiata islamu w tym kontek\u015bcie wyr\u00f3\u017cni\u0142: mesjanizm (postawa rewolucyjno-eschatologiczna doszukuj\u0105ca si\u0119 w charyzmatycznym liderze uciele\u015bnienia wyczekiwanego Mahdiego, b\u0105d\u017a jego przedstawiciela pozostaj\u0105cego w bezpo\u015brednim kontakcie z Bogiem, kt\u00f3rego akcja polityczna mia\u0142a reprezentowa\u0107 bosk\u0105 interwencj\u0119 w histori\u0119), modernizm (kierunek postuluj\u0105cy swoiste aggiornamento<\/em>, a wi\u0119c swoist\u0105 transformacj\u0119 poszczeg\u00f3lnych aspekt\u00f3w cywilizacji muzu\u0142ma\u0144skiej pod k\u0105tem ich kompatybilno\u015bci ze \u015bwiatem nowoczesnym) oraz puryta\u0144ski reformizm (ruchy nawo\u0142uj\u0105ce do oczyszczenia islamu ze zb\u0119dnych nalecia\u0142o\u015bci poprzez powr\u00f3t do jego pierwotnej wersji i oparcie si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na Koranie <\/em>i sunnie<\/em>), z kt\u00f3rego wy\u0142oni\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej fundamentalizm. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 zar\u00f3wno modernizmu, jak i fundamentalizmu \u2013 kt\u00f3re w oczach ira\u0144skiego perennialisty stanowi\u0142y zreszt\u0105 dwa oblicza jednego trendu \u2013 jest ich antagonistyczny stosunek wobec tradycyjnego islamu. B\u0142\u0119dne jest przeto postrzeganie cywilizacji muzu\u0142ma\u0144skiej jako monolitu oraz ignorowanie jako nieistotnej i rzekomo zaciemniaj\u0105cej obraz ca\u0142o\u015bci istniej\u0105cej w jej obr\u0119bie wy\u017cej wspomnianej dyferencjacji. To ostanie stanowisko reprezentuj\u0105 w Polsce np. Pawe\u0142 Lisicki i Tomasz Terlikowski. Z kolei Gai Eaton, w obliczu rozrastaj\u0105cej si\u0119 sieci modernizmu, popchni\u0119ty zosta\u0142 do konstatacji, i\u017c obecnie wszyscy muzu\u0142manie \u017cyj\u0105 na Zachodzie, co samo w sobie stanowi nowe wyzwanie, z jakim mierzy\u0107 si\u0119 musz\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa pragn\u0105ce dochowa\u0107 wierno\u015bci swojej tradycji czy nawet poszczeg\u00f3lne jednostki d\u0105\u017c\u0105ce do utrzymania oporu wobec nowoczesnych tendencji.<\/p>\n

Posta\u0107 Charlesa Le Gai Eatona jest w przywo\u0142anym kontek\u015bcie do\u015b\u0107 symptomatyczna. Jego droga \u017cyciowa jest bowiem nie tylko pouczaj\u0105c\u0105 egzemplifikacj\u0105 porzucenia, a raczej przezwyci\u0119\u017cenia pozycji modernistycznej (sekularnej) na rzecz tradycyjnej (religijnej), ale r\u00f3wnie\u017c osi\u0105gni\u0119cia zdumiewaj\u0105cej harmonii pomi\u0119dzy to\u017csamo\u015bci\u0105 zachodni\u0105 a muzu\u0142ma\u0144sk\u0105. Aczkolwiek zdumienie wydawa\u0107 si\u0119 tu mo\u017ce nie do ko\u0144ca na miejscu, gdy\u017c \u2013 jak prawie ju\u017c przed stu laty przekonywa\u0142 czo\u0142owy reprezentant perspektywy perennialistycznej Ren\u00e9 Gu\u00e9non \u2013 cywilizacja muzu\u0142ma\u0144ska najbli\u017csza jest temu, czym m\u00f3g\u0142by obecnie by\u0107 tradycyjny Zach\u00f3d. Tak czy inaczej droga do owej wy\u017cej wspomnianej harmonii nie by\u0142a oczywi\u015bcie pozbawiona wyboj\u00f3w i okaza\u0142a si\u0119 by\u0107 wielostopniowa, a co za tym idzie do\u015b\u0107 rozleg\u0142a w czasie.<\/p>\n

Pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 \u017cyciorysu p\u00f3\u017aniejszego konwertyty na islam w du\u017cym stopniu znamionowa\u0142o napi\u0119cie, czy te\u017c dynamiczne \u015bcieranie si\u0119 biegun\u00f3w sakralnego i profa\u0144skiego. Ten ostatni okazywa\u0142 si\u0119 by\u0107 zazwyczaj zwyci\u0119ski w tym\u017ce konflikcie. Znamienna w tym wzgl\u0119dzie jest nawet napisana pod koniec \u017cycia Charlesa autobiografia (ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 na kilka tygodni przed \u015bmierci\u0105), kt\u00f3ra opowiada o kolejach losu, lecz tylko do roku 1959. W\u00f3wczas bowiem dokona\u0142 si\u0119 prze\u0142om w \u015bwieckiej odysei i nast\u0105pi\u0142 kres \u201ez\u0142ego pocz\u0105tku\u201d (to tytu\u0142 tego wydawnictwa), a zarazem pocz\u0105tek czego\u015b lepszego. Z tego te\u017c wzgl\u0119du autor woli okre\u015bla\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 mianem biografii, albowiem traktuje w niej jakby o kim\u015b innym, o kim\u015b sobie obcym, ni\u017ali o w\u0142asnej osobie, co uwypukla jeszcze fakt, i\u017c napisa\u0142 j\u0105 w trzeciej osobie.<\/p>\n

\u00a0Ju\u017c na samym starcie \u017cycia Gai Eatona pierwiastek duchowy znalaz\u0142 si\u0119 na podrz\u0119dnej pozycji. Ojciec, nawet je\u015bli mia\u0142 jakie\u015b religijne przekonania, to ich nie okazywa\u0142. Matka, chc\u0105c uchroni\u0107 syna przed zgubnymi w jej oczach wp\u0142ywami zinstytucjonalizowanych system\u00f3w duchowych, zabroni\u0142a opiekuj\u0105cym si\u0119 ch\u0142opcem nianiom wspominania przy nim o Bogu czy religii. Niemniej to w\u0142a\u015bnie od jednej z opiekunek, kt\u00f3ra w nast\u0119pstwie swojego czynu oczywi\u015bcie natychmiast utraci\u0142a posad\u0119, po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142 on o \u201emuzu\u0142manizmie\u201d. Natomiast jego p\u00f3\u017aniejszy agnostycyzm wynika\u0142 zwyczajnie z faktu istnienia wielu religii, kt\u00f3re g\u0142osi\u0142y przecie\u017c odmienne prawdy. Nie mog\u0105c ich pogodzi\u0107 uzna\u0142 tedy, i\u017c ka\u017cda z nich musi by\u0107 w b\u0142\u0119dzie, wszak wszystkie nie mog\u0105 mie\u0107 racji. Religia by\u0142a dla niego w\u00f3wczas z\u0142udzeniem i produktem my\u015blenia \u017cyczeniowego.<\/p>\n

Jego percepcja w jakim\u015b stopniu uleg\u0142a zmianie po tym, jak jeszcze w czasach szkolnych odkry\u0142 pewn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra skierowa\u0107 go mia\u0142a na w\u0142a\u015bciwe tory. Chodzi o The Primordial Ocean<\/em> autorstwa egiptologa prof. Williama Jamesa Perry\u2019ego, kt\u00f3ry dopatrywa\u0142 si\u0119 uderzaj\u0105cej jednomy\u015blno\u015bci rozmaitych wierze\u0144 w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach globu, cho\u0107 uj\u0119tych w odmienne formy, co mia\u0142o by\u0107 efektem ich rozprzestrzeniania przez Egipcjan. To m\u00f3g\u0142 by\u0107 zal\u0105\u017cek odpowiedzi na dr\u0119cz\u0105ce Gai Eatona rozterki. Rozbudzon\u0105 ciekawo\u015b\u0107 zaspokaja\u0142 zg\u0142\u0119biaj\u0105c literatur\u0119 religijn\u0105, w tym ksi\u0105\u017cki na temat chrze\u015bcija\u0144skiego mistycyzmu czy hinduskiej vedanty<\/em>. Nawet po rozpocz\u0119ciu studi\u00f3w tematyka ta stanowi\u0142a g\u0142\u00f3wny punkt jego zainteresowania. Niemniej jednak w tamtym czasie wci\u0105\u017c daleki by\u0142 od religijnej afiliacji, czemu wyraz da\u0142 przywo\u0142uj\u0105c nast\u0119puj\u0105c\u0105 anegdot\u0119. Pewnego dnia, chc\u0105c zaimponowa\u0107 \u2013 uchodz\u0105cemu za b\u0142yskotliwego \u2013 studentowi stwierdzi\u0142, i\u017c \u201e\u017cadna inteligentna osoba nie wierzy dzisiaj w Boga religii\u201d, na co tamten odpar\u0142, \u017ce \u201ewr\u0119cz przeciwnie, dzisiaj jedynymi inteligentnymi osobami s\u0105 te, kt\u00f3re wierz\u0105 w Boga\u201d. Gai Eaton mia\u0142 wtedy, jak p\u00f3\u017aniej wyzna\u0142, ochot\u0119 zapa\u015b\u0107 si\u0119 pod ziemi\u0119.<\/p>\n

