{"id":38960,"date":"2021-05-07T13:57:31","date_gmt":"2021-05-07T11:57:31","guid":{"rendered":"https:\/\/xportal.pl\/?p=38960"},"modified":"2021-05-07T13:57:31","modified_gmt":"2021-05-07T11:57:31","slug":"konrad-rekas-swiety-balcerowicz-pogromca-inflacji-czyli-niezaleznosc-nbp-a-kryzysy-finansowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=38960","title":{"rendered":"Konrad R\u0119kas: \u015awi\u0119ty Balcerowicz \u2013 pogromca inflacji, czyli niezale\u017cno\u015b\u0107 NBP a kryzysy finansowe"},"content":{"rendered":"

Oficjaln\u0105 wersj\u0119 znamy wszyscy: rz\u0105dy komunistyczne w PRL po okresie permanentnych brak\u00f3w w zaopatrzeniu spowodowa\u0142y kolejny uci\u0105\u017cliwy problem spo\u0142eczno-gospodarczy, przed kt\u00f3rym uratowa\u0142a nas dopiero drako\u0144ska, ale jedynie s\u0142uszna polityka<\/em> Leszka Balcerowicza<\/strong>, najpierw jako wicepremiera i ministra finans\u00f3w, a nast\u0119pnie (w latach 2001-2007) prezesa Narodowego Banku Polskiego. W tym opracowaniu interesuje nas szczeg\u00f3lnie ta druga cz\u0119\u015b\u0107 zbawczej misji \u015bwi\u0119tego Leszka oparta na przeniesionym z system\u00f3w anglosaskich zw\u0142aszcza, a narzucanego powszechnie m.in. przez Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy dogmacie, \u017ce niska inflacja jest w jaki\u015b spos\u00f3b pochodn\u0105 m.in. niezale\u017cno\u015bci banku centralnego. Tymczasem faktycznie, jak dowodz\u0105 tego om\u00f3wione przyk\u0142ady \u2013 proces usamodzielniania bank\u00f3w centralnych pa\u0144stw poddanych tzw. transformacji ustrojowej po 1989 r. wynika\u0142 tyle\u017c z przes\u0142anek doktrynalnych, co stanowi\u0142 element zabezpieczenia szerszego procesu alienacji bankowego sektora komercyjnego i inwestycyjnego, czego z kolei apogeum by\u0142 najpierw kryzys 2008-2011, a dzi\u015b jak ju\u017c obserwujemy tak\u017ce COVIDowa transformacja systemu finansowego.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

NBP PRL \u2013 monobank czy podwydzia\u0142 ministerstwa<\/strong><\/p>\n

\n

Absolutnie podstawowe dla zrozumienia punktu wyj\u015bcia ca\u0142ego polskiego systemu bankowego jest poznanie specyfiki gospodarki kraj\u00f3w realnego socjalizmu, w kt\u00f3rych bank centralny by\u0142 jedynie formalnym wykonawc\u0105 polityki gospodarczej planowanej i realizowanej przez rz\u0105dz\u0105c\u0105 parti\u0119 komunistyczn\u0105. <\/strong>W tamtych warunkach nawet rz\u0105dy mia\u0142y wszak raczej drugorz\u0119dne, administracyjne znaczenie, a NBP jako systemowo zale\u017cny od rady ministr\u00f3w PRL z samej zasady by\u0142 wi\u0119c uszeregowany jeszcze ni\u017cej w krzy\u017cuj\u0105cych si\u0119 realnych i teoretycznych hierarchiach w\u0142adzy. W praktyce podporz\u0105dkowanie dotyczy\u0142o ca\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci NBP, w tym zw\u0142aszcza po\u017cyczkowej i emisyjnej. Polski bank centralny by\u0142 organem pa\u0144stwowej kontroli finansowej i jedynym organem pa\u0144stwowej polityki pieni\u0119\u017cnej. Zarz\u0105dza\u0142 ca\u0142o\u015bci\u0105 obs\u0142ugi bud\u017cetu i kontrol\u0105 obrotu bezgot\u00f3wkowego, b\u0119d\u0105c tak\u017ce centraln\u0105 jednostk\u0105 ksi\u0119gow\u0105 i dewizow\u0105. Ale na wszystkich tych polach – NBP by\u0142 \u015bci\u015ble podporz\u0105dkowany og\u00f3lnym celom gospodarczym wyznaczanym przez parti\u0119 komunistyczn\u0105, a wdra\u017canym przez resort finans\u00f3w. St\u0105d te\u017c w\u0142a\u015bnie NBP PRL bywa traktowany jako swoisty organ ministerstwa finans\u00f3w w\u0142a\u015bnie, nie za\u015b tradycyjny bank centralny (Leszczy\u0144ska 2010). R\u00f3wnie\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107 NBP za emisj\u0119 pieni\u0105dza by\u0142a w tamtym okresie ograniczona do czynno\u015bci niemal technicznych. Tym bardziej, \u017ce przewa\u017caj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 wszystkich pracobiorc\u00f3w by\u0142a \u00f3wcze\u015bnie zatrudniana przez sektor publiczny, a zatem o realnym dochodzie pieni\u0119\u017cnym ludno\u015bci decydowa\u0142 przede wszystkim fundusz p\u0142ac, a nie polityka NBP. Zapobieganie otwartej inflacji odbywa\u0142o si\u0119 wi\u0119c poprzez sterowanie p\u0142acami w po\u0142\u0105czeniu z kontrol\u0105 cen.<\/p>\n

