\u201eManifest Wielkiego Przebudzenia\u201d autorstwa rosyjskiego filozofa Aleksandra Dugina zd\u0105\u017cy\u0142 odbi\u0107 si\u0119 ju\u017c pewnym echem w \u015brodowiskach antysystemowych w Polsce i nie tylko. W przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci da si\u0119 go interpretowa\u0107 w perspektywie ci\u0105g\u0142o\u015bci pogl\u0105d\u00f3w autora \u201eCzwartej Teorii Politycznej\u201d, acz, w por\u00f3wnaniu do jego poprzednich wypowiedzi, w \u201eManife\u015bcie…\u201d pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c niepokoj\u0105ce przesuni\u0119cia akcent\u00f3w<\/b>, ka\u017c\u0105ce zachowa\u0107 sceptyczny dystans do obecnego zwrotu w refleksji Autora.<\/p>\n
Zanim jednak owe przesuni\u0119cia akcent\u00f3w unaocznimy, wska\u017cmy na metodologiczny szablon i strukturalny rdze\u0144 refleksji A. Dugina<\/b>, naros\u0142o bowiem wok\u00f3\u0142 tej kwestii w naszym kraju wiele nieporozumie\u0144. Na pocz\u0105tku lat 1990. <\/b>rosyjski filozof da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako autor oryginalnej \u201esyntezy\u201d komunizmu i faszyzmu<\/b>, nazwanej przez niego \u201enarodowym bolszewizmem\u201d<\/b>.<\/p>\n
Termin ten nawi\u0105zuje do nurtu mi\u0119dzywojennej niemieckiej Rewolucji Konserwatywnej<\/b>, kt\u00f3rego emblematycznymi postaciami byli tacy autorzy jak Ernst Niekisch<\/b> (1889-1967) czy Karl Otto Paetel <\/b>(1905-1975). Mia\u0142 on tak\u017ce swoich przedstawicieli w Rosji w osobach mi\u0119dzy innymi Niko\u0142aja Wasiliewicza Ustria\u0142owa<\/b> (1890-1937) i Siergieja Siergiejewicza \u0141ukianowa<\/b> (1889-1938).<\/p>\n
Na p\u0142aszczy\u017anie spo\u0142eczno-ekonomicznej narodowy bolszewizm by\u0142 socjalizmem, za\u015b w swoim negatywnym stosunku przede wszystkim do liberalnego Zachodu \u2013 nacjonalizmem. Odrzuceni przez stalinowski ZSRR – ze wzgl\u0119du na brak ortodoksji marksistowskiej, i rozczarowani niemieckim narodowym socjalizmem – z powodu nie podj\u0119cia przeze\u0144 socjalistycznej transformacji spo\u0142ecze\u0144stwa, narodowi bolszewicy znale\u017ali si\u0119 w opozycji wobec totalitarnych re\u017cym\u00f3w zar\u00f3wno w Moskwie jak i w Berlinie, b\u0119d\u0105c przez nie prze\u015bladowani.<\/p>\n
\u201eNarodowy bolszewizm\u201dA. Dugina, poza efektown\u0105 i szokuj\u0105c\u0105 zachodnich libera\u0142\u00f3w nazw\u0105, mia\u0142 z tym oryginalnym mi\u0119dzywojennym kierunkiem niewiele wsp\u00f3lnego. W pismach autora \u201eNa \u015bcie\u017ckach Absolutu\u201dz pocz\u0105tku lat 1990. wida\u0107 raczej siln\u0105 inspiracj\u0119 francusko-w\u0142oskim tradycjonalizmem integralnym<\/b> (Ren\u00e9 Gu\u00e9non, Julius Evola), niemieck\u0105 geopolityk\u0105 organicystyczn\u0105<\/b> (Carl Schmitt, Karl Haushofer) i francusk\u0105 Now\u0105 Prawic\u0105 <\/b>(Alain de Benoist) w tym okresie silnie inspirowan\u0105 niemieckim v\u00f6lkizmem. Ju\u017c w\u00f3wczas mo\u017cna te\u017c dostrzec manihejskie i gnostyckie pi\u0119tno my\u015bli Dugina<\/b>, odzwierciedlaj\u0105ce si\u0119 w powracaj\u0105cych u niego stale motywach \u201eostatecznego i decyduj\u0105cego starcia si\u0142 Dobra i Z\u0142a\u201d oraz niezgody na \u201efa\u0142szyw\u0105 (liberaln\u0105) rzeczywisto\u015b\u0107\u201d i rewolty przeciw niej.<\/p>\n