Swoj\u0105 eksploracj\u0119 system\u00f3w religijnych kontynuowa\u0142 on r\u00f3wnie\u017c podczas s\u0142u\u017cby wojskowej. W tamtym okresie na nowo, tj. po pocz\u0105tkowych bojach z filozofi\u0105 z czas\u00f3w szkolnych \u2013 kiedy to jako pi\u0119tnasto-, szesnastoletni ch\u0142opiec w poszukiwaniu m\u0105dro\u015bci i sensu istnienia przedziera\u0142 si\u0119 przez dzie\u0142a Kartezjusza, Kanta, Hume\u2019a, Spinozy, Schopenhauera czy Russella \u2013 od\u017cy\u0142 w nim g\u0142\u00f3d ostatecznej, absolutnej prawdy, o kt\u00f3rej istnieniu, jak mu si\u0119 wydawa\u0142o, prze\u015bwiadczony by\u0142 od dzieci\u0144stwa. P\u00f3ki co jednak nadal nie by\u0142 got\u00f3w na okre\u015blenie\u00a0 jej mianem \u201eBoga\u201d.<\/p>\n

Poch\u0142aniania kolejnych tytu\u0142\u00f3w nie zaprzesta\u0142 naturalnie tak\u017ce po przeniesieniu do rezerwy w 1943 roku. Moment prze\u0142omowy nast\u0105pi\u0142 kilka lat p\u00f3\u017aniej, kiedy ju\u017c jako 25-letni m\u0142odzieniec, przegl\u0105daj\u0105c p\u00f3\u0142k\u0119 z ksi\u0105\u017ckami w jednej z londy\u0144skich ksi\u0119gar\u0144, przypadkiem natkn\u0105\u0142 si\u0119 na prac\u0119 Figures of Thought and Figures of Speech<\/em> autorstwa najstarszego wiekiem przedstawiciela szko\u0142y tradycjonalistycznej Anandy. K. Coomaraswamy\u2019ego, kt\u00f3ra zarazem doprowadzi\u0142a go do odkrycia pism Ren\u00e9 Gu\u00e9nona. O tym ostatnim po latach napisa\u0142, i\u017c \u201enikt, kto go przeczyta\u0142 i zrozumia\u0142, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 ju\u017c ca\u0142kiem taki sam\u201d.<\/p>\n

Owocem przyswajanych lektur by\u0142a podj\u0119ta w po\u0142owie lat 40. pr\u00f3ba uporz\u0105dkowania przemy\u015ble\u0144 w formie pisemnej. Powsta\u0142e w\u00f3wczas eseje Thomas Stearns Eliot, po stosownym dopracowaniu, zaproponowa\u0142 wyda\u0107 w formie ksi\u0105\u017cki. W ten spos\u00f3b narodzi\u0142 si\u0119 wydawniczy debiut Gai Eatona opublikowany w 1949 roku pt. The Richest Vein<\/em>, na kartach kt\u00f3rego pisa\u0142 on nie tylko o chrze\u015bcija\u0144stwie, judaizmie, hinduizmie, buddyzmie, taoizmie, konfucjanizmie, ale te\u017c jako pierwszy przybli\u017ca\u0142 angielskiemu odbiorcy przes\u0142anie wspomnianych wy\u017cej dw\u00f3ch metafizyk\u00f3w i czo\u0142owych reprezentant\u00f3w perspektywy perennialistycznej. Nie znaj\u0105cy autora osobi\u015bcie czytelnicy wyobra\u017cali sobie tego zaledwie dwudziestokilkuletniego m\u0142odzie\u0144ca jako medytuj\u0105cego na szczytach Himalaj\u00f3w s\u0119dziwego starca z bia\u0142\u0105 brod\u0105, do kt\u00f3rego zwracali si\u0119 potem z pro\u015bbami o porady. Jak\u017ce odmienne od tych wyobra\u017ce\u0144 by\u0142o prawdziwe oblicze kogo\u015b, kto w rzeczywisto\u015bci poch\u0142oni\u0119ty by\u0142 za\u017cywaniem uciech \u017cycia i \u015bwiata.<\/p>\n