\n

W lata 80-te XX wieku polski sektor bankowy wszed\u0142 z ledwie czterema dzia\u0142aj\u0105cymi podmiotami, przy czym pozycj\u0119 i zakres dzia\u0142alno\u015bci NBP najlepiej chyba u\u017cywany wobec niego w literaturze termin \u201emonobanku<\/em>\u201d (Pszcz\u00f3\u0142ka 2019). Wbrew jednak temu, co m\u00f3wiono i pisano w materia\u0142ach politycznych zw\u0142aszcza, a nie ekonomicznych \u2013 faktyczne zmiany w polskiej bankowo\u015bci, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c poziomu niezale\u017cno\u015bci NBP zacz\u0119\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie w ostatniej dekadzie PRL. To w\u00f3wczas m.in. os\u0142abiono zale\u017cno\u015b\u0107 prezesa Banku od ministra finans\u00f3w wprowadzaj\u0105c jego powo\u0142ywanie i odwo\u0142ywanie przez Sejm na wniosek prezesa Rady Ministr\u00f3w. A r\u00f3wnocze\u015bnie jednak \u2013 sam kryzys finansowy pog\u0142\u0119bia\u0142 si\u0119, do poziomu hiperinflacji uznanego za krytyczny.<\/strong> W pierwszej po\u0142owie 1989 r. wska\u017anik cen towar\u00f3w i us\u0142ug konsumpcyjnych (CPI) wyni\u00f3s\u0142 351,1 (dla poziomu 1988 r. r\u00f3wnego 100), za\u015b ju\u017c w ostatnich pi\u0119ciu miesi\u0105cach \u201989 \u2013 przekroczy\u0142 1000. R\u00f3wnolegle ju\u017c w 1986. PRL sta\u0142a si\u0119 cz\u0142onkiem Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego, jednak pe\u0142na implementacja jego zalece\u0144 zw\u0142aszcza w odniesieniu do sektora bankowego \u2013 sta\u0142a si\u0119 mo\u017cliwa dopiero po przekazaniu w\u0142adzy tzw. demokratycznej opozycji, wspieranej tak\u017ce przez dominuj\u0105cy nurt PZPR. Eksperci IMF podkre\u015blali przy tym, \u017ce program zaproponowany (?) Polsce pod patronatem George’a Sorosa<\/strong> i Jeffreya Sachsa<\/strong> zosta\u0142 sformu\u0142owany na podstawie og\u00f3lnoeuropejskich do\u015bwiadcze\u0144 z inflacj\u0105 (i stagflacj\u0105) lat 80-tych. Dat\u0105 graniczn\u0105 dla jego rozpocz\u0119cia by\u0142 1 stycznia 1990 r.<\/p>\n