\u201eNarodowy bolszewizm\u201d jest tu wi\u0119c po prostu figur\u0105 retoryczn\u0105, u\u017cyt\u0105 dla przyci\u0105gni\u0119cia uwagi zradykalizowanej rosyjskiej m\u0142odzie\u017cy ze spauperyzowanych przedmie\u015b\u0107 wielkich miast, kt\u00f3ra zasili\u0142a w\u00f3wczas szeregi Partii Narodowo Bolszewickiej<\/b> kierowanej przez Eduarda Limonowa. By\u0142o to ugrupowanie rewolucyjne, d\u0105\u017c\u0105ce do politycznego przewrotu w imi\u0119 odbudowania imperium rosyjskiego, mog\u0105cego odzyska\u0107 dla Moskwy utracon\u0105 pozycj\u0119 mocarstwow\u0105. Rewolucji przeciwko zwesternizowanej, liberalnej oligarchii skupionej wok\u00f3\u0142 Borysa Jelcyna, rz\u0105dz\u0105cej Rosj\u0105 od rozpadu Zwi\u0105zku Radzieckiego, dokona\u0107 mia\u0142y kadry dobierane spo\u015br\u00f3d ezoterycznych metafizyk\u00f3w, patriotycznie usposobionej awangardy artystycznej, oraz rozczarowanej liberalnymi przemianami zradykalizowanej m\u0142odzie\u017cy<\/b>.<\/p>\n
E. Limonow by\u0142 przy tym artyst\u0105 operuj\u0105cym intuicj\u0105 i wizjami nieuporz\u0105dkowanymi w racjonalne, mierzalne kategorie. By\u0142a u niego wizja rewolucji, by\u0142a wizja patriotyzmu, by\u0142a wizja mocarstwowej Rosji, by\u0142a niezgoda na konformizm, a tak\u017ce odrzucenie kunktatorskiej mentalno\u015bci mieszcza\u0144skiej, nie by\u0142o jednak doktryny. My\u015bl\u0105cy bardziej klasycznymi kategoriami A. Dugin podj\u0105\u0142 wi\u0119c wysi\u0142ek wyra\u017cenia filozofii tradycjonalizmu integralnego j\u0119zykiem ideologii, kt\u00f3ra by\u0142aby intuicyjnie zrozumia\u0142a dla Rosjan,<\/b> odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do znanego im do\u015bwiadczenia historycznego. St\u0105d w\u0142a\u015bnie nazwa \u201enarodowego bolszewizmu\u201d, cho\u0107 w istocie mieli\u015bmy do czynienia po prostu z uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnion\u0105 wersj\u0105 tradycjonalizmu integralnego<\/b>, z kt\u00f3rego filozoficznych przes\u0142anek autor \u201eTemplariuszy proletariatu\u201dwysnu\u0142 wnioski odnosz\u0105ce si\u0119 do \u00f3wczesnej rzeczywisto\u015bci rosyjskiej.<\/p>\n
\u201eNarodowy bolszewizm\u201d A. Dugina nie by\u0142 wi\u0119c w istocie pr\u00f3b\u0105 syntezy faszyzmu i komunizmu, stworzenia ideologicznego miksu \u201ebrunatnego\u201d i \u201eczerwonego\u201d, jak alarmowali w\u00f3wczas \u2013 zgodnie jednak z intencj\u0105 samego A. Dugina! – liberalni komentatorzy na Zachodzie. A. Dugin w istocie dokona\u0142 tradycjonalistycznej reinterpretacji bolszewizmu i komunizmu oraz historycznego do\u015bwiadczenia sowieckiego<\/b>, albo raczej wyrazi\u0142 filozofi\u0119 J. Evoli i metafizyk\u0119 R. Gu\u00e9nona j\u0119zykiem rosyjskiego bolszewizmu<\/b>.<\/p>\n
W \u00f3wczesnym\u00a0 pisarstwie A. Dugina nie ma praktycznie odwo\u0142a\u0144 nie tylko do autor\u00f3w komunistycznych, ale nawet w og\u00f3le do rosyjskich: spo\u015br\u00f3d\u00a0 tych ostatnich autor \u201eMisteri\u00f3w Eurazji\u201d przywo\u0142uje niekiedy, i to te\u017c raczej has\u0142owo, jedynie Konstantina Niko\u0142ajewicza Leontjewa argumentuj\u0105cego za zwrotem Rosji ku Azji i rekoncyliacj\u0105 rosyjsko-osma\u0144sk\u0105. Dominuj\u0105 za\u015b u A. Dugina odniesienia do autor\u00f3w niemieckich i tych autor\u00f3w roma\u0144skich, jak J. Evola czy A. de Benoist, kt\u00f3rzy przyjmowali orientacj\u0119 proniemieck\u0105 i stanowisko germanofilskie.<\/p>\n
