{"id":39046,"date":"2021-07-05T15:13:15","date_gmt":"2021-07-05T13:13:15","guid":{"rendered":"https:\/\/xportal.pl\/?p=39046"},"modified":"2021-07-05T15:13:15","modified_gmt":"2021-07-05T13:13:15","slug":"nick-land-implozja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=39046","title":{"rendered":"Nick Land: Implozja"},"content":{"rendered":"

Od Redakcji:<\/b> Ujmowane ca\u0142o\u015bciowo zjawisko organizmu miejskiego najlepiej por\u00f3wna\u0107 chyba do naro\u015bli rakowej na organizmie, zaw\u0142aszczaj\u0105cej zasoby i replikuj\u0105cej si\u0119 poza wszelk\u0105 kontrol\u0105\u00a0<\/span><\/i>w ka\u017cd\u0105 mo\u017cliw\u0105 stron\u0119.\u00a0 Wsp\u00f3\u0142czesne miasto jest wehiku\u0142em technokapitalistycznej osobliwo\u015bci transformuj\u0105cej na sw\u00f3j obraz i podobie\u0144stwo wszystko, z czym si\u0119 zetknie, na wz\u00f3r lodu-9\u00a0<\/span><\/i>z powie\u015bci „Kocia ko\u0142yska” Kurta Vonneguta. Scenariusze buntu maszyn znane z Terminatora\u00a0<\/span><\/i>i Matrixa, wed\u0142ug kt\u00f3rych gor\u0105czkowa krz\u0105tanina zautomatyzowanych fabryk przekszta\u0142caj\u0105cych planet\u0119 nie potrzebuje ani nie uwzgl\u0119dnia ju\u017c \u017cadnej ludzko\u015bci, s\u0105 oczywi\u015bcie peryfraz\u0105 rzeczywisto\u015bci p\u00f3\u017anego kapitalizmu. Trafne opisy tych reali\u00f3w znajdziemy nie tylko u ich przeciwnik\u00f3w: tradycjonalist\u00f3w, neoluddyst\u00f3w i anarchoprymitywist\u00f3w, ale mo\u017ce przede wszystkim u zwolennik\u00f3w tego nieograniczonego i nieskr\u0119powanego post\u0119pu technologicznego, wch\u0142aniaj\u0105cego po drodze nieszcz\u0119sn\u0105 ludzko\u015b\u0107. Jednym z nich jest oczywi\u015bcie przywo\u0142ywany ju\u017c na falach <\/span><\/i>mojej audycji<\/span><\/i><\/a> futurysta i akceleracjonista Nick Land z <\/span><\/i>Cybernetic Culture Research Unit<\/span>, kt\u00f3ry w swym eseju „Implozja” przewiduje przysz\u0142o\u015b\u0107 miast i tej cz\u0119\u015bci ludzko\u015bci, kt\u00f3r\u0105 poci\u0105gn\u0105 one za sob\u0105.<\/span><\/i> (KJ)<\/span><\/p>\n

\n

Science fiction ma tendencj\u0119 do ekstrawersji. Szczeg\u00f3lnie w Ameryce, gdzie znalaz\u0142a naturaln\u0105 przysta\u0144 w\u015br\u00f3d niezwykle zorientowanych na przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzi, kultowym obiektem SF by\u0142 bezsprzecznie statek kosmiczny opuszczaj\u0105cy granice Ziemi w nieznane przestrzenie. Miar\u0105 przysz\u0142o\u015bci by\u0142o s\u0142abn\u0105ce przyci\u0105ganie ziemskiej studni grawitacyjnej.<\/span><\/p>\n