\n

NBP \u2013 hamulcowy rozwoju?<\/strong><\/p>\n

\n

Kolejne lata okaza\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie bolesne. Charakteryzowa\u0142 je ujemny wzrost gospodarczy: w 1990 r. doch\u00f3d narodowy spad\u0142 o 4,9% w por\u00f3wnaniu z 1989 r., a w1991 r. spadek PKB wyni\u00f3s\u0142 7%<\/strong>. Od 1992 r. pojawi\u0142y si\u0119 dodatnie wska\u017aniki wzrostu, jednak nast\u0105pi\u0142 spadek produkcji przemys\u0142owej oraz masowy wzrost bezrobocia. A wszystko to \u2013 przy utrzymuj\u0105cej si\u0119 w dalszym ci\u0105gu wysokiej inflacji. Jej najwy\u017cszy poziom odnotowano w 1990 r., kiedy to wska\u017anik cen konsumpcyjnych wyni\u00f3s\u0142 685,8 (rok poprzedni = 100). W 1991 r. CPI nadal wysoki – 170,3, spadaj\u0105c w kolejnych latach, by w po\u0142owie dekady wci\u0105\u017c wynosi\u0107 \u015brednio powy\u017cej 30%. W dodatku, jak niema od razu trafnie zauwa\u017cali krytycy \u00f3wczesnej polityki – to nie dzia\u0142ania NBP (i rz\u0105du) bynajmniej przyczyni\u0142y si\u0119 do powstrzymania hiperinflacji, a wr\u0119cz przeciwnie, wykorzystanie teorii monetarystycznych szko\u0142y chicagowskiej w praktyce zast\u0105pi\u0142a naturalnie wygasaj\u0105c\u0105 hiperinflacj\u0119 (wynikaj\u0105c\u0105 z uwolnienia cen \u017cywno\u015bci) inflacj\u0105 kosztow\u0105<\/strong> (Kowalik 2009). Zamiast pokona\u0107 inflacj\u0119, jak obiecywa\u0142 \u2013 Leszek Balcerowicz i jego nast\u0119pcy utrwalili j\u0105 na ca\u0142\u0105 dekad\u0119, uzyskuj\u0105c w ten spos\u00f3b uzasadnienie dla kolejnych \u201ereform\u201d<\/em>, w tym tak\u017ce do dalszych zmian w sektorze bankowym i wyr\u00f3\u017cniania pozycji NBP.<\/p>\n

\n

A to w\u0142a\u015bnie utrzymanie pozycji \u201emonobanku<\/em>\u201d uczyni\u0142o z NBP w latach 90. instrument radykalnej polityki antyinflacyjnej kolejnych rz\u0105d\u00f3w. Zmiany o charakterze strategicznym przynios\u0142a ustawa bankowa z 31 stycznia 1989 r. Istotn\u0105 nowo\u015bci\u0105 by\u0142o wskazanie g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w NBP: w szczeg\u00f3lno\u015bci \u201ewzmacnianie polskiego pieni\u0105dza<\/em>\u201d, inicjowanie kierunk\u00f3w polityki pieni\u0119\u017cnej i kredytowej oraz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie w kszta\u0142towaniu i realizacja polityki gospodarczej pa\u0144stwa. Zmiany instytucjonalne przynios\u0142a z kolei nowelizacja z 1992 r. Dotyczy\u0142y one kadencji prezesa NBP (6 lat); powo\u0142ywanego od tamtej pory przez Sejm na wniosek prezydenta i odwo\u0142ywanego tylko w bardzo \u015bci\u015ble okre\u015blonych, ma\u0142o prawdopodobnych okoliczno\u015bciach. Praktyka Banku zmienia\u0142a si\u0119 jednak wolniej ni\u017c jego \u015brodowisko prawno-ustrojowe.<\/p>\n