W publikowanych w tym okresie anonimowo poezjach A. Dugin daje nawet wyraz swojej fascynacji niemieckim narodowym socjalizmem, a konkretniej narodowosocjalistycznym okultyzmem, co by\u0142oby prawdopodobnie zbyt trudne do przyj\u0119cia nawet dla jego przekonanych rosyjskich zwolennik\u00f3w \u2013 bior\u0105c pod uwag\u0119 rol\u0119, jak\u0105 w Rosji odgrywa polityczny mit \u201eWielkiej Wojny Ojczy\u017anianej\u201d i \u201ezwyci\u0119stwa nad faszyzmem\u201d (do kt\u00f3rych autor \u201eTeorii hiperborejskiej\u201d \u2013 co znacz\u0105ce \u2013 nie odwo\u0142a\u0142 si\u0119 w bodaj \u017cadnej swojej wypowiedzi). W duginowskim pi\u015bmie \u201eElementy\u201d(kt\u00f3rego tytu\u0142 nieprzypadkowo nawi\u0105zywa\u0142 do g\u0142\u00f3wnego periodyku francuskiej Nowej Prawicy) ukazuje si\u0119 te\u017c wtedy wywiad z L\u00e9onem Degrellem, kt\u00f3rego redaktorzy pisma (w\u015br\u00f3d nich prawdopodobnie te\u017c sam A. Dugin), zd\u0105\u017cyli odwiedzi\u0107 w Hiszpanii na kilka miesi\u0119cy przed jego \u015bmierci\u0105.<\/p>\n
Wniosek jaki nasuwa si\u0119 z tej analizy brzmi nast\u0119puj\u0105co: \u201enarodowy bolszewizm\u201d by\u0142 retoryczno-ideologicza figur\u0105, maj\u0105c\u0105 zmobilizowa\u0107 rosyjskich patriot\u00f3w<\/b> formacji \u201eprawicowej\u201d (carsko-monarchistycznej, \u201eczarnosecinnej\u201d, a nawet \u201ew\u0142asowskiej\u201d) i formacji \u201elewicowej\u201d (rewolucyjnej, spo\u0142ecznie radykalnej, komunistyczno-patriotycznej, nostalgik\u00f3w po ZSRR) dla idei tradycjonalizmu integralnego<\/b>. \u201eNarodowy bolszewizm\u201d A. Dugina by\u0142 wi\u0119c poj\u0119ciem-wydmuszk\u0105, ideologicznym parawanem. W rzeczywisto\u015bci autorowi \u201eRewolucji konserwatywnej\u201d\u201d chodzi\u0142o o recepcj\u0119 w Rosji perennializmu R. Gu\u00e9nona i tradycjonalistycznej filozofii politycznej J. Evoli. Podmiotem politycznym w \u201enarodowym bolszewizmie\u201dmia\u0142a by\u0107 rosyjska rewolucyjna awangarda ezoteryczno-artystyczna i zradykalizowana spo\u0142ecznie i narodowo lumpenproletariacka m\u0142odzie\u017c z przedmie\u015b\u0107 i ubogich dzielnic wielkich miast<\/b>.<\/p>\n
Projekt ten zako\u0144czy\u0142 si\u0119 niepowodzeniem z powodu r\u00f3\u017cnic w strukturze my\u015blowej A. Dugina i E. Limonowa<\/b>; ten pierwszy chcia\u0142 zbudowania doktrynalnej i politycznej osi, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej krystalizowa\u0107 mog\u0142oby si\u0119 eurazjatyckie imperium Rosji, ten drugi natomiast chcia\u0142 przede wszystkim \u201eczynu\u201d. Przypomina\u0142o to troch\u0119 rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy racjonalist\u0105 Romanem Dmowskim i aktywist\u0105 J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim w przedwojennej Polsce. I tak jak R. Dmowski zbudowa\u0142 racjonaln\u0105 i uporz\u0105dkowan\u0105 organizacj\u0119 endeck\u0105, tak te\u017c A. Dugin na pocz\u0105tku lat 2000. tworzy\u0142 podobnie konstruowany Mi\u0119dzynarodowy Ruch Eurazjatycki, w samej Rosji przybieraj\u0105cy nawet efemerycznie posta\u0107 Partii \u201eEurazja\u201d. Tak jak jednak R. Dmowskiemu zabrak\u0142o talent\u00f3w politycznych do obj\u0119cia w\u0142adzy w Polsce, tak r\u00f3wnie\u017c A. Duginowi nie powiod\u0142y si\u0119 jego przedsi\u0119wzi\u0119cia polityczne. Zarzuci\u0142 je ostatecznie, decyduj\u0105c si\u0119 walczy\u0107 nie o w\u0142adz\u0119, lecz o intelektualny wp\u0142yw na w\u0142adz\u0119 – zajmuj\u0105c pozycj\u0119 konstruktywnego wsparcia, a okresowo te\u017c konstruktywnej opozycji, wobec rz\u0105d\u00f3w B. Jelcyna po 1994 r. (gdy jego administracja podj\u0119\u0142a pr\u00f3b\u0119 przeciwdzia\u0142ania secesji Czeczenii) i p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c wobec nowej ekipy W\u0142adimira Putina.<\/p>\n