Napi\u0119cie pomi\u0119dzy dwoma biegunami jego egzystencji \u2013 \u015bwieckim i duchowym \u2013 nabiera\u0142o dynamizmu. Czytaj\u0105c Bhagavadgit\u0119<\/em> przed oczami rysowa\u0142y mu si\u0119 wyra\u017anie dwie drogi: droga ascetyzmu, wyrzeczenia i dyscypliny z jednej strony, a z drugiej u\u017cywanie \u017cycia, upojenie seksem, duch przygody. Cho\u0107 wydawa\u0142 si\u0119 sk\u0142ania\u0107 ku tej ostatniej, to jednocze\u015bnie pragn\u0105\u0142 ich obu, zamierzaj\u0105c zintegrowa\u0107 je ze sob\u0105. Niemniej podczas pobytu w Egipcie, Marco Pallis (brytyjski eksponent Philosophia Perennis<\/em>) przedstawi\u0142 go Peterowi Townsendowi (posta\u0107, kt\u00f3ra w du\u017cym stopniu przyczyni\u0142a si\u0119 do opublikowania dzie\u0142 Ren\u00e9 Gu\u00e9nona w Anglii), kt\u00f3ry z kolei zasugerowa\u0142 Gai Eatonowi, i\u017c by\u0107 mo\u017ce czas ju\u017c na prze\u0142o\u017cenie wiedzy w do\u015bwiadczenie, tj. rozpocz\u0119cie duchowej praktyki. Charles, chocia\u017c zgadza\u0142 si\u0119 z Peterem, nie by\u0142 jeszcze na to gotowy. Idea porzucenia uciech \u017cycia na rzecz modlitwy i wyrzeczenia wydawa\u0142a mu si\u0119 przera\u017aliwa. Niemniej jednak to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki Townsendowi zawdzi\u0119cza on skierowanie w stron\u0119 sufizmu, kt\u00f3ry teraz sta\u0142 si\u0119 przedmiotem jego uwagi.<\/p>\n

Podczas swojego pobytu w Kairze Gai Eaton pozna\u0142 Martina Lingsa (kolejny brytyjski perennialista). Ten ostatni mia\u0142 go nawet przedstawi\u0107 mieszkaj\u0105cemu tam Ren\u00e9 Gu\u00e9nonowi. Do spotkania ostatecznie nie dosz\u0142o z uwagi na nag\u0142\u0105 \u015bmier\u0107 francuskiego metafizyka na pocz\u0105tku 1951 roku. W odwiedzanych wraz z Lingsem meczetach czu\u0142 si\u0119 on jak w domu, czego nie m\u00f3g\u0142 uprzednio powiedzie\u0107 o ko\u015bcio\u0142ach. W\u00f3wczas wiedzia\u0142 ju\u017c jednak, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy do spo\u0142eczno\u015bci muzu\u0142ma\u0144skiej, cho\u0107 wci\u0105\u017c nie by\u0142 na to gotowy.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce stan\u0105\u0142 w obliczu opuszczenia Egiptu by z powrotem wyruszy\u0107 na Jamajk\u0119, co \u2013 jak doskonale zdawa\u0142 sobie z tego spraw\u0119 \u2013 wi\u0105za\u0142oby si\u0119 automatycznie ze wznowieniem \u017cycia jeszcze dalszego od religijnego idea\u0142u, kt\u00f3re prowadzi\u0142 tam podczas pierwszego pobytu kilka lat wcze\u015bniej. Aby przynajmniej w jakim\u015b stopniu zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed tym oraz antycypuj\u0105c potencjalny brak technicznych mo\u017cliwo\u015bci formalnej afiliacji religijnej w nadchodz\u0105cych latach, postanowi\u0142 zasia\u0107 w sobie ziarno wiary, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce z czasem pomy\u015blnie ono wykie\u0142kuje. Innymi s\u0142owy zdecydowa\u0142 si\u0119 na oficjalne przyj\u0119cie islamu, przy czym mia\u0142 ca\u0142kowit\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce nie b\u0119dzie przynajmniej przez jaki\u015b czas zdolny do wype\u0142niania obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych z tej\u017ce religii. Szahad\u0119, tj wyznanie wiary w jedyno\u015b\u0107 Boga oraz proroctwo Mahometa, odebra\u0142 od niego sam Martin Lings w 1951 roku, po czym nauczy\u0142 go kilku podstawowy formu\u0142 i czynno\u015bci rytualnych. Wtedy te\u017c Gai Eaton, a od tej pory r\u00f3wnie\u017c Hasan Abdul Hakim, po raz pierwszy w swoim \u017cyciu zasmakowa\u0142 modlitwy, a tak\u017ce do\u015bwiadczy\u0142 postnych wyrzecze\u0144, zw\u0142aszcza, \u017ce akurat w\u00f3wczas wypad\u0142 ramadan. Po latach zanotowa\u0142, \u017ce praktyka samodyscypliny by\u0142a tak przeciwna jego naturze, \u017ce z trudem m\u00f3g\u0142 sam siebie rozpozna\u0107. Przekonany by\u0142 mimo wszystko, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ta droga zosta\u0142a mu przeznaczona.<\/p>\n