\n

W pierwszym okresie po 1989 roku dominowa\u0142o podej\u015bcie eklektyczne: starano si\u0119 wp\u0142ywa\u0107 na poziom cen poprzez: poda\u017c pieni\u0105dza, dzia\u0142ania na rzecz stabilizacji kursu walutowego, utrzymywanie st\u00f3p procentowych na poziomie daj\u0105cym realne dodatnie oprocentowanie lokat terminowych. W polityce pieni\u0119\u017cnej NBP stosowa\u0142 zar\u00f3wno metody ekonomiczne, jak i administracyjne. S\u0142abe wyniki takich dzia\u0142a\u0144 sk\u0142oni\u0142y NBP do zastosowania narz\u0119dzi administracyjnych \u2013 w tym zw\u0142aszcza sztywnego ustalenie niskich pu\u0142ap\u00f3w kredytowych, okre\u015blaj\u0105cych g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 akcji kredytowej bank\u00f3w. Do 1992 r. NBP r\u0119cznie sterowa\u0142 samym oprocentowaniem kredyt\u00f3w bankowych, wywo\u0142uj\u0105c efekt pu\u0142apki kredytowej (wpadli w ni\u0105 w\u00f3wczas zw\u0142aszcza rolnicy, co sta\u0142o si\u0119 przyczyn\u0105 trwaj\u0105cych ponad dekad\u0119 protest\u00f3w ch\u0142opskich). D\u0105\u017c\u0105c do utrzymania poda\u017cy pieni\u0105dza w okre\u015blonych granicach, NBP dokonywa\u0142 cz\u0119stych podwy\u017cek stopy rezerw obowi\u0105zkowych, a\u017c do maksymalnego ustawowego limitu, 30% w\u0142\u0105cznie. R\u00f3wnie\u017c i ta strategia okaza\u0142a si\u0119 bezradna wobec wyst\u0105pienia (w 1991 r.) i systematycznego wzrostu deficytu bud\u017cetowego, co z kolei zmusi\u0142o w\u0142adze do wprowadzenia nowych instrument\u00f3w finansowych, na czele z T-bills kupowanymi nast\u0119pnie w szczeg\u00f3lno\u015bci przez banki komercyjne. Umo\u017cliwi\u0142o to bankowi centralnemu wykorzystywanie od 1992 r. (i pocz\u0105tkowo na niewielk\u0105 skal\u0119) klasycznych instrument\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na p\u0142ynno\u015b\u0107 finansow\u0105 bank\u00f3w komercyjnych, tj. operacji otwartego rynku. Jednak dopiero od 1993 roku w polityce NBP zacz\u0119\u0142y dominowa\u0107 instrumenty rynkowe, a systemowe powi\u0105zanie polityki pieni\u0119\u017cnej i celu inflacyjnego zosta\u0142o zapisane ostatecznie w nowej ustawie o NBP z 29. sierpnia 1997 r. Regulacja ta, jak w\u00f3wczas og\u0142aszano \u201ewprowadzi\u0142a w Polsce standardy UE<\/em>\u201d. NBP sta\u0142 si\u0119 ju\u017c nie tylko w pe\u0142ni niezale\u017cny, ale te\u017c przesta\u0142 wsp\u00f3\u0142odpowiada\u0107 za realizacj\u0119 polityki gospodarczej pa\u0144stwa \u2013 a w praktyce pod kierunkiem jednego tylko \u015brodowiska i jednej doktryny finansowo-ekonomicznej m\u00f3g\u0142 podejmowa\u0107 dowolne dzia\u0142ania przeciw pa\u0144stwowym strategiom rozwoju.<\/strong> Oficjalnie oczywi\u015bcie zapisano to inaczej, wprowadzaj\u0105c zakaz finansowania deficytu bud\u017cetowego, a polityk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 powierzono organowi kolegialnemu – Radzie Polityki Pieni\u0119\u017cnej (RPP). Przepisy dotycz\u0105ce struktury NBP wpisano tak\u017ce do konstytucji z 1997 r., staraj\u0105c si\u0119 o zabezpieczenie ustrojowe przewagi czynnika bankierskiego nad politycznym. W praktyce ta zaburzona r\u00f3wnowaga zosta\u0142a w pe\u0142ni wykorzystana pod rz\u0105dami AWS-UW, kiedy to w pe\u0142ni ju\u017c utrwalono system, w kt\u00f3rym pa\u0144stwo polskie utraci\u0142o realne instrumenty polityki emisyjnej, za\u015b \u201eprodukcj\u0105 pieni\u0119dzy z brudnego powietrza<\/em>\u201d mog\u0142y ju\u017c bez przeszk\u00f3d zajmowa\u0107 si\u0119 mi\u0119dzynarodowe korporacje bankowe<\/strong>, oczywi\u015bcie pod czujn\u0105 i czu\u0142\u0105 opiek\u0105 samego prof. Balcerowicza, ju\u017c jako szefa odnowionego NBP\u2026<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