E. Limonow tymczasem, ze sw\u0105 Parti\u0105 Narodowo-Bolszewick\u0105, kontynuowa\u0142 radykalne dzia\u0142ania polityczne, pr\u00f3buj\u0105c mi\u0119dzy innymi wznieci\u0107 antyliberaln\u0105 rewolucj\u0119 w\u015br\u00f3d pozostawionych przez Moskw\u0119 samym sobie Rosjan osiad\u0142ych w Kazachstanie. Aresztowany na granicy rosyjsko-kazachsta\u0144skiej z broni\u0105 w r\u0119ku, trafi\u0142 do wi\u0119zienia, jak wcze\u015bniej dziesi\u0105tki jego zwolennik\u00f3w zaanga\u017cowanych w r\u00f3\u017cnorodne dzia\u0142ania quasi-rewolucyjne. Ostatnim g\u0142o\u015bnym zagraniem E. Limonowa okaza\u0142 si\u0119 udzia\u0142 w protestach opozycji w Moskwie w roku 2011. To by\u0142a ju\u017c jednak inna Rosja, w kt\u00f3rej szeregi protestuj\u0105cych zasilali ju\u017c nie zmarginalizowani spo\u0142ecznie lumpenproletariusze z przedmie\u015b\u0107, lecz studenci sp\u0119dzaj\u0105cy czas na jankeskich portalach spo\u0142eczno\u015bciowych w rodzaju Facebooka. Gdy E. Limonow wzywa\u0142 wi\u0119c zgromadzonych na Placu Rewolucji do marszu na budynki Administracji Prezydenta i na Kreml, Borys Niemcow i Aleksiej Nawalny przekonali ich, by ruszyli na Plac B\u0142otny. I tak w\u0142a\u015bnie \u00f3wczesna niedosz\u0142a rewolucja sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w liberalnym b\u0142ocie.<\/p>\n
Wracaj\u0105c tymczasem do A. Dugina, to jego kolejnym, po narodowym bolszewizmie,\u00a0 projektem ideologiczno-politycznym by\u0142 eurazjatyzm<\/b>. By\u0142a to, w por\u00f3wnaniu do narodowego bolszewizmu, pr\u00f3ba poszerzenia pola politycznego<\/b>. Podmiotem politycznym nie mia\u0142yby ju\u017c tym razem by\u0107 zradykalizowane rosyjskie kr\u0119gi ezoteryczno-artystycznej awangardy i lumpenproletariacko-subkulturowe kr\u0119gi m\u0142odzie\u017cowe, lecz ludy zamieszkuj\u0105ce r\u00f3\u017cnie definiowan\u0105 przestrze\u0144 eurazjatyck\u0105, oraz ich elity<\/b>. \u201eEurazja\u201d bywa w\u00f3wczas u A. Dugina zazwyczaj to\u017csama z terytorium dawnego ZSRR, cho\u0107 niekiedy bywa te\u017c rozci\u0105gana na Iran i Turcj\u0119, gdzie ruch duginowski r\u00f3wnie\u017c posiada swoje kontakty.<\/p>\n
Budowana w tym czasie Partia \u201eEurazja\u201d rekrutuje do swej rady politycznej m.in. elity tatarskie, rosyjskich muzu\u0142man\u00f3w, buddyst\u00f3w i radykalnych syjonist\u00f3w rosyjskiego pochodzenia w \u017cydowskim tworze okupacyjnym w Palestynie. Egzaltacja nonkonformizmem, kontrkultur\u0105 i rewolucj\u0105 zast\u0105piona zostaje na tym etapie konserwatyzmem i ide\u0105 dialogu cywilizacji<\/b>. Rdzeniem pozostaje jednak wci\u0105\u017c tradycjonalizm integralny R. Gu\u00e9nona i J. Evoli<\/b>, odczytywany jednak tym razem w j\u0119zyku pluralizmu tradycji, maj\u0105cych wsp\u00f3ln\u0105, perennialn\u0105 podstaw\u0119.<\/p>\n