Tak jak przypuszcza\u0142, w nast\u0119pnych latach zar\u00f3wno na Jamajce, jak i po powrocie do Anglii, praktykowanie religii odesz\u0142o w cie\u0144, a kartki prowadzonego przeze\u0144 dziennika wype\u0142nia\u0142y g\u0142\u00f3wnie sprawy przyziemne. Tym czego jednak nie zaprzesta\u0142, by\u0142a lektura dzie\u0142 poruszaj\u0105cych kwestie duchowe. W owym czasie zaczytywa\u0142 si\u0119 w kolejnych ksi\u0105\u017ckach jednego z najwybitniejszych reprezentant\u00f3w Philosopia Perennis<\/em> \u2013 Frithjofa Schuona, a nawet powr\u00f3ci\u0142 do dzie\u0142 \u015bredniowiecznego andaluzyjskiego mistyka \u2013 ibn Arabiego.<\/p>\n

Swego rodzaju punktem zwrotnym w jego \u017cyciu by\u0142o osi\u0105gni\u0119cie w 1959 roku stabilizacji rodzinnej i zawodowej. Natenczas powr\u00f3ci\u0142 bowiem do pisania. Tym, co sobie jednak w\u00f3wczas u\u015bwiadomi\u0142 by\u0142 fakt, \u017ce uwieczniane przeze\u0144 na papierze refleksje formu\u0142owane by\u0142y z pozycji wyznawcy islamu. To w\u0142a\u015bnie w trakcie powstawania drugiej ksi\u0105\u017cki, zatytu\u0142owanej King of the Castle<\/em>, Hasan dokona\u0142 niejako powt\u00f3rnej konwersji na islam, co jak sam przypuszcza, mog\u0142o przyczyni\u0107 si\u0119 do dokonywania tego samego kroku przez jego p\u00f3\u017aniejszych czytelnik\u00f3w.\u00a0 Prace nad ksi\u0105\u017ck\u0105, kt\u00f3ra mimo wszystko ukaza\u0142a si\u0119 z ponad dziesi\u0119cioletnim op\u00f3\u017anieniem w 1978 roku \u2013 uko\u0144czy\u0142 ju\u017c po przeniesieniu si\u0119 do Madrasu, gdzie dope\u0142ni\u0142a si\u0119 ostatecznie odnowa jego muzu\u0142ma\u0144skiej to\u017csamo\u015bci. Tym razem jednak wiara nie pozostaje ju\u017c tylko nominalna. Na kartach wspomnianego wydawnictwa autor skonstatowa\u0142, i\u017c \u201etylko w modlitwie cz\u0142owiek jest w pe\u0142ni sob\u0105\u201d i, konsekwentnie, sam stosuje technik\u0119 inwokacyjn\u0105 dhikr<\/em> (dos\u0142. \u201ewspominanie\u201d), kt\u00f3ra, jak m\u00f3wi, wspiera\u0142a i radowa\u0142a go w latach 70. podczas pobytu w Ganie a potem Trynidadzie, gdzie obejmowa\u0142 dalsze stanowiska s\u0142u\u017cbowe po opuszczeniu Indii.<\/p>\n

Konsekutywnym etapem, ju\u017c po osiedleniu si\u0119 na sta\u0142e w Anglii, by\u0142a inicjacja w 1975 roku do sufickiego zakonu (tariqa<\/em>, dos\u0142. „\u015bcie\u017cka\u201d, albo \u201edroga\u201d) Shadhiliyyah \u2013 Darqawiyyah \u2013 Alawiyyah<\/em>, co zaaran\u017cowa\u0142 nie kto inny jak Martin Lings, kt\u00f3ry powr\u00f3ci\u0142 z Egiptu nied\u0142ugo po opuszczeniu go przez Gai Eatona. Wkroczenie do universum ta\u1e63awwuf <\/em>\u00a0(termin oznaczaj\u0105cy inicjacj\u0119, kt\u00f3ry zazwyczaj oddaje si\u0119 jako sufizm, obejmuj\u0105cy zar\u00f3wno cel, tj. wewn\u0119trzn\u0105 prawd\u0119 czy czyst\u0105 wiedz\u0119, jak i drog\u0119 do\u0144) to donios\u0142y krok milowy, albowiem sfera ezoteryki ze wzgl\u0119du na sam\u0105 swoj\u0105 natur\u0119 wy\u0142\u0105czona jest z zasi\u0119gu wi\u0119kszo\u015bci wyznawc\u00f3w danej religii<\/p>\n