\n

Cyberpunk, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w po\u0142owie lat 80., by\u0142 szokiem kulturowym. <\/span>Neuromancer<\/span><\/i> Williama Gibsona nadal obejmowa\u0142 pewn\u0105 aktywno\u015b\u0107 kosmiczn\u0105 (na orbicie Ziemi) – a nawet komunikacj\u0119\u00a0<\/span>z Alpha Centauri – ale jego podr\u00f3\u017ce zakrzywi\u0142y si\u0119 teraz w wewn\u0119trzn\u0105 przestrze\u0144 system\u00f3w komputerowych, rzutowanych przez bezgwiezdne obszary Cyberprzestrzeni. Komunikacja mi\u0119dzygwiezdna omija\u0142a gatunki biologiczne i zachodzi\u0142a mi\u0119dzy planetarnymi sztucznymi inteligencjami. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce Stany Zjednoczone Ameryki znikn\u0119\u0142y.<\/span><\/p>\n

\n

Przestrze\u0144 i czas rozpad\u0142y si\u0119, tworz\u0105c \u201ematryc\u0119 cyberprzestrzeni\u201d i najbli\u017csz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Nawet abstrakcyjne dystanse spo\u0142ecznej utopii zosta\u0142y spalone w rdzeniach mikroelektronicznych procesor\u00f3w. Oceniaj\u0105c wed\u0142ug kryteri\u00f3w g\u0142\u00f3wnego nurtu science fiction, wszystko, czego dotkn\u0105\u0142 cyberpunk, by\u0142o przera\u017caj\u0105co bliskie i wci\u0105\u017c si\u0119 zbli\u017ca\u0142o. Przysz\u0142o\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 nieuchronna i\u00a0<\/span>obcis\u0142a<\/span><\/i>.<\/span><\/p>\n

Miasta Gibsona nie nad\u0105\u017ca\u0142y za jego szersz\u0105 – lub w\u0119\u017csz\u0105 – wizj\u0105. Przestrzenie miejskie jego wschodniego wybrze\u017ca Ameryki P\u00f3\u0142nocnej nadal by\u0142y opisywane jako <\/span>Sprawl<\/span><\/i>, <\/span>rozlaz\u0142o\u015b\u0107,<\/span><\/i> jakby utkn\u0119\u0142y w stanie szybko starzej\u0105cej si\u0119 rozbudowy. Mia\u017cd\u017c\u0105ce si\u0142y kompresji technologicznej wykroczy\u0142y poza geografi\u0119 spo\u0142eczn\u0105, wysysaj\u0105c ca\u0142\u0105 historyczn\u0105 animacj\u0119 z rozk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 \u0142upin \u201eprzestrzeni mi\u0119snej\u201d. Budynki by\u0142y reliktami, omijanymi przez wiod\u0105ce zmiany.<\/span>
\n<\/span>
\n<\/span>(Azjatyckie inspiracje miast Gibsona s\u0105 jednak znacznie bardziej intensywne, wraz z takimi innowacjami w miejskiej kompresji, jak <\/span>Kowloon Walled City<\/span><\/i> i japo\u0144skie \u201ehotele trumienne\u201d. Ponadto urbani\u015bci rozczarowani cyberpunkiem pierwszej fali maj\u0105 wszelkie powody, aby kontynuowa\u0107 lektur\u0119 <\/span>Spook Country<\/span><\/i> Gibsona, gdzie wp\u0142yw technologii GPS na reanimacj\u0119 przestrzeni miejskiej podsyca bardzo p\u0142odne spekulacje.)<\/span><\/p>\n

\n

Gwiezdne kr\u0105\u017cowniki i obce cywilizacje nale\u017c\u0105 do tej samej konstelacji science fiction, po\u0142\u0105czonej przez za\u0142o\u017cenie ekspansjonizmu. Tak jak w \u015bwiecie fikcji przysz\u0142o\u015b\u0107 \u201ekosmicznej opery\u201d zapad\u0142a si\u0119 w cyberpunk, tak w (mniej lub bardziej) g\u0142\u00f3wnym nurcie nauki – reprezentowanej przez programy SETI – zgin\u0119\u0142a na pustyni Paradoksu Fermiego.<\/span><\/p>\n