Oko\u0142o 2008 roku nast\u0119puje konserwatywny zwrot ideologiczny re\u017cymu putinowskiego. Przedstawiciele rosyjskiej elity pa\u0144stwowej zaczynaj\u0105 si\u0119 pojawia\u0107 w towarzystwie dostojnik\u00f3w Rosyjskiego Ko\u015bcio\u0142a Prawos\u0142awnego i demonstrowa\u0107 swoj\u0105 religijno\u015b\u0107. Rosja dookre\u015bla si\u0119 tak\u017ce w odrzuceniu instytucjonalizuj\u0105cego si\u0119 w\u00f3wczas politycznie zachodniego postmodernizmu z jego promocj\u0105 zbocze\u0144 seksualnych i relatywizacj\u0105 to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowych. A. Dugin, b\u0119d\u0105cy w\u00f3wczas wyk\u0142adowc\u0105 n Uniwersytecie im. \u0141omonosowa w Moskwie, wsp\u00f3\u0142zak\u0142ada tam Centrum Studi\u00f3w Konserwatywnych i wydaje szereg ksi\u0105\u017cek na temat konserwatywnej filozofii polityki. Odczytywa\u0107 to nale\u017cy jako pr\u00f3b\u0119 zbli\u017cenia si\u0119 do obozu w\u0142adzy i wpisania w jego oczekiwania<\/b>. Zarazem, jest to pocz\u0105tek regularnych kontakt\u00f3w autora \u201eFilozofii tradycjonalizmu\u201d z zachodnioeuropejsk\u0105 prawic\u0105 konserwatywn\u0105<\/b>, co jest dalsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 poszerzenia pola politycznego \u2013 tym razem poza granice dawnego ZSRR.<\/p>\n
Tendencja ta kulminuje w 2011 roku, gdy A. Dugin publikuje anonimowo Manifest Globalnego Sojuszu Rewolucyjnego<\/b>, dwa lata p\u00f3\u017aniej za\u015b b\u0119d\u0105cy manifestem europejskiego patriotyzmu Projekt Wielkiej Europy<\/b>. Tym razem podmiotem politycznym maj\u0105 by\u0107 ju\u017c nie konserwatywne elity tradycyjnych wsp\u00f3lnot etnicznych i religijnych Federacji Rosyjskiej, lecz \u2013 w drugim przypadku \u2013 konserwatywne elity Europy<\/b>, w pierwszym za\u015b \u2013 spo\u0142eczno\u015bci ca\u0142ego \u015bwiata opieraj\u0105ce si\u0119 imperializmowi USA i niesionej przez nie liberalnej globalizacji<\/b>. Projekty konserwatywny i eurazjatycki zostaj\u0105 wi\u0119c rozszerzone poza granice Rosji<\/b> \u2013 pierwszy na Europ\u0119, drugi na ca\u0142y \u015bwiat. Materialnym efektem pierwszego projektu jest obecno\u015b\u0107 A. Dugina na zje\u017adzie konserwatywnych elit europejskich w Wiedniu w 2014 r. i pr\u00f3ba finansowania przez Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105 europejskich partii prawicowych w tym samym czasie.<\/p>\n
Projekt Globalnego Sojuszu Rewolucyjnego mia\u0142 donio\u015blejszy charakter i, moim zdaniem, my\u015bl autora \u201eCzwartej Teorii Politycznej\u201d osi\u0105gn\u0119\u0142a w nim sw\u00f3j dotychczasowy szczyt. Podmiot Globalnego Sojuszu Rewolucyjnego A. Dugin ujmowa\u0142 abstrakcyjnie, okre\u015blaj\u0105c go mianem zaczerpni\u0119tego od Martina Heideggera poj\u0119cia \u201eDasein\u201d<\/b>, w przybli\u017ceniu oznaczaj\u0105cego \u201ew\u0142a\u015bciwe danej spo\u0142eczno\u015bci bycie w \u015bwiecie\u201d, co nale\u017cy rozumie\u0107 jako r\u00f3\u017cne tradycje, r\u00f3\u017cne tradycyjne sposoby \u017cycia zbiorowego, stanowi\u0105ce konkretyzacj\u0119 uniwersalnej Tradycji. Widzimy wi\u0119c, \u017ce Globalny Sojusz Rewolucyjny to jeszcze jedna pr\u00f3ba ubrania tradycjonalizmu integralnego w szaty politycznej ideologii<\/b> \u2013 tym razem adresowanej ju\u017c nie tylko do mieszka\u0144c\u00f3w Rosji, lecz do wszystkich lud\u00f3w \u015bwiata. Napisany pi\u0119knym, porywaj\u0105cym stylem literackim, z ducha idealistyczny i romantyczny podobnie jak pierwsze pisma autora \u201eMetafizyki Dobrej Nowiny\u201d, manifest rzeczywi\u015bcie posiada wielk\u0105 si\u0142\u0119 sugestywn\u0105, cho\u0107 raczej nie osi\u0105gn\u0105\u0142 zamierzonego celu, b\u0119d\u0105c jedynie z rzadka t\u0142umaczonym i przechodz\u0105c niemal niezauwa\u017conym i bez szerszego echa.<\/p>\n