Hasan Abdul Hakim pozosta\u0142 na tej narzucaj\u0105cej mu si\u0119 od pocz\u0105tku \u015bcie\u017cce do ko\u0144ca swojego \u017cycia. Jego wiedza i perspektywa prowokowa\u0142y ludzi do szukania w nim wsparcia i porady, kt\u00f3rej nie szcz\u0119dzi\u0142 poszukuj\u0105cym prawdy. W po\u0142owie lat 80. napisa\u0142 on Islam and the destiny of man<\/em>, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej Seyyed Hossein Nasr okre\u015bli\u0142 jako jedn\u0105 z najlepiej napisanych angloj\u0119zycznych prac na temat islamu. Nast\u0119pnie w roku 2000 ukaza\u0142a si\u0119 kolejna ksi\u0105\u017cka poruszaj\u0105ca kwesti\u0119 religii muzu\u0142ma\u0144skiej Remembering God. Reflections on Islam<\/em>. Za\u015b po tym opublikowano jeszcze dwa tytu\u0142y, o kt\u00f3rych mieli\u015bmy ju\u017c okazj\u0119 wspomnie\u0107 wy\u017cej.<\/p>\n

Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce szczeg\u00f3lny charakter przes\u0142ania Gai Eatona zwi\u0105zany by\u0142 z jego niejako podw\u00f3jn\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105. By\u0142 on bowiem cz\u0142owiekiem Zachodu (co prawda rozmi\u0142owanym w Jamajce), kt\u00f3ry nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 na islam. Zapytany kiedy\u015b przez m\u0142odego muzu\u0142manina mieszkaj\u0105cego w Stanach Zjednoczonych o to czy nie uwa\u017ca tej podw\u00f3jnej to\u017csamo\u015bci za bolesn\u0105, odpar\u0142 on, \u017ce postrzega j\u0105 jako przywilej por\u00f3wnywalny do dwuj\u0119zyczno\u015bci. Wszak ka\u017cdy, kto w\u0142ada jakim\u015b j\u0119zykiem obcym wie, \u017ce jego nauka wp\u0142ywa jednocze\u015bnie na nieco odmienn\u0105 percepcj\u0119 ojczystej mowy, albowiem w ocenie tej ostatniej zyskuje si\u0119 niejako zupe\u0142nie inny punkt odniesienia.<\/p>\n

Po latach Abdul Hakim ze zdziwieniem stwierdzi\u0142 ponadto, i\u017c pomimo kierowania swoich ksi\u0105\u017cek do ludzi Zachodu, zagorza\u0142ymi ich czytelnikami okazuj\u0105 si\u0119 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c sami muzu\u0142manie. Jedno z sufickich powiedze\u0144 g\u0142osi, \u017ce \u201eistnieje tyle dr\u00f3g do Boga, ile samych dusz\u201d. Prawd\u0105 jest za\u015b, \u017ce wielu ludzi posiadaj\u0105cych inklinacj\u0119 ku religii niekoniecznie sk\u0142ania\u0107 si\u0119 musi do studiowania skomplikowanych nierzadko traktat\u00f3w duchowych, a i ich zawi\u0142e interpretacje tak\u017ce mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 odstraszaj\u0105co, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o nagannych przyk\u0142adach post\u0119powania okre\u015blonych wyznawc\u00f3w. Efektem jest niezdolno\u015b\u0107 wy\u0142uskania z nich relewantnych tre\u015bci, a co za tym idzie, odniesienia ich do jednostkowej egzystencji. W konsekwencji odrzuca si\u0119 religie ortodoksyjne, po czym nast\u0119puje zwrot ku agnostycyzmowi albo ideologiom czy fa\u0142szywym religiom\/systemom duchowym.<\/p>\n

Perspektywa autora The Richest Vein<\/em> stanowi\u0107 mo\u017ce antidotum na antytradycyjn\u0105 trucizn\u0119 naszych czas\u00f3w s\u0105czon\u0105 przez modernizm zar\u00f3wno ten o twarzy sekularyzmu, jak i fundamentalizmu. Naturalnie w pewnych kr\u0119gach wyg\u0142aszane przeze\u0144 s\u0105dy brzmie\u0107 b\u0119d\u0105 co najmniej kontrowersyjnie. I rzeczywi\u015bcie tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o przy wielu okazjach. Jak wspomina po latach, pewnego dnia zagai\u0142 g\u0142\u00f3wnego imama meczetu \u2013 w kt\u00f3rym Gai Eaton w trakcie ramadanu przemawia\u0142 do zgromadzonych muzu\u0142man\u00f3w w oczekiwaniu na zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca i przerwanie postu \u2013 pytaj\u0105c go jak to mo\u017cliwe, \u017ce jemu samemu na sucho uchodzi wyg\u0142aszanie s\u0105d\u00f3w, za kt\u00f3re \u00f3w imam m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 ukamienowany. Sam przypuszcza\u0142, i\u017c mo\u017ce tu chodzi\u0107 o szacunek do podesz\u0142ego wieku m\u00f3wcy. Imam \u015bmiej\u0105c si\u0119 odpar\u0142, i\u017c kluczem jest tu bia\u0142a twarz Hasana. Ten ostatni za\u015b skrz\u0119tnie wykorzystywa\u0142 t\u0119 uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0119 do wypowiadania tego, co uwa\u017ca\u0142 za istotne, niekiedy wbrew g\u0142\u00f3wnemu nurtowi islamskiego dyskursu.<\/p>\n