\n

Rozwi\u0105zanie Johna M. Smarta dotycz\u0105ce paradoksu Fermiego jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jego szerszych \u201eSpekulacji na temat kultury kosmicznej\u201d i wy\u0142ania si\u0119 naturalnie z kompresyjnego rozwoju. Zaawansowane inteligencje nie rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 w kosmos, kolonizuj\u0105c rozleg\u0142e galaktyki ani nie rozpraszaj\u0105 samoreplikuj\u0105cych si\u0119 sond-robot\u00f3w w programie eksploracji. Zamiast tego imploduj\u0105 w procesie \u201etranscendencji\u201d – pozyskuj\u0105c zasoby g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki hiper-wyk\u0142adniczemu wzrostowi wydajno\u015bci wynikaj\u0105cemu z ekstremalnej miniaturyzacji (poprzez in\u017cynieri\u0119 w skali mikro- i nano- do femto, subatomowych element\u00f3w funkcjonalnych). Takie kultury lub cywilizacje, powsta\u0142e na bazie samowzmacniaj\u0105cej si\u0119 inteligencji technologicznej, emigruj\u0105 z rozleg\u0142ego wszech\u015bwiata w kierunku bezdennej intensywno\u015bci, mia\u017cd\u017c\u0105c si\u0119 do g\u0119sto\u015bci prawie czarnej dziury na skraju fizycznej mo\u017cliwo\u015bci. Poprzez transcendencj\u0119 wycofuj\u0105 si\u0119 z rozleg\u0142ej komunikacji\u00a0<\/span>(by\u0107 mo\u017ce pozostawiaj\u0105c za sob\u0105 \u201eradiowe skamieliny\u201d, zanim tak\u017ce te znikn\u0105 w ciszy kosmicznej ucieczki).<\/span><\/p>\n

\n

Je\u015bli spekulacje Smarta wychwytuj\u0105 podstawowe zarysy systemu rozwoju przyci\u0105ganego przez g\u0119sto\u015b\u0107, to nale\u017cy oczekiwa\u0107, \u017ce miasta pod\u0105\u017c\u0105 podobn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105, charakteryzuj\u0105c\u0105 si\u0119 ucieczk\u0105 do wn\u0119trza, podr\u00f3\u017c\u0105 wewn\u0119trzn\u0105, inwolucj\u0105 lub implozj\u0105. Zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do osobliwo\u015bci na przyspieszaj\u0105cej trajektorii, ka\u017cde miasto staje si\u0119 coraz bardziej skierowane do wewn\u0105trz, poniewa\u017c pada ofiar\u0105 nieodpartego przyci\u0105gania w\u0142asnej hiperbolicznej intensyfikacji, podczas gdy \u015bwiat zewn\u0119trzny zanika w nieistotnym szumie t\u0142a. Rzeczy znikaj\u0105 w miastach, na drodze odej\u015bcia od \u015bwiata. Ich przeznaczenia nie mo\u017cna opisa\u0107 w wymiarach znanego i nudnie zwyczajnego wszech\u015bwiata. Jedynie w g\u0142\u0119bokim, eksploracyjnym wn\u0119trzu wci\u0105\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 innowacje, ale tam odbywa si\u0119 to w piekielnym, topi\u0105cym czas tempie.<\/span><\/p>\n