Na tym tle Manifest Wielkiego Przebudzenia jest zdecydowanym obni\u017ceniem lot\u00f3w<\/b>. Po pierwsze, napisany zosta\u0142 w odpowiedzi na dora\u017ane wydarzenie polityczne, jakim by\u0142o wyborcze zwyci\u0119stwo Joe’go Bidena. Po drugie, b\u0119d\u0105c, pomimo sporych rozmiar\u00f3w, tekstem w istocie publicystycznym a nie filozoficznym i ideologicznym, nie zawiera \u017cadnych nowych idei, b\u0119d\u0105c koncepcyjnie wt\u00f3rny wobec poprzednich wypowiedzi A. Dugina. Po trzecie, tekst napisany zosta\u0142 fatalnym, czerstwym i pospolitym literacko stylem, co sprawia \u017ce w odbiorze jest zwyczajnie nudny i nieanga\u017cuj\u0105cy \u2013 ani intelektualnie, ani duchowo, ani estetycznie.<\/p>\n
Po czwarte wreszcie, s\u0105 tam ewidentne symplifikacje i zniekszta\u0142cenia: trafnie autor \u201ePostfilozofii\u201d (sic! – w omawianym tu kontek\u015bcie tytu\u0142 tej pracy A. Dugina nabiera nowego, niedobrze \u015bwiadcz\u0105cego o Autorze, znaczenia) kre\u015bli bowiem ramy filozoficznego sporu pomi\u0119dzy nominalistami a realistami<\/b>, zupe\u0142nie b\u0142\u0119dnie jednak umieszcza Arystotelesa i Tomasza z Akwinu w jednym z Platonem obozie zwolennik\u00f3w twierdzenia o obiektywnym istnieniu powszechnik\u00f3w; Akwinata w rzeczywisto\u015bci odmawia\u0142 powszechnikom bycia substancjami, uwa\u017caj\u0105c \u017ce mog\u0105 one istnie\u0107 jedynie w \u0142\u0105czno\u015bci z jednostkowymi rzeczami, co oddaje jego s\u0142ynne zdanie \u201euniversalia non sunt res subsistences, sed habent esse solum in singularibus\u201d, podczas gdy Platon wyznawa\u0142 pogl\u0105d przeciwny \u2013 i\u017c powszechniki istniej\u0105 jako substancje. Stanowisko Arystotelesa i Tomasza z Akwinu, cho\u0107 historycznie atakowane przez nominalist\u00f3w, bli\u017csze jest w rzeczywisto\u015bci nominalizmowi, ni\u017c platonizmowi. Przyj\u0119cie przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki, za po\u015brednictwem Tomasza z Akwinu, arystotelizmu za sw\u0105 oficjaln\u0105 filozofi\u0119, stworzy\u0142o na Zachodzie pole dla nominalizmu i zadecydowa\u0142o o materialistycznym i indywidualistycznym kierunku rozk\u0142adu cywilizacji zachodniej.<\/p>\n
R\u00f3wnie kontrowersyjne jest inne stwierdzenie autora \u201eFilozofii polityki\u201d, dopatruj\u0105cego si\u0119 na wsp\u00f3\u0142czesnej zachodnioeuropejskiej lewicy<\/b> \u201eradykalnych atak\u00f3w na kapitalizm\u201d, podczas gdy nietrudno dostrzec go\u0142ym okiem zjawisko dok\u0142adnie odwrotne: symbioz\u0119 radykalnej lewicy z liberalnym cywilizacyjnie kapita\u0142em. Zachodnie lewactwo i zachodni korporacyjny kapita\u0142 wyst\u0119puj\u0105 dzi\u015b jako \u201edobry i z\u0142y czekista\u201d postmodernizujacego si\u0119 demoliberalizmu. Kapita\u0142 i lewica maszeruj\u0105 dzi\u015b razem ku postmodernizmowi i uderzaj\u0105 razem w przeciwnik\u00f3w liberalizmu.<\/p>\n
Niegdysiejsza lewicowa krytyka kapitalizmu praktycznie za\u015b zanikn\u0119\u0142a. Przypomnijmy bowiem, \u017ce jej istot\u0105 by\u0142o odrzucenie kapitalistycznej tezy, \u017ce celem gospodarowania jest zysk. By\u0142a to wi\u0119c fundamentalna (zasadnicza) krytyka kapitalizmu. Dzisiejsza \u201ekrytyka\u201d kapitalizmu ze strony zar\u00f3wno lewicy jak i \u201ewra\u017cliwej spo\u0142ecznie\u201d prawicy nie jest ju\u017c krytyk\u0105 esencjonaln\u0105, tylko mniej czy bardziej radykaln\u0105 krytyk\u0105 