W drodze do Unii \u2013 kosztem spowolnienia<\/strong><\/p>\n

\n

Najpierw jednak, jeszcze w kwietniu 2000 r. rz\u0105d Jerzego Buzka<\/strong> i (jeszcze) Leszka Balcerowicza, a w praktyce RPP (Hanny Gronkiewicz-Waltz<\/strong>) zdecydowa\u0142y o rezygnacji z krocz\u0105cej dewaluacji i ca\u0142kowitej likwidacji kursu walutowego. Przy czym, co warto przypomnie\u0107 – cel inflacyjny zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty dopiero w 2001 r., wcze\u015bniej faktyczna stopa inflacji by\u0142a bowiem wy\u017csza od planowanej. Co gorsza za\u015b prowadzona polityka deflacyjna poci\u0105gn\u0119\u0142a za sob\u0105 powa\u017cne koszty w postaci spowolnienia gospodarczego w latach 2001\u20132002 oraz os\u0142abienia aktywno\u015bci inwestycyjnej.<\/strong> Kolejne lata przynios\u0142y niewielkie ruchy w obr\u0119bie restrykcyjnie okre\u015blonego celu inflacyjnego, stanowi\u0105c element przyspieszonego spe\u0142niania wymog\u00f3w UE. I tak w lutym 2003 r. RPP przyj\u0119\u0142a Strategi\u0119 Polityki Pieni\u0119\u017cnej po 2003 r. z celem inflacyjnym w przedziale 2,5% \u00b1 1 punkt procentowy. Polityka NBP zosta\u0142a przej\u015bciowo nieco zliberalizowana, stopy procentowe by\u0142y stopniowo obni\u017cane, by ponownie wzrosn\u0105\u0107 w 2004 r., co jednak nie utrzyma\u0142o si\u0119 w obliczu rosn\u0105cej presji inflacyjnej, z kt\u00f3r\u0105 coraz s\u0142abiej radzi\u0142 sobie tak\u017ce ju\u017c w\u00f3wczas mniejszo\u015bciowy rz\u0105d SLD. Przy\u0142\u0105czenie Polski do Unii Europejskiej 1. maja 2004 r. dla NBP oznacza\u0142o formalne w\u0142\u0105czenie do Europejskiego Systemu Bank\u00f3w Centralnych. Proces przekszta\u0142ce\u0144 instytucjonalnych NBP zosta\u0142 zako\u0144czony, gdy z dniem 1 stycznia 2008 r. nadz\u00f3r bankowy zosta\u0142 przeniesiony do nowo powo\u0142anej Komisji Nadzoru Finansowego (w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi\u0142 Pion Nadzoru Bankowego) z udzia\u0142em prezesa NBP lub jego przedstawiciela. W praktyce jednak zmiana w niczym ju\u017c nie naruszy\u0142a pozycji Banku nie tylko poza, ale i ponad polityk\u0105 gospodarcz\u0105 jako\u015b tam wdra\u017can\u0105 przez inne organy pa\u0144stwowe<\/strong>.<\/p>\n

\n

W rzeczywisto\u015bci wi\u0119c, cho\u0107 osi\u0105gni\u0119cie pe\u0142nej niezale\u017cno\u015bci instytucjonalnej zaj\u0119\u0142o prawie 20 lat, w praktyce NBP przez ca\u0142y ten czas zachowywa\u0142 niezale\u017cno\u015b\u0107 funkcjonaln\u0105, a nawet w niekt\u00f3rych okresach dominowa\u0142 nad kolejnymi rz\u0105dami, narzucaj\u0105c im bardzo restrykcyjny cel antyinflacyjny (w\u0142a\u015bciwie wyj\u0105tkiem pod tym wzgl\u0119dem by\u0142 tylko okres przywr\u00f3cenia element\u00f3w rz\u0105dowego sterowania strategi\u0105 finansow\u0105 pa\u0144stwa w okresie pierwszego wicepremierostwa Grzegorza Ko\u0142odki<\/strong>). Przyczyn\u0105 takiego stanu rzeczy jest wi\u0119ksze zaufanie partner\u00f3w zagranicznych do polskiego sektora bankowego ni\u017c do polskiej polityki<\/strong>. Z drugiej strony NBP w latach 90. dzia\u0142a\u0142 w warunkach du\u017cej samodzielno\u015bci funkcjonalnej, spowodowanej traum\u0105 hiperinflacji na pocz\u0105tku tej dekady. Wspomnienie to wywo\u0142ywa\u0142o parali\u017c czynnika politycznego nie mniejszy ni\u017c telefony z wiadomych ambasad, za\u015b tak zwana reformatorska opinia publiczna, pozbawiona elementarnej \u015bwiadomo\u015bci ekonomicznej \u2013 \u0142atwa by\u0142a do podburzenia sloganami o \u201ejedynie s\u0142usznej<\/em>\u201d i \u201enaukowej<\/em>\u201d metodzie prowadzenia finans\u00f3w pa\u0144stwa.<\/strong> Wci\u0105\u017c \u2013 z pistoletem inflacyjnym przy skroni. Gdy za\u015b przypomnimy, \u017ce druga fala inflacyjna zosta\u0142a w rzeczywisto\u015bci wywo\u0142ana i utrzymana po 1990 r. najpierw polityk\u0105 rz\u0105dow\u0105 Leszka Balcerowicza, a nast\u0119pnie wp\u0142ywem jego i jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w tak\u017ce na decyzje NBP \u2013 w\u00f3wczas uzyskamy obraz polskiej ekonomii rzekomo ratowanej przez tych, kt\u00f3rzy sami na ni\u0105 napadli.<\/p>\n