Jego ksi\u0105\u017cki praktycznie pozbawione s\u0105 naukowego aparatu w postaci przypis\u00f3w, nie epatuj\u0105 hermetycznym s\u0142ownictwem, napisane s\u0105 \u015bwietn\u0105 angielszczyzn\u0105, ale przede wszystkim odnosz\u0105 si\u0119 do kluczowych zagadnie\u0144 z p\u0142aszczyzny religijnej\/tradycyjnej umiejscawiaj\u0105c je jednocze\u015bnie w aktualnym kontek\u015bcie. Wszystkie te aspekty czyni\u0105 tytu\u0142y jego autorstwa \u0142atwymi w odbiorze, a przez to \u015bwiadcz\u0105 o ich atrakcyjno\u015bci. Islam and destiny of man<\/em> by\u0142o wr\u0119cz bestsellerem w swojej kategorii, za\u015b prezentowany tan punkt widzenia mo\u017ce jeszcze zyska\u0107 na znaczeniu. Jak bowiem przed dwudziestu laty prorokowa\u0142 sam autor, \u201ew nadchodz\u0105cym stuleciu umma<\/em> [tj. spo\u0142eczno\u015b\u0107 muzu\u0142ma\u0144ska \u2013 MR] jako ca\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie zmuszona do skierowania swojego wzroku ku tym wsp\u00f3\u0142wyznawcom, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 obecnie na Zachodzie, aby to oni pokierowali ni\u0105 w radzeniu sobie z w\u0142asn\u0105 sytuacj\u0105\u201d.<\/p>\n

Czy tego chcemy czy nie, modernizm zatacza coraz szersze kr\u0119gi, tote\u017c pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej ka\u017cdy b\u0119dzie musia\u0142 si\u0119 z nim zmierzy\u0107. Gai Eaton by\u0142 krzewicielem tradycyjnej perspektywy spogl\u0105daj\u0105cym niemal z samego serca nowoczesnego \u015bwiata. Mo\u017ce on stanowi\u0107 dobry przyk\u0142ad tego, \u017ce dla nikogo nie jest za p\u00f3\u017ano na wyprostowanie \u015bcie\u017cki, bez wzgl\u0119du na to, z jakimi przeszkodami \u2013 zewn\u0119trznymi, acz nade wszystko chyba wewn\u0119trznymi \u2013 przyjdzie si\u0119 nam mierzy\u0107. Zapomnienie o Bogu, jak przekonuje Hasan Abdul Hakim, oznacza jednocze\u015bnie zapomnienie o tym kim, gdzie i dlaczego jeste\u015bmy, a wi\u0119c prowadzi do utraty istotnego wymiaru ludzkiej egzystencji. Poddanie si\u0119 Mu (zreszt\u0105 w\u0142a\u015bnie to oznacza sam termin \u201eislam\u201d) stanowi warunek sine qua non<\/em> integralno\u015bci kondycji cz\u0142owieka. Charles Le Gai Eaton ostatecznie t\u0119 integralno\u015b\u0107 wywalczy\u0142 dosi\u0119gaj\u0105c statusu mu\u02bemina<\/em> (tj. autentycznego wyznawcy, w odr\u00f3\u017cnieniu np. od muslima<\/em>, kt\u00f3ry pomimo poddania si\u0119 woli Boga, nie posiada jeszcze w sercu prawdziwej wiary), a nast\u0119pnie pom\u00f3g\u0142 \u2013 i pomoc t\u0105 dzi\u0119ki swoim ksi\u0105\u017ckom kontynuuje \u2013 innym w dokonaniu tego samego.<\/p>\n