rozwarstwienia maj\u0105tkowego i alienacji do jakich w praktyce prowadzi kapitalizm. Lewica (oraz \u201espo\u0142ecznie wra\u017cliwa\u201d prawica) nie neguje, \u017ce celem gospodarowania cz\u0142owieka powinna by\u0107 pogo\u0144 za materialnym dobrobytem, lecz naciska by wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c obecnie cz\u0119\u015b\u0107 tego dobrobytu przekazywa\u0107 ludziom, kt\u00f3rzy nie przechwytuj\u0105 bogactwa, jak elita kapitalizmu. Nie ma wi\u0119c dzi\u015b lewicowej krytyki kapitalizmu, tylko jest lewicowa krytyka niekt\u00f3rych (rozwarstwienie maj\u0105tkowe) skutk\u00f3w kapitalizmu.<\/p>\n
\u201eManifest Wielkiego Przebudzenia\u201d stanowi pr\u00f3b\u0119 rozci\u0105gni\u0119cia zakresu podmiotu politycznego jeszcze bardziej, ni\u017c mia\u0142o to miejsce w przypadku Manifestu Globalnego Sojuszu Rewolucyjnego<\/b>: ju\u017c nie rosyjska kontrkultura, nie tradycyjne elity Eurazji, nie tradycjonalistyczni konserwaty\u015bci kontynentalnej Europy, a nawet nie wszystkie ludy \u017cyj\u0105ce w Tradycji maj\u0105 by\u0107 podmiotem, lecz wszyscy ludzie po prostu<\/b>. R\u00f3wnie\u017c ci, kt\u00f3rzy opieraj\u0105 si\u0119 postmodernizmowi w imi\u0119 modernizmu: tego samego, kt\u00f3ry planowo eksterminuje Tradycj\u0119 od czas\u00f3w rewolucji we Francji w 1789 r.<\/p>\n
Autor \u201eRadykalnego Podmiotu i jego kopii\u201d w szeregach adept\u00f3w Wielkiego Przebudzenia widzi obecnie r\u00f3wnie\u017c WASP-\u00f3w i redneck\u00f3w – je\u015bli tylko nie lubi\u0105 oni Billa Gatesa, George’a Sorosa i Hilary Cllinton. W miejsce \u201eDasein\u201d na horyzoncie niebezpiecznie zaczyna nam majaczy\u0107 \u201eprawica\u201d. Zamiast walczy\u0107 z dziedzictwem rewolucji roku 1776 i 1789, walczy\u0107 zaczynamy z \u201elewactwem\u201d. Wrogiem nie jest ju\u017c Zach\u00f3d i USA, lecz Partia Demokratyczna i BLM. To tylko o krok od poparcia prawicowej bigoterii i re\u017cymowej prawicy, co sk\u0105din\u0105d sta\u0142o si\u0119 ju\u017c udzia\u0142em niekt\u00f3rych spo\u015br\u00f3d niegdysiejszych jankeskich psychofan\u00f3w A. Dugina – jak cho\u0107by ewidentnie niestabilny emocjonalnie i psychicznie (\u201eentuzjasta\u201d, jak powiedzieliby nasi pradziadkowie) James Porazzo.<\/p>\n
\u201eManifest Wielkiego Przebudzenia\u201d utrzymany jest wi\u0119c w duginowskiej logice coraz to dalej id\u0105cego rozci\u0105gania podmiotu politycznego. Problem tylko w tym, \u017ce owe rozci\u0105ganie kategorii podmiotu politycznego swoje logiczne zwie\u0144czenie osi\u0105gn\u0119\u0142o w figurze \u201eDasein\u201d z okresu Manifestu Globalnego Sojuszu Rewolucyjnego. \u201eDasein\u201d to Tradycja wcielona w r\u00f3\u017cne kultury. Rdzeniem metafizycznym i filozoficznym pozostaje tu wci\u0105\u017c perennializm i tradycjonalizm integralny. Gdy jednak podmiot rozci\u0105gniemy tak, \u017ce w jednym zbiorze znajd\u0105 si\u0119 cywilizacje tradycyjne i ich niszczyciele, wsp\u00f3lnoty i ich rozbijacze, to czy mo\u017cemy jeszcze w\u00f3wczas m\u00f3wi\u0107 w og\u00f3le o wewn\u0119trznie zintegrowanym podmiocie? A je\u015bli tak, to czy tak zdefiniowany podmiot koresponduje jeszcze z filozofi\u0105 tradycjonalizmu integralnego? Moim zdaniem, \u201eManifest Wielkiego Przebudzenia\u201d to pierwsza wypowied\u017a autora \u201eW poszukiwaniu ciemnego Logosu\u201d, kt\u00f3ra ju\u017c od filozoficznej osi tradycjonalizmu integralnego si\u0119 odrywa<\/b>. W pewnym sensie wi\u0119c, \u201eDugin zdradza tu duginizm\u201d.<\/p>\n