\n

Nie dopowiadaj\u0105c ostatecznie cel\u00f3w ca\u0142ej tej operacji \u2013 \u0142atwo mo\u017cna wskaza\u0107 jej nast\u0119pstwa. W tym te strategiczne, jak wch\u0142oni\u0119cie Polski do Unii Europejskiej, polskiej gospodarki w obr\u0119b obszaru gospodarczego Wielkich Niemiec, a polskiego sektora bankowego w struktury globalne, co w praktyce r\u00f3wna\u0142o si\u0119 jego unicestwieniu. W tej roli bankowo\u015b\u0107 w III RP jest tylko elementem ca\u0142o\u015bciowego systemu, kt\u00f3ry zamiast pa\u0144stw prowadzi ju\u017c obecnie polityk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105, a tak\u017ce kontroluje i kieruje polityk\u0105 finansow\u0105, tak globaln\u0105, jak i poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw i organizacji mi\u0119dzynarodowych. W\u0142a\u015bciwie tylko w kategoriach konieczno\u015bci zrealizowanych po drodze mo\u017cna te\u017c wymieni\u0107 ponad dekad\u0119 zdominowan\u0105 przez okresy spowolnie\u0144 gospodarczych, st\u0119pione tempo wzrostu, spadek dochod\u00f3w ludno\u015bci czy likwidacj\u0119 wi\u0119kszej i bardziej z\u0142o\u017conej produkcji przemys\u0142owej, skutkuj\u0105ce strukturalnym bezrobociem, roz\u0142adowywanym poprzez emigracj\u0119 zarobkow\u0105. A ju\u017c jako detal dodajmy, \u017ce maj\u0105ce stanowi\u0107 sam najwa\u017cniejszy cel i motyw wszystkich tych przekszta\u0142ce\u0144 pokonanie inflacji trwa\u0142o ponad dekad\u0119, czyni\u0105c ca\u0142\u0105 operacj\u0119 najbardziej \u017cenuj\u0105cym w przebiegu i katastrofalnym w skutkach \u201eratunkiem ekonomicznym<\/em>\u201d w dziejach.<\/p>\n

\n

Inflacja, a niezale\u017cno\u015b\u0107 banku \u2013 mit zweryfikowany<\/strong><\/p>\n

\n

Powy\u017csza cz\u0119\u015b\u0107 naszych rozwa\u017ca\u0144 (cho\u0107 mo\u017ce nie poszczeg\u00f3lne daty) \u2013 powinna by\u0107 oczywista i jasna dla ka\u017cdego, kto zderzy\u0142 si\u0119 z realiami ekonomicznymi III RP, a w szczeg\u00f3lno\u015bci mia\u0142 nieszcz\u0119\u015bcie by\u0107 klienta bank\u00f3w w Polsce. Kolejne wyliczenia, jako bardziej teoretyczne \u2013 mniej zainteresowany czytelnik mo\u017ce oczywi\u015bcie pomin\u0105\u0107. Chyba, \u017ce chcia\u0142by si\u0119 dowiedzie\u0107 czemu mia\u0142 racj\u0119 w tym, co sam ju\u017c przeczuwa\u0142.<\/p>\n