Marek Rostkowski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Charlesowi Le Gai Eatonowi in memoriam (w 100. rocznic\u0119 urodzin) Nie chce si\u0119 doprawdy wierzy\u0107 w fakt, \u017ce min\u0119\u0142a ju\u017c dekada od pogrzebu i w\u0142a\u015bnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":38639,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24],"tags":[396,6371,4430,1612,943,944],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/gai-eaton.jpg?fit=503%2C674&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-a35","jetpack-related-posts":[{"id":1726,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=1726","url_meta":{"origin":38631,"position":0},"title":"Nowy numer czasopisma \u201eReakcjonista\u201d","date":"4 stycznia 2012","format":false,"excerpt":"Ukaza\u0142 si\u0119 XIV numer czo\u0142owego w Polsce periodyku tradycjonalistycznego \u201eReakcjonista\u201d. Tym razem czytelnicy b\u0119d\u0105 mieli okazj\u0119 zapozna\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy innymi z opracowaniem na temat etosu wojny w chrze\u015bcija\u0144skim \u015aredniowieczu, tekstami naszego redakcyjnego kolegi i sta\u0142ego wsp\u00f3\u0142pracownika pisma Adama Danka na temat roli przekazu ustnego w zachowaniu Tradycji, a tak\u017ce na\u2026","rel":"","context":"In "Og\u0142oszenia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":7826,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7826","url_meta":{"origin":38631,"position":1},"title":"\u201eReakcjonista\u201d nr XV w sprzeda\u017cy!","date":"24 lutego 2013","format":false,"excerpt":"Z przyjemno\u015bci\u0105 informujemy, \u017ce do dystrybucji trafi\u0142 d\u0142ugo oczekiwany pi\u0119tnasty numer \u201eReakcjonisty. Pisma Tradycjonalistycznej Prawicy\u201d. W nowym numerze czytelnicy znajd\u0105, jak zawsze, wiele interesuj\u0105cych tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych tradycjonalizmowi integralnemu oraz jego ideowym i kulturowym okolicom: Ananda Coomaraswamy \u2013 Wedanta a Zachodnia tradycja (cz\u0119\u015b\u0107 I) Ramana Maharshi \u2013 Rzeczywisto\u015b\u0107 w czterdziestu strofach\u2026","rel":"","context":"In "Og\u0142oszenia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":7600,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7600","url_meta":{"origin":38631,"position":2},"title":"Rewolucja z Prawa! Templum Novum 13\/2013","date":"11 lutego 2013","format":false,"excerpt":"Od Redakcji Xportal.pl:\u00a0 Jak zawsze polecamy najnowszy numer pisma Templum Novum - kanonady narodowego romantyzmu, na kt\u00f3rego \u0142amach po raz kolejny goszcz\u0105 tak\u017ce redaktorzy Xportal.pl. Recenzja numeru ju\u017c wkr\u00f3tce na \u0142amach naszego portalu! Pismo, kt\u00f3rego nie trzeba ju\u017c nachalnie reklamowa\u0107. To ju\u017c \u201etrzynasty\u201d tom TN, kt\u00f3remu przy\u015bwieca aforyzm Michaela Klonovsky\u2019ego:\u2026","rel":"","context":"In "Og\u0142oszenia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":27913,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=27913","url_meta":{"origin":38631,"position":3},"title":"Ukraina: W urodziny Bandery sp\u0142on\u0119\u0142o muzeum UPA","date":"3 stycznia 2017","format":false,"excerpt":"We wsi Basiwka pod Lwowem w nocy z 1 na 2 stycznia br. spalono muzeum-kryj\u00f3wk\u0119 UPA. Zdaniem przedstawicieli muzeum, by\u0142o to podpalenie zwi\u0105zane z rocznic\u0105 urodzin Stepana Bandery. W nocy z 1 na 2 stycznia podpalono kryj\u00f3wk\u0119 ziemn\u0105 \u2013 muzeum UPA znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w okolicy wsi Basiwka pod Lwowem, na\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/fb_img_1483372713437.jpg?fit=720%2C540&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":194,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=194","url_meta":{"origin":38631,"position":4},"title":"Aleksander Dugin: Misja Juliusza Evoli","date":"6 listopada 2011","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Tekst jest konspektem odczytu wyg\u0142oszonego przez prof. Aleksandra Dugina podczas moskiewskiej konferencji tradycjonalistycznej \"Przeciwko ponowoczesnemu \u015bwiatu\", kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w dniach 15-16 pa\u017adziernika. T\u0142umaczenie: redakcja Xportal.pl.(M.P.) 1. Evola i Guenon to wzorcowe postacie tradycjonalizmu. Im wi\u0119cej czasu mija , tym bardziej poka\u017any kszta\u0142t przybiera dzie\u0142o W\u0142ocha. \u017baden z\u2026","rel":"","context":"In "Idea"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":2708,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=2708","url_meta":{"origin":38631,"position":5},"title":"Recenzja najnowszego numeru (11-12) Templum Novum!","date":"7 lutego 2012","format":false,"excerpt":"Nareszcie ukaza\u0142 si\u0119 d\u0142ugo oczekiwany, podw\u00f3jny numer pisma \u201eTemplum Novum. Kanonada narodowego romantyzmu\u201d. A w nim mi\u0119dzy innymi: Ernst J\u00fcnger, sojusz ekstrem\u00f3w, Yukio Mishima, geopolityka, Carl Schmitt, faszystowskie Imperium Europejskie, Aleksander Dugin, zrzeszenie Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107, Zadruga, Szczepan Twardoch i Jean Raspail\u2026 Dob\u00f3r temat\u00f3w jest doprawdy imponuj\u0105cy i z ca\u0142\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Ksi\u0105\u017cki"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38631"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38631"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38632,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38631\/revisions\/38632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/38639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}