Dodajmy jeszcze na koniec, \u017ce autor \u201ePodstaw geopolityki\u201d porzuca tu r\u00f3wnie\u017c wyra\u017anie my\u015blenie geopolityczne, kt\u00f3re zast\u0119puje konspirologi\u0105<\/b>. Nie chc\u0119 tu ca\u0142kowicie negowa\u0107 warto\u015bci poznawczej i sprawczej, jak\u0105 dla Antysystemu ma konspirologia, niew\u0105tpliwie jednak, jest to warto\u015b\u0107 ni\u017csza ni\u017c w przypadku geopolityki, na gruncie konspirologii \u0142atwiej za\u015b o intelektualne hochsztaplerstwo. W najnowszych tekstach A. Dugina \u0142atwiej ni\u017c o odwo\u0142ania do C. Schmitta i K. Haushofera (czy nawet do Immanuela Wallersteina) jest o odwo\u0142ania do Alexa Jonesa i Qanon. To wyra\u017ane obni\u017cenie lotu w por\u00f3wnaniu do wcze\u015bniejszych tekst\u00f3w. Zamiast genera\u0142a Kasema Sulejmaniego, w obecnych pismach autora \u201eKonspirologii\u201d bohaterk\u0105 staje si\u0119 Ashley Babbitt<\/b>. Tymczasem, cho\u0107 niew\u0105tpliwie sprzeczno\u015b\u0107 mi\u0119dzy liberaln\u0105 oligarchi\u0105 a ludami \u015bwiata wyst\u0119puje, to i oligarchia owa, i owe ludy, wci\u0105\u017c maj\u0105 swoje ojczyzny i \u017cyj\u0105 w konkretnych przestrzeniach: ojczyzn\u0105 demoliberalnej oligarchii wci\u0105\u017c jest Zach\u00f3d, a jej centrum USA.<\/p>\n
\u201eManifest Wielkiego Przebudzenia\u201d jest wi\u0119c my\u015blow\u0105 i publicystyczn\u0105 pora\u017ck\u0105 rosyjskiego filozofa.<\/b> A. Dugin \u201e<\/b>zdradza\u201dw nim samego siebie. Porzucona zostaje o\u015b filozoficzna i metafizyczna, jak\u0105 do tej pory by\u0142 tradycjonalizm integralny. Nikn\u0105 gdzie\u015b w tle dotychczasowe punkty odniesienia: prawos\u0142awny mistycyzm i islamski ezoteryzm, okultyzm i gnostycyzm, konserwatyzm i dasein, geopolityka i antropologia kulturowa. Niegdysiejszy \u201eaktywny postmodernizm\u201d z czas\u00f3w Partii Narodowo-Bolszewickiej i p\u00f3\u017aniejszych koncepcji, przy pomocy kt\u00f3rego autor \u201eGeopolityki Ponowoczesno\u015bci\u201d chcia\u0142 podsyca\u0107 sprzeczno\u015bci i poszerza\u0107 p\u0119kni\u0119cia w antytradycyjnym gmachu modernizmu, zast\u0105pi\u0142a prawicowa bigoteria i wzywanie do walki z \u201elewactwem\u201d. Rosyjski my\u015bliciel \u201ezjada sw\u00f3j w\u0142asny ogon\u201d.<\/p>\n
Za tym \u201enowym\u201d, \u201ezdegenerowanym\u201d A. Duginem nie warto i\u015b\u0107, ani nawet \u015bledzi\u0107 jego aktualnych docieka\u0144. Nie jeste\u015bmy przecie\u017c \u201eAshley Babbitt\u201d ani \u201eDonaldem Trumpem\u201d – jeste\u015bmy \u201eKasemem Sulejmanim\u201d. Naszym wrogiem s\u0105 idee 1776 r. wcielone w USA, a nie Partia Demokratyczna oraz Bill Gates i George Soros wszczepiaj\u0105cy mikrochipy w szczepionkach na koronawirusa. Jeste\u015bmy po stronie Chin, Iranu, Palesty\u0144czyk\u00f3w i rdzennych lud\u00f3w Ameryki, a nie po stronie fan\u00f3w muzyki country, redneck\u00f3w, \u201ekreacjonist\u00f3w\u201d i obro\u0144c\u00f3w \u201edrugiej poprawki\u201d. Stoimy tam, gdzie sta\u0142 \u201estary\u201d A. Dugin z okresu Manifestu Globalnego Sojuszu Rewolucyjnego. Z tym nowym, kt\u00f3ry stoi obok D. Trumpa i Alexa Jonesa, nie mamy nic wsp\u00f3lnego.<\/p>\n
Ronald Lasecki\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n (tekst ukaza\u0142 si\u0119 w miesi\u0119czniku \u201eChrobry Szlak\u201d)<\/em><\/p>\n <\/p>\n