\n

Je\u015bli rozw\u00f3j miast nie jest ani przypadkowo generowany przez procesy wewn\u0119trzne, ani arbitralnie determinowany decyzjami zewn\u0119trznymi, ale kierowany g\u0142\u00f3wnie przez atraktor rozwojowy (definiowany przede wszystkim przez intensyfikacj\u0119), to wynika z tego, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 miast jest przynajmniej cz\u0119\u015bciowo autonomiczna wzgl\u0119dem narodowego-politycznego, globalno-ekonomicznego i kulturowo-architektonicznego wp\u0142ywu, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119sto przywo\u0142ywane jako fundamentalnie wyja\u015bniaj\u0105ce. Urbanistyk\u0119 mo\u017cna u\u0142atwia\u0107 lub udaremnia\u0107, ale jej g\u0142\u00f3wne \u201ecele\u201d\u00a0<\/span>i praktyczne \u015bcie\u017cki rozwoju s\u0105 w ka\u017cdym indywidualnym przypadku generowane wewn\u0119trznie\u00a0<\/span>i automatycznie. Kiedy miasto \u201edzia\u0142a\u201d nie dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce odpowiada zewn\u0119trznemu, dyskusyjnemu idea\u0142owi, ale raczej dlatego, \u017ce znalaz\u0142o drog\u0119 do kumulatywnej intensyfikacji, kt\u00f3ra silnie rzutuje na jego \u201ew\u0142asny\u201d, niepowtarzalny i wewn\u0119trzny charakter miejski. Miasto chce sta\u0107 si\u0119 sob\u0105, ale bardziej – i\u015b\u0107 dalej i szybciej. Ju\u017c samo to jest rozkwitem miast, a zrozumienie tego jest kluczem, kt\u00f3ry otwiera kszta\u0142t przysz\u0142o\u015bci ka\u017cdego miasta.<\/span>
\n<\/span>
\n<\/span>Nacjonalizm metodologiczny jest systematycznie przeceniany w naukach spo\u0142ecznych (i to nie tylko kosztem indywidualizmu metodologicznego). Wielu wp\u0142ywowych my\u015blicieli miejskich, od Jane Jacobs po Petera Halla, stara\u0142o si\u0119 skorygowa\u0107 to nastawienie, skupiaj\u0105c si\u0119 na znaczeniu\u00a0<\/span>i cz\u0119\u015bciowej autonomii gospodarki miejskiej, kultur miejskich i polityki miejskiej, aby po\u0142\u0105czy\u0107 dobrobyt, cywilizacj\u0119 i z\u0142ote wieki. Mieli racj\u0119. Rozw\u00f3j miasta jest podstawowym zjawiskiem spo\u0142eczno-historycznym.<\/span><\/p>\n

\n

John Smart argumentuje, \u017ce inteligencja przechodz\u0105ca zaawansowany rozw\u00f3j relatywistyczny uwa\u017ca, \u017ce krajobraz zewn\u0119trzny jest coraz mniej informacyjny i nie absorbuj\u0105cy. Poszukiwanie stymulacji poznawczej wci\u0105ga j\u0105 do wewn\u0105trz. W miar\u0119 ewolucji kultur miejskich, poprzez rosn\u0105c\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, mo\u017cna oczekiwa\u0107, \u017ce przejawiaj\u0105 dok\u0142adnie ten wzorzec. Ich wewn\u0119trzne procesy, polegaj\u0105ce na niekontrolowanej implozji inteligencji, staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej wci\u0105gaj\u0105ce, anga\u017cuj\u0105ce, zaskakuj\u0105ce, produktywne i edukacyjne, podczas gdy szerszy krajobraz kulturowy zamienia si\u0119 w przewidywaln\u0105 nud\u0119, maj\u0105c\u0105 jedynie znaczenie etnograficzne i historyczne. Osobliwo\u015b\u0107 kulturowa staje si\u0119 coraz bardziej urbanistyczno-futurystyczna (a nie etnohistoryczna), ku przewidywalnemu niezadowoleniu tradycyjnych pa\u0144stw narodowych. Podobnie jak <\/span>Terrestrial Cyberspace<\/span><\/i> Gibsona, napotykaj\u0105c swego pobratymc\u0119 na orbicie wok\u00f3\u0142 Alfa Centauri, kosmopolityczna \u0142\u0105czno\u015b\u0107 odbywa si\u0119 poprzez wewn\u0119trzn\u0105 podr\u00f3\u017c, a nie ekspansj\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

Na najbardziej abstrakcyjnym poziomie relacja mi\u0119dzy urbanistyk\u0105 a mikroelektronik\u0105 jest skalarna, fraktalna. Nadchodz\u0105ce komputery s\u0105 bli\u017csze miniaturowym miastom ni\u017c sztucznym m\u00f3zgom, zdominowane przez problemy komunikacyjne (korki), migracj\u0119 \/ komunikacj\u0119, kwestie strefowania, potencja\u0142 in\u017cynieryjny nowych materia\u0142\u00f3w, kwestie wymiarowo\u015bci, entropi\u0119\u00a0<\/span>i rozpraszanie ciep\u0142a. Poniewa\u017c miasta, podobnie jak komputery, wykazuj\u0105 przyspieszaj\u0105cy <\/span>
\n<\/span>i filogenetyczny rozw\u00f3j w obserwowalnym czasie historycznym, stanowi\u0105 one realistyczny model ulepszania kompaktowych maszyn przetwarzania informacji, osadzonych jako seria praktycznych rozwi\u0105za\u0144 problemu nieustaj\u0105cej intensyfikacji. Emulacj\u0119 m\u00f3zgu mo\u017cna uzna\u0107 za wa\u017cny cel obliczeniowy, ale jest ona prawie bezu\u017cyteczna jako model rozwojowy. Inteligentne technologie mikroelektroniczne przyczyniaj\u0105 si\u0119 do otwartego procesu rozwi\u0105zywania miejskich problem\u00f3w, ale tak\u017ce rekapituluj\u0105 go na nowym poziomie.<\/span><\/p>\n

\n

Czy rozw\u00f3j miast wykazuje prawdziw\u0105 embriogenez\u0119 sztucznej inteligencji? Czy raczej ni\u017c globalny Internet, wojskowy Skynet czy oparty na laboratoriach program sztucznej inteligencji, to \u015bcie\u017cka miasta, oparta na przyspieszaj\u0105cej intensyfikacji, najlepiej zapewnia warunki dla wy\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 oblicze\u0144 nadludzkich? By\u0107 mo\u017ce g\u0142\u00f3wnym powodem takiego my\u015blenia jest to, \u017ce problem miasta – zarz\u0105dzanie g\u0119sto\u015bci\u0105\u00a0 – ju\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z in\u017cynieri\u0105 obliczeniow\u0105, przed jakimikolwiek celowymi badaniami. Miasto ze swej natury kompresuje si\u0119 lub intensyfikuje\u00a0<\/span>w kierunku komputronium. Kiedy pierwsza sztuczna inteligencja przem\u00f3wi, by\u0107 mo\u017ce zrobi to\u00a0<\/span>w imieniu miasta, kt\u00f3re zidentyfikuje jako swoje cia\u0142o, chocia\u017c nawet to b\u0119dzie niczym wi\u0119cej ni\u017c „radiow\u0105 skamielin\u0105 ” – sygna\u0142em obwieszczaj\u0105cym kraw\u0119d\u017a ciszy i zanikaj\u0105cym w obcym wn\u0119trzu.<\/span>
\n<\/span>
\n<\/span>(T\u0142um. Konrad Jaros\u0142awski za: <\/span><\/i>https:\/\/oldnicksite.wordpress.com\/2011\/04\/29\/implosion\/<\/span><\/i><\/a> . <\/span><\/i>
\n<\/span><\/i>Tekst eseju zosta\u0142 wykorzystany w odcinku 8. drugiego sezonu audycji Radio Ko\u0144ca \u015awiata, dost\u0119pnej w archiwum Xradio.pl:\u00a0 <\/span><\/i>https:\/\/zeno.fm\/podcast\/xradio-audycje\/<\/span><\/i><\/a> )<\/span><\/i><\/p>\n

Koszulka – Free Palestine<\/a><\/p><\/blockquote>\n