\n

Wed\u0142ug Pietruchy (2007) spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re nie przywi\u0105zuj\u0105 wagi do niskiej inflacji, gdy\u017c same nie przesz\u0142y hiperinflacji – b\u0119d\u0105 preferowa\u0107 wy\u017csz\u0105 inflacj\u0119 i odpowiednie rozwi\u0105zania instytucjonalne. Tymczasem do\u015bwiadczenie hiperinflacji wywo\u0142uje tzw. Stabilit\u00e4tskultur, postaw\u0119 antyinflacyjn\u0105 sprzyjaj\u0105c\u0105 wspieraniu projekt\u00f3w przedstawianych jako obrona przed hiperinflacj\u0105 (w tym i niezale\u017cno\u015bci banku centralnego). Dlatego nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 pozytywnej zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy wysoko\u015bci\u0105 przesz\u0142ej inflacji a stopniem niezale\u017cno\u015bci banku centralnego. Tabela nr 1 przedstawia Polsk\u0119 na tle innych kraj\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej pod wzgl\u0119dem najwy\u017cszego poziomu inflacji, roku jej wyst\u0105pienia oraz daty osi\u0105gni\u0119cia jednocyfrowego poziomu.<\/p>\n

\n

Tabela 1<\/strong><\/p>\n

Por\u00f3wnanie stopy inflacji w krajach przechodz\u0105cych transformacj\u0119 systemow\u0105<\/strong><\/p>\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\u00a0<\/strong><\/td>\nRok wyst\u0105pienia maksymalnej inflacji<\/strong><\/td>\nMaksymalny poziom inflacji (\u015brednioroczny, <\/strong><\/p>\n

CPI) – %<\/strong><\/td>\n

Rok osi\u0105gni\u0119cia jednocyfrowej trwa\u0142ej inflacji<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
Albania<\/td>\n1992<\/td>\n226<\/td>\n1999<\/td>\n<\/tr>\n
Armenia<\/td>\n1994<\/td>\n4,962<\/td>\n1998<\/td>\n<\/tr>\n
Azerbejd\u017can<\/td>\n1994<\/td>\n1,664<\/td>\n1997<\/td>\n<\/tr>\n
Bia\u0142orus<\/td>\n1994<\/td>\n2,221<\/td>\n–<\/td>\n<\/tr>\n
Bu\u0142garia<\/td>\n1997<\/td>\n1,082<\/td>\n1999<\/td>\n<\/tr>\n
Chorwacja<\/td>\n1993<\/td>\n1,517<\/td>\n1995<\/td>\n<\/tr>\n
Czechy<\/td>\n1991<\/td>\n52<\/td>\n1994<\/td>\n<\/tr>\n
Estonia<\/td>\n1992<\/td>\n1,076<\/td>\n1998<\/td>\n<\/tr>\n
Gruzja<\/td>\n1994<\/td>\n15,606<\/td>\n1997<\/td>\n<\/tr>\n
Kazachstan<\/td>\n1994<\/td>\n1,892<\/td>\n1998<\/td>\n<\/tr>\n
Kirgistan<\/td>\n1992<\/td>\n855<\/td>\n2001<\/td>\n<\/tr>\n
Litwa<\/td>\n1992<\/td>\n1,020<\/td>\n1997<\/td>\n<\/tr>\n
\u0141otwa<\/td>\n1992<\/td>\n951<\/td>\n1997<\/td>\n<\/tr>\n
Macedonia<\/td>\n1992<\/td>\n1,664<\/td>\n1996<\/td>\n<\/tr>\n
Mo\u0142dawia<\/td>\n1992<\/td>\n1,276<\/td>\n2001<\/td>\n<\/tr>\n
Polska<\/strong><\/td>\n1990<\/strong><\/td>\n586<\/strong><\/td>\n2001<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
Rosja<\/td>\n1992<\/td>\n1,526<\/td>\n–<\/td>\n<\/tr>\n
Rumunia<\/td>\n1993<\/td>\n256<\/td>\n2005<\/td>\n<\/tr>\n
S\u0142owacja<\/td>\n1991<\/td>\n61<\/td>\n1995<\/td>\n<\/tr>\n
S\u0142owenia<\/td>\n1992<\/td>\n207<\/td>\n1996<\/td>\n<\/tr>\n
Ukraina<\/td>\n1993<\/td>\n4,734<\/td>\n2002<\/td>\n<\/tr>\n
W\u0119gry<\/td>\n1991<\/td>\n35<\/td>\n2000<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

(Pietrucha 2017, str. 115-116)<\/p>\n

\n

Do analizy poziomu niezale\u017cno\u015bci bank\u00f3w centralnych nale\u017cy natomiast wykorzystywa\u0107 uznane w literaturze wska\u017aniki, takie jak:<\/p>\